 |
Η συμφωνία υπουργείου Εργασίας και κοινωνικών εταίρων στα χέρια της Νίκης Κεραμέως | ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ/EUROKINISSI |
Μισθοί και νέο καθεστώς συλλογικών συμβάσεων
Στο τέλος Γενάρη 2026, κατατέθηκε στη Βουλή ν/σ με νέες ρυθμίσεις για τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας, δίνοντας την ευκαιρία στην κυβέρνηση και στην κ. Κεραμέως να μιλούν για φιλεργατική πολιτική! Καλό θα είναι να μην ξεχνάμε ότι στην περίοδο όλων των μνημονίων (τα οποία ψήφισε και η Ν.Δ.!) αλλά και μετά την τυπική λήξη τους (2018) και την ανάληψη (από το 2019) της διακυβέρνησης από τη Ν.Δ., συνεχίστηκε η… «σφαγή των αμνών»! Σύμφωνα με μελέτη του ΙΝΕ-ΓΣΕΕ, ενώ το 2009 ο μέσος ετήσιος μισθός στην Ελλάδα σε όρους αγοραστικής δύναμης (22.107 ευρώ) αντιστοιχούσε στο 91,8% του μέσου ευρωπαϊκού (24.087 ευρώ), το 2019 η αναλογία αυτή μειώθηκε στο 61,2% (18.204 ευρώ στην Ελλάδα έναντι 29.738 ευρώ στην Ε.Ε.) και το 2024 ήταν ακόμα χαμηλότερα, στο 59,1% (21.486 ευρώ στην Ελλάδα έναντι 36.382 στην Ε.Ε.)1.
Σημαντικό ρόλο στην αύξηση της εκμετάλλευσης των εργαζομένων, παίζουν οι εργασιακές ρυθμίσεις, τα εργασιακά δικαιώματα και η κατάσταση στο συνδικαλιστικό κίνημα. Πριν από τα μνημόνια, οι Εθνικές Γενικές Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας (ΕΣΓΣΣΕ) και η επεκτασιμότητα μιας σύμβασης στο σύνολο του κλάδου ήταν ένα μέσο άμυνας. Οι κλαδικές Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας (ΣΣΕ) υπερίσχυαν των επιχειρησιακών, η 6μηνη μετενέργεια (αυτόματη επεκτασιμότητα) ήταν πλήρης και οι μονομερείς προσφυγές στον Οργανισμό Μεσολάβησης και Διαιτησίας (ΟΜΕΔ) αποτελούσαν όπλο πραγματικής προστασίας. Μετά το 2010, με την εφαρμογή των μνημονίων, ο καθορισμός των εργασιακών αμοιβών γινόταν από το 2012, με κυβερνητικές αποφάσεις, με αποτέλεσμα τη μεγάλη συρρίκνωση των πραγματικών μισθών και συντάξεων σε σχέση με την αύξηση του ΑΕΠ και το ύψος του πληθωρισμού. Από την άλλη, οι νέες θεσμικές ρυθμίσεις και η γραφειοκρατική στάση της ηγεσίας της ΓΣΕΕ αποδυνάμωσαν σε μεγάλο βαθμό τα συνδικάτα, διευκολύνοντας αντικειμενικά την επιβολή αντεργατικών μέτρων στις αμοιβές, συνθήκες εργασίας, μέτρα υγιεινής και ασφάλειας στους χώρους εργασίας (θανατηφόρα ατυχήματα) κ.ά. Αποτέλεσμα, το ποσοστό κάλυψης των εργαζομένων με «ΣΣΕ» έφτασε στις αρχές του 2025 να είναι μόλις 10,6% (αρνητική πρωτιά στις χώρες της ευρωζώνης), ενώ οι επιχειρησιακές κάλυπταν μόνο 5,65% των εργαζόμενων και οι «κλαδικές», που κατοχυρώνουν υψηλότερες αυξήσεις, ήταν μετρημένες στα δάχτυλα!
Το 2025 η κυβέρνηση αποφάσισε την επαναφορά των ΣΣΕ με… «προϋποθέσεις»! Οι προτάσεις της υπουργού Κεραμέως που ανακοίνωσε δημόσια, πλαισιωμένη από τον πρόεδρο της ΓΣΕΕ Γιάννη Παναγόπουλο και τους εκπροσώπους των εργοδοτικών οργανώσεων (ΣΕΒ, ΓΣΕΒΕΕ, ΕΣΕΕ, ΣΕΤΕ, ΣΒΕ), ήταν σε μεγάλο βαθμό επικοινωνιακό τρικ. Με το νέο θεσμικό πλαίσιο, γίνονται οριακές βελτιώσεις, ενώ ταυτόχρονα υπάρχουν ρυθμίσεις που αναιρούν κρίσιμα σημεία των συλλογικών διαπραγματεύσεων.
«Το νέο καθεστώς δεν αποκατέστησε την Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας (ΕΓΣΣΕ), ούτε την επεκτασιμότητα των κλαδικών συμβάσεων και το δικαίωμα μονομερούς προσφυγής των εργαζομένων στον ΟΜΕΔ»
Ειδικότερα προβλέπεται διεύρυνση του ποσοστού κάλυψης των εργαζομένων με ΣΣΕ από το 50% στο 40%, ενώ σε περίπτωση κάλυψης κάτω του 40%, παρέχεται στη ΓΣΕΕ η αρμοδιότητα σύναψης ΣΣΕ με πρόσκληση διαπραγμάτευσης στα δύο μέρη. Επανέρχεται επίσης η «μετενέργεια» (αυτόματη επέκταση των ΣΣΕ) για όλους τους εργαζόμενους, με κατάργηση της σχετικής μνημονιακής ρύθμισης. Ωστόσο, η διάρκειά της δεν επανέρχεται στο εξάμηνο, αλλά παραμένει στο τρίμηνο!
Στην ουσία, το νέο καθεστώς δεν αποκατέστησε την Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας (ΕΓΣΣΕ), ούτε την επεκτασιμότητα των κλαδικών συμβάσεων και το δικαίωμα μονομερούς προσφυγής των εργαζομένων στον ΟΜΕΔ. Αποκατέστησε μόνο το δικαίωμα της ΓΣΕΕ να αναμιγνύεται στις διαπραγματεύσεις των κλαδικών συμβάσεων (δυνατότητα συνυπογραφής με ομοσπονδίες και κλαδικά συνδικάτα), ενώ την απέκλεισε στο να διεξάγει διαπραγματεύσεις για την ΕΓΣΣΕ.
Τελικά οι κλαδικές ΣΣΕ ουσιαστικά παραμένουν σε καθεστώς κατάργησης, εφόσον οι εργοδότες μπορούν να αρνούνται να τις υπογράψουν, ενώ οι εργαζόμενοι δεν έχουν δικαίωμα προσφυγής στη Διαιτησία ώστε να τους υποχρεώσουν να διαπραγματευτούν σε μία σύμβαση! Ακόμα και σε περίπτωση μονομερούς προσφυγής στη διαιτησία, προβλέπεται σύσταση 3μελούς επιτροπής από τεχνοκράτες που θα προβαίνει σε προέλεγχο των σχετικών αιτήσεων, η δε ισχύς της διαιτητικής απόφασης εξακολουθεί να αναστέλλεται μέχρι την έκδοση τελεσίδικης απόφασης σε περίπτωση αγωγής2.
Επίσης, ισχύει σειρά εξαιρέσεων για τις επιχειρήσεις που δεν θέλουν να εφαρμόσουν μία «κλαδική» σύμβαση και μπορούν να εφαρμόσουν μια «επιχειρησιακή» με χειρότερους όρους, η οποία θα υπερισχύει της κλαδικής! Τέλος, ο κατώτατος μισθός, το ύψος του οποίου επηρεάζει το ύψος πολλών επιδομάτων και κλίμακες αμοιβών, εξακολουθεί να αποφασίζεται μονομερώς από την κυβέρνηση και δεν θα είναι προϊόν διαπραγματεύσεων μεταξύ εργαζομένων και εργοδοτών στην υπογραφή Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας3.
Κατά συνέπεια, μεγάλο μέρος των εργαζομένων συνεχίζει να μην καλύπτεται από Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας, οι πραγματικοί μισθοί παραμένουν οι χαμηλότεροι σε επίπεδο Ε.Ε., ενώ οι συνθήκες εργασίας επιδεινώνονται και θεμελιώδη εργασιακά δικαιώματα καταπατώνται! Οσο για τις διακηρύξεις ότι με το νέο θεσμικό πλαίσιο oι ΣΣΕ θα καλύψουν σε βάθος χρόνου 80% των εργαζόμενων, είναι μία ακόμα κυβερνητική «μυθοπλασία». Η πλειοψηφία της ΓΣΕΕ (ΠΑΣΚΕ-ΔΑΚΕ) φέρει σοβαρές ευθύνες, διότι η συμφωνία συναινεί ουσιαστικά στη συνέχιση της νεοφιλελεύθερης πολιτικής της κυβέρνησης της Ν.Δ. Κατά συνέπεια, οι ενωτικοί αγώνες των εργαζομένων αποτελούν τον «θεμέλιο λίθο» στην υπεράσπιση και διεύρυνση των εργασιακών δικαιωμάτων!
Σημειώσεις:
1. Αναλυτικά, βλ. https://www.inegsee.gr/ekdosi/endiamesi-ekthesi-ine-gsee-2025
2. Αναλυτικά
βλ. Τραυλός-Τζανετάτος Δημήτρης, «Συλλογικές Συμβάσεις. Η
πραγματικότητα πίσω από τους πανηγυρισμούς», 03/12/2025,
https://slpress.gr/oikonomia/
3. Αναλυτικά,
Κατσορίδας Δημήτρης, «Συμφωνία για τις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας: Ο
κανόνας είναι ότι δεν υπάρχουν κανόνες», «Εφημερίδα των Συντακτών»,
5/12/2025.
*Δρας Οικονομικών-ερευνητής
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου