Δυνατό «όχι» των αρχαιολόγων στη συνεργασία με το Ισραήλ
Παρά το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση Αρχαιολογίας αρνείται να μποϊκοτάρει το Ισραήλ, η πρωτοβουλία #concernedEAA κατάφερε μια σημαντική νίκη. Το αίτημα για μποϊκοτάζ των ισραηλινών θεσμών από τα ετήσια συνέδρια της Ένωσης και το αίτημα για επίσημη καταδίκη της γενοκτονίας στη Γάζα πέρασαν με συντριπτική πλειοψηφία. Νωρίτερα, ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων (ΣΕΑ), είχε ανακοινώσει την αποχώρησή του -για τους ίδιους λόγους- από τη Συμβουλευτική Επιτροπή του ετήσιου συνεδρίου της EAA που θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα τον Αύγουστο του 2026.
Το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας – μποϊκοτάζ των ισραηλινών θεσμών από τα ετήσια συνέδρια της Ένωσης (υπέρ 67%), επίσημη καταδίκη της γενοκτονίας στη Γάζα (υπέρ 78%)- αποδεικνύει το σταθερό αίτημα της βάσης των μελών για συνεπή και ενιαία στάση απέναντι σε φαινόμενα ισοπέδωσης μνημείων, τονίζοντας πως η Ένωση είχε αποκλείσει τη Ρωσία και τη Λευκορωσία από τη συμμετοχή στα συνέδρια, αλλά όχι το Ισραήλ. Η πρωτοβουλία #concernedEAA, παρά τις ασφυκτικές πιέσεις -αναφέρθηκαν μέχρι και περιπτώσεις δημοσιοποίησης των προσωπικών στοιχείων – ζητά διαφανείς δημοκρατικές διαδικασίες, λογοδοσία της διοίκησης και αναγνώριση της καταστροφής της πολιτιστικής κληρονομιάς στη Γάζα.
Παρά το ξεκάθαρο μήνυμα, η απάντηση της διοίκησης προσπάθησε εκ νέου να διασκεδάσει το αποτέλεσμα. Με μήνυμα προς τα μέλη, ανακοίνωσε την πρόθεση για συγκρότηση ομάδας εργασίας (task force) για τη «συζήτηση των αποτελεσμάτων», χωρίς καμία ουσιαστική αναφορά στη Γάζα. Τουναντίον, εξήγγειλε ότι η ομάδα εργασίας θα εξετάσει το γεωγραφικό πεδίο της Ένωσης ορίζοντας τι νοείται ως «Ευρώπη» και τι «ευρωπαϊκό». Επιπλέον, δεσμεύτηκε να επανεξετάσει την πρακτική των θεσμικών αναστολών συμμετοχής, ιδίως στις περιπτώσεις του Ισραήλ, της Ρωσίας και της Λευκορωσίας, καθορίζοντας την αντίστοιχη πολιτική.
Επίσης, ο Πρόεδρος και ο Γραμματέας ανακοίνωσαν ότι θα αποχωρήσουν μόνο μετά την ετήσια συνάντηση στην Αθήνα.
Για τους συμμετέχοντες στη διαδικασία αρχαιολόγους, η στάση αυτή συνιστά υποβάθμιση της σαφούς εντολής που έδωσε το αποτέλεσμα και ενισχύει την αίσθηση θεσμικής αναντιστοιχίας μεταξύ διοίκησης και μελών.
Υπενθυμίζεται ότι τα προηγούμενα χρόνια η EAA είχε αποκλείσει ρωσικά και λευκορωσικά ακαδημαϊκά και ερευνητικά ιδρύματα, αναγνωρίζοντας την τεκμηριωμένη καταστροφή πολιτιστικών υποδομών στην Ουκρανία. Η απόφαση εκείνη είχε παρουσιαστεί ως αναγκαία πράξη υπεράσπισης της πολιτιστικής κληρονομιάς και της επιστημονικής δεοντολογίας. Όταν, ωστόσο, τέθηκε αντίστοιχο αίτημα για αποκλεισμό κρατικών και θεσμικών ιδρυμάτων του Ισραήλ, λόγω της καταγεγραμμένης καταστροφής μουσείων, αρχαιολογικών χώρων και συλλογών στη Λωρίδα της Γάζας, η διοίκηση της EAA δεν ακολούθησε την ίδια γραμμή.
Το θέμα είχε αναδειχθεί έντονα ήδη πριν από το ετήσιο συνέδριο στο Βελιγράδι το 2025.
Πριν από το συνέδριο, υποβλήθηκε ανοιχτή επιστολή από πολλά μέλη, μεταξύ αυτών και τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων (ΣΕΑ), που ζητούσε την επιβολή κυρώσεων σε ισραηλινά ιδρύματα (όχι σε μεμονωμένα άτομα). Το Εκτελεστικό Συμβούλιο φέρεται να ενέκρινε αρχικά την πρόταση, σε συνέχεια αντίστοιχης στάσης που είχε τηρηθεί έναντι ρωσικών και λευκορωσικών ιδρυμάτων. Ωστόσο, μετά από νομικές απειλές και πιέσεις προς τα μέλη του Συμβουλίου, η απόφαση ανακλήθηκε με έκτακτη ψηφοφορία λίγο πριν από την Ετήσια Συνάντηση. Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου καταγγέλλεται ότι ασκήθηκαν πιέσεις σε συντονιστές συνεδριών και εθελοντές να απομακρύνουν άτομα που προέβαιναν σε «πολιτικές δηλώσεις».
Η ηγεσία της ΕΑΑ αρνείται ότι υπήρξε λογοκρισία, υποστηρίζοντας ότι τα μέλη «παρερμήνευσαν» την κατάσταση, ενώ παράλληλα δεσμεύτηκε να προχώρησει σε αλλαγές πολιτικής που περιλαμβάνουν δέσμευση για «αποπολιτικοποίηση» της αρχαιολογίας αλλά και πρόταση επανασύνδεσης με ρωσικά και λευκορωσικά ιδρύματα. Τα μέλη, ωστόσο, κάνουν λόγο για κλιμάκωση πρακτικών εκφοβισμού, περιθωριοποίησης και παρενόχλησης, γεγονός που τους οδήγησε να καλέσουν σε μποϊκοτάζ της επόμενης συνάντησης της EAA στην Αθήνα.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η ανοιχτή επιστολή του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων (ΣΕΑ), με την οποία ανακοινώνεται η αποχώρηση του Συλλόγου από τη Συμβουλευτική Επιτροπή του ετήσιου συνεδρίου της EAA που θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα. Η απόφαση ελήφθη ομόφωνα από το Διοικητικό Συμβούλιο του ΣΕΑ.
Ο ΣΕΑ υπενθυμίζει ότι έχει ήδη τοποθετηθεί δημόσια κατά της συνεχιζόμενης γενοκτονικής πολιτικής του κράτους του Ισραήλ στη Γάζα και έχει καλέσει την ελληνική αρχαιολογική κοινότητα, το Υπουργείο Πολιτισμού, τα πανεπιστήμια και τους ερευνητικούς φορείς να αρνηθούν συνεργασίες με κρατικούς και θεσμικούς φορείς που εξυπηρετούν την πολιτική αυτή. Η θέση του Συλλόγου διευκρινίζει ότι δεν αφορά επιστήμονες λόγω εθνικότητας, αλλά κρατικές δομές που συνδέονται με τις πολιτικές κατοχής και απαρτχάιντ του Ισραήλ.
Ο ΣΕΑ δηλώνει ότι θα επανεκτιμήσει τη στάση του εφόσον η EAA ευθυγραμμιστεί με την έκκληση χιλιάδων αρχαιολόγων σε όλη την Ευρώπη για συνεπή και ενιαία πολιτική απέναντι σε δυνάμεις που καταστρέφουν την παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά.
Ακολουθεί η ανοιχτή επιστολή του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων:
«Κατόπιν της ομόφωνης απόφασης των μελών του Διοικητικού του Συμβουλίου, ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων δια της παρούσας επιστολής επιθυμεί να ενημερώσει ότι αποσύρει την συμμετοχή του από την Συμβουλευτική Επιτροπή (Advisory Commitee) του ετήσιου Συνεδρίου του European Association of Archaeologists που θα διεξαχθεί το 2026 στην Αθήνα.
Η EAA με απόφασή της προ λίγων ετών είχε αποκλείσει τη συμμετοχή ακαδημαϊκών και ερευνητικών Ιδρυμάτων της Ρωσίας και της Λευκορωσίας από τη διοργάνωση, αναγνωρίζοντας την εγκληματική και συστηματική καταστροφή Μουσείων, αρχαιολογικών χώρων και Συλλογών της Ουκρανίας από τους στρατούς των ως άνω χωρών, στάση που συνεχίζεται έως σήμερα. Τις παραμονές της διοργάνωσης του ετήσιου συνεδρίου του ίδιου θεσμού τον Αύγουστο του 2025 στο Βελιγράδι, που διεξήχθη ηλεκτρονικά, αναρίθμητα μέλη -μεταξύ αυτών και τα μέλη του ΔΣ του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων- απαίτησαν τον αποκλεισμό ακαδημαϊκών και ερευνητικών Ιδρυμάτων του Ισραήλ, για τους ίδιους λόγους, ήτοι την καταγεγραμμένη καταστροφή Μουσείων, αρχαιολογικών χώρων και Συλλογών στη Λωρίδα της Γάζας κατά τη διάρκεια της μακράς ισραηλινής εισβολής. Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΑΑ αρχικά συντάχθηκε με το αίτημα, αλλά κατόπιν το απέρριψε, με αποτέλεσμα τόσο την απόσυρση συνεδριών και ανακοινώσεων τις παραμονές της διοργάνωσης, όσο και ενός πρωτοφανούς πλήγματος στην αξιοπιστία του θεσμού, που ως τότε δεν φαινόταν να μεροληπτεί ή να διατηρεί κάποιου είδους πολιτικό πρόσημο.
Παρότι το ζήτημα του αποκλεισμού των Ιδρυμάτων που εκπροσωπούν το κράτος του Ισραήλ τέθηκε και εν όψει της διοργάνωσης της Αθήνας, έχει φανεί ότι ο θεσμός, με ευθύνη του Διοικητικού Συμβουλίου του, δεν τηρεί μια αυτονόητη και ενιαία πολιτική απέναντι σε δυνάμεις ισοπέδωσης της ανθρώπινης κληρονομιάς, βασισμένης σε κοινό και αδιαίρετο σύστημα αρχών και αξιών.
Υπενθυμίζουμε ότι ο Σύλλογός μας έχει πάρει θέση κατά της -συνεχιζόμενης παρά την εκεχειρία- γενοκτονικής πολιτικής του κράτους του Ισραήλ στην Γάζα, εξ αιτίας της οποίας το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο έχει εκδώσει ένταλμα σύλληψης για τον πρωθυπουργό του Ισραήλ και αρχηγό της ισραηλινής κυβέρνησης Μπέντζαμιν Νετανιάχου για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Όπως αναφέραμε και στην από 4/3/2025 ανακοίνωσή μας, “Καλούμε ολόκληρη την ελληνική αρχαιολογική κοινότητα στο Υπουργείο Πολιτισμού, τα πανεπιστήμια, και κάθε ερευνητικό φορέα, να αρνηθεί οποιαδήποτε συνεργασία με το κράτος του Ισραήλ ή προς εξυπηρέτηση του κράτους του Ισραήλ. Η έκκληση αυτή δεν αφορά βέβαια ισραηλινούς επιστήμονες λόγω της εθνικότητάς τους, αλλά κρατικούς και θεσμικούς φορείς που προωθούν την προπαγάνδα του Ισραηλινού κράτους και εξυπηρετούν την πολιτική της κατοχής και του απαρτχάιντ”.
Με χαρά είχαμε δεχτεί την συμμετοχή μας στην διοργάνωση του συνεδρίου της ΕΑΑ στην Αθήνα θεωρώντας την μια σημαντική ευκαιρία για ανταλλαγή εμπειριών και απόψεων για τον κοινωνικό ρόλο και την πολιτική διάσταση της αρχαιολογίας ιδιαίτερα στη σημερινή συγκυρία. Σε περίπτωση όμως που τελικά η ΕΑΑ δεν αποφασίσει τον αποκλεισμό των Ιδρυμάτων του κράτους του Ισραήλ, ως Σύλλογος επιστημόνων, του οποίου το πρώτιστο μέλημα είναι εδώ και 66 χρόνια η προστασία του υλικού και του άυλου μνημειακού μας πλούτου, δεν επιθυμούμε να συμμετέχουμε στην επιτροπή της φετινής διοργάνωσης ενός κορυφαίου θεσμού, που όμως εκπίπτει των αυτονόητων αξιών της επιστήμης μας.
Εξυπακούεται ότι η απόφασή μας αυτή θα επανεκτιμηθεί σε περίπτωση που η στάση της ΕΑΑ αλλάξει και εναρμονιστεί με την έκκληση χιλιάδων αρχαιολόγων από όλη την Ευρώπη.
Το ΔΣ του ΣΕΑ».
Η Αρουντάτι Ρόι αποσύρεται από τη Μπερλινάλε μετά την άρνηση καταδίκης του Ισραήλ
Η διάσημη συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι ανακοίνωσε ότι αποσύρεται από το Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου, καταγγέλοντας τις «ασυνείδητες δηλώσεις μελών της κριτικής επιτροπής», οι οποίοι δήλωσαν ότι η τέχνη δεν πρέπει να είναι πολιτική, αρνούμενοι να καταδικάσουν τη γενοκτονία στη Γάζα.
Ακολουθεί το μήνυμά της:
«Το “In Which Annie Gives It Those Ones”, μια ιδιότυπη και παιχνιδιάρικη ταινία που έγραψα πριν από 38 χρόνια, επιλέχθηκε να προβληθεί στο τμήμα Classics της Berlinale 2026. Για μένα, αυτό είχε κάτι το γλυκό και βαθιά συγκινητικό.
Παρότι έχω αναστατωθεί βαθύτατα από τις θέσεις που έχουν λάβει η γερμανική κυβέρνηση και διάφοροι γερμανικοί πολιτιστικοί φορείς στο ζήτημα της Παλαιστίνης, κάθε φορά που μίλησα σε γερμανικό κοινό για τις απόψεις μου σχετικά με τη γενοκτονία στη Γάζα, συνάντησα πολιτική αλληλεγγύη. Αυτός ήταν ο λόγος που μπορούσα να σκεφτώ το ενδεχόμενο να παραστώ στην προβολή της Annie στη Berlinale.
Σήμερα το πρωί, όπως και εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο, άκουσα τις αδιανόητες δηλώσεις μελών της κριτικής επιτροπής του Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου, όταν τους ζητήθηκε να σχολιάσουν τη γενοκτονία στη Γάζα. Το να τους ακούει κανείς να υποστηρίζουν ότι η τέχνη δεν πρέπει να είναι πολιτική προκαλεί κατάπληξη. Πρόκειται για έναν τρόπο να φιμώνεται η συζήτηση γύρω από ένα έγκλημα κατά της ανθρωπότητας την ώρα που αυτό διαπράττεται μπροστά στα μάτια μας, σε πραγματικό χρόνο — τη στιγμή που καλλιτέχνες, συγγραφείς και κινηματογραφιστές θα όφειλαν να κάνουν ό,τι περνά από το χέρι τους για να το αποτρέψουν.
Θέλω να το διατυπώσω ξεκάθαρα: αυτό που συνέβη και συνεχίζει να συμβαίνει στη Γάζα είναι γενοκτονία του παλαιστινιακού λαού από το Κράτος του Ισραήλ. Υποστηρίζεται και χρηματοδοτείται από τις κυβερνήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και της Γερμανίας, καθώς και από αρκετές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, γεγονός που τις καθιστά συνένοχες στο έγκλημα.
Αν οι σημαντικότεροι κινηματογραφιστές και καλλιτέχνες της εποχής μας δεν μπορούν να υψώσουν τη φωνή τους και να το πουν, ας γνωρίζουν ότι η Ιστορία θα τους κρίνει. Είμαι σοκαρισμένη και βαθιά αποτροπιασμένη.
Με βαθιά λύπη, οφείλω να δηλώσω ότι δεν θα παραστώ στη Berlinale.
Αρουντάτι Ρόι
ΠΗΓΗ: info-war.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου