
Alamy/Visualhellas.gr
ΕΑΜ – 85 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΟΥ

Η Ελλάδα που αντιστάθηκε, κι όποιος δεν καταλαβαίνει…
Στις 27 Σεπτεμβρίου 2026 συμπληρώνονται 85 χρόνια από την ίδρυση του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου. Σύμφωνα με μελέτη των Χριστόφορου Βερναρδάκη και Γιάννη Μαυρή τα μέλη του ΕΑΜ τον Σεπτέμβριο του 1944 έφταναν τα 1.520.000 έως 2.020.000 μέλη.
Ξεκινώντας από τον αγώνα για το ψωμί, το ΕΑΜ ρίζωσε στην ελληνική κοινωνία. Εμψύχωσε και συσπείρωσε ανθρώπους που δοκιμάζονταν από τον λιμό, τις κακουχίες και την κατοχική τρομοκρατία, οργανώνοντας την αλληλεγγύη και τη συλλογική αντίσταση.
Οι γυναίκες ανέλαβαν ενεργό ρόλο, διεκδικώντας συμμετοχή στην πολιτική, την κοινωνική οργάνωση και την ένοπλη αντίσταση. Το ΕΑΜ συνδέθηκε με την ένοπλη αντίσταση στους κατακτητές και παράλληλα υπήρξε κίνημα επιβίωσης, κοινωνικής οργάνωσης και διεκδίκησης μιας διαφορετικής μεταπολεμικής Ελλάδας.
Για να κατανοήσει κανείς το εύρος αυτής της ιστορίας, χρειάζεται να κοιτάξει πέρα από τις γνωστές φωτογραφίες των ανταρτών. Η καθημερινή δράση του εαμικού κινήματος στηριζόταν και στις γυναίκες που συγκέντρωναν και μοίραζαν τρόφιμα, ρούχα και φάρμακα, τους νέους που διακινούσαν προκηρύξεις, τους ανθρώπους που λειτουργούσαν σχολεία και οργάνωναν παιδικά συσσίτια μέσα στην Κατοχή. Αυτές τις δράσεις, το ΕΑΜ απέκτησε βαθιά ερείσματα στην ελληνική κοινωνία.
![]() |
| ΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ/INTIME NEWS |
Η ίδρυση και η υπόσχεση της απελευθέρωσης
Την ιδρυτική συμφωνία υπέγραψαν εκπρόσωποι τεσσάρων κομμάτων. Ο Λευτέρης Αποστόλου για το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας, ο Χρήστος Χωμενίδης για το Σοσιαλιστικό Κόμμα Ελλάδας, ο Ηλίας Τσιριμώκος για την Ένωση Λαϊκής Δημοκρατίας και ο Απόστολος Βογιατζής για το Αγροτικό Κόμμα Ελλάδας.
Η πρωτοβουλία και ο καθοριστικός οργανωτικός ρόλος ανήκαν στο ΚΚΕ. Το ΕΑΜ, ωστόσο, συγκροτήθηκε ως μέτωπο και όχι ως ένα ακόμη κόμμα. Το πρόγραμμά του προέβλεπε απελευθέρωση και πλήρη ανεξαρτησία της χώρας, προσωρινή κυβέρνηση και εκλογές για Συντακτική Εθνοσυνέλευση, ώστε ο λαός να αποφασίσει για το πολίτευμα και τη διακυβέρνησή του.
Αυτή η σύνδεση της εθνικής απελευθέρωσης με τη λαϊκή συμμετοχή εξηγεί γιατί η εαμική συσπείρωση ξεπέρασε τα όρια της προπολεμικής κομμουνιστικής επιρροής. Η παρουσία, για παράδειγμα, του βενιζελικής προέλευσης αξιωματικού Στέφανου Σαράφη στη στρατιωτική ηγεσία του ΕΛΑΣ αποτυπώνει μια διαδρομή που δεν άρχιζε υποχρεωτικά από την κομματική ένταξη στο ΚΚΕ.
![]() |
| ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΙΑΚΟΣ/INTIME NEWS |
Ο αγώνας για το ψωμί ήταν και αγώνας αντίστασης
Πριν ακόμη ιδρυθεί το ΕΑΜ, στις 28 Μαΐου 1941, κομμουνιστές αγωνιστές, ανάμεσά τους δραπέτες από τους τόπους εξορίας της δικτατορίας Μεταξά, συγκρότησαν την Εθνική Αλληλεγγύη, με πρωτοβουλία του Παντελή Καραγκίτση.
Αρχικός της στόχος ήταν η υποστήριξη των πολιτικών κρατουμένων και εξορίστων. Σύντομα η δράση της απλώθηκε στις πόλεις και τα χωριά, με συσσίτια, συγκέντρωση τροφίμων και ρουχισμού, περίθαλψη και βοήθεια προς τους ανθρώπους που δοκιμάζονταν από την Κατοχή. Η αλληλεγγύη δεν ήταν συμπληρωματική δραστηριότητα, που ακολουθούσε τον «πραγματικό» αγώνα. Ήταν προϋπόθεση για να μπορέσουν οι άνθρωποι να επιβιώσουν και να συνεχίσουν να αντιστέκονται.
Την ίδια λογική εξέφραζαν οι εργατικές κινητοποιήσεις. Στις 14 Απριλίου 1942 ξεκίνησε η μεγάλη απεργία των εργαζομένων στα ταχυδρομεία, τα τηλεγραφεία και τα τηλεφωνεία, των λεγόμενων Τριατατικών (ΤΤΤ), με αιτήματα που συνδέονταν άμεσα με την πείνα και τις συνθήκες διαβίωσης. Η διεκδίκηση του ψωμιού μετατρεπόταν σε συλλογική αμφισβήτηση της κατοχικής εξουσίας.

















