Ρατσισμός είναι η γενοκτονία στη
Γάζα και όχι η αντίσταση στο έγκλημα του Ισραήλ (Κείμενο της Εναλλακτικής Παρέμβαση
Δικηγόρων Αθήνας, 24/8/2026)
Με αφορμή περιστατικά στα οποία
εμπλέκονται ισραηλινοί τουρίστες, με γνωστότερο αυτό της ταβέρνας
Αξιώτισσα στη Νάξο, δηλώσεις κυβερνητικών αξιωματούχων και ποινικές
διώξεις όσον αφορά τις κινητοποιήσεις ενάντια στη γενοκτονία στη Γάζα,
αλλά και πρόσφατη ανακοίνωση του Συνηγόρου του Πολίτη με αναφορά στην
αντιρατσιστική νομοθεσία, είναι σημαντικές οι ακόλουθες διασαφηνίσεις:
1. Τη στιγμή που
γράφονται αυτές οι γραμμές, υπολογίζεται ότι, από τις 7 Οκτωβρίου 2023
και ως αποτέλεσμα των Ισραηλινών επιχειρήσεων στη Γάζα, έχουν σκοτωθεί
73.420 Παλαιστίνιοι και έχουν τραυματιστεί 174.369, ενώ χιλιάδες
εξακολουθούν να είναι αγνοούμενοι. Από τον αριθμό των νεκρών, εκτιμάται
ότι περίπου 20.000 με 22.000 είναι παιδιά (περίπου 30% του συνόλου) και
πάνω από 12.000 είναι γυναίκες, ενώ διάφορες αναλύσεις και εκτιμήσεις
(συμπεριλαμβανομένων ισραηλινών πηγών) υποδεικνύουν ότι η μεγάλη
πλειονότητα (70% ή και παραπάνω) είναι άμαχοι. Από την κατάπαυση του
πυρός τον Οκτώβριο του 2025, οι επιπλέον νεκροί Παλαιστίνιοι ανέρχονται
σε 1.286 και οι τραυματίες σε 4.257. Παράλληλα, το 82% των δομών της
Γάζας έχει υποστεί ζημιές (εκ των οποίων πάνω από 134.000 είναι πλήρως
κατεστραμμένες σύμφωνα με την UNOSAT), περίπου το 77% των οικιστικών
μονάδων έχει καταστραφεί ή έχει υποστεί σοβαρές ζημιές, το 74% του
οδικού δικτύου είναι κατεστραμμένο, η ηλεκτρική υποδομή είναι σχεδόν εξ
ολοκλήρου κατεστραμμένη όπως και τα δίκτυα νερού και αποχέτευσης, ενώ
σχεδόν 2 εκατομμύρια άνθρωποι παραμένουν εκτοπισμένοι και αποκλεισμένοι
στο δυτικό τμήμα της Λωρίδας της Γάζας (περίπου 40% της Λωρίδας), με
τεράστιες ανάγκες ανακατασκευής που εκτιμώνται σε δεκάδες δισεκατομμύρια
δολάρια. Ο νομικός χαρακτηρισμός των ενεργειών του Ισραήλ στη Γάζα και
ευρύτερα στην Παλαιστίνη ως εγκλημάτων πολέμου, εγκλημάτων κατά της
ανθρωπότητας και γενοκτονίας και η υποχρέωση αντίστασης σε αυτές
θεμελιώνεται σε πλήθος διεθνών συμβάσεων, εκθέσεων και αποφάσεων διεθνών
δικαστηρίων, διεθνών οργανισμών, φορέων και οργανώσεων ανθρωπίνων
δικαιωμάτων, κοκ. Αναφέρουμε τις πιο σημαίνουσες αποφάσεις και εκθέσεις:
1.1. Στο πλαίσιο της
εκκρεμούς υπόθεσης Νότια Αφρική κατά Ισραήλ [1] με την κατηγορία της
τέλεσης του εγκλήματος της γενοκτονίας στη Γάζα, το Διεθνές Δικαστήριο
της Χάγης εξέδωσε τις από 26/1/2024 και 28/3/2024 αποφάσεις χορήγησης
ασφαλιστικών μέτρων [2] [3], συνομολογώντας τη βασιμότητα της αίτησης
της Νότιας Αφρικής και λόγω κατεπείγοντος (λόγω “πραγματικού και άμεσου
κινδύνου να προκληθεί ανεπανόρθωτη ζημία στα δικαιώματα που έκρινε το
Δικαστήριο ως εύλογα, προτού εκδώσει την τελική του απόφαση”) διέταξε το
Ισραήλ να απέχει από την τέλεση πράξεων γενοκτονίας κατά των
Παλαιστινίων της Γάζας μέχρι την οριστική εκδίκαση της υπόθεσης. Ως
κομμάτι αυτών των αποφάσεων, οι πολιτικοί ιθύνοντες του Ισραήλ
διατάσσονται να απέχουν από γενοκτονικές δηλώσεις (η μόνη απόφαση την
οποία υπερψήφισε και ο ορισθείς από το Ισραήλ δικαστής), σαν και αυτή
στην οποία προέβη πριν λίγες μέρες ο Υπουργός Εθνικής Ασφάλειας της
κυβέρνησης Νετανιάχου Μπεν Γκβιρ, αρμόδιος για τα σώματα ασφαλείας, ότι οι ισραηλινές δυνάμεις θα πρέπει να «σκοτώνουν 30 ή 40» Παλαιστίνιους στη Γάζα κάθε βράδυ και να μην περιορίζονται σε «όσους
αποτελούν κίνδυνο εκείνη τη συγκεκριμένη στιγμή»… «Υπάρχουν άνθρωποι
εκεί που δεν τους αξίζει να ζουν. Δεν πρέπει να ζουν. Δεν είναι καν
άνθρωποι».
1.2. Στις 21 Νοεμβρίου 2024, το Τμήμα Προδικασίας I (Pre-Trial Chamber I) του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου
της Χάγης ανακοίνωσε την έκδοση ενταλμάτων σύλληψης σε βάρος των
Μπέντζαμιν Νετανιάχου και Γιοάβ Γκάλαντ [4] αναφέροντας τη διαπίστωση
ύπαρξης «εύλογων αιτιών» (reasonable grounds) του Δικαστηρίου να
πιστεύει ότι κατά την περίοδο από την 8η Οκτωβρίου 2023 μέχρι και την
20η Μαΐου 2024 (ημέρα υποβολής των αιτήσεων για έκδοση ενταλμάτων
σύλληψης στο Δικαστήριο) διαπράχθηκαν εγκλήματα πολέμου, ιδίως με τη
χρήση του λιμού ως μεθόδου πολέμου, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που
συνίστανται στο έγκλημα της δολοφονίας, το έγκλημα του διωγμού και άλλες
απάνθρωπες ενέργειες. Στις 17 Οκτωβρίου 2025, το Προδικαστικό Τμήμα Ι
του ΔΠΔ απέρριψε το αίτημα του Ισραήλ που ζητούσε άδεια έφεσης
επανεξέτασης της έρευνας επικαλούμενο «νέα δεδομένα» [5].
1.3. Στις 17 Σεπτεμβρίου 2025, η Ανεξάρτητη
Διεθνής Επιτροπή Έρευνας (COI) του ΟΗΕ για τα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά
Εδάφη, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, και του Ισραήλ,
υπέβαλε την έκθεσή της στην 60ή σύνοδο του Συμβουλίου Ανθρωπίνων
Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, η οποία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι ισραηλινές
αρχές και δυνάμεις έχουν διαπράξει και συνεχίζουν να διαπράττουν
γενοκτονία στην κατεχόμενη Λωρίδα της Γάζας [6]. Τα πορίσματα της
έκθεσης αυτής συμπληρώνονται από τη σειρά εκθέσεων της Ειδικής
Εισηγήτριας των Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) για τα κατεχόμενα Παλαιστινιακά
εδάφη Francesca Albanese [7], αλλά και από τη νεότερη
έκθεση της Ανεξάρτητης Διεθνούς Επιτροπής που δόθηκε στη δημοσιότητα
στις 23 Ιουνίου 2026 [8], σύμφωνα με την οποία οι ισραηλινές ένοπλές
δυνάμεις στη Γάζα στοχοποιούν σκόπιμα και σκοτώνουν παιδιά στο πλαίσιο
“γενοκτονίας” που είναι σε εξέλιξη.
1.4. Στο ίδιο συμπέρασμα, ότι δηλαδή το Ισραήλ διαπράττει το έγκλημα της γενοκτονίας στη Γάζα έφτασαν, μεταξύ άλλων, η Διεθνής Αμνηστία [9], η Human Rights Watch [10], η B’Tselem [11] (οργάνωση δικαιωμάτων στο Ισραήλ), η Διεθνής Ενωση Μελετητών Γενοκτονιών
[12] (IAGS), κοκ. Στο συμπέρασμα αυτό κατέληξαν όχι μόνο από τον αριθμό
των νεκρών και των αμάχων, αλλά από τη συνολική καταστροφή κάθε
πολιτικής υποδομής (κυβερνητικά κτίρια, νοσοκομεία και δομές υγείας,
σχολεία, δικαστήρια, χώρους λατρείας, κλπ) στη Λωρίδα της Γάζας, με
τρόπο που πληροί τον ορισμό της γενοκτονίας της Σύμβασης του 1948 ο
οποίος απαιτεί τη “σκόπιμη επιβολή συνθηκών διαβίωσης που αποσκοπούν
στην πλήρη ή μερική φυσική καταστροφή μιας εθνικής, εθνοτικής, φυλετικής
ή θρησκευτικής ομάδας”.
2. Σε συνέχεια των
ανωτέρω αποφάσεων και εκθέσεων που ερείδονται σε Διεθνείς Συμβάσεις,
δημιουργούνται υποχρεώσεις για τα κράτη μέλη που τις έχουν συνυπογράψει.
Συγκεκριμένα για τη χώρα μας: Η Ελλάδα έχει κυρώσει τη Σύμβαση για την
Πρόληψη και την Τιμωρία του Εγκλήματος της Γενοκτονίας ήδη από το 1954,
με το Ν.Δ. 3091 της 6/12-10-54 (Α 250) “Περί συμπληρώσεως της Συμβάσεως
δια την πρόληψιν και καταστολήν του εγκλήματος της γενοκτονίας από 9
Δεκεμβρίου 1948”. Περαιτέρω, η Ελλάδα, όπως και το σύνολο των χωρών της
ΕΕ, αποτελεί κράτος-μέλος του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου και έχει
υπογράψει και κυρώσει το Καταστατικό του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου
από το 2002, με τις διατάξεις του ν. 3003/2002 και στη συνέχεια του ν.
3948/2011. Συνεπώς, οι αποφάσεις και τα σχετικά εντάλματα του
Δικαστηρίου είναι απολύτως δεσμευτικά για τα κράτη μέλη και κατ’
επέκταση τις ελληνικές αρχές, που έχουν νόμιμη υποχρέωση εκτέλεσής τους.
Παρομοίως, η Ελλάδα με τον Νόμο 1782/1988 (ΦΕΚ 116/Α/3-6-1988) έχει
κυρώσει τη Σύμβαση κατά των Βασανιστηρίων, καθώς και με τον Νόμο
3841/1955 (ΦΕΚ Α3 της 5ης Ιανουαρίου 1956) τις Συμβάσεις της
Γενεύης περί Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου. Εξάλλου, σύμφωνα με το
Άρθρο 28 του Συντάγματος της Ελλάδας, διεθνείς Συμβάσεις, όπως οι
Συμβάσεις της Γενεύης, τα Πρόσθετα Πρωτόκολλα αυτής και η Σύμβαση κατά
των Βασανιστηρίων, αποτελούν μέρος του εσωτερικού δικαίου και
υπερισχύουν κάθε αντίθετης διάταξης, επιβάλλουν δε απόλυτη υποχρέωση στα
κράτη, άρα και στην Ελλάδα, να διώκουν ή να εκδίδουν τους υπαίτιους
βασανιστηρίων και σοβαρών παραβιάσεων. Ως εκ τούτου, η Ελλάδα δεν μπορεί
να αγνοήσει την παρουσία ενός υπόπτου για εγκλήματα πολέμου και
γενοκτονίας στο έδαφός της. Ο νόμος επιβάλλει την έναρξη ποινικής
έρευνας και, όπου υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις, την άσκηση δίωξης ενώπιον
των ελληνικών δικαστηρίων.
3. Οι ανωτέρω υποχρεώσεις
των τρίτων κρατών, ανάμεσά τους και της Ελλάδας, θα πρέπει να ειδωθούν
υπό το φως και των συγκεκριμένων πραγματικών περιστατικών της υπό μελέτη
περίπτωσης: οι εγκληματικές πράξεις στη Γάζα τελέστηκαν και τελούνται
από τις Ισραηλινές Ενοπλές Δυνάμεις (IDF, Israel Defense Forces, κατ’
ευφημισμό “Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις”), οι οποίες αποτελούνται από
κληρωτούς στρατιώτες (η συμμετοχή υπολογίζεται στο 65% με 70% των
υποχρεούμενων σε θητεία νέων ανω των 18 αμφότερων των φύλων και έχει
διάρκεια έως και τρία χρόνια με καθεστώς εφεδρείας μετά το τέλος της).
Εκτός της εκτέλεσης του γενοκτονικού πολέμου στη Γάζα, ο IDF αποτελεί
την επίσημη αρχή στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη, η οποία τελεί υπό
στρατιωτική και όχι πολιτική διοίκηση. Το γεγονός αυτό έχει ως
αποτέλεσμα οι κληρωτοί στρατιώτες στο Ισραήλ να συμμετέχουν άμεσα και
ενεργητικά στην παράνομη κατοχή των παλαιστινιακών εδαφών κατά τη
διάρκεια της θητείας τους. Η λειτουργία του Ισραηλινού Στρατού ως
ιεραρχημένου συνόλου λειτουργούντος με αλυσίδα εντολών (όπως δηλαδή και
κάθε στρατιωτικό σύνολο στον κόσμο) σημαίνει ότι η διάγνωση πράξεων
γενοκτονίας εν εξελίξει και εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας, αλλά και η
διαρκής ενεργητική επιβολή της παράνομης κατοχής στα παλαιστινιακά
εδάφη, θεμελιώνουν ενδείξεις ποινικής ευθύνης, πρώτα και κύρια της
στρατιωτικής ιεραρχίας και των πολιτικών του προϊσταμένων, αλλά και των
κατώτερων βαθμίδων του, που πρέπει να διερευνηθούν. Πρέπει εδώ ακόμα να
σημειωθεί ότι η συμμετοχή στην ιεραρχία του IDF έχει συστηματικά
αποτελέσει προσόν για την ανάδειξη πολιτικών ηγετών και διαβατήριο για
τη μετάβαση από την ηγεσία του στρατού στις κορυφές του πολιτικού
συστήματος του Ισραήλ. Οι δε βασικοί πυλώνες του πολιτικού συστήματος
όχι μόνο δεν αφίστανται αλλά νομιμοποιούν τις πράξεις γενοκτονίας και τα
τελεσθέντα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, παρά τις έντονες αντιμαχίες
ανάμεσα στα κόμματα και τις αντιπολιτευτικές κριτικές (για άλλα θέματα)
στη σημερινή κυβέρνηση Νετανιάχου. Ως αποτέλεσμα αυτού, όλοι οι
αναλυτές ανεξαρτήτως ιδεολογικής ή πολιτικής τοποθέτησης συνομολογούν
ότι τυχόν πολιτική αλλαγή στις επερχόμενες εκλογές του Ισραήλ δεν θα
επιφέρει καμία αλλαγή στην κατάσταση στη Γάζα, ενώ καμία ποινική
λογοδοσία των δραστών των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας και πράξεων
γενοκτονίας στη Γάζα δεν προβλέπεται από το εσωτερικό της ισραηλινής
έννομης τάξης. Το γεγονός αυτό καθιστά ακόμα σημαντικότερη την διεθνή
απαίτηση λογοδοσίας του κράτους του Ισραήλ και αναδεικνύει τις
υποχρεώσεις των τρίτων κρατών δυνάμει των Συμβάσεων που έχουν υπογράψει.
