«Οδύσσεια» του Νόλαν: Εμπορική επιτυχία πάνω στα κατεχόμενα εδάφη της Δυτικής Σαχάρας

Η ταινία «Οδύσσεια» του γνωστού σκηνοθέτη Κρίστοφερ Νόλαν ξεκίνησε την κυκλοφορία της στις 16 Ιουλίου, πετυχαίνοντας εισπράξεις 264 εκατ. δολαρίων μέσα στις τρεις πρώτες ημέρες προβολής. Η επιτυχία της πανάκριβης υπερπαραγωγής ωστόσο, πάτησε κυριολεκτικά πάνω στα αποικιοκρατούμενα εδάφη της Δυτικής Σαχάρας, συμβάλλοντας στη νομιμοποίηση της μαροκινής κατοχής. Το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Σαχάρας (FiSahara) κάλεσε σε διεθνές μποϊκοτάζ της ταινίας, ενώ Ισπανοί καλλιτέχνες, ανάμεσά τους και ο Χαβιέρ Μπαρδέμ, υπέγραψαν επιστολές ζητώντας να αφαιρεθούν τα συγκεκριμένα πλάνα από την τελική κόπια. «Όταν ο Κρίστοφερ Νόλαν πατήσει στο κόκκινο χαλί καθ’ οδόν προς την προβολή της πρεμιέρας, θα πατήσει επίσης και επί του Διεθνούς Δικαίου», επέμεινε η Μαρία Καριόν, εκτελεστική διευθύντρια του FiSahara, τον περασμένο μήνα.

Εκρηκτική επιτυχία φαίνεται να σημειώνει η κινηματογραφική μεταφορά του έπους της «Οδύσσειας» του Ομήρου από τον Κρίστοφερ Νόλαν συγκεντρώνοντας 264 εκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως κατά το πρώτο τριήμερο προβολής της και καλύπτοντας επιτυχώς το υπέρογκο κόστος παραγωγής της.

Συγκεκριμένα, ο προϋπολογισμός της ταινίας αγγίζει τα 250 εκατομμύρια δολάρια (για την κάλυψη του κόστους απαιτούνται παγκόσμιες εισπράξεις άνω των 500 με 600 εκατομμυρίων μόνο για να γίνει απόσβεση).

Η κινηματογραφική αποτύπωση του ομηρικού έπους των περίπου 12.000 στίχων προβάλλεται σε περισσότερες από δώδεκα χιλιάδες τοποθεσίες παγκοσμίως, με τις ειδικές αίθουσες μεγάλου φορμάτ να συνεισφέρουν το ήμισυ των συνολικών εισπράξεων στη Βόρεια Αμερική.

Μπορεί στην Ελλάδα η συζήτηση γύρω από την ταινία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να γυρίζει γύρω από τις αλλαγές που έκανε ο σκηνοθέτης κατά την κινηματογραφική μεταφορά, το χρώμα δέρματος της «Ωραίας Ελένης», την απουσία Ελλήνων ηθοποιών από το κάστινγκ, ωστόσο υπάρχει ένα πολύ σημαντικότερο πολιτικό ζήτημα που κρύβεται από πίσω.

Κάμερες σε εδάφη που αναμένουν την απελευθέρωση από την αποικιοκρατία

Σκηνές της ταινίας γυρίστηκαν στην περιοχή Ντάχλα, στη Δυτική Σαχάρα, έδαφος που ελέγχεται από το Μαρόκο αλλά θεωρείται από τον ΟΗΕ «μη αυτοδιοικούμενη περιοχή». Το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Σαχάρας (FiSahara) κατηγόρησε δημόσια την παραγωγή ότι, έστω άθελά της, συμβάλλει στη νομιμοποίηση της μαροκινής κατοχής και κάλεσε ακόμη και σε διεθνές μποϊκοτάζ της ταινίας. Ειδικότερα, η περιοχή παραμένει στον επίσημο κατάλογό με τα εδάφη που εξακολουθούν να αναμένουν την απελευθέρωση από την αποικιοκρατία.

Όπως περιγράφει το Jacobin.gr, η ισπανική αποικία του Φρανθίσκο Φράνκο διατηρήθηκε ακόμη και όταν άλλες ευρωπαϊκές αποικίες κέρδισαν την ελευθερία τους, και δεν απέκτησε την ανεξαρτησία της ούτε μετά τον θάνατο του δικτάτορα το 1975. Αντίθετα, οι γειτονικές χώρες Μαρόκο και Μαυριτανία εισέβαλαν —με τουλάχιστον το 40% του πληθυσμού των Σαχράουι εκείνης της εποχής να διαφεύγει στη γειτονική Αλγερία για να γλιτώσει από την εκστρατεία βομβαρδισμών της μαροκινής πολεμικής αεροπορίας. Μισό αιώνα αργότερα, 173.000 Σαχραουί παραμένουν ακόμη σε αλγερινά στρατόπεδα προσφύγων.

Οι γηγενείς Σαχραουί που ζουν υπό μαροκινή κατοχή υπόκεινται σε ένα από τα λιγότερο ελεύθερα πολιτικά συστήματα στον πλανήτη, σύμφωνα με την κατάταξη του οργανισμού Freedom House.

Τα γυρίσματα ταινίας στη Δυτική Σαχάρα θα ήταν αδιανόητα πριν από το 2020, όταν ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έσπασε δεκαετίες εξωτερικής πολιτικής και αναγνώρισε την παράνομα εγκαθιδρυμένη κυριαρχία του Μαρόκου επί του εδάφους. Η απόφαση ήρθε στα πλαίσια της ομαλοποίησης των σχέσεων του Μαρόκου με το γενοκτονικό κράτος απαρτχάιντ του Ισραήλ.

Tο ανώτατο δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει λάβει επίσης αποφάσεις που βασίζονται στον ισχυρισμό αυτό, στο πλαίσιο εμπορικών συμφωνιών μεταξύ ΕΕ και Μαρόκου. Την τελευταία δεκαετία, έχει αποφανθεί επανειλημμένα ότι η Δυτική Σαχάρα είναι ένα έδαφος με «χωριστό και διακριτό» καθεστώς από το Μαρόκο και ότι νομικά οι πόροι του δεν μπορούν να αξιοποιηθούν χωρίς τη συγκατάθεση του λαού Σαχράουι.

Μετατρέποντας σε ταινία εδάφη που άλλοι αγωνιούν να επιστρέψουν