Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων
Από την προστασία των μνημείων στη λεηλασία των εσόδων τους
Ένα νέο καταστροφικό για τον πολιτισμό νομοσχέδιο εισάγεται εσπευσμένα στην Βουλή για ψήφιση. Η διαβούλευση του ήταν άκρως προσχηματική, αφού την μέρα που ολοκληρώθηκε (20/7) το σχέδιο νόμου εισήχθη στη Βουλή και ξεκινά η συζήτησή του στις 23/7/2026!
Το νέο σχέδιο νόμου εισάγει μια ριζική αλλαγή στη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας παραχωρώντας τον έλεγχο των αρχαιολογικών πόρων από τον υπάρχοντα δημόσιο Φορέα Ταμείο (ΟΔΑΠ) σε μια Ανώνυμη Εταιρεία (Α.Ε.) με διάρκεια λειτουργίας τουλάχιστον 50 ετών. Παράλληλα, ιδρύεται ένα ΝΠΔΔ, το οποίο υποκαθιστά στην ουσία την Εφορεία Ενάλιων Αρχαιοτήτων αποσπώντας από αυτή την αρμοδιότητα πάνω στους Επισκέψιμους Ενάλιους Αρχαιολογικούς Χώρους και στους χερσαίους χώρους προβολής της ενάλιας πολιτιστικής κληρονομιάς και αναθέτοντας έμμεσα τη διαχείριση, την τεκμηρίωση, την προστασία και την οργάνωση της επίσκεψης στους ενάλιους χώρους σε φορείς εκτός ΥΠΠΟ, λ.χ. ΟΤΑ, ή ακόμη και ιδιωτικές εταιρείες.
Οι αλλαγές αυτές γεννούν εύλογα ερωτήματα:
• Θα συνεχίσουν τα χρήματα να επιστρέφουν στους αρχαιολογικούς χώρους, τα μνημεία και τα μουσεία;
• Ποιος θα ελέγχει τη διαχείριση των εκατομμυρίων ευρώ που προέρχονται από την πολιτιστική μας κληρονομιά;
• Θα παραμείνει ο πολιτισμός δημόσιο αγαθό ή θα αντιμετωπίζεται όλο και περισσότερο ως εμπορικό προϊόν;
Η πλήρης διαχείριση των εσόδων, υπερεξουσίες, απουσία κοινοβουλευτικού ελέγχου και υποχρεωτική χρηματοδότηση από το Δημόσιο είναι τα δώρα που υπόσχεται η κυβέρνηση στη νέα Α.Ε.
- Η Εταιρεία θα εισπράττει “τύποις” για λογαριασμό του Δημοσίου, αλλά στην πράξη θα ξοδεύει ανεξέλεγκτα (απευθείας αναθέσεις, διαφημίσεις, συμβουλευτικές) υπό εντολές της εκάστοτε πολιτικής ηγεσίας, χωρίς έλεγχο
- Ένα διορισμένο πανίσχυρο Διοικητικό Συμβούλιο θα υποκαθιστά την Αρχαιολογική Υπηρεσία και τον ΟΔΑΠ. Η εταιρεία θα έχει τη δύναμη ακόμη και να εισηγείται νομοθετικές διατάξεις στον Υπουργό.
- Τα άρθρα 4-24 του νομοσχεδίου ισχύουν προσωρινά, μέχρι η ίδια η Εταιρεία να αποφασίσει το δικό της Καταστατικό — δηλαδή βασικές διατάξεις (αρμοδιότητες, διαχείριση εσόδων, αμοιβές στελεχών) μπορούν να αλλάξουν μονομερώς από το διορισμένο ΔΣ.
- Και το επιστέγασμα: Αντί η εταιρεία να φέρνει έσοδα στο κράτος, ο δημόσιος ΟΔΑΠ υποχρεούται να της προκαταβάλλει κάθε χρόνο το 80% των λειτουργικών της εξόδων μέσα στο πρώτο δίμηνο, καθώς και «διαχειριστικό κόστος» που θα καθορίζει η ίδια η Α.Ε. Παράλληλα, προβλέπονται τακτικές και έκτακτες επιχορηγήσεις από τον κρατικό προϋπολογισμό.
Η θεσμοθέτηση αυτής της Ανώνυμης Εταιρείας κρύβει σοβαρούς κινδύνους για την οικονομία, τους θεσμούς και την πρόσβαση των ίδιων των πολιτών στον πολιτισμό.
- Κίνδυνος κακοδιαχείρισης και διασπάθισης δημοσίου χρήματος: Η διαχείριση εκατομμυρίων ευρώ αφαιρείται από το δημόσιο λογιστικό και τους θεσμικούς ελέγχους και περνά σε μηχανισμούς εταιρικής διακυβέρνησης. Αυτό ανοίγει τον δρόμο για ανεξέλεγκτες απευθείας αναθέσεις, άχρηστα έργα, υπερκοστολογήσεις και διαφήμιση, επαναλαμβάνοντας αποτυχημένα και ζημιογόνα πειράματα του παρελθόντος (όπως ο ΟΠΕΠ Α.Ε. που έκλεισε με έλλειμμα 14 εκατ. ευρώ).
- Σοβαρό θεσμικό έλλειμμα: Ακυρώνεται ο ρόλος της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας και του Υπουργείου Πολιτισμού. Οι αποφάσεις περνούν σε ένα Δ.Σ. που δεν υπόκειται σε δημόσιο έλεγχο.
- Πλήρης εμπορευματοποίηση και ιδιωτικοποίηση: Ο πολιτιστικός, εκπαιδευτικός και κοινωνικός ρόλος των μνημείων, ο οποίος προστατεύεται από το Σύνταγμα, παραγκωνίζεται. Στη θέση του μπαίνει η λογική του πρόσκαιρου κέρδους για τους λίγους, με τη διοργάνωση ιδιωτικών γευμάτων, δεξιώσεων και πριβέ επισκέψεων.
- Αποκλεισμός των Ελλήνων πολιτών: Με την υπέρογκη αύξηση των εισιτηρίων, την κατάργηση των εκπτώσεων και την παραχώρηση των υπηρεσιών (όπως τουαλέτες, ιματιοθήκες, αναψυκτήρια) σε ιδιώτες, οι αρχαιολογικοί χώροι κινδυνεύουν να γίνουν απλησίαστοι και αφιλόξενοι για το ευρύ κοινό της χώρας.
- Υποθήκευση της πολιτιστικής κληρονομιάς: Η περιουσία του ελληνικού λαού παραδίδεται για μισό αιώνα σε ένα ιδιωτικοοικονομικό μοντέλο διαχείρισης, κόντρα σε κάθε έννοια αειφορίας και δημοσίου συμφέροντος.
Από το 1910 το ελληνικό κράτος είχε θεσμοθετήσει φορείς (Αρχαιολογικό Ταμείο, Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων) για να διαχειρίζεται τα έσοδα των μνημείων και να τα επενδύει ξανά στα μνημεία. Η αλλαγή που επιχειρείται -με εξαιρετική μάλιστα σπουδή- θα αποβεί καταστροφική! Η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς δεν αφορά μόνο τους αρχαιολόγους ή το Υπουργείο Πολιτισμού. Αφορά κάθε πολίτη.
Γιατί τα μνημεία δεν είναι εμπόρευμα, δεν είναι επιχείρηση. Είναι δημόσιο αγαθό. Είναι η ιστορία μας, η ταυτότητά μας και η κοινή μας κληρονομιά.
Λέμε όχι στο ξεπούλημα των αρχαιολογικών χώρων και των μνημείων της χώρας
Λέμε όχι στην υποθήκευση της περιουσίας του ελληνικού λαού
Ο πολιτισμός είναι κοινωνικό αγαθό και δικαίωμα όλων των πολιτών
- ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης:
ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΟ ΠΟΛΥΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ
Η κυβέρνηση με συνοπτικές διαδικασίες νομοθετεί την εκχώρηση της οικονομικής και όχι μόνο, διαχείρισης των μνημείων σε μια Ανώνυμη Εταιρεία.
Η ενέργεια αυτή:
-Προκαλεί σοβαρό θεσμικό έλλειμμα και καθιστά κυβερνητική την προβλεπόμενη από το Σύνταγμα κρατική πολιτική για τον πολιτισμό.
-Ανοίγει τον δρόμο στην κακοδιαχείριση και τη διασπάθιση δημόσιου χρήματος.
-Υποβαθμίζει την πολιτιστική κληρονομιά σε τουριστικό προϊόν.
-Περιορίζει την πρόσβαση Ελλήνων και ξένων πολιτών στην πολιτιστική κληρονομιά.
-Υποθηκεύει ένα σημαντικό τμήμα της περιουσίας του ελληνικού λαού για μισό αιώνα.
Παράλληλα στις προβλεπόμενες ρυθμίσεις για τον Οπτικοακουστικό Δημιουργικό Τομέα:
-Το νομοσχέδιο αντιμετωπίζει τον κινηματογράφο κυρίως ως επιχειρηματικό προϊόν και όχι ως πεδίο καλλιτεχνικής δημιουργίας με κοινωνική και πολιτιστική αξία. Δεν προβλέπει νέους τρόπους ανάπτυξης της κινηματογραφικής δημιουργίας, ούτε μέτρα στήριξης νέων δημιουργών και ανεξάρτητων παραγωγών.
-Δεν επιλύεται το πάγιο πρόβλημα της μη τήρησης της υποχρέωσης βάσει νομοθεσίας των ιδιωτικών τηλεοπτικών σταθμών να συμβάλουν στην παραγωγή ελληνικών ταινιών, ενώ οι ίδιοι οι σταθμοί θα συνεχίσουν να λαμβάνουν κρατική χρηματοδότηση ακόμη και για ριάλιτι και τηλεπαιχνίδια. Ετσι το νομοσχέδιο μπορεί να χαρακτηριστεί και ως προεκλογικό δώρο στα ιδιωτικά τηλεοπτικά κανάλια.
-Δεν προβλέπει καμία υποχρέωση συνεργασίας με επαγγελματίες που ζουν και εργάζονται στην Ελλάδα, για ξένες παραγωγές, ακυρώνοντας τον βασικό στόχο του αναπτυξιακού αυτού εργαλείου για τον εγχώριο οπτικοακουστικό κλάδο και τη δημιουργία θέσεων εργασίας. Την ίδια στιγμή, η ελληνική παραγωγή συρρικνώνεται, παραμένοντας υποχρηματοδοτούμενη.
-Δεν προβλέπεται η δυνατότητα η χρηματοδότηση να συνδέεται ρητά με την υποχρέωση τήρησης της εργασιακής νομοθεσίας, με ρήτρα ανάκλησής της σε περίπτωση που παρατηρούνται παραβιάσεις, καθώς στα γυρίσματα καταγράφονται συχνά υπερβολικά ωράρια (έως και 17 ώρες) και απλήρωτες υπερωρίες.
-Διαφωνούμε ουσιαστικά με τη λογική που ακολουθείται επίσης για τρία ζητήματα επί του νομοσχεδίου που αφορούν τα πνευματικά – συγγενικά δικαιώματα και εργασιακά ζητήματα. Συγκεκριμένα: Άρθρο 117 (Εύλογη αμοιβή), Άρθρο 120 (Διανομή δικαιωμάτων της πρώην ΑΕΠΙ), Άρθρο 122 (Μητρώο Απασχολουμένων στον Πολιτισμό).
-Οι διατάξεις που αφορούν τα οπτικοακουστικά, λειτουργούν περισσότερο ως προεκλογικό δώρο σε επιχειρηματικά συμφέροντα και στα ιδιωτικά τηλεοπτικά κανάλια, παρά ως ολοκληρωμένη πολιτική για τον ελληνικό κινηματογράφο, και ζητάμε την απόσυρσή τους και την έναρξη ουσιαστικού διαλόγου με τους φορείς του κλάδου.
Συμμετέχουμε στις κινητοποιήσεις:
- Τρίτη 28/7/2026, Θεσσαλονίκη: Συγκέντρωση στις 12:00 στο Επταπύργιο.
- Τετάρτη 29/7/2026, Αθήνα: Καλούμε όλους τους πολίτες σε συγκέντρωση στο Θησείο (ΗΣΑΠ Θησείου) στις 6.30 μμ για να διαμαρτυρηθούμε για την ιδιωτικοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς και για τις απαράδεκτες ρυθμίσεις για τον οπτικοακουστικό δημιουργικό τομέα.
Ο πολιτισμός είναι κοινωνικό αγαθό και δικαίωμα όλων!
ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
Προεκλογικό δώρο σε επιχειρηματικά συμφέροντα και απουσία μέτρων στήριξης των νέων δημιουργών και ανεξάρτητων παραγωγών
Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Θεάματος-Ακροάματος, που εκπροσωπεί τους καλλιτέχνες και τους εργαζόμενους τέχνη και τον πολιτισμό, κατέθεσε παρέμβαση στη δημόσια διαβούλευση για το νομοσχέδιο του Υπουργείου Πολιτισμού που αφορά, μεταξύ άλλων, τη σύσταση νέου φορέα για την ελληνική πολιτιστική κληρονομιά και την εφαρμογή του εθνικού σχεδίου για την ανάπτυξη του οπτικοακουστικού τομέα και άλλες διατάξεις.
Το νομοσχέδιο αντιμετωπίζει τον κινηματογράφο κυρίως ως επιχειρηματικό προϊόν και όχι ως πεδίο καλλιτεχνικής δημιουργίας με κοινωνική και πολιτιστική αξία. Δεν προβλέπει νέους τρόπους ανάπτυξης της κινηματογραφικής δημιουργίας, ούτε μέτρα στήριξης νέων δημιουργών και ανεξάρτητων παραγωγών.
Επίσης, δεν επιλύεται το πάγιο πρόβλημα της μη τήρησης της υποχρέωσης των ιδιωτικών τηλεοπτικών σταθμών να συμβάλουν στην παραγωγή ελληνικών ταινιών, ενώ οι ίδιοι οι σταθμοί θα συνεχίσουν να λαμβάνουν κρατική χρηματοδότηση ακόμη και για ριάλιτι και τηλεπαιχνίδια.
Δίνεται προτεραιότητα στην προσέλκυση ξένων παραγωγών μέσω κρατικών κινήτρων (cash rebate), χωρίς καμία υποχρέωση συνεργασίας με επαγγελματίες που ζουν και εργάζονται στην Ελλάδα, ακυρώνοντας τον βασικό στόχο του αναπτυξιακού αυτού εργαλείου για τον εγχώριο οπτικοακουστικό κλάδο και η δημιουργία θέσεων εργασίας. Την ίδια στιγμή, η ελληνική παραγωγή συρρικνώνεται, παραμένοντας υποχρηματοδοτούμενη.
Δεν προβλέπεται ρητά η δυνατότητα, παρά το πάγιο αίτημά μας, η χρηματοδότηση να συνδέεται ρητά με την υποχρέωση τήρησης της εργασιακής νομοθεσίας, με ρήτρα ανάκλησής της σε περίπτωση που παρατηρούνται παραβιάσεις, καθώς στα γυρίσματα καταγράφονται συχνά υπερβολικά ωράρια (έως και 17 ώρες) και απλήρωτες υπερωρίες.
Η Ομοσπονδία κρίνει ότι οι διατάξεις που αφορούν τα οπτικοακουστικά, λειτουργούν περισσότερο ως προεκλογικό δώρο σε επιχειρηματικά συμφέροντα και στα ιδιωτικά τηλεοπτικά κανάλια, παρά ως ολοκληρωμένη πολιτική για τον ελληνικό κινηματογράφο, και ζητά την απόσυρσή τους και την έναρξη ουσιαστικού διαλόγου με τους φορείς του κλάδου.
Η Ομοσπονδία θέτει επίσης τρία ζητήματα επί του νομοσχεδίου που αφορούν τα πνευματικά – συγγενικά δικαιώματα και εργασιακά ζητήματα. Συγκεκριμένα: Άρθρο 117 (Εύλογη αμοιβή), Άρθρο 120 (Διανομή δικαιωμάτων της πρώην ΑΕΠΙ), Άρθρο 122 (Μητρώο Απασχολουμένων στον Πολιτισμό).
Η Ομοσπονδία ζητά την απόσυρση των άρθρων που αφορούν τα οπτικοακουστικά καθώς και των άρθρων 107, 120 και 122, αλλά και τη διεξαγωγή ουσιαστικού διαλόγου με τους φορείς των καλλιτεχνών και εργαζομένων, ώστε το νέο θεσμικό πλαίσιο να στηρίζει πραγματικά την καλλιτεχνική δημιουργία, να προστατεύει την εργασία και τα πνευματικά δικαιώματα, και να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες του κλάδου.
Συνημμένα θα βρείτε την επιστολή της ΠΟΘΑ στην δημόσια διαβούλευση.
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ
- ΣΧΕΤΙΚΟ:
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου