Grosso Pliatsikofication.13: Η έκθεση
Πισσαρίδη ως στρατηγικό σχέδιο αναδιάρθρωσης υπέρ του κεφαλαίου και
επιστροφή της «λογικής» Γιαννίτση
Η έκθεση
Πισσαρίδη («Σχέδιο Ανάπτυξης για την Ελληνική Οικονομία») δεν αποτελεί
ένα ουδέτερο τεχνοκρατικό κείμενο, αλλά το ιδεολογικό μανιφέστο του
ύστερου νεοφιλελευθερισμού στην Ελλάδα. Από την οπτική του ταξικού
συνδικαλιστικού κινήματος, η έκθεση συνιστά έναν οδικό χάρτη για την
πλήρη υποταγή της εργασίας στις ανάγκες της κερδοφορίας του κεφαλαίου,
επιδιώκοντας τη θεσμική θωράκιση των αναδιαρθρώσεων που ξεκίνησαν την
περίοδο των μνημονίων. Αναλυτικότερα:
Από τον Γιώργη Χρήστου*
Η έκθεση της Επιτροπής Πισσαρίδη, που παραδόθηκε στην κυβέρνηση τον Νοέμβριο του 2020, δεν αποτελεί απλώς μια τεχνοκρατική πρόταση «ανάπτυξης». Αποτελεί ένα ολοκληρωμένο πολιτικό και ταξικό σχέδιο αναδιάρθρωσης της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας προς όφελος του μεγάλου κεφαλαίου, των τραπεζών, των ιδιωτικών ασφαλιστικών εταιρειών και των εργοδοτών.
Πίσω από τις λέξεις «ανταγωνιστικότητα», «βιωσιμότητα» και «μεταρρυθμίσεις» κρύβεται μια συνολική επίθεση στην κοινωνική ασφάλιση, στις συλλογικές κατακτήσεις της εργατικής τάξης και στο δημόσιο χαρακτήρα των κοινωνικών αγαθών.
Η φιλοσοφία της
έκθεσης είναι σαφής: μείωση του «κόστους εργασίας», περιορισμός της
κρατικής συμμετοχής στην κοινωνική ασφάλιση, μεταφορά κινδύνου και
ευθύνης στον εργαζόμενο και στο συνταξιούχο και βαθύτερη ιδιωτικοποίηση
βασικών κοινωνικών λειτουργιών. Η εργασία αντιμετωπίζεται ως «κόστος»
και όχι ως κοινωνικό δικαίωμα, ενώ η σύνταξη παύει να θεωρείται
κοινωνική υποχρέωση του κράτους και μετατρέπεται σε ατομική επενδυτική υπόθεση.
Η σιωπή για τη ληστεία των αποθεματικών των ασφαλιστικών ταμείων
Ένα
από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία της είναι όσα αποσιωπά. Η κρίση του
ασφαλιστικού παρουσιάζεται σχεδόν αποκλειστικά ως αποτέλεσμα «δημογραφικών πιέσεων» και «γενναιόδωρων παροχών». Πρόκειται για βαθιά ιδεολογική επιλογή.
Η έκθεση μεταθέτει την ευθύνη από το κράτος και το κεφάλαιο στους ίδιους τους εργαζόμενους και συνταξιούχους. Χαρακτηριστικά, στο κεφάλαιο για το ασφαλιστικό, η επιτροπή υποστηρίζει ότι το σύστημα πρέπει να προσαρμοστεί ώστε να μειωθεί η κρατική επιβάρυνση και να ενισχυθούν οι κεφαλαιοποιητικοί πυλώνες ασφάλισης. Συγκεκριμένα:
Στο Κεφάλαιο 4.4 (Συνταξιοδοτικό σύστημα και κοινωνική προστασία), η έκθεση αντιμετωπίζει την κοινωνική ασφάλιση όχι αποκλειστικά ως κοινωνική κατάκτηση αλλά ως«δημοσιονομικό βάρος»
λόγω γήρανσης του πληθυσμού και υψηλών συνταξιοδοτικών δαπανών,
αποφεύγοντας όμως να αναφερθεί στις ιστορικές αιτίες αποδυνάμωσης των
ασφαλιστικών ταμείων.
Η βασική στόχευση είναι η μετάβαση από ένα σύστημα αλληλεγγύης γενεών σε ένα σύστημα ατομικής αποταμίευσης.
Όσον αφορά στη λεγόμενη «ληστεία των αποθεματικών» στην έκθεση Πισσαρίδη, ούτε λέξη για τις ιστορικές ευθύνες των κυβερνήσεων καθώς και του κεφαλαίου. Καμία ουσιαστική αναφορά δε γίνεται
για τις δεκαετίες υποχρεωτικής δέσμευσης των αποθεματικών στην Τράπεζα
της Ελλάδος με άτοκα ή εξευτελιστικά επιτόκια, στο χρηματιστηριακό
τζογάρισμα της περιόδου Σημίτη, στο PSI του 2012 που λεηλάτησε δεκάδες
δισεκατομμύρια αποθεματικών, στη χρόνια εισφοροδιαφυγή του μεγάλου
κεφαλαίου, ούτε στη λεηλασία των ταμείων μέσω κρατικών επιλογών.
Αντιθέτως, χρησιμοποιεί το έλλειμμα που προκλήθηκε από αυτές τις πολιτικές ως πρόσχημα για την περαιτέρω κεφαλαιοποίηση της ασφάλισης.
Στο Κεφάλαιο 4.4.2,
προτείνει τη μετατροπή της επικουρικής ασφάλισης σε πλήρως
κεφαλαιοποιητική, πράγμα που σημαίνει ότι οι εισφορές των εργαζομένων δε
θα χρηματοδοτούν τις συντάξεις των σημερινών συνταξιούχων, αλλά θα
τζογάρονται στις διεθνείς αγορές μέσω επενδυτικών προϊόντων,
μετακυλίοντας όλο το ρίσκο στον ασφαλισμένο. Έτσι, το ρίσκο της αγοράς
μεταφέρεται στον ίδιο τον εργαζόμενο.
Αν οι αγορές καταρρεύσουν, καταρρέει και η μελλοντική σύνταξη. Το κράτος αποσύρεται σταδιακά από την υποχρέωση εγγυημένης αξιοπρεπούς σύνταξης.
Η στρατηγική του πετσοκόμματος των συντάξεων
Η έκθεση Πισσαρίδη δεν μιλά ανοιχτά
για νέες περικοπές με τον τρόπο των μνημονίων. Όμως ολόκληρη η λογική
της οδηγεί σε διαρκή συμπίεση των συντάξεων. Η ίδια η έκθεση θέτει ως
στόχο τη «σταδιακή αποκλιμάκωση της συνταξιοδοτικής δαπάνης ως ποσοστού του ΑΕΠ» και τη μείωση της κρατικής χρηματοδότησης του ασφαλιστικού συστήματος.
Αυτό πρακτικά σημαίνει:
«non-stop» τσεκούρι στις συντάξεις του ΕΦΚΑ, αύξηση ορίων ηλικίας,
ενίσχυση ιδιωτικής ασφάλισης, σύνδεση σύνταξης με ατομικές εισφορές και
επενδυτική απόδοση και μεγαλύτερη ανασφάλεια για τους νέους εργαζόμενους
αλλά και για τους παλαιούς ασφαλισμένους καθώς και τους συνταξιούχους.