Απαγόρευση ΜΚΔ: Προστασία των παιδιών ή ασυδοσία των τεχνοφεουδαρχών;
Πριν από λίγες μέρες ο πρωθυπουργός K. Μητσοτάκης σε συνέντευξη Tύπου μαζί με τους υπουργούς του Άρ. Σκέρτσο, Άδ. Γεωργιάδη και Μ. Χρυσοχοΐδη, εξήγγειλε την απαγόρευση εισόδου στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης (ΜΚΔ) για άτομα έως 16 ετών, απαγόρευση η οποία θα ψηφιστεί το καλοκαίρι που μας έρχεται. Ταυτόχρονα εκτυλίχθηκε μια «επικοινωνιακή καταιγίδα» με πλήθος δημοσιεύματα στήριξης από πλείστους όσους «ειδικούς» του φιλοκυβερνητικού χώρου, διανομή «ειδήσεων» ότι ο πρωθυπουργός έστειλε επιστολή αναλαμβάνοντας πρωτοβουλία θέσπισης ανάλογων μέτρων ενιαία σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση κ.ο.κ.
Φυσικά όλα αυτά δεν είναι «ελληνική πρωτοβουλία», όσο κι αν προσπαθεί το Μαξίμου να τα εμφανίσει κάπως έτσι: αποτελούν μέτρα που καλλιεργούν συστηματικά τα τελευταία χρόνια σε όλο τον δυτικό κόσμο κυρίως οι εκπρόσωποι των μεγάλων παρόχων υπηρεσιών επικοινωνίας και πληροφορικής με την υποστήριξη εθνικών και διεθνικών υπηρεσιών αστυνόμευσης και εφαρμογής του νόμου. Η πρώτη δε χώρα που εφάρμοσε αυτά τα μέτρα ήταν η Αυστραλία από τις αρχές του 2026, ενώ στον ευρωπαϊκό χώρο την πρωτοβουλία των κινήσεων στο θέμα αυτό μοιάζει να έχει η κυβέρνηση Μακρόν στη Γαλλία.
Ωστόσο, σε άλλες χώρες υπάρχουν περισσότερες επιφυλάξεις: η Μ. Βρετανία έχει αναπτύξει ένα μακρόχρονο ερευνητικό πρόγραμμα ελέγχου της ωφελιμότητας και αποτελεσματικότητας των τυχόν απαγορευτικών μέτρων, στη Γερμανία εκδηλώνονται σοβαρές ενστάσεις για την παραβίαση της ιδιωτικότητας που επιφέρει ο τρόπος υλοποίησης των εν λόγω απαγορεύσεων, ενώ σε κάποιες άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Σλοβενία, το θέμα της ιδιωτικότητας και της πρόσβασης των μεγάλων εταιρειών του κυβερνοχώρου στα προσωπικά δεδομένα των χρηστών στο όνομα της παιδικής προστασίας αποτέλεσαν και μείζονα θέματα αντιπαράθεσης στην προεκλογική περίοδο (με τους θιασώτες των απαγορεύσεων να χάνουν τελικώς τις πρόσφατες εκλογές…).
Απαγορεύσεις με επικοινωνιακό περιτύλιγμα: τεχνοφοβία και «χαριτωμενιές»
Μάλιστα, στην επικοινωνιακή προώθηση των μέτρων αυτών κυρίαρχο ρόλο φαίνεται να παίζει βιντεάκι στο ΤικΤοκ με τον πρωθυπουργό σε casual εμφάνιση να απευθύνεται στα ίδια τα παιδιά προσπαθώντας να τα πείσει πως η απαγόρευση είναι «για το καλό τους». Η ειρωνεία είναι ωστόσο ότι σε όλη τη διάρκεια αυτού του βίντεο αναδύονται στην οθόνη του θεατή εξάρια και εφτάρια, ενώ όσο μιλάει ο ίδιος ο πρωθυπουργός κάνει τη γνωστή χειρονομία 6-7, μια χειρονομία που αφενός αν δεν υπήρχαν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν θα υφίστατο και αφετέρου δεν έχει κανένα νόημα παρά μόνο ως αμοιβαία αναγνώριση των χρηστών μέσων κοινωνικής δικτύωσης και δη του νεανικού κοινού. Κάτι σαν να έλεγε παράλληλα με τις εξαγγελίες «εγώ τώρα μόνο θα έχω πρόσβαση στα μέσα ενώ εσείς όχι» ή «εμείς οι “γνώστες” είμαστε φίλοι ό,τι και να κάνουμε ο ένας στον άλλον, εντάξει;»….
Μαζί με αυτό έσπευσαν φυσικά να στηρίξουν τις κυβερνητικές πρωτοβουλίες σειρά επιστημόνων του χώρου, ιδιαίτερα εκείνοι που είτε τοποθετούνται ιδεολογικά στον συντηρητικό χώρο είτε είναι μόνιμοι εργολήπτες ΕΣΠΑ και λοιπών χρηματοδοτήσεων (ακόμα κι αν ενίοτε ομνύουν στο όνομα της αριστεράς, των δικαιωμάτων του ανθρώπου κ.ο.κ.).
Βέβαια πολιτικοεπικοινωνιακά αυτό ήταν η μια μόνο πλευρά της επιχείρησης προώθησης των απαγορευτικών μέτρων. Η άλλη, και μάλλον η κυρίαρχη, ήταν ο κατασταλτικός «λαϊκισμός της πυγμής» (ότι δηλαδή όλα τα προβλήματα λύνονται με αυστηροποίηση, απαγορεύσεις, καταστολή και τα συναφή) και η τεχνοφοβία, η αξιοποίηση δηλαδή της μόνιμης αγωνίας των προηγούμενων γενεών ότι χάνουν κάθε έλεγχο στα παιδιά τους επειδή εκείνα είναι πολύ καλύτεροι χειριστές των νέων τεχνολογιών επικοινωνίας και πληροφορικής από ό,τι οι παλαιότεροι. Με το «λαϊκισμό της πυγμής» και την τεχνοφοβία προς τους μεγάλους και με «χαριτωμενιές» τύπου 6-7 προς τους μικρούς προσπαθεί η κυβέρνηση να πείσει την κοινωνία ότι οι απαγορεύσεις που εισηγείται είναι «για το καλό μας».
Η ψευδεπίγραφη επίκληση της επιστήμης
Εντούτοις η συλλογιστική πως τα μέτρα αυτά υπαγορεύονται «από την επιστήμη» –συλλογιστική η οποία αναπαράγεται συχνά πυκνά και από κυβερνητικούς αξιωματούχους και από τους επιστήμονες που επέλεξαν να πλαισιώσουν την κυβέρνηση στο εγχείρημά της αυτό– μάλλον ελέγχεται. Υπάρχουν διάφορες μελέτες που αναφέρουν αυξημένο στρες, μείωση του ύπνου κ.λπ. σε ανήλικους λόγω χρήσης διαδικτυακών εφαρμογών. Δεν υπάρχει όμως καμία ευρέως αποδεκτή μελέτη η οποία να υποδηλώνει πως, αν απαγορευτούν τα ΜΚΔ, θα αυξηθεί π.χ. ο ύπνος των εφήβων (γιατί αν δεν έχουν να σκρολάρουν στα ΜΚΔ μπορούν να το κάνουν σε οποιαδήποτε άλλη διαδικτυακή εφαρμογή ή πλατφόρμα) ή θα μειωθεί το άγχος τους, τα φαινόμενα διάσπασης της προσοχής των ανηλίκων ή τα αναπτυξιακά και μαθησιακά τους προβλήματα (που όλα μπορεί κάλλιστα να είναι αποτελέσματα ευρύτερων χαρακτηριστικών της εποχής μας και όχι ειδικά της χρήσης των ΜΚΔ). Τα όποια «δεδομένα» επικαλούνται κυβερνήσεις και οι συν αυτοίς είναι εν πολλοίς υποθέσεις οι οποίες στην καλύτερη περίπτωση μένει να αποδειχθούν, ενώ αρκετά συχνά οι υποθέσεις αυτές παρουσιάζουν τεράστια λογικά άλματα που τις καταδικάζουν να παραμένουν μόνο στο χώρο των δημοσιολογούντων (δηλαδή της πολιτικής και της επικοινωνίας) χωρίς ποτέ να είναι δυνατό να εισέλθουν στο πεδίο του επιστημονικού λόγου.
Αν κανείς παρακάμψει όμως τις αοριστολογίες περί «επιστημονικών τεκμηρίων», που στ’ αλήθεια δεν υφίστανται, και μπει στον πειρασμό να εξετάσει τα μέτρα αυτά επί της ουσίας, τα προβλήματα της συγκεκριμένης πολιτικής μοιάζουν πολυεπίπεδα. Ας δούμε κάποια από αυτά.
Οι απαγορεύσεις θα είναι αναποτελεσματικές
