Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας: Από την ατομική ευθύνη στη συλλογική φροντίδα
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας, αξίζει να θυμηθούμε ότι ο ψυχικός πόνος συνδέεται με τις σχέσεις μας και με τις κοινωνικές και υλικές συνθήκες μέσα στις οποίες ζούμε.
Γράφει ο Ηλίας Γκότσης*
Όταν ένας άνθρωπος φτάνει εξαντλημένος στη θεραπεία, μπορούμε να μιλήσουμε για όρια, αυτοφροντίδα ή καλύτερη οργάνωση του χρόνου. Χρειάζεται όμως να μιλήσουμε και για τις απαιτήσεις της εργασίας, την οικονομική ανασφάλεια, τη βία, τις διακρίσεις και τη δυσκολία πρόσβασης στη φροντίδα. Το πού στρέφουμε την προσοχή μας καθορίζει και το πού αποδίδουμε την ευθύνη για την αλλαγή.
Οι κοινωνικές συνθήκες της ψυχικής υγείας
Στην Ελλάδα, η επιβάρυνση της ψυχικής υγείας έχει καταγραφεί σε διαφορετικές περιόδους και πληθυσμούς. Στη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, οι επαναλαμβανόμενες πανελλαδικές έρευνες κατέγραψαν αύξηση του ποσοστού ενηλίκων με μείζονα κατάθλιψη κατά τον μήνα πριν από την έρευνα, από 3,3% το 2008 σε 12,3% το 2013. Η ανεργία και η οικονομική δυσχέρεια συσχετίστηκαν με μεγαλύτερη πιθανότητα κατάθλιψης. Πρόκειται για ιστορικά δεδομένα της συγκεκριμένης περιόδου, που αναδεικνύουν τη σημασία των κοινωνικών συνθηκών για την ψυχική υγεία (Economou κ.ά., 2016· Stylianidis&Souliotis, 2019).
Πιο πρόσφατα, στην πανελλήνια σχολική έρευνα HBSC/WHO του ΕΠΙΨΥ, το ποσοστό μαθητών και μαθητριών 11, 13 και 15 ετών που ανέφεραν τουλάχιστον δύο ψυχολογικά ή σωματικά συμπτώματα, τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα κατά το προηγούμενο εξάμηνο, αυξήθηκε από 44,0% το 2018 σε 59,6% το 2022. Η νευρικότητα, η ακεφιά και η δυσκολία στον ύπνο περιλαμβάνονται στα συμπτώματα που διερευνήθηκαν. Η μέτρηση αφορά αυτοαναφερόμενα συμπτώματα και χρειάζεται να διακρίνεται από μια κλινική διάγνωση. Επιπλέον, τα δεδομένα του 2022 καταγράφηκαν μετά τις περιόδους περιορισμών λόγω της πανδημίας, τις συνέπειες των οποίων χρειάζεται να συνυπολογίζουμε. Η σύγκριση δεν επιτρέπει να αποδώσουμε την αύξηση σε έναν μόνο κοινωνικό παράγοντα ή αποκλειστικά στην πανδημία (Σταύρου κ.ά., 2023).
Οι αριθμοί αυτοί δεν εξηγούν από μόνοι τους τις αιτίες της δυσφορίας ωστόσο είναι μια αφορμή να εξετάσουμε τι συμβαίνει στις συνθήκες ζωής και στα δίκτυα υποστήριξης των ανθρώπων. Μια κοινωνία που ζητά διαρκώς από το άτομο να αναλαμβάνει περισσότερες ευθύνες χρειάζεται να λογοδοτεί και για τις δυνατότητες που του προσφέρει να ζήσει με ασφάλεια, να ξεκουραστεί, να σχετιστεί και να ζητήσει βοήθεια.
Η κουλτούρα της επίδοσης και η εμπορευματοποίηση της φροντίδας
Στη σημερινή κουλτούρα της επίδοσης, η προτροπή «μπορείς να τα καταφέρεις» μετατρέπεται σε υποχρέωση. Ο άνθρωπος καλείται να είναι παραγωγικός, ευέλικτος, θετικός και συνεχώς διαθέσιμος για αυτοβελτίωση. Η αυτοπραγμάτωση αποκτά έτσι ένα ιδιαίτερο νεοφιλελεύθερο περιεχόμενο: να διαχειρίζεται κανείς τον εαυτό του σαν επιχείρηση και να θεωρεί κάθε δυσκολία ένδειξη ανεπαρκούς προσωπικής προσπάθειας. Η επιθυμία για ανάπτυξη υποτάσσεται στην απαίτηση για διαρκή επιτυχία, ακόμη και όταν οι συνθήκες ζωής και εργασίας μας εξαντλούν.


![[389632] ΑΝΤΙΦΑΣΙΣΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΣΤΟ ΚΕΡΑΤΣΙΝΙ ΓΙΑ ΤΑ ΔΕΚΑΤΡΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΤΟΥ ΠΑΥΛΟΥ ΦΥΣΣΑ(ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΣΩΤΗΡΗΣ/EUROKINISSI)](https://omniatv.com/wp-content/uploads/2026/10/oute-vima-piso-antifa-killahp-1068x712.jpg)






