Waste side stories: έργο αναφοράς για πολλούς επιστημονικούς κλάδους, της Μαρίας Καραμανώφ*
Ομιλία στην παρουσίαση του βιβλίου “Waste Side Stories” του Αντώνη Μαυρόπουλου, Πνευματικό κέντρο Δήμου Αθηναίων, 8 Ιουνίου 2026
Ο συγγραφέας μού έκανε ήδη την τιμή να γράψω το επίμετρο του σπουδαίου αυτού βιβλίου, στο οποίο είχα την ευκαιρία να εκθέσω αναλυτικά τις σκέψεις μου για το περιεχόμενό του και δεν θα σας κουράσω επαναλαμβάνοντάς τες. Με μια πολύ συνοπτική ματιά θα εστιάσω στα διαφορετικά επίπεδα του βιβλίου, τα οποία συνδυάζονται, αλληλοσυμπληρώνονται και το καθιστούν ένα σημαντικό έργο αναφοράς για πολλούς επιστημονικούς κλάδους αλλά και για κάθε σκεπτόμενο άνθρωπο που αγωνιά για όσα συμβαίνουν γύρω μας και διερωτάται πώς ακριβώς φτάσαμε ως εδώ και πού οδηγούμαστε στο μέλλον.
Σε ένα πρώτο επίπεδο, o συγγραφέας περιγράφει τη σημερινή κατάσταση, όπως την έζησε στα αμέτρητα ταξίδια που πραγματοποίησε ως ειδικός εμπειρογνώμων για τα απόβλητα σε χώρες πολύ μακριά από τη δική μας καθημερινή πραγματικότητα, από τη Βραζιλία, τη Νικαράγουα και την Αϊτή μέχρι τη Σιγκαπούρη, το Λίβανο και το Μαρόκο. Ταξίδια που τον έφεραν αντιμέτωπο με την αδικία σε όλες της τις μορφές, αδικία σε βάρος εξίσου της φύσης και των ανθρώπων.
Η επαφή του με την αθλιότητα της περιβαλλοντικής καταστροφής και την αθλιότητα της ζωής των ανθρώπων που τη βιώνουν με τη μορφή της ρύπανσης, της λειψυδρίας και της ένδειας πέρα από κάθε όριο ανθρώπινης αξιοπρέπειας, δεν προέρχεται από την τηλεόραση και τις ειδήσεις ούτε μόνο από μελέτες και έρευνες σε επιστημονικά εργαστήρια. Είναι προϊόν της προσωπικής του γνωριμίας με τα θύματα του λεγόμενου πολιτισμού μας, που δεν είναι στατιστικά νούμερα αλλά άνθρωποι αληθινοί με όνομα, πρόσωπο και ταυτότητα. Ταυτότητα ιστορική, πολιτιστική, κοινωνική, πολιτική και οικονομική που τους αφαιρέθηκε απότομα και βάναυσα για να πεταχτεί μεταφορικά αλλά και κυριολεκτικά στα σκουπίδια. Σκουπίδια μέσα στα οποία και από τα οποία είναι καταδικασμένοι να ζουν.
Με δεδομένο λοιπόν ότι η πολύτιμη πολιτισμική βιοποικιλότητα του πλανήτη εξαφανίζεται και αυτή μαζί με τη φυσική, τα οικοσυστήματα και τα είδη που ζουν σε αυτά, ο συγγραφέας σε ένα δεύτερο επίπεδο μάς αποκαλύπτει μια δεύτερη πραγματικότητα. Αυτή που κρύβεται πίσω από τις εικόνες του χάους και της αποσύνθεσης που λίγο πολύ βιώνουμε όλοι σε όλα τα πεδία, περιβαλλοντικό, πολιτικό, οικονομικό, κοινωνικό, ακόμα και ψυχολογικό. Μια πραγματικότητα αόρατη στους πολλούς αλλά πολύ πιο απειλητική από αυτή που αντιλαμβανόμαστε σε πρώτο πλάνο, γιατί υποσκάπτει τα θεμέλια του παρόντος και προδιαγράφει ένα πολύ χειρότερο μέλλον.
Στο επίπεδο αυτό ο συγγραφέας δεν καταγγέλλει, οι εικόνες του έχουν μιλήσει από μόνες τους. Εξηγεί, αποδεικνύει και κυρίως διασυνδέει οριζόντια και κάθετα όλες τις εκφάνσεις της ζωής η οποία δεν είναι μονοδιάστατη ούτε γνωρίζει «εξωτερικότητες». Οριζόντια, γιατί δεν περιορίζεται μόνο στις πτυχές της περιβαλλοντικής κρίσης, την υπέρβαση των πλανητικών ορίων, τη διατάραξη του κύκλου του νερού, την καταστροφή των οικοσυστημάτων, την κλιματική κρίση, την εργαλειοποίηση της πρωτογενούς παραγωγής.

















