Επί ποδός πολέμου βρίσκονται μαθητές, εκπαιδευτικοί
και γονείς. Αφορμή των επικείμενων κινητοποιήσεων ο διάλογος για το
εθνικό απολυτήριο. Οπως καταγγέλλουν οι ίδιοι στο Documento, το νέο
απολυτήριο μετατρέπει το σχολείο σε μόνιμο κέντρο εξετάσεων, ενώ
ταυτόχρονα μπουκώνει με χρήμα τα φροντιστήρια. Παράλληλα, τονίζουν ότι
αποτελεί άλλον έναν «κόφτη» στη μόρφωση. Οχι μόνο γιατί οι γονείς δεν
γνωρίζουν αν θα μπορούν να δίνουν τόσα χρήματα (για όλα τα κρίσιμα
μαθήματα) από την Α΄ μέχρι και τη Γ΄ λυκείου, αλλά και γιατί την ίδια
ώρα που τα παιδιά τους θα ανεβαίνουν τον τριετή εξεταστικό γολγοθά,
κάποια άλλα θα μπορούν με μερικές δεκάδες χιλιάδες ευρώ να σπουδάζουν
ιατρική, με χαμηλότερη βαθμολογία, στα κολέγια που βάφτισε
«πανεπιστήμια» ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
«Καταστροφικός τρόπος εξέτασης»
Για τον μαθητή Βασίλη Μ. ο νέος τρόπος εξέτασης θα
είναι καταστροφικός για τις επόμενες γενιές, αφού θα συσσωρεύει ακόμη
περισσότερο άγχος από αυτό που ήδη προκαλούν οι πανελλήνιες. Σημειώνει
στο Documento: «Προσωπικά βιώνω ήδη έντονο άγχος και το ενδεχόμενο να
μετρούν και τα διαγωνίσματα τετραμήνου θα το έκανε αφόρητο. Παράλληλα,
το κόστος για τις οικογένειές μας είναι αβάσταχτο, γιατί χωρίς
φροντιστήρια ή ιδιαίτερα μαθήματα από την Α΄ έως τη Γ΄ λυκείου είναι
σχεδόν αδύνατο να πετύχεις».
Επισημαίνει δε ότι τα παραπάνω θα γίνουν εντονότερα μετά την πρόβλεψη
του υπουργείου Παιδείας ότι το 100% των θεμάτων των ενδοσχολικών
εξετάσεων της Α΄ και της Β΄ λυκείου θα προέρχεται από την τράπεζα
θεμάτων. Μάλιστα, σύμφωνα με την υπουργό, η τράπεζα θα εμπλουτιστεί με
2.500 χιλιάδες νέα θέματα. «Μαθητές και καθηγητές κυνηγούν μια ύλη που δεν τελειώνει» σχολιάζει σχετικά ο μαθητής. Και ολοκληρώνει:
«Το αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης είναι να μην καταλαβαίνουμε το
μάθημα και να καταφεύγουμε ξανά στα φροντιστήρια. Αυτό υποβαθμίζει το
σχολείο και εξαντλεί ψυχικά τους μαθητές».
Εκπαιδευτικές πηγές εξηγούσαν στο Documento ότι θεωρητικά το εθνικό
απολυτήριο αποτελεί ένα κατοχυρωμένο απολυτήριο λυκείου, ο βαθμός του
οποίου προκύπτει από συνδυασμό ενδοσχολικής αξιολόγησης και πανεθνικών
εξετάσεων. Στόχος είναι το απολυτήριο αυτό να κατέχει αυτοτελή αξία και
να μη λειτουργεί απλώς ως «παράρτημα» των πανελληνίων, επισημαίνουν.
Στα υπέρ του προσμετρούνται μεταξύ άλλων:
Η παιδαγωγικότερη αξιολόγηση μέσω του συνδυασμού γραπτών εξετάσεων,
εργασιών, προφορικής εξέτασης και συνεχούς επίδοσης που ευνοεί τη
βαθύτερη μάθηση και όχι την αποστήθιση.
Το ισχυρότερο και πιο αξιόπιστο απολυτήριο που αποκτά πραγματική αξία για σπουδές και εργασία, όχι μόνο τυπικό χαρακτήρα.
Η διεθνής συμβατότητα, καθώς το ελληνικό σύστημα έρχεται πιο κοντά σε
ευρωπαϊκά μοντέλα (π.χ. International Baccalaureate – ΙΒ),
διευκολύνοντας την κινητικότητα των μαθητών.
Ενημερωτικό σημείωμα του υπουργείου ανέφερε ότι η συζήτηση γύρω από
το εθνικό απολυτήριο αποτελεί διάλογο διάρκειας εννέα μηνών, χωρίς
αιφνιδιασμό στην παιδεία
και χωρίς προειλημμένες αποφάσεις, με σαφή θεσμικά όρια και
συγκεκριμένη μεθοδολογία. Κύριος στόχος, είπε σε ενημέρωση συντακτών η
υπουργός Σοφία Ζαχαράκη, είναι να σπάσει το μοντέλο «όλα
σε μια στιγμή», χωρίς καμία υποχώρηση όμως στην αξιοπιστία και την
ποιότητα των πανελλαδικών εξετάσεων. Αυτές δεν καταργούνται και δεν
αλλάζουν στο παρόν στάδιο. Επιπλέον, ο στόχος του υπουργείου είναι η
διαμόρφωση «ενός αξιόπιστου, δίκαιου και κοινωνικά αποδεκτού»
συστήματος.
Στο ενημερωτικό σημείωμα διευκρινίζεται ακόμη ότι ο διάλογος δεν
«αποτελεί εξαγγελία νομοσχεδίου», ότι οι αλλαγές αφορούν τους μαθητές
που σήμερα βρίσκονται στη Β΄ γυμνασίου και ότι η συζήτηση θα διαρκέσει
μέχρι και τον Οκτώβριο του 2026, με τη συμμετοχή πανεπιστημιακών,
Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ), γονέων, μαθητών,
εκπαιδευτικών, κομμάτων κ.ά. Μάλιστα τονίζεται από το υπουργείο ότι το
απολυτήριο δεν φέρνει «αύξηση της εξεταστικής πίεσης» προς τους μαθητές.
Ο χρονικός ορίζοντας των αλλαγών προσώρας τοποθετείται στο 2027-2028
και θα αφορά τους μαθητές Α΄ λυκείου της περιόδου.
«Εντείνεται το μαρτύριο των παιδιών»
Τη δική τους άποψη καταθέτουν στο Documento οι γονείς. Οπως λέει η Μαρία Αναγνώστου,
μητέρα μαθήτριας, είναι δεδομένο ότι ο εξετασιοκεντρικός χαρακτήρας του
σημερινού σχολείου δεν λύνεται με περισσότερες εξετάσεις. Η ίδια εξηγεί
ότι το παιδί μπαίνει από πολύ μικρή ηλικία στη λογική ότι «πρέπει να είναι τέλειο σε όλα» και να ζει με διαρκές άγχος. «Εντείνεται το μαρτύριο των παιδιών»,
αντί για άλλες λύσεις, όπως η κατοχύρωση βαθμολογίας σε ένα μάθημα και
συνέχεια της προσπάθειας την επόμενη χρονιά, αναφέρει. Και σημειώνει ότι
τα παραπάνω συμβαίνουν ενώ παραμένει η τράπεζα θεμάτων, τα βιβλία
μένουν ίδια, υπάρχουν κενά εκπαιδευτικών και η ύλη μοιάζει ατελείωτη. «Σε αυτό το πλαίσιο, εγώ και ο άντρας μου βάζουμε βαθιά το χέρι στην τσέπη για περισσότερα φροντιστήρια πριν από τη Γ΄ λυκείου».
Κύκλοι ενώσεων γονέων αναφέρουν στο Documento ότι ειδικά η κυριαρχία
της τράπεζας θεμάτων στα διαγωνίσματα εξαφανίζει την ελάχιστη δυνατότητα
που είχαν μέχρι τώρα οι εκπαιδευτικοί να επιλέγουν θέματα με βάση τον
ρυθμό της τάξης και το διαπιστωμένο από τους ίδιους επίπεδο των μαθητών
τους.
«Η μάθηση μεταφέρεται έξω από το σχολείο»
Εντονα προβληματισμένος είναι και ο Δημήτρης Κουτσομπόλης,
γενικός γραμματέας της Ενωσης Γονέων Αιγάλεω. Αναφέρει ότι ανακύπτει
σοβαρός κίνδυνος περαιτέρω ενίσχυσης της εξάρτησης των μαθητών από τα
φροντιστήρια και την παραπαιδεία, μια εξάρτηση που –όπως λέει– και
σήμερα υπάρχει, αλλά κυρίως για τα μαθήματα της κατεύθυνσης που επιλέγει
ένας μαθητής. Το κέντρο βάρους της προετοιμασίας μεταφέρεται τελικά
εκτός σχολείου, σημειώνει. Επίσης, διαπιστώνει ότι, αντί να
ενδυναμώνεται ο παιδαγωγικός ρόλος της σχολικής τάξης, καλλιεργείται η
αίσθηση ότι η επιτυχία προϋποθέτει πρόσθετη, ιδιωτικά χρηματοδοτούμενη
υποστήριξη σχεδόν για όλα τα μαθήματα, δημιουργώντας νέες ανισότητες.
Αυτό γιατί δεν έχουν όλοι οι μαθητές τις ίδιες οικονομικές δυνατότητες,
υπογραμμίζει.
Καταληκτικά, δηλώνει στο Documento ότι το δημόσιο σχολείο «κινδυνεύει
να υποβαθμιστεί σε τυπικό πλαίσιο αξιολόγησης, η ουσιαστική μάθηση
μεταφέρεται και πάλι έξω από αυτό, ενώ απομακρύνεται από τον στόχο της
ισότητας και της καθολικής πρόσβασης στη γνώση».
«Σημασία θα έχει μόνο ό,τι εξετάζεται»
Αντιρρήσεις εκφράζουν και εκπαιδευτικοί. «Περισσότερες εξετάσεις σημαίνουν περισσότερα φροντιστήρια, άρα ο μαραθώνιος της Γ΄ λυκείου θα διαρκεί πλέον τρία χρόνια» λέει στο Documento ο Δημήτρης Μαριόλης,
διδάκτορας Ιστορίας και πρόεδρος του Α΄ Συλλόγου Αθηνών ΠΕ. Σημειώνει
μάλιστα ότι θα μειωθούν όχι μόνο οι εισακτέοι στα ΑΕΙ, αλλά και τα
παιδιά που θα τελειώνουν το λύκειο. Οπως εξηγεί: «Ολόκληρο το λύκειο
θα μετατραπεί σε ένα απέραντο εξεταστικό κέντρο, όπου σημασία θα έχει
μόνο ό,τι εξετάζεται. Από την άλλη, το IΒ μετατρέπεται στο υπέρτατο
κίνητρο για όσους έχουν τα χρήματα να το αγοράσουν. Αυτοί θα διαλέξουν
τη λεωφόρο της εισόδου στα ιδιωτικά κολέγια ΑΕΙ, χωρίς περιορισμούς. Οι
υπόλοιποι θα δοκιμάσουν την τύχη τους στο ανηφορικό μονοπάτι του
εξεταστικού Μινώταυρου με τις πανελλήνιες εξετάσεις να περιμένουν στην
έξοδο».
Με λίγα λόγια, το εθνικό απολυτήριο, όπως προηγουμένως και ο «κόφτης»
της ελάχιστης βάσης εισαγωγής (ΕΒΕ) στα ΑΕΙ, φαίνεται να αποτελεί έναν
ακόμη ταξικό φραγμό στην πιστοποίηση της μόρφωσης και την ανέλιξη των
παιδιών με λαϊκή κοινωνική προέλευση. Μέχρι τώρα η στόχευση φαινόταν να
αφορά την είσοδο στο πανεπιστήμιο ως αποκλειστικό προνόμιο της ελίτ. Με
τα δεδομένα όμως του ρεπορτάζ, ίσως, όχι στο μακρινό μέλλον, να
αποτελέσει «πολυτέλεια» και το απολυτήριο λυκείου. Γιατί όχι σε μερικά
χρόνια και το ίδιο το δικαίωμα στην υποχρεωτική εκπαίδευση; Ο ψυκτικός
από το Περιστέρι, ως κυβερνητική πολιτική.
