Ευρωπαϊκή άμυνα: Το πιο σύντομο αμερικάνικο ανέκδοτο
Τα ποσά που ξοδεύει η Ευρώπη σε εξοπλισμούς είναι ιλιγγιώδη. Διακηρυγμένος στόχος είναι να αποκτήσει δικές της αμυντικές δυνατότητες. Στην πραγματικότητα, ενισχύεται η εξάρτησή της από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Οκτώ από τις 10 μεγαλύτερες προμήθειες αεράμυνας στην Ευρώπη προέρχονται από αυτές τις δύο χώρες. Το πρώτο μέρος της πολύμηνης έρευνας του Reporters United και του Investigate Europe.
Editing: Χριστόφορος Κάσδαγλης
Στην έρευνα Rearming Europe (Επανεξοπλίζοντας την Ευρώπη), υπό τον συντονισμό του Investigate Europe, συμμετέχουν τα μέσα Il Fatto Quotidiano (Ιταλία), Partizán (Ουγγαρία), Público (Ισπανία), ARTE (Γαλλία-Γερμανία), RTP (Πορτογαλία) και Reporters United (Ελλάδα).
Παρακολουθώντας την εκτίναξη των κερδών της ευρωπαϊκής πολεμικής βιομηχανίας, θα υπέθετε κανείς ότι ο πακτωλός χρημάτων που σκορπούν οι Ευρωπαίοι φορολογούμενοι για όπλα θα δώσει στην Ευρώπη τις δικές της αυτόνομες αμυντικές δυνατότητες. Κι όμως, σε πολλούς καίριους τομείς η εξάρτηση από τις ΗΠΑ όχι μόνο παραμένει, αλλά αυξάνεται. Επιπλέον, προστίθεται και η νέα εξάρτηση από το Ισραήλ.
Η έρευνα του Reporters United και του Investigate Europe εξέτασε τις τεράστιες ευρωπαϊκές αμυντικές δαπάνες και κατέληξε ότι πρόκειται για μια μαύρη τρύπα. Οι προβλεπόμενες δαπάνες 1,2 τρισ. ευρώ ώς το 2030 όχι μόνο αφαιρούν κονδύλια από καίριους τομείς όπως η παιδεία και η υγεία, αποσταθεροποιώντας πολιτικά την Ευρώπη, αλλά δεν πετυχαίνουν καν τον στενό στόχο που έχουν θέσει.
Τα βασικά συμπεράσματα της έρευνας:
- Τεράστιες δαπάνες γίνονται χωρίς δημοκρατικό έλεγχο.
- Οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες όπλων αυξάνουν τα κέρδη τους και την παραγωγή τους, αλλά αυτό δεν οδηγεί στο να επικρατήσουν ευρωπαϊκές εναλλακτικές λύσεις στην προμήθεια εξοπλιστικών.
- Πολύ σημαντικό ποσοστό των ευρωπαϊκών αμυντικών δαπανών (από 30% έως 60%, ανάλογα με τον τρόπο υπολογισμού ανά έτος) οδεύουν προς αμερικανικές πολεμικές βιομηχανίες και εταιρείες υψηλής τεχνολογίας.
- Από το 2022, οκτώ στις 10 προμήθειες συστημάτων αεράμυνας στην Ευρώπη ανατέθηκαν σε αμερικανικές και ισραηλινές εταιρείες.
- Οι πωλήσεις αμερικανικών όπλων στην Ευρώπη μέσω του προγράμματος Foreign Military Sales έχουν εξαπλασιαστεί, φτάνοντας την περίοδο 2017-2025, κατά μέσο όρο, τα 40,7 δισ. δολάρια ετησίως, αντί του μέσου όρου των 6 δισ. δολαρίων ετησίως τα προηγούμενα εννέα χρόνια.
- Οι ΗΠΑ διαθέτουν μια σειρά από εργαλεία με τα οποία μπορούν να αχρηστεύσουν ανά πάσα στιγμή το αμερικανικής προέλευσης οπλοστάσιο.
- Η Ευρώπη εισήγαγε το 2025 σχεδόν τρεις φορές περισσότερα ισραηλινά όπλα σε σχέση με το 2020. Οι χώρες με τις μεγαλύτερες προμήθειες είναι η Γερμανία, η Ελλάδα, η Φινλανδία, η Σερβία, η Ρουμανία, η Τσεχία και η Σλοβακία.
- Η πραγματική εξάρτηση είναι μεγαλύτερη και κρύβεται σε συμπαραγωγές και προμήθειες από θυγατρικές ισραηλινών εταιρειών στην Ευρώπη, όπως η Intracom Defense στην Ελλάδα.
- Συμφέρει τις αμερικανικές και τις ισραηλινές βιομηχανίες να εμπεδωθεί στην Ευρώπη η αίσθηση του κατεπείγοντος.
Η Μαρί-Άγκνες Στρακ-Τσίμερμαν (Marie-Agnes Strack-Zimmermann) είναι Γερμανίδα ευρωβουλεύτρια των Φιλελευθέρων και ένθερμη υπέρμαχος του επανεξοπλισμού της Ευρώπης. Τη συναντάμε στο ευρωκοινοβούλιο και τη ρωτάμε αν η εκτίναξη των αμυντικών δαπανών πετυχαίνει τον αντίθετο από τον δεδηλωμένο στόχο της. Αν δηλαδή, αντί να προσφέρει σταθερότητα και ασφάλεια, κλονίζει σε τέτοιο βαθμό τις κοινωνίες μας ώστε να φέρει στην εξουσία ακροδεξιά κόμματα.
Η Στρακ-Τσίμερμαν υποστηρίζει ότι ο επανεξοπλισμός είναι επιθυμητός από τους Ευρωπαίους πολίτες. «Αν δεν έχεις ασφάλεια, δεν έχει σημασία τίποτ’ άλλο», λέει η ίδια.
Το πόσα όπλα διαθέτει κανείς δεν ταυτίζεται με το πόσο ασφαλής είναι, αλλά δεν μπαίνουμε σ’ αυτή τη συζήτηση. Αποφασίζουμε να ερευνήσουμε τι είδους ασφάλεια προσφέρουν τα οπλικά συστήματα που έχει αγοράσει η Ευρώπη ώς τώρα.
Εστιάζουμε στην αεράμυνα, γιατί βλέπουμε ότι εκεί κρίνονται οι σύγχρονοι πόλεμοι. Κοιτάζουμε τις 10 μεγαλύτερες συμφωνίες που υπογράφηκαν για συστήματα αεράμυνας στην Ευρώπη μετά το 2022: οι οκτώ αφορούν συστήματα είτε αμερικανικά είτε ισραηλινά. Ανάμεσά τους και η Ασπίδα του Αχιλλέα, το ισραηλινό σύστημα που παρήγγειλε τον περασμένο Αύγουστο η κυβέρνηση Μητσοτάκη έναντι 3 δισ. ευρώ. Αυτή είναι η ευρωπαϊκή αμυντική χειραφέτηση;








Χρονοδιάγραμμα δράσης
Θα πρέπει να έχετε μαζί σας





