Αποστολή στη Γροιλανδία: Ρεπορτάζ Λαμπρινή Θωμά, φωτογραφίες και βίντεο Νίκος Βεντούρας

Μιλάει αργά τα αγγλικά. «Έχω και δανέζικο όνομα», μου λέει. Το Σορίν Πέτερσεν. «Όμως όλοι με λένε Άμαροκ. Από μικρή τα πήγαινα πολύ καλά με τα σκυλιά μας, του έλκηθρου. Μου άρεσε να τα οδηγώ, να φεύγουμε μαζί. Έπαιζα μαζί τους και, καμμιά φορά, όταν αυτά φωναζαν φώναζα κι εγώ.Όταν είμασταν μικροί, στο δημοτικό, όσα παιδιά θέλαν να γίνουν δανοί με κοροϊδευαν. Με φώναζαν Άμαροκ, Λύκο, γι’ αυτό. Με πείραζε τότε, πληγωνόμουν. Όμως μετά, κατάλαβα ότι είναι τιμή. Οτι είναι δύναμη. Και έγινε το όνομά μου. Το όνομά μου είναι Λύκος».

Είναι μία από τις 4.500 γυναίκες που υπέστησαν υποχρεωτική στείρωση, εν αγνοία τους, στο πλαίσιο της προσπάθειας της Δανίας να εξοντώσει τον ιθαγενή πληθυσμό της Γροιλανδίας. Χιλιάδες γυναίκες Ινουίτ  αγωνίστηκαν σκληρά, επί δεκαετίες, ώστε να αναγνωριστεί το εις βάρος τους και εις βάρος του λαού τους έγκλημα. Από το 1960 ως το 1992, όντας μαθήτριες, κορίτσια 12, 13 και 15 χρονών, υπέστησαν τη στείρωση, την κακοποίηση, μόνο και μόνο γιατί ήταν Ινουίτ και η αύξηση του πληθυσμού τους απειλούσε την δανέζικη κυριαρχία. Οι Δανοί δεν ήθελαν να επαναληφθεί το προηγούμενο της Ισλανδίας, που την «έχασαν» και λόγω πληθυσμού. «Εμάς αποίκησαν και τα κορμιά μας», θα πει η Αμαροκ.

Χρειάστηκε να περάσουν δεκαετίες, και να προβάλει και η απειλή ΗΠΑ/ Τραμπ, για να αποφασίσει η Δανία να αναγνωρίσει το έγκλημα. Και πάλι, η γλώσσα της πρωθυπουργού, Μέττε Φρεντερικσεν, ήταν αταίριαστη με το μέγεθος του εγκλήματος. Ζήτησε συγγνώμη για το «σκάνδαλο των σπιράλ» και «για τις συστηματικές διακρίσεις από το δανέζικο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης», και την «σωματική και ψυχολογική βλάβη» που υπέστησαν «επειδή ήταν Γροιλανδές». Ινουίτ. Όχι γροιλανδές: οι δανέζικης καταγωγής γροιλανδές, και δεν είναι λίγες, ποτέ δεν αντιμετώπισαν τέτοιο πρόβλημα.  Όσο για το υπεύθυνο για το έγκλημα υπουργείο Υγείας της Δανίας, αυτό προτιμά να κάνει λόγο για «σκοτεινό ιστορικό κεφάλαιο στην κοινή ιστορία» και να αποτιμά σε χρήμα τις ατομικές και συνολικές τραγωδίες: οι γυναίκες που η ζωή τους καταστράφηκε, οι γυναίκες που αποικίστηκε και το σώμα τους, δικαιούνται να υποβάλλουν αίτηση αποζημίωσης από τον Απρίλιο του 2026 – φέτος – και «ενδέχεται να την δικαιούνται». Ενδέχεται. Και, βεβαίως, τις αιτήσεις θα εξετάσουν τα δανέζικα σχετικά όργανα, αυτά που αποφεύγουν την αλήθεια, προσέχοντας πολύ τις εκφράσεις τους. Όμως, η πιο ταιριαστή λέξη παραμένει αυτή που χρησιμοποίησε ο μέχρι πέρισυ πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Μούτε Έγκιντ: «γενοκτονία». Και είναι φυσικό να αναρωτιέται κανείς, αν δεν είχε έρθει η Γροιλανδία στο φως της επικαιρότητας, λόγω Τραμπ, αν θα είχε καν ζητηθεί αυτή η αργοπορημένη συγγνώμη. Ή αν 143 γενναίες γυναίκες Ινουίτ δεν είχαν μπει στην τεράστια μάχη της αναγνώρισης του εγκλήματος.

Η γενοκτονία που αποπειράθηκαν και εν μέρει υλοποίησαν οι Δανοί, δεν περιορίστηκε μόνο στην υποχρεωτική μυστική στείρωση. Και δεν συνοδεύτηκε πάντα από συγγνώμη.