21 Νοεμβρίου 2026

Αυτό που συμβαίνει στην Αχλάδα της Φλώρινας, να το μάθει όλη η Ελλάδα: Ένα χωριό περιτριγυρισμένο από λιγνιτωρυχείο (ΕΙΚΟΝΕΣ)

Αυτό που συμβαίνει στην Αχλάδα της Φλώρινας, να το μάθει όλη η Ελλάδα

Ένα χωριό περιτριγυρισμένο από λιγνιτωρυχείο

Η Αχλάδα είναι ένα μικρό χωριό της Φλώρινας, πολύ κοντά στα σύνορα με τη Βόρεια Μακεδονία και σε ευθεία απόσταση μόλις 30 χιλιομέτρων από την πόλη Μπίτολα/Μοναστήρι της Β. Μακεδονίας. Ήταν ένα όμορφο και εύφορο μέρος, που όμως είχε την ατυχία να έχει στο υπέδαφός του λιγνίτη. Από το 1936, είκοσι χρόνια προτού ξεκινήσει η εντατική εξόρυξη λιγνίτη για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στη Δυτική Μακεδονία (Νομοί Κοζάνης και Φλώρινας), μέχρι σήμερα, στην Αχλάδα λειτουργεί ορυχείο που διαχειρίζονται ιδιώτες. Ο λιγνίτης που παράγονταν χρησιμοποιούνταν, αρχικά, για την κάλυψη θερμικών αναγκών, ενώ στην πορεία υπεγράφησαν συμβάσεις για την τροφοδοσία των μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της ΔΕΗ, και από το 2003 του Ατμοηλεκτρικού Σταθμού του γειτονικού χωριού Μελίτη.

Η Αχλάδα ανήκει σε μια ιδιαίτερη κατηγορία χωριών της Δυτικής Μακεδονίας, τα οποία δεν γειτνίαζαν, απλώς, με κοιτάσματα λιγνίτη. Ο λιγνίτης βρίσκονταν και βρίσκεται κάτω από τα χωράφια, τα σπίτια, τα νεκροταφεία, τις εκκλησίες τους. Το μέλλον τους ήταν σχεδόν προδιαγεγραμμένο: αναγκαστική απαλλοτρίωση σπιτιών και γαιών ώστε να δημιουργηθούν νέα πεδία εξόρυξης λιγνίτη τα οποία θα τροφοδοτούσαν τους ατμοηλεκτρικούς σταθμούς που παρήγαγαν ηλεκτρική ενέργεια για όλη την Ελλάδα. Αυτό συνέβη με τα χωριά Καρδιά, Κόμανος, Μαυροπηγή, Πτελεώνας, Εξοχή, Χαραυγή, Κλείτος, Ποντοκώμη, Άγιοι Ανάργυροι, Ακρινή (κάποια από αυτά λόγω παράπλευρων συνεπειών).

Στην  Αχλάδα και στον κάμπο της όμως η αποζημίωση, μετά από αναγκαστική απαλλοτρίωση των χωραφιών, δεν είναι αυτονόητη, ενώ η αποκατάσταση των εδαφών είναι ανύπαρκτη εδώ και 16 χρόνια. Το πιο σκανδαλώδες είναι η απαλλοτρίωση του ίδιου του χωριού, το οποίο απαρτίζεται από τρεις οικισμούς, με τα σχετικά ΦΕΚ του 2016  να «σπάνε» τις αναγκαστικές απαλλοτριώσεις σε τρία τμήματα, αντίστοιχα των οικισμών. Ο πρώτος οικισμός (το Γιουρούκι με 11 οικίες) «απαλλοτριώνεται» σε χρόνο ρεκόρ με εξωδικαστικό συμβιβασμό και αδρές αποζημιώσεις από τους ιδιώτες που διαχειρίζονται την εξόρυξη. Η κατεδάφιση του οικισμού ξεκινά το 2023. Για τους κατοίκους, όμως, των άλλων δύο οικισμών η εξέλιξη δε θα είναι ίδια. Καλούνται να βιώσουν μια ιστορία καλά σχεδιασμένου διχασμού και ομηρίας με αγαστή συνεργασία ιδιωτών, τοπικών, περιφερειακών και κυβερνητικών παραγόντων. Ζώντας μέσα σε ένα ορυχείο…

Η απολιγνιτοποίηση και το «παράδοξο» της Αχλάδας

Στο θέμα των εξορύξεων, γενικά, αλλά και ειδικά ορυκτών καυσίμων για καύση σε μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας υπάρχουν πολλές και διαφορετικές απόψεις. Στην περίπτωση, όμως, της απολιγνιτοποίησης που εξήγγειλε και υλοποιεί η κυβέρνηση της ΝΔ είναι καθολικά αποδεκτό ότι συντελέστηκε βίαια, χωρίς καμία ενημέρωση και προετοιμασία για το εργασιακό μέλλον χιλιάδων εργαζομένων στις λιγνιτικές περιοχές, χωρίς πρόνοια για ουσιαστική περιβαλλοντική αποκατάσταση, δημιουργώντας τεράστιο κοινωνικό πρόβλημα. Παράλληλα, με την άμεση καταστροφή υποδομών και εξοπλισμού στερεί από τη χώρα τη δυνατότητα διατήρησης μιας ενεργειακής εφεδρείας, πολύτιμης στους ταραγμένους καιρούς που ζούμε. Επιπρόσθετα, παλιές υποδομές και εδάφη παραχωρούνται σε νέα επιχειρηματικά – κερδοσκοπικά συμφέροντα, προκειμένου να αναπτύξουν νέες δραστηριότητες στον τομέα των έργων ΑΠΕ, της αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας και κέντρων δεδομένων (data centers), με πολλαπλές επιπτώσεις.

Το γιατί οι αλλαγές αυτές δε φαίνεται να αγγίζουν την Αχλάδα δεν είναι δύσκολο να το καταλάβουμε. Σε αντίθεση με τις υπόλοιπες περιοχές, στις οποίες την εξόρυξη είχε αναλάβει η ΔΕΗ, στην Αχλάδα η βασική εξόρυξη είχε παραχωρηθεί στην οικογένεια Ρόζα, μέσω της εταιρείας «Λιγνιτωρυχεία Αχλάδας». Με εξαίρεση ένα διάστημα λίγων μηνών, όταν της αφαιρέθηκε η άδεια (Ιούλιος 2022) λόγω μη εκπλήρωσης των υποχρεώσεών της, η ίδια εταιρεία εξακολουθεί να ασκεί  εξορυκτική δραστηριότητα, ενώ η δραστηριότητα των υπόλοιπων λιγνιτικών πεδίων στη Δυτική Μακεδονία, έχει συρρικνωθεί ή σταματήσει. Αν σ’ αυτά, συνυπολογίσουμε και την άμεση εμπλοκή, ενός από τους μεγαλύτερους οικονομικούς ομίλους της χώρας, του ομίλου Μυτιληναίου, τα πράγματα γίνονται ακόμη πιο καθαρά. Το ενδιαφέρον, πλέον, έχει στραφεί στη πώληση του λιγνίτη, από θυγατρική του ομίλου Μυτιληναίου, σε μια -παλιάς τεχνολογίας- μονάδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στη γειτονική πόλη Μπίτολα της Β. Μακεδονίας, με τη πλήρη στήριξη των κυβερνήσεων Ελλάδας και Βόρειας Μακεδονίας, μιας χώρας που δεν υπόκειται στις ευρωπαϊκές δεσμεύσεις περιορισμού των ρύπων. Με απλά λόγια, πρόκειται για μια καθαρά εμπορική – κερδοσκοπική δραστηριότητα, η οποία δεν έχει καμία σχέση με το δημόσιο συμφέρον, είτε αυτό αφορά στην ενεργειακή ασφάλεια, είτε στη μείωση των ρύπων, είτε στην προστασία του περιβάλλοντος.

Οι κάτοικοι της Αχλάδας ανάμεσα σε Συμπληγάδες

Ο όμιλος Μυτιληναίου αυτο-παρουσιάστηκε ως στρατηγικός επενδυτής, κάλυψε μέρος των οικονομικών υποχρεώσεων της «Λιγνιτωρυχεία Αχλάδας», στήριξε την «απαλλοτρίωση» του Γιουρουκιού και προχώρησε σε ατομικές συμφωνίες με μερίδα κατοίκων της Αχλάδας, υποσχόμενος ότι θα λυτρώσει το χωριό από τα δεινά του. Όταν, όμως, καλείται να επωμιστεί τις συλλογικές υποχρεώσεις, που απορρέουν από τις διαδοχικές αποφάσεις αναγκαστικής απαλλοτρίωσης, αλλάζει τροπάριο: ισχυρίζεται ότι έχει, απλώς, μια εμπορική συμφωνία με τη «Λιγνιτωρυχεία Αχλάδας» και περιορίζεται σε μικρά οικονομικά βοηθήματα σε όσους είναι διατεθειμένοι να μην αντισταθούν στους επιχειρηματικούς εκβιασμούς και στην απειλή για άμεση διακοπή των εργασιών και απώλεια των αβέβαιων θέσεων εργασίας στο πεδίο της εξόρυξης.

Η διάλυση της δημόσιας ψυχικής υγείας ως κυβερνητικό παράσημο: Η επιστροφή Βαρτζόπουλου - Της Μαρίας Σχίζα*

6942866

Η διάλυση της δημόσιας ψυχικής υγείας ως κυβερνητικό παράσημο: Η επιστροφή Βαρτζόπουλου

Είναι ο άνθρωπος που εισηγήθηκε την κατάργηση της αυτοτέλειας ιστορικών θεραπευτικών προγραμμάτων, όπως το 18 Άνω και το ΚΕΘΕΑ, και την υπαγωγή τους σε έναν ενιαίο, συγκεντρωτικό οργανισμό

Μαρία Σχίζα*

Ο κ. Βαρτζόπουλος δεν είναι απλώς ένας ψυχίατρος που διατυπώνει από αφελείς έως επικίνδυνες απόψεις (για την ανθρώπινη επιθετικότητα, τους «εχθρούς της κοινωνίας», το ρουσφέτι και άλλα παρόμοια). Το πλέον σημαντικό είναι ότι πρόκειται για έναν πολιτικό που συνέδεσε το όνομά του με τη διάλυση της δημόσιας ψυχικής υγείας και της απεξάρτησης στη χώρα.

Είναι ο άνθρωπος που εισηγήθηκε την κατάργηση της αυτοτέλειας ιστορικών θεραπευτικών προγραμμάτων, όπως το 18 Άνω και το ΚΕΘΕΑ, και την υπαγωγή τους σε έναν ενιαίο, συγκεντρωτικό οργανισμό. Μια μεταρρύθμιση που παρουσιάστηκε ως εκσυγχρονισμός και αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων -γελάνε κ οι πέτρες- που σήμαινε αποδυνάμωση και κλείσιμο δομών, αποδιοργάνωση των θεραπευτικών ομάδων και διατάραξη των θεραπευτικών σχέσεων που είχαν οικοδομηθεί επί χρόνια.

6273617
Απεργιακή συγκέντρωση εργαζομένων σε δομές Ψυχικής Υγείας και Πρόληψης Εξαρτήσεων, στο υπουργείο Υγείας, Τρίτη 16 Ιουλίου 2024. Οι εργαζόμενοι στα Κέντρα Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας, στο ΚΕΘΕΑ και γενικότερα σε δομές Ψυχικής Υγείας και Πρόληψης Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων απεργούν ενάντια στο νομοσχέδιο του υπουργείου Υγείας για την “ολοκλήρωση της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης”.
(ΚΩΣΤΑΣ ΤΖΟΥΜΑΣ/EUROKINISSI)

Έμπειροι συνάδελφοι, ψυχολόγοι, ψυχοθεραπευτές και επιστημονικά υπεύθυνοι επί δεκαετίες, άνθρωποι που είχαν οργανώσει και αναπτύξει θεραπευτικά προγράμματα, μονάδες και υπηρεσίες, βρέθηκαν παροπλισμένοι, απομακρυσμένοι από θέσεις ευθύνης ή τοποθετημένοι σε καθήκοντα άσχετα με την επιστημονική τους εμπειρία. Πολλοί μάλιστα αποχώρησαν εξαιτίας αυτών των κάκιστων συνθηκών που διαμόρφωσε η μεταρρύθμιση. Δεν επρόκειτο μόνο για απώλεια προσωπικού, αλλά για την απαξίωση μιας τεράστιας θεραπευτικής εμπειρίας που είχε συσσωρευτεί επί δεκαετίες στα δημόσια προγράμματα απεξάρτησης.

Δεν επρόκειτο για μεμονωμένα περιστατικά. Σύμφωνα με πρόσφατες καταγγελίες του Συλλόγου Εργαζομένων, το 90% των στελεχών που κατείχαν θέσεις ευθύνης στο πρώην ΚΕΘΕΑ έχει μετακινηθεί. Καταγγέλλονται αιφνιδιαστικές μετακινήσεις θεραπευτών χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση, ακόμη και έμπειρων στελεχών της κοινωνικής επανένταξης με ευθύνη θεραπευτικών ομάδων και δεκάδων θεραπευόμενων. Εξειδικευμένοι θεραπευτές φέρονται να μετακινούνται ακόμη και σε καθήκοντα φύλαξης -καταγγέλλονται εκδικητικές πρακτικές προς όσους διαφωνούν – ενώ ολόκληρα τμήματα του πρώην 18 Άνω έχουν κλείσει. Μαζί τους χάνονται και οι παρεμβάσεις που πραγματοποιούσε επί χρόνια το 18 Άνω -βλέπε παρεμβάσεις σε σχολεία, συλλόγους γονέων και τοπικές κοινότητες: η πρόληψη και η ουσιαστική επαφή με την κοινωνία φαίνεται πως δεν χωρούν στους πίνακες της διοικητικής «αναδιοργάνωσης». Παράλληλα, ο Σύλλογος Εργαζομένων καταγγέλλει αδιαφάνεια, αυταρχικές διοικητικές πρακτικές, εργασιακή παρενόχληση και αποφάσεις χωρίς ουσιαστική συμμετοχή των επιστημονικών ομάδων.

6273625
Απεργιακή συγκέντρωση εργαζομένων σε δομές Ψυχικής Υγείας και Πρόληψης Εξαρτήσεων, στο υπουργείο Υγείας, Τρίτη 16 Ιουλίου 2024. Οι εργαζόμενοι στα Κέντρα Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας, στο ΚΕΘΕΑ και γενικότερα σε δομές Ψυχικής Υγείας και Πρόληψης Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων απεργούν ενάντια στο νομοσχέδιο του υπουργείου Υγείας για την “ολοκλήρωση της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης”.
(ΚΩΣΤΑΣ ΤΖΟΥΜΑΣ/EUROKINISSI)

Ιδιαίτερα σοβαρές είναι οι καταγγελίες για την κοινωνική επανένταξη, η οποία φαίνεται να αντιμετωπίζεται όλο και περισσότερο ως δευτερεύουσα υποστηρικτική υπηρεσία στεγαστικού χαρακτήρα, αντί ως αναπόσπαστο μέρος της θεραπείας, παραγνωρίζοντας την ίδια τη φύση της απεξάρτησης ως μακρόχρονης διαδικασίας ψυχικής και κοινωνικής αλλαγής.

Τι έχει να πει ο κ. Βαρτζόπουλος για αυτά; Και κυρίως, τι έχουμε να πούμε και να κάνουμε εμείς απέναντι στην επανατοποθέτησή του στη θέση του υφυπουργού Υγείας, την ώρα που ο ΕΟΠΑΕ βρίσκεται στο επίκεντρο σοβαρών καταγγελιών; Πώς αντιμετωπίζουμε μια κυβέρνηση που, αντί να λογοδοτήσει για τις συνέπειες της μεταρρύθμισης, επιλέγει να αξιοποιήσει ξανά τον πολιτικό που την εισηγήθηκε; Μια κυβέρνηση που αντιμετωπίζει τη διάλυση της δημόσιας ψυχικής υγείας και της απεξάρτησης ως κυβερνητικό παράσημο..

*Η Μαρία Σχίζα είναι Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεύτρια
ΠΗΓΗ

Γάζα / 68 εκατομμύρια τόνοι μπάζων και αναμνήσεων: Όταν η αστική δομή σβήνει και η ιστορία γράφεται στα συντρίμμια

Πηγή φωτογραφίας: Wikimedia commons

68 εκατομμύρια τόνοι μπάζων και αναμνήσεων: Όταν η αστική δομή σβήνει και η ιστορία γράφεται στα συντρίμμια

Στη ψυχρή γλώσσα των αριθμών, η Παλαιστινιακή Αρχή Ποιότητας Περιβάλλοντος ανακοινώνει ότι 68 εκατομμύριο τόνοι μπάζων έχουν συσσωρευθεί στην καρδιά της Λωρίδας της Γάζας. Ένας αριθμός που περνά από τα δελτία ειδήσεων σαν μια φευγαλέα είδηση, αλλά όταν μεταφράζεται στη γλώσσα της γεωγραφίας και της ανθρωπότητας, μετατρέπεται σε μια αδιάψευστη μαρτυρία μιας από τις πιο βίαιες πράξεις αστικής εξαφάνισης και χωρικής εξολόθρευσης στη σύγχρονη ιστορία.

Δεν μιλάμε εδώ απλώς για κομμάτια οπλισμένου σκυροδέματος και συνεστραμμένου σιδήρου· μιλάμε για 45 εκατομμύρια τετραγωνικά μέτρα συντετριμμένης ζωής. Αν αυτά τα μπάζα συγκεντρώνονταν σε ένα μόνο σημείο στο μέγεθος ενός γηπέδου ποδοσφαίρου διεθνών προδιαγραφών, το βουνό από συντρίμμια θα υψωνόταν πάνω από έξι χιλιόμετρα προς τον ουρανό, σαν μια γιγάντια, ουρανομήκης ταφόπλακα που αφηγείται την ιστορία μιας πόλης που προοριζόταν να εξαφανιστεί.

Μεταξύ πέτρας και ανθρώπου.. Η γεωγραφία της κατεστραμμένης μνήμης

Σε κάθε τόνο αυτών των εξήντα οκτώ εκατομμυρίων κρύβεται ζωή που κάποτε παλλόταν. Αυτό το τεράστιο βάρος—που ισοδυναμεί με περισσότερες από έντεκα φορές τη μάζα της Μεγάλης Πυραμίδας της Γκίζας—δεν ήταν ποτέ μια άψυχη μάζα. Αποτελούνταν από περίπου 300.000 σπίτια και διαμερίσματα. Ήταν τοίχοι όπου οι οικογένειες κρέμασαν φωτογραφίες των παιδιών τους, κουζίνες που μύριζαν πρωινό καφέ και δωμάτια που αγκάλιαζαν τα όνειρα των παιδιών και τα σχολικά τους βιβλία.

Αυτή η τεράστια ποσότητα μπάζων θα αρκούσε για να χτιστεί μια ολοκληρωμένη πόλη που εκτείνεται σε 35 τετραγωνικά χιλιόμετρα—μια πόλη ικανή να φιλοξενήσει πάνω από ενάμισι εκατομμύριο ανθρώπους, μία πόλη πλήρης· με σχολεία, νοσοκομεία και πάρκα.

Σήμερα, αυτή η πόλη επιβιώνει μόνο με τις μνήμες των επιζώντων που κοιμούνται στην ύπαιθρο ή ψάχνουν με γυμνά χέρια κάτω από αυτό το τσιμεντένιο βουνό για τα λείψανα των αγαπημένων τους ή τα ίχνη των αναμνήσεων τους. Η ποσότητα των συντριμμιών σε έναν στενό θύλακα που δεν ξεπερνά τα 365 τετραγωνικά χιλιόμετρα ξεπερνά ό,τι μαρτυρήθηκε στο Βερολίνο ή τη Βαρσοβία κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, καθώς και τα ερείπια της Μοσούλης περισσότερο από έξι φορές, καθιστώντας τη Γάζα την πιο κατεστραμμένη περιοχή ανά τετραγωνικό μέτρο στη σύγχρονη εποχή.

Συστηματική κατεδάφιση: Έγκλημα πολέμου και ολοκληρωμένη εθνοκάθαρση

Αυτός ο αστρονομικός αριθμός δεν μπορεί να απορριφθεί ως «παράπλευρη ζημία» μιας στρατιωτικής σύγκρουσης. Η καταστροφή που πλήττει το 80% των υποδομών και της κατοικίας είναι μια συστηματική κατεδάφιση με στόχο να καταστεί η γη μη κατοικήσιμη —κάτι που κατατάσσεται ξεκάθαρα από το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο στα εγκλήματα πολέμου και στα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.

Η Τέταρτη Σύμβαση της Γενεύης και το Καταστατικό της Ρώμης του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου απαγορεύουν κατηγορηματικά την εκτεταμένη καταστροφή δημόσιων περιουσιών χωρίς απόλυτη στρατιωτική αναγκαιότητα. Όταν αυτή η ολοκληρωτική εξαφάνιση κατοικιών, σχολείων, νοσοκομείων και δικτύων ύδρευσης συνδυάζεται με τον βίαιo εκτοπισμό εκατομμυρίων, βρισκόμαστε μπροστά σε μια πράξη ολοκληρωμένης εθνοκάθαρσης· μια στρατηγική που σχεδιάστηκε για να ξεριζώσει έναν πληθυσμό καταστρέφοντας το περιβάλλον υποστήριξής του, επιβάλλοντας μια νέα δημογραφική πραγματικότητα με φωτιά και ατσάλι. Είναι μία κατάφωρη παραβίαση όλων των συμβάσεων που σφυρηλατήθηκαν από την ανθρωπότητα μετά τις φρικαλεότητες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Έκκληση στη συνείδηση του κόσμου: Σπάζοντας τον κύκλο της συνενοχής

Η Amazon βασικός συνεργάτης του γενοκτόνου σιωναζιστικού στρατού - Αποκαλυπτικό ρεπορτάζ της "Guardian"

Η Amazon βασικός συνεργάτης του γενοκτόνου σιωναζιστικού στρατού

Αποκαλυπτικό ρεπορτάζ της Guardian

«Αποκάλυψη: Το Ισραήλ ανέβασε εκατομμύρια φωτογραφίες στην πλατφόρμα αναγνώρισης προσώπου της Amazon για να παρακολουθεί τους Παλαιστίνιους» είναι ο τίτλος έρευνας των Χάρι Ντέιβις και Γιουβάλ Αβραχάμ που δημοσιεύτηκε χτες (σ.σ. 16/11/2026) από τη Guardian. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η μεταφόρτωση των φωτογραφιών έγινε καθώς ο ισραηλινός στρατός αύξανε την εξάρτησή του από την πλατφόρμα υπολογιστικού νέφους της Amazon, προκειμένου να ανταποκριθεί στις τεχνολογικές απαιτήσεις των βομβαρδισμών του στη Γάζα.

Οι συγγραφείς του άρθρου επικαλούνται έγγραφα που διέρρευσαν και δείχνουν ότι ο εκτεταμένος κατάλογος εικόνων μεταφέρθηκε στο υπολογιστικό νέφος της Amazon κατά τους πρώτους μήνες των καταστροφικών ισραηλινών αεροπορικών βομβαρδισμών και της χερσαίας επίθεσης στη Γάζα. Οι εικόνες μεταφορτώθηκαν από ένα τμήμα του ισραηλινού στρατού, το οποίο διαθέτει μια τεράστια συλλογή φωτογραφιών που καλύπτει τους παλαιστινιακούς πληθυσμούς στη Γάζα και τη Δυτική Οχθη. Το τμήμα ενημέρωσε την Amazon για την απόφασή του να μεταφορτώσει τις εικόνες στις αρχές του 2024, προκειμένου να χρησιμοποιήσει το Rekognition, την πλατφόρμα ανάλυσης εικόνων της εταιρίας που βασίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη, για ένα πρόγραμμα αναγνώρισης προσώπου.

Τα έγγραφα που εξασφάλισε ο Guardian αποτελούν μέρος μιας έρευνας σχετικά με την εξάρτηση του ισραηλινού στρατού από την τεχνολογία και τις υποδομές της επιχείρησης υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους της Amazon για την παρακολούθηση των Παλαιστίνιων.

Σύμφωνα με τα αρχεία και τις συνεντεύξεις με στρατιωτικές πηγές, το Ισραήλ έχει μεταφέρει τα τελευταία χρόνια τεράστιους όγκους δεδομένων –μεταξύ των οποίων ευαίσθητο υλικό πληροφοριών και πληροφορίες σχετικά με Παλαιστίνιους που ζουν υπό κατοχή– στα κέντρα δεδομένων της Amazon. Το μεγάλο σύνολο εικόνων μεταφέρθηκε σε ένα κέντρο δεδομένων της Amazon κοντά στο Τελ Αβίβ από ένα τμήμα που είναι ευρύτερα γνωστό ως Rolling Stone και υπάγεται σε μια στρατιωτική μονάδα λογισμικού. Το τμήμα πήρε το όνομά του από ένα σύστημα που χρησιμοποιείται ευρέως από τον ισραηλινό στρατό και λειτουργεί ως κεντρικό αποθετήριο πληροφοριών σχετικά με τους Παλαιστίνιους που ζουν στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη.

Μετά τη χερσαία εισβολή του Ισραήλ στη Γάζα, τον Οκτώβρη του 2023, ο στρατός του συνέλεγε συστηματικά εικόνες Παλαιστίνιων καθώς περνούσαν από σημεία ελέγχου, συχνά αφού είχαν εκτοπιστεί διά της βίας εξαιτίας της εκστρατείας βομβαρδισμών. Δεν είναι σαφές εάν οι 3,5 εκατομμύρια εικόνες που μεταφορτώθηκαν στο Rekognition της Amazon είχαν ληφθεί σε αυτά τα σημεία ελέγχου, τα οποία ουσιαστικά λειτουργούσαν ως προσωρινά φυλάκια παρακολούθησης. Ωστόσο, μια στρατιωτική πηγή που γνωρίζει τις προσπάθειες αναγνώρισης προσώπου στα σημεία ελέγχου δήλωσε ότι χρησιμοποιήθηκαν οι υποδομές υπολογιστικού νέφους της Amazon λόγω της «πολύ μεγάλης κλίμακας» των εικόνων που συλλέγονταν σε αυτές τις τοποθεσίες.

Το Ισραήλ χρησιμοποιεί εδώ και πολύ καιρό τεχνολογία αναγνώρισης προσώπου, ιδιαίτερα στο πλαίσιο της κατοχής της Δυτικής Οχθης. Η σάρωση προσώπων αποτελεί συνήθη πρακτική στα σημεία ελέγχου, ενώ ισραηλινοί στρατιώτες χρησιμοποιούν ειδικά σχεδιασμένες εφαρμογές για smartphones, προκειμένου να συλλέγουν εικόνες ανθρώπων που ζουν στα παλαιστινιακά εδάφη. Στα πρώτα στάδια της εκστρατείας του στη Γάζα, το Ισραήλ χρησιμοποίησε το Rekognition για να αναγνωρίσει ομήρους που είχαν αιχμαλωτιστεί από μαχητές κατά την υπό την ηγεσία της Χαμάς επίθεση στο νότιο Ισραήλ, στις 7 Οκτώβρη του 2023. Ο στρατός ανέπτυξε επίσης τεχνολογία αναγνώρισης προσώπου για να εντοπίζει ανθρώπους που υποπτευόταν ότι ήταν μαχητές.

Τα νέα έγγραφα αποκαλύπτουν τη χρήση της τεχνολογίας της Amazon από τον ισραηλινό στρατό, τόσο για πειράματα με την αναγνώριση προσώπου όσο και για ένα ευρύτερης εμβέλειας πρόγραμμα μεταφοράς των δεδομένων του στους διακομιστές του κλάδου υπολογιστικών υπηρεσιών του ομίλου που ίδρυσε ο δισεκατομμυριούχος Τζεφ Μπέζος. Ρίχνουν επίσης φως στο είδος των δεδομένων που μεταφέρει ο ισραηλινός στρατός στο υπολογιστικό νέφος και στον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιεί τις υποδομές της Amazon Web Services (AWS) για να υποστηρίζει τη συλλογή και την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων Παλαιστίνιων, τα οποία συνήθως συλλέγονται αδιακρίτως, με παρεμβατικές μεθόδους και χωρίς τη συγκατάθεσή τους.

Τα αρχεία υποδηλώνουν ότι οι δεσμοί μεταξύ της AWS και του ισραηλινού στρατού ενισχύθηκαν σε μια περίοδο κατά την οποία το Ισραήλ έχει κατηγορηθεί για διάπραξη σοβαρών εγκλημάτων στη Γάζα, συμπεριλαμβανομένης της γενοκτονίας. Εκπρόσωπος της AWS δήλωσε ότι η εταιρεία δεν έχει «ορατότητα» ως προς τα φορτία εργασίας που φιλοξενούν οι πελάτες της στο υπολογιστικό της νέφος. Πρόσθεσε: «Σεβόμαστε την ιδιωτικότητα των πελατών μας και δεν συζητάμε τη σχέση μας μαζί τους χωρίς τη συγκατάθεσή τους»!

Αγκαλιά με τους σιωναζιστές γενοκτόνους

Ελλάδα-Δανία-Ρουάντα: “Το κακό έχει παρελθόν” - Ο Δημ. Χριστόπουλος* γράφει για το σχέδιο μεταφοράς προσφύγων/μεταναστών στη Ρουάντα (PODCAST/ΗΧΗΤΙΚΟ)

Ελλάδα-Δανία-Ρουάντα: “Το κακό έχει παρελθόν”
istock

Ελλάδα-Δανία-Ρουάντα: “Το κακό έχει παρελθόν”

Η Ρουάντα δεν είναι χώρα στην οποία μπορείς να επιστρέψεις ανθρώπους, πρόσφυγες ή μη. Και η πρώτη που το ξέρει αυτό είναι η ίδια η ΕΕ

Μade in England η πρώτη απόπειρα

Τον Απρίλιο του 2022, επί κυβερνήσεως Μπόρις Τζόνσον, το Ηνωμένο Βασίλειο συνήψε με τη Ρουάντα μια συμφωνία με την οποία αιτούντες άσυλο που έφταναν παράτυπα στην επικράτειά του θα μπορούσαν να μεταφερθούν στη Ρουάντα, από τις αρχές της οποίας θα εξετάζονταν οι αιτήσεις ασύλου τους. Εάν αναγνωρίζονταν ως πρόσφυγες, θα παρέμεναν εκεί. Η βρετανική κυβέρνηση υπερασπίστηκε την πολιτική αυτή ως μέτρο αποτροπής των παράτυπων διελεύσεων της Μάγχης.

Στις 14 Ιουνίου 2022 είχε προγραμματιστεί η πρώτη πτήση μεταφοράς αιτούντων άσυλο στη Ρουάντα. Αργά το βράδυ, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου εξέδωσε προσωρινό μέτρο βάσει του Κανόνα 39. Το μέτρο υπέδειξε ότι ένας Ιρακινός αιτών άσυλο δεν έπρεπε να μεταφερθεί στη Ρουάντα. Η απαγόρευση ίσχυε μέχρι την ολοκλήρωση των εκκρεμών δικαστικών διαδικασιών στο Ηνωμένο Βασίλειο. Βασίστηκε στους πιθανούς κινδύνους παραβίασης του Άρθρου 3 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, δηλαδή στην απαγόρευση βασανιστηρίων και της απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης. Μετά την έκδοση του προσωρινού μέτρου από το Δικαστήριο, η πτήση ακυρώθηκε.

Τελικά, η Συμφωνία δεν εφαρμόστηκε ποτέ στην πράξη και καταργήθηκε από τη βρετανική κυβέρνηση των Εργατικών, Ιούλιο του 2024.

Από το «νόμο των κοσμημάτων»…

Λίγα χρόνια πιο πίσω, το 2016, μια άλλη χώρα του ευρωπαϊκού Βορρά, από αυτές που έχουν συνηθίσει να παραδίδουν μαθήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων στους νότιους και σε όλον τον υπόλοιπο κόσμο υιοθέτησε έναν νόμο που προκάλεσε οικουμενικό ρίγος.

Η Βουλή της Δανίας ενέκρινε νομοθεσία που έδωσε στην αστυνομία τη δυνατότητα να ερευνά τους αιτούντες άσυλο και άλλους αλλοδαπούς χωρίς άδεια παραμονής και να κατάσχει κινητά περιουσιακά στοιχεία τους, προκειμένου να συμβάλουν έτσι στην κάλυψη των εξόδων διαβίωσής τους. Ο αιτών άσυλο μπορούσε να διατηρήσει έως 10.000 δανικές κορώνες (αρχικά, η κυβέρνηση είχε βάλει ανώτατο όριο 3.000).

Το υπερβάλλον ποσό μπορούσε να κατασχεθεί, όπως επίσης αντικείμενα οικονομικής αξίας άνω των 10.000. Εξαιρούνταν προσωπικά αντικείμενα ιδιαίτερης συναισθηματικής αξίας, όπως βέρες, δαχτυλίδια αρραβώνων, οικογενειακές φωτογραφίες, παράσημα και αναμνηστικά.

Ο «νόμος των κοσμημάτων», όπως διεθνώς καταγράφηκε, δημιούργησε φρικώδεις συνειρμούς με τη μεταχείριση των Εβραίων από τους Ναζί. Ήταν τότε που οι γερμανικές αρχές ακολουθούσαν πολιτικές συστηματικής αφαίρεσης της κινητής περιουσίας των Εβραίων στην Ευρώπη, περιλαμβανομένων των κοσμημάτων τους και άλλων πολύτιμων αντικειμένων. Η σύγκριση με τον δανικό νόμο του 2016 στηρίχθηκε κυρίως σε ένα κοινό, ιδιαίτερα φορτισμένο στοιχείο: την σωματική έρευνα κατά κανόνα φτωχών ανθρώπων που αναζητούν καταφύγιο και την αφαίρεση αντικειμένων αξίας από την κυριότητά τους.

Το γεγονός ότι η δανέζικη νομοθεσία προέβλεπε ακόμη και την εξέταση των κοσμημάτων που φορούσαν οι πρόσφυγες έκανε τον παραλληλισμό ακόμη πιο έντονο. Ο διεθνής Τύπος, ακαδημαϊκοί και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων διατύπωσαν ρητά συγκρίσεις της δανέζικης πρακτικής με αυτή της ναζιστικής Γερμανίας. Δεν ήταν άδικο. Η χώρα που είχε διαμορφώσει μια αξιοσημείωτη μεταπολεμική αφήγηση προστασίας των Εβραίων και αποκατάστασης της περιουσίας τους, υιοθέτησε το 2016 μια νομοθεσία που επέτρεπε την αφαίρεση περιουσιακών στοιχείων από ανθρώπους που διέφευγαν από πολέμους και διώξεις. Όπως οι Ναζί στους Εβραίους.

Πώς όμως κατάφερε η Δανία να φτιάξει καλή εικόνα προστατεύοντας τους Εβραίους της; Η απάντηση εδώ δεν είναι καθόλου ανώδυνη. Στη Δανία τα στρατεύματα του Χίτλερ εισέβαλλαν σαν στο σπίτι τους. Οι Ναζί κυρίευσαν τη Δανία σε έξι ώρες. Ο βασιλιάς και η κυβέρνηση παρέμειναν αρχικά στη θέση τους, ενώ η χώρα διατήρησε ένα περιορισμένο καθεστώς αυτονομίας μέχρι το 1943. Η συνεργασία δεν περιορίστηκε στην ανοχή της Κατοχής.

Η κυβέρνηση διατήρησε οικονομικές και διοικητικές σχέσεις με τη ναζιστική Γερμανία. Η οικονομία της συνέχισε να προμηθεύει τη γερμανική πολεμική μηχανή με προϊόντα, ενώ η χώρα διατήρησε ένα λειτουργικό πολιτικό σύστημα υπό γερμανική κυριαρχία.

Αν όμως όλες οι χώρες είχαν ακολουθήσει τη γραμμή της Δανίας, τότε με συνοπτικές διαδικασίες η Ευρώπη θα είχε ποδοπατηθεί από τη σβάστικα. Για το λόγο αυτό, η δανέζικη στάση κατά τη διάρκεια της Κατοχής έχει οδηγήσει τον πρώην πρωθυπουργό της Α. Φ. Ράσμουσεν να μιλήσει το 2003 για «ηθική ματαίωση», ενώ σύγχρονοι Δανοί ιστορικοί μιλάνε όχι απλώς για «πολιτική συνεργασίας», αλλά ανοιχτά για επίσημο δωσιλογισμό.

… στην επιστροφή στη Ρουάντα

Στο στόχαστρο οι αγώνες των εκπαιδευτικών: Τρίμηνη παύση χωρίς αποδοχές σε Χοτζόγλου και Χαρτζουλάκη και περικοπές αποδοχών σε άλλους δύο

Διαβάστε επίσης: Χρύσα Χοτζόγλου στο documentonews.gr: «Η τρομοκρατία δεν πέρασε στο δημόσιο σχολείο»

Η απόφαση ελήφθη κατά πλειοψηφία (2-1), με το μέλος που μειοψήφισε να χαρακτηρίζει την ποινή ως «ιδιαίτερα επαχθή κύρωση». Παρότι οι δύο εκπαιδευτικοί αθωώθηκαν για τις κατηγορίες της παράβασης καθήκοντος, κρίθηκαν ένοχοι για «αναξιοπρεπή συμπεριφορά εντός υπηρεσίας», με το σκεπτικό ότι η συνδικαλιστική τους διαμαρτυρία ενάντια στην αξιολόγηση υπερέβη τα επιτρεπτά όρια.

Για τη Χρύσα Χοτζόγλου (μέλος του ΔΣ της ΕΛΜΕ Πειραιά), η εξέλιξη αυτή έρχεται λίγους μόλις μήνες μετά την επιστροφή της στα καθήκοντά της, έπειτα από 537 ημέρες σε καθεστώς δυνητικής αργίας.

Διαβάστε επίσης: Χρύσα Χότζογλου: Επιστρέφει στο σχολείο που εργαζόταν η διωκόμενη εκπαιδευτικός

Το Πειθαρχικό Συμβούλιο προχώρησε στην επιβολή οικονομικών ποινών και σε δύο ακόμη εκπαιδευτικούς της ΔΔΕ Πειραιά. Συγκεκριμένα, επιβλήθηκε στέρηση μισθού ενός μηνός στον συνταξιούχο πλέον εκπαιδευτικό Γιώργο Καββαδία (για αρθρογραφία του) και περικοπή 15 ημερών στον Νίκο Χατζηανδρέου (για κριτική που άσκησε σε πρώην στέλεχος του Υπουργείου Παιδείας).

Το κύμα των πειθαρχικών διώξεων έχει προκαλέσει την άμεση αντίδραση εκπαιδευτικών κινήσεων, οι οποίες κάνουν λόγο για «πολιτικές και εκδικητικές αποφάσεις» με στόχο την τρομοκράτηση του κλάδου, καλώντας σε μαζική συμμετοχή στην απεργία της 25ης Νοεμβρίου.

Διαβάστε επίσης: Ξανά στο πειθαρχικό η Χρύσα Χότζογλου – Διώκεται και ένας ακόμη εκπαιδευτικός

Ακολουθεί ολόκληρη η ανακοίνωση των Αγωνιστικών Κινήσεων Εκπαιδευτικών:

Σύρος, Σάββατο 28/11/2026: Κάλεσμα σε κινητοποίηση για την υπεράσπιση του Γεν. Νοσοκομείου Σύρου και της δημόσιας υγείας από τον Σύλλογο των Εργαζομένων του

ΦΩΤΟ από παλαιότερη κινητοποίηση στις 31/08/2025 στην πύλη του Νοσοκομείου Σύρου 

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ – ΚΑΛΕΣΜΑ


Ο Σύλλογος Εργαζομένων του Γενικού Νοσοκομείου Σύρου καλεί όλα τα σωματεία, τους συλλόγους, τους φορείς και όλους τους πολίτες της Σύρου σε μια κοινή κινητοποίηση για την υπεράσπιση του Νοσοκομείου μας και της δημόσιας υγείας.

ΑΠΑΙΤΟΥΜΕ

  • Άμεση στελέχωση του μοναδικού Νοσοκομείου των Κυκλάδων.

  • Μόνιμες προσλήψεις γιατρών, νοσηλευτών και λοιπού προσωπικού.

  • Όχι στα «μπλοκάκια» και στις ελαστικές σχέσεις εργασίας.

  • Όχι στους εργολάβους.

  • Όχι στον εκφοβισμό και στην προσπάθεια φίμωσης των εργαζομένων από τη Διοίκηση.


Η υγεία είναι κοινωνικό αγαθό και δικαίωμα όλων!


Το Νοσοκομείο της Σύρου είναι υπόθεση όλων μας. Δεν αφορά μόνο τους εργαζόμενους, αλλά κάθε κάτοικο και κάθε επισκέπτη των Κυκλάδων.

Η ΣΥΡΟΣ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΜΕΙΝΕΙ ΧΩΡΙΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ!

ΕΝΩΝΟΥΜΕ ΤΙΣ ΦΩΝΕΣ ΜΑΣ – ΔΙΕΚΔΙΚΟΥΜΕ ΤΟ ΑΥΤΟΝΟΗΤΟ!

ΟΛΟΙ ΤΟ ΣΑΒΒΑΤΟ 28/11 ΣΤΙΣ 11:00 ΣΤΗΝ ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ!

Η αμερικανίδα πρέσβειρα έφυγε. Το αμερικανικό LNG μένει - Αποκαλυπτική έρευνα του Solomon (ΕΙΚΟΝΕΣ & ΧΑΡΤΗΣ)

Η Αμερικανίδα Πρέσβειρα Έφυγε. Το Αμερικανικό LNG Μένει.

Η αμερικανίδα πρέσβειρα Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, απεσταλμένη του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στην Αθήνα, αποχώρησε εν μέσω καταγγελιών για διαφθορά και κατάχρηση δημόσιας θέσης. Άφησε όμως πίσω της κληρονομιά την αμφιλεγόμενη στροφή της Ελλάδας προς το αμερικανικό Υγροποιημένο Φυσικό Αέριο (LNG) — παρά την ύπαρξη φθηνότερων εναλλακτικών λύσεων και τις αμφιβολίες σχετικά με τη χρηματοδότηση.

Έρευνα:

Επιμέλεια:

Εικονογράφηση:

Περιεχόμενα


Όταν η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ παραιτήθηκε, στις 13 Οκτωβρίου 2026, έγραψε ιστορία, αλλά όχι όπως ίσως η ίδια θα επιθυμούσε. Πέρα από το γεγονός ότι ήταν η πρώτη γυναίκα πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Ελλάδα, έγινε και η διπλωματική εκπρόσωπος με την πιο σύντομη θητεία στη χώρα. 

Είχαν προηγηθεί τρεις εβδομάδες, κατά τις οποίες η Γκίλφοϊλ βρέθηκε στο επίκεντρο αποκαλυπτικών δημοσιευμάτων του διεθνούς Τύπου (Wall Street Journal, Financial Times, Daily Mail), που ανέφεραν, μεταξύ άλλων, ότι απείλησε με πτώση την ελληνική κυβέρνηση, και ότι απαίτησε «λάδωμα» ύψους 100.000 δολαρίων από Αμερικανό επιχειρηματία.

Δεν ήταν μόνο αυτά.

Η Γκίλφοϊλ παρουσιάστηκε, επίσης, να προωθεί ενεργά τα συμφέροντα του επιχειρηματικού ομίλου Aktor, συμφερόντων του επιχειρηματία Αλέξανδρου Εξάρχου, στον Κάθετο Διάδρομο — ένα ενεργειακό έργο, που υποστηρίζεται από τις ΗΠΑ, με σκοπό τη μεταφορά μέσω της Ελλάδας υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από τις ΗΠΑ, προς την Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη, καθώς και την Ουκρανία.

Ο Κάθετος Διάδρομος, που εισήχθη το 2014 μετά την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία, είναι ένα δίκτυο υποδομών φυσικού αερίου που αναπτύχθηκε σταδιακά. Συμμετέχουν σε αυτόν η Ελλάδα, η Βουλγαρία, η Ρουμανία, η Ουγγαρία, η Σλοβακία, η Μολδαβία, η Ουκρανία και —από φέτος— η Βόρεια Μακεδονία και η Σερβία, με στόχο τη μείωση της εξάρτησης της περιοχής από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα.

Το έργο θεωρείται κεντρικής σημασίας για τα συμφέροντα των ΗΠΑ στη νοτιοανατολική Ευρώπη. Ταυτόχρονα, ο Κάθετος Διάδρομος προτάσσεται και ως ελληνική προτεραιότητα.

Δύο ημέρες πριν την παραίτηση Γκίλφοϊλ, ο Έλληνας υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου τον χαρακτήριζε «ένα έργο εθνικής σημασίας και ευρωπαϊκής εμβέλειας», που «αναβαθμίζει τον ρόλο της Ελλάδας στην περιοχή».

Σύμφωνα με ειδικούς που μίλησαν στο Solomon και το BIRN, η συνολική επένδυση στην Ελλάδα για επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου —με την κατασκευή τεσσάρων νέων τερματικών σταθμών για την υποδοχή του αμερικανικού LNG και συναφείς υποδομές— θα μπορούσε να φτάσει τα δύο δισ. ευρώ.

Η εκτίμηση αυτή υπόκειται σε μεταβολές του κόστους κατά τη διάρκεια του έργου, ακόμη και πριν ληφθεί υπόψη η σχετικά υψηλή τιμή του αμερικανικού LNG, ενώ δεν είναι σίγουρο ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα χρηματοδοτήσει τις νέες υποδομές. Μάλιστα, στο πλαίσιο της παρούσας έρευνας, αξιωματούχος της ΕΕ δήλωσε ότι οι υφιστάμενες υποδομές μεταφοράς φυσικού αερίου «είναι επαρκώς ανεπτυγμένες».

Αλλά πόσο τεκμηριωμένη είναι η ίδια η επένδυση; Ορισμένοι ειδικοί παραπέμπουν σε στοιχεία που υποδηλώνουν ότι υπάρχουν φθηνότερες εναλλακτικές, ενώ η στροφή της Ελλάδας στο αμερικανικό LNG αποδίδεται περισσότερο στην πολιτική ευθυγράμμιση της Αθήνας με την Ουάσινγκτον, παρά σε πραγματικό οικονομικό όφελος.

«Η Ελλάδα θα πληρώσει ώστε οι ΗΠΑ να έχουν πελάτες για το πολύ ακριβό φυσικό αέριό τους», σχολίασε στο Solomon και το BIRN ο Σωτήρης Ρούσσος, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου. 

Πώς δημιουργήθηκε ο Κάθετος Διάδρομος 

«Πολύ ακριβότερο» το αμερικάνικο LNG

Το 2021, τη χρονιά πριν την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η συνολική ζήτηση φυσικού αερίου στην ΕE αντιστοιχούσε σε περίπου 400 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως. Η Ρωσία εξακολουθούσε να αποτελεί τον μεγαλύτερο προμηθευτή φυσικού αερίου της ΕΕ, προμηθεύοντας περίπου 40% των εισαγωγών, μέσω αγωγών.

Το 2025, το μερίδιο της Ρωσίας στην εισαγωγή φυσικού αερίου στην ΕΕ είχε περιοριστεί σε 6%. 

Την ίδια περίοδο, σύμφωνα με τα διαθέσιμα ευρωπαϊκά δεδομένα, οι εισαγωγές αμερικανικού LNG στην ΕΕ τριπλασιάστηκαν, καθιστώντας την ΕΕ τον μεγαλύτερο εισαγωγέα LNG παγκοσμίως. Το αμερικανικό LNG αντιπροσώπευε σχεδόν 58% του συνόλου των εισαγωγών.

Η Γκιλφόιλ έφτασε στην Ελλάδα την 1η Νοεμβρίου 2025. Λίγες ημέρες αργότερα, στις 6 και 7 Νοεμβρίου, η Ελλάδα και οι ΗΠΑ υπέγραψαν μια σειρά ενεργειακών συμφωνιών.

Μεταξύ άλλων ήταν και η συμφωνία που υπέγραψε η Atlantic SEE LNG Trade S.A., μια κοινοπραξία στην οποία συμμετέχουν κατά 60% ο επιχειρηματικός όμιλος Aktor (μέσω της θυγατρικής AKTOR Energy Μονοπρόσωπη A.E) και κατά 40% η ΔΕΠΑ, η ελληνική, κρατική εταιρεία για την προμήθεια φυσικού αερίου. 

Η συμφωνία συνήφθη με την αμερικανική εταιρεία ενέργειας Venture Global και αφορούσε την προμήθεια αμερικανικού LNG σε ποσότητα τουλάχιστον 0,5 εκατ. τόνων ετησίως για περίοδο 20 ετών, με έναρξη το 2030. Η συμφωνία προέβλεπε τη δυνατότητα επέκτασης της δέσμευσης αγοράς έως περίπου 1,5 εκατ. τόνους ετησίως.

Η ελληνική κυβέρνηση παρουσιάζει τον Κάθετο Διάδρομο ως ένα έργο «εθνικής σημασίας», αλλά ο Ρούσσος δήλωσε ότι, ενώ η ΕΕ εργάζεται για την απεξάρτησή της από το ρωσικό αέριο, κινδυνεύει να βρεθεί σε μια νέα μορφή εξάρτησης: από το αμερικανικό LNG, το οποίο «είναι πολύ πιο ακριβό από οποιοδήποτε άλλο ανταγωνιστικό φυσικό αέριο, είτε προέρχεται από την Αλγερία, το Ιράν, το Κατάρ ή το Αζερμπαϊτζάν».

Το Ινστιτούτο Ενεργειακής Οικονομίας και Χρηματοοικονομικής Ανάλυσης (IEEFA), μια διεθνής δεξαμενή σκέψης με έδρα το Οχάιο των ΗΠΑ, αναφέρει ότι η Ελλάδα «πληρώνει σταθερά την υψηλότερη τιμή για το αμερικανικό LNG μεταξύ των κρατών της ΕΕ». 

Το 2025, η Ελλάδα πλήρωσε μέση τιμή 38,7 ευρώ ανά μεγαβατώρα για το αμερικανικό LNG, κατα 12% υψηλότερη από τον μέσο όρο της ΕΕ. 

Το IEEFA προβλέπει ότι «οι ΗΠΑ θα ξεπεράσουν τη Νορβηγία, καθιστάμενες ο μεγαλύτερος προμηθευτής φυσικού αερίου για την Ευρώπη και την ΕΕ το 2026, ενώ έως το 2028 ενδέχεται να καλύπτουν το 80% των εισαγωγών LNG της ΕΕ». Ωστόσο, σημειώνεται, κατά μέσο όρο «το αμερικανικό LNG είναι το ακριβότερο για τους Ευρωπαίους αγοραστές».

Σε άρθρο του στην Καθημερινή, ο Κωνσταντίνος Φίλης, διευθυντής του Ινστιτούτου Παγκοσμίων Υποθέσεων (IGA) με έδρα την Αθήνα και αναπληρωτής καθηγητής στο Αμερικανικό Κολέγιο της Ελλάδας, ανέφερε: «Οι ΗΠΑ, αξιοποιώντας την αδυναμία της ΕΕ να βρει προμηθευτές ανταγωνιστικούς προς τη Ρωσία σε επίπεδο ποσοτήτων, προσέφεραν ακριβότερο αλλά άφθονο LNG, ώστε να καλυφθούν οι ευρωπαϊκές αγορές». 

Από πλευράς του ο Ανδρέας Στεργίου, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκών Σχέσεων στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, είπε στο Solomon και το BIRN: «Αυτό που επιδιώκουν οι ΗΠΑ είναι, κατά πρώτον, να πουλήσουν ενέργεια και, κατά δεύτερον, να περιορίσουν τη γεωπολιτική επιρροή της Ρωσίας».

«Όποιος ελέγχει την ενέργεια, ελέγχει τον κόσμο», σχόλιασε μια ανώνυμη πηγή του Aktor στο Solomon και το BIRN στο πλαίσιο της παρούσας έρευνας.

Από το Τέξας στην Αλεξανδρούπολη

Πώς φτάνει το αμερικανικό αέριο στην Ελλάδα; Εξορύσσεται κυρίως στο Τέξας και τη Λουιζιάνα, πολιτείες στο νότο των ΗΠΑ και, μετά την εξόρυξή του, μέσα από μια οικονομικά κοστοβόρα και περιβαλλοντικά επιζήμια επεξεργασία, ψύχεται στους -162 βαθμούς Κελσίου και μετατρέπεται από αέρια σε υγρή μορφή.

Έτσι, μπορεί να μεταφερθεί ευκολότερα με LNG τάνκερ, σε ένα ταξίδι που διαρκεί περίπου 20 ημέρες. Στην Ελλάδα λειτουργούν σήμερα δύο τερματικοί σταθμοί υποδοχής υγροποιημένου φυσικού αερίου. Ο πρώτος είναι ένας χερσαίος τερματικός σταθμός LNG, σε λειτουργία από το 2000, εγκατεστημένος στη Ρεβυθούσα, ένα ακατοίκητο νησί στον Σαρωνικό Κόλπο.

Ο δεύτερος τερματικός σταθμός είναι πλωτός (FSRU) και τέθηκε σε λειτουργία στα τέλη του 2024 στην Αλεξανδρούπολη που, αφού τα τελευταία χρόνια κατέστη λιμάνι στρατιωτικής σημασίας για τις ΗΠΑ, πλέον εντάσσεται πιο έντονα και στον άξονα της προώθησης των ενεργειακών τους συμφερόντων.

Στους τερματικούς σταθμούς, το αέριο υφίσταται και πάλι μιαν απαιτητική επεξεργασία, προκειμένου να επιστρέψει στην αέρια μορφή του. Αποθηκεύεται και διοχετεύεται μέσα από αγωγούς σε χώρες της ευρύτερης περιοχής, φτάνοντας έως την Ουκρανία. Η Ρεβυθούσα απευθύνεται κυρίως σε εγχώρια χρήση, ο προσανατολισμός της Αλεξανδρούπολης είναι εξαγωγικός.

Σύμφωνα με το IEEFA, κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026, η Ρεβυθούσα είχε ποσοστό αξιοποίησης 57% και η Αλεξανδρούπολη 21%.

«Είμαστε μη ανταγωνιστικοί»

Ο εκπρόσωπος του Aktor, που μίλησε ανώνυμα στο πλαίσιο της παρούσας έρευνας, υποστήριξε πως «δεν υπάρχει άλλη εναλλακτική, όσον αφορά την προμήθεια φυσικού αερίου, πέραν των ΗΠΑ».

Είναι όμως αυτό απολύτως αληθές;

Σε έκθεση που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο, το Green Tank, μια ελληνική περιβαλλοντική δεξαμενή σκέψης (think tank) μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, ανέφερε ότι το κόστος μεταφοράς προς την Ουκρανία, η οποία έχει σημαντικές ανάγκες σε φυσικό αέριο, είναι έως και 76% χαμηλότερο όταν το αέριο προέρχεται από άλλες χώρες, όπως η Κροατία, η Γερμανία, η Λιθουανία ή η Πολωνία, σε σύγκριση με το αμερικανικό LNG που διοχετεύεται μέσω Ελλάδας.

«Καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι εμείς [η Ελλάδα] είμαστε εξαιρετικά μη ανταγωνιστικοί», δήλωσε στο Solomon και το BIRN ο Νίκος Μάντζαρης, επικεφαλής αναλυτής πολιτικής στο Green Tank. «Υπάρχουν πιο οικονομικές λύσεις, τις οποίες φυσικά θα προτιμήσει κάθε τελικός καταναλωτής», σημείωσε. 

Σύμφωνα με το Green Tank, στην περίπτωση της Ουγγαρίας, του μεγαλύτερου καταναλωτή φυσικού αερίου στην ομάδα των χωρών του Βίσεγκραντ (Ουγγαρία, Τσεχία, Πολωνία και Σλοβακία), οι διαδρομές εφοδιασμού μέσω Αυστρίας και Κροατίας είναι από 26% έως 45% φθηνότερες.

Ακόμη και ο Μιχάλης Θωμαδάκης, Διευθυντής Στρατηγικής και Ανάπτυξης στον ΔΕΣΦΑ (Διαχειριστής Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου), παραδέχθηκε ότι υπάρχουν φθηνότερες διαδρομές.

Κατά τη διάρκεια σχετικού πάνελ, στο πλαίσιο του 30ου Ετήσιου Εθνικού Συνεδρίου Ενέργεια και Ανάπτυξη του Ινστιτούτου Ενέργειας ΝΑ Ευρώπης (ΙΕΝΕ), που παρακολούθησαν το Solomon και το BIRN, ο κ. Θωμαδάκης αναγνώρισε πως «εάν στοχεύουμε στις αγορές της κεντρικής Ευρώπης, υπάρχουν 6-7 διαφορετικές οδεύσεις που μπορούν να μεταφέρουν αέριο από τις ακτές της Ευρώπης».

Ο κ. Θωμαδάκης υπογράμμισε πως έχει επιτευχθεί η μείωση του κόστους κατά 70% στο ελληνικό σύστημα διαχείρισης ενέργειας. Ωστόσο, όπως είπε χαρακτηριστικά, στην Ελλάδα «είμαστε οι τέταρτοι φθηνότεροι όταν πρόκειται π.χ. για τη μεταφορά αερίου από τη Ρεβυθούσα στην Ουκρανία».

Επιπλέον, χώρες όπως η Ουγγαρία, η Ρουμανία και η Βουλγαρία βρίσκονται σε καλό δρόμο για την επίτευξη των στόχων τους σχετικά με την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, μια μορφή ενέργειας που, σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι γενικά φθηνότερη από το φυσικό αέριο.

Ο ιδιοκτήτης της Aktor, Αλέξανδρος Εξάρχου, υποστηρίζει ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο την τιμή, αλλά και τη διαθεσιμότητα.

«Το πραγματικό διακύβευμα μετά το 2027 δε θα είναι η τιμή, αλλά η διαθεσιμότητα. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι η αδυναμία εξασφάλισης ποσοτήτων», δήλωσε τον Φεβρουάριο στο 16ο Capital Link Greek Shipping Forum.

«Οι μακροχρόνιες συμφωνίες είναι το κλειδί για τη διασφάλιση της ενεργειακής τροφοδοσίας και τη σταθερότητα των τιμών», πρόσθεσε μεταξύ άλλων. Ο κ. Ρούσσος, από το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, ανέφερε ότι οι μόνες χώρες που βρίσκονται σχετικά κοντά στην Ευρώπη, και διαθέτουν αποθέματα «συγκρίσιμα με εκείνα της Ρωσίας», είναι το Ιράν και το Κατάρ.

Το Ιράν είναι η μόνη χώρα από την οποία θα μπορούσε να διέλθει αγωγός, μέσω της Τουρκίας, προς την Ευρώπη, κάτι που «θα ήταν φθηνότερο», εξηγεί ο κ. Ρούσσος. Ωστόσο, όπως λέει, το Ιράν βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε πόλεμο με τις ΗΠΑ.

Τέσσερις νέοι τερματικοί σταθμοί

Από το 2019, τα σχέδια της Ελλάδας περιλαμβάνουν την ανάπτυξη τριών επιπλέον FSRU: στην Κόρινθο, τον Βόλο και τη Θεσσαλονίκη, ενώ προβλέπεται και ένα ακόμη FSRU στη Θράκη, το οποίο θα λειτουργεί συμπληρωματικά με τον τερματικό σταθμό της Αλεξανδρούπολης.

Σε δηλώσεις του τον Φεβρουάριο, ο κ. Εξάρχου εκτίμησε ότι η ζήτηση κατά μήκος του Κάθετου Διαδρόμου θα φτάσει τα 15 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως έως το 2027. Σε συνέντευξή του τον περασμένο μήνα, ανέφερε ότι η Ελλάδα διαθέτει σήμερα τη δυναμικότητα μεταφοράς έως και 4,5 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως.

Κατά πόσο χρειάζονται οι τέσσερις τερματικοί σταθμοί; Με βάση τα δημοσιευμένα Εθνικά Σχέδια για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) όλων των σχετιζόμενων χωρών, η έκθεση του Green Tank εξέτασε δύο σενάρια, μετά την επιβολή της απαγόρευσης του ρωσικού αερίου:

  • Να υπάρξει αυξημένη χρήση φυσικού αερίου από τις χώρες που συμμετέχουν στον Κάθετο Διάδρομο.
  • Να υπάρξει μειωμένη χρήση μέσα απ’ την απεξάρτηση των χωρών από το φυσικό αέριο.

Σύμφωνα με την έκθεση, τα στοιχεία είναι κατηγορηματικά. Αφενός, ακόμα και εάν όλες οι χώρες του Κάθετου Διαδρόμου επέλεγαν να καλύψουν το σύνολο των αναγκών τους με αμερικανικό LNG που διακινεί η Ελλάδα, συντελώντας σε ένα ανώτατο επίπεδο ζήτησης, ένας και μόνο επιπλέον τερματικός σταθμός θα αρκούσε για την κάλυψη των πρόσθετων αναγκών.

Αφετέρου, εάν οι χώρες του Κάθετου Διαδρόμου προχωρήσουν στην απεξάρτησή τους από το αέριο, όπως σχεδιάζουν, αφενός δεν υπάρχει ανάγκη για νέο τερματικό σταθμό. Πέρα από τα πρώτα χρόνια αυξημένης ζήτησης, λόγω της απαγόρευσης του ρωσικού αερίου, ο υπάρχων τερματικός στην Αλεξανδρούπολη θα άγγιζε συντελεστή χρησιμοποίησης «περίπου 75% ήδη από το 2030, ενώ θα έπαυε να είναι αναγκαίος έως το 2035».

Ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό;

Σημαντικά ελληνικά επιχειρηματικά συμφέροντα θα ελέγχουν και τους τέσσερις τερματικούς σταθμούς:

  • Στην Κόρινθο το έργο υλοποιεί η Motor Oil, συμφερόντων της οικογένειας Βαρδινογιάννη. Η έρευνα Who Owns the Media του Solomon εντόπισε συνολικά 155 εταιρείες συμφερόντων Βαρδινογιάννη ανά τον κόσμο, 68 εκ των οποίων στον τομέα της Ενέργειας (Motor Oil, Avin, Shell, κ.ο.κ.). Έως το τέλος του 2026 αναμένεται η επισημοποίηση της συμμετοχής του ομίλου Aktor στο έργο.
  • Στη Θεσσαλονίκη το έργο υλοποιεί η Elpedison, που ελέγχεται από τη HELLENiQ ENERGY (πρώην Ελληνικά Πετρέλαια). Πέραν των τριών διυλιστηρίων συμφερόντων της, η εταιρεία δραστηριοποιείται στην ηλεκτροπαραγωγή, τη διάθεση φυσικού αερίου, αλλά και την προμήθεια LNG.
  • Στον Βόλο το έργο υλοποιούσε η Mediterranean Gas, συμφερόντων της εφοπλιστικής οικογένειας Δράγνη. Η εταιρεία Goldenport Shipmanagement της οικογενείας είναι εισηγμένη στο Χρηματιστήριο του Λονδίνου. Τον Ιούνιο του 2026, ύστερα από πολύχρονη κινητοποίηση κατοίκων, οργανώσεων, και ακτιβιστών, απορρίφθηκε η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του έργου. 
  • Στη Θράκη, όπως και στην Αλεξανδρούπολη, την επένδυση υλοποιεί η Gastrade, συμφερόντων του ισχυρού ομίλου Κοπελούζου. Ο όμιλος έχει έντονη παρουσία σε ενέργεια, σημαντικά έργα υποδομών, και real estate, ενώ συμμετέχει στη Fraport Greece, κοινοπραξία που διαχειρίζεται 14 περιφερειακά αεροδρόμια στην Ελλάδα. 

Ο κ. Μαντζάρης, από τo Green Tank, εξήγησε ότι, σύμφωνα με συντηρητικές εκτιμήσεις, το κόστος κατασκευής των τεσσάρων τερματικών σταθμών θα μπορούσε να ξεπεράσει το ένα δισ. ευρώ, ποσό στο οποίο δεν περιλαμβάνονται οι δαπάνες για την επέκταση των αγωγών, οι αναβαθμίσεις υποδομών, και άλλα έργα που θα μπορούσαν να ανεβάσουν το συνολικό κόστος έως και τα δύο δισ. ευρώ.

Από την ανάλυση των ποσών που έχουν αναφερθεί στον Τύπο προκύπτει πως το τελικό ποσό, για τους τερματικούς σταθμούς και μόνο, θα μπορούσε ακόμη και να ξεπεράσει το 1,5 δισ. ευρώ. 

Το ύψος της κρατικής χρηματοδότησης ή/και της χρηματοδότησης από την ΕΕ για τα έργα αυτά δεν έχει ανακοινωθεί ακόμη. Χωρίς τέτοιες επιδοτήσεις, οι ειδικοί εκφράζουν σκεπτικισμό ως προς τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά τους.

Σύμφωνα με ανάλυση της Greenpeace Ελλάδας, η εγκατάσταση στην Αλεξανδρούπολη κατασκευάστηκε με τη συνδρομή περίπου 274 εκατ. ευρώ από ευρωπαϊκά κονδύλια. Το συνολικό κόστος επένδυσης, σύμφωνα με τον Δημήτρη Κοπελούζο, επικεφαλής του Ομίλου Κοπελούζου, ανήλθε στα 490 εκατ. ευρώ.

Μια προηγούμενη αναβάθμιση του τερματικού σταθμού της Ρεβυθούσας, το 2007 και το 2018, κόστισε περίπου 91 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων σχεδόν 32 εκατ. ευρώ προήλθαν από πόρους της ΕΕ.

Ο κ. Κοπελούζος αναφέρει ότι ο νέος τερματικός σταθμός στη Θράκη, ουσιαστικά μια επέκταση αυτού της Αλεξανδρούπολης, θα κόστιζε 650 εκατ. ευρώ. 

Ωστόσο, θεωρείται απίθανο να εξασφαλίσει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, δεδομένου ότι η ΕΕ δεν θεωρεί πλέον επιλέξιμα τα έργα ορυκτών καυσίμων (όπως το φυσικό αέριο), ενώ και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων δεν χορηγεί πλέον δάνεια για τέτοιου είδους έργα.

Ο Κωστής Σιφναίος, Διευθύνων Σύμβουλος της Gastrade, της εταιρείας που ελέγχει το έργο, δήλωσε ότι, για την επένδυση στη Θράκη, επιδιώκονται «μακροπρόθεσμες συμφωνίες δέσμευσης δυναμικότητας», καθώς «η οικονομική βιωσιμότητα εξαρτάται από την ύπαρξη μακροχρόνιων συμβολαίων».

Σε συνάντηση με δημοσιογράφους τον Δεκέμβριο του 2025, ο κ. Κοπελούζος δήλωσε: «Εμείς γνωρίζουμε ότι το δεύτερο FSRU θα είναι ένα έργο χαμηλής απόδοσης».

«Όποιος φτιάξει το δεύτερο FSRU θα είναι ευεργέτης για τη χώρα. Αν κάποιος φτιάξει και τρίτο, θα είναι κατεστραμμένος ευεργέτης», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Παρόμοια είναι η κατάσταση και στην Κόρινθο: σύμφωνα με τη Motor Oil, η οποία αναπτύσσει το έργο, η βιωσιμότητα και η ανταγωνιστικότητα της μονάδας είναι αδύνατες χωρίς «κρατική ενίσχυση». Ο κ. Ρούσσος δήλωσε στο Solomon και στο BIRN: «Στην Ελλάδα, οι εταιρείες έχουν μάθει να μην πληρώνουν για τίποτα».

«Το πραγματικό κεφάλαιο που επενδύουν οι ίδιες οι εταιρείες είναι εξαιρετικά μικρό», σημείωσε. «Αυτό δεν αποτελεί φαινόμενο που συναντάται μόνο στην Ελλάδα, αλλά στη χώρα μας έχει πραγματικά παρατραβήξει».

Ασαφές το κόστος του έργου

Παραμένει ασαφές πόσο θα κοστίσει η επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου και πώς θα χρηματοδοτηθεί, ωστόσο οι προϋπολογισμοί για έργα υποδομής τείνουν να διογκώνονται υπερβολικά.

Η Raluca Petru, ειδική σε θέματα φυσικού αερίου στο ερευνητικό δίκτυο Bankwatch, αναφερόμενη σε δημόσια έγγραφα και στοιχεία που αποκτήθηκαν μέσω αιτήματος πρόσβασης σε δημόσια έγγραφα (FOI), είπε στο Solomon και στο BIRN ότι στη Ρουμανία η Transgaz, ο εθνικός διαχειριστής του δικτύου μεταφοράς φυσικού αερίου, είχε αρχικά εκτιμήσει την απαιτούμενη επένδυση για τμήμα της υποδομής του Κάθετου Διαδρόμου σε 25 εκατ. ευρώ· τελικά, ζήτησε 100 εκ. ευρώ από δημόσιους πόρους.

Τα έγγραφα, που η Petru μοιράστηκε μαζί μας, δείχνουν ότι η εταιρεία προσπάθησε να εξασφαλίσει χρηματοδότηση από το Ταμείο Εκσυγχρονισμού της ΕΕ — το οποίο δημιουργήθηκε για να βοηθήσει τα κράτη-μέλη με μικρότερους προϋπολογισμούς να επιτύχουν τους στόχους τους. Σύμφωνα με την αξιολόγηση του Ταμείου Εκσυγχρονισμού, που δημοσιεύθηκε το 2026, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων απέρριψε τελικά το αίτημα, καθώς δεν πληρούσε τις απαιτήσεις για τη μείωση των εκπομπών.

Σε απάντηση της, η ελληνική εταιρεία ΔΕΣΦΑ ανέφερε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη αξιολόγηση των «υφιστάμενων σημείων συμφόρησης» και των «δυνητικών επενδύσεων», με τα αποτελέσματα να αναμένονται έως το τέλος του τρέχοντος έτους.

«Ο Κάθετος Διάδρομος αφορά, κατά κύριο λόγο, την καλύτερη αξιοποίηση των υφιστάμενων υποδομών στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, η οποία θα συμπληρώνεται από στοχευμένες επενδύσεις εκεί όπου απαιτείται πρόσθετη δυναμικότητα», δήλωσε ο διαχειριστής του συστήματος μεταφοράς φυσικού αερίου στην Ελλάδα. 

Η ΔΕΣΦΑ τόνισε ότι θα αξιολογήσει τυχόν πρόσθετες επενδύσεις με βάση την ασφάλεια εφοδιασμού, την ανθεκτικότητα του συστήματος, τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς, την οικονομική βιωσιμότητα και την αναμενόμενη ζήτηση, ενώ η ανάκτηση του κόστους θα πραγματοποιείται μέσω του ισχύοντος ρυθμιστικού πλαισίου.

«Προτεραιότητά μας είναι να διασφαλίσουμε την αποδοτική ανάπτυξη των υποδομών, αποφεύγοντας παράλληλα περιττές επενδύσεις και περιορίζοντας το πρόσθετο κόστος για τους χρήστες του συστήματος».

Όσον αφορά τη μείωση του κόστους μεταφοράς στον Κάθετο Διάδρομο, η ΔΕΣΦΑ επισήμανε ότι απαιτείται «βελτίωση του συντονισμού μεταξύ των διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς» καθώς και πιο αποδοτική χρήση των «υφιστάμενων υποδομών».

«Παρόλο που το συνολικό κόστος μεταφοράς εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των τιμολογίων στις συμμετέχουσες χώρες, οι προσαρμογές αυτές αποτελούν σημαντικό βήμα προς τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του Διαδρόμου», ανέφερε.

Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας δήλωσε ότι δεν έχει επαρκή χρόνο για να απαντήσει στις ερωτήσεις μας, ενώ ούτε o Aktor ούτε η ΔΕΠΑ ανταποκρίθηκαν σε αίτημά μας για σχολιασμό.

Με ιδιωτικό τζετ του Εξάρχου στο Νταβός

Ο Aktor ήταν κυρίως γνωστός ως κατασκευαστικός όμιλος, αλλά το 2025 επεκτάθηκε στον ενεργειακό τομέα με την ίδρυση της Atlantic SEE LNG Trade S.A.

Η αμερικανική εφημερίδα Wall Street Journal ανέφερε ότι η Γκίλφοϊλ «συνέβαλε στο να πειστούν έξι χώρες» να εκφράσουν εγγράφως την πρόθεσή τους να προμηθευτούν αμερικανικό LNG μέσω της εταιρείας.

Στο ρεπορτάζ, αναφέρονται ονομαστικά τρεις: η Αλβανία, η Ρουμανία και η Ουκρανία.

Δημοσίευμα της Wall Street Journal ανέφερε πως η Γκίλφοϊλ είχε ταξιδέψει στο Νταβός με το ιδιωτικό αεροπλάνο του Εξάρχου, ενώ σε συναντήσεις της με στελέχη της ελληνικής κυβέρνησης τη συνόδευε ο ελληνοαμερικανός επιχειρηματίας, Χρήστος Μαραφάτσος, που παρείχε υπηρεσίες λόμπινγκ για τον Aktor.

Την ημέρα της παραίτησης Γκίλφοϊλ, ο κ. Εξάρχου εξέδωσε ανακοίνωση υπογραμμίζοντας πως η εταιρεία του «επιθυμεί να αναγνωρίσει επισήμως και να εξάρει τη σημαντική συμβολή της Πρέσβεως Κίμπερλι Γκίλφοϊλ στην προώθηση του έργου του Κάθετου Διαδρόμου».

Ο ίδιος ο κ. Εξάρχου έδωσε δική του, πυκνή συνέντευξη, στο Πρώτο Θέμα. Ο επιχειρηματίας δεν διέψευσε ότι η Γκίλφοϊλ ταξίδεψε με το ιδιωτικό του τζετ, αλλά υποστήριξε ότι τηρήθηκαν όλες οι απαιτούμενες διαδικασίες. Ανέφερε, επίσης, ότι ο Aktor δεν ήταν ο μόνος πελάτης του Μαραφάτσου.

Καθ’ όλο το διάστημα της παρουσίας της στην Ελλάδα, η Γκιλφόιλ καταγράφεται να ταξιδεύει στις χώρες της ευρύτερης περιοχής, προκειμένου να προωθήσει τη διακίνηση αμερικανικού LNG. Το ίδιο διάστημα, ο κ. Εξάρχου εμφανίζεται να βρήκε στην Αλβανία και τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη αγορά για το αμερικανικό LNG που εμπορεύεται.

Εκτός Αλβανία, Ρουμανία, Ουκρανία

Στις 28 Απριλίου 2026, η Aktor LNG USA, θυγατρική του ομίλου Aktor, υπέγραψε μια εμπορική συμφωνία διάρκειας 20 ετών με την αλβανική κρατική εταιρεία αερίου ALBGAZ για την πώληση αμερικανικού LNG στην Αλβανία. Το σύνολο των εκτιμώμενων εσόδων για την πλήρη περίοδο αγγίζει τα 6 δισ. ευρώ.

Μία ημέρα αργότερα, η θυγατρική υπέγραψε συμφωνία 20ετούς διάρκειας με την ALUMINIJ INDUSTRIES (με έδρα τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη) και τη μητρική της εταιρεία, M.T. Abraham, για την προμήθεια 0,5 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων (BCM) ετησίως, με έναρξη το 2030. Τα έσοδα για την ίδια περίοδο εκτιμώνται σε 3 δισ. ευρώ.

Στη συνέντευξή του στο Πρώτο Θέμα, ο κ. Εξάρχου επισήμανε ότι η ποσότητα LNG, την οποία η εταιρεία του έχει συμφωνήσει να αγοράσει από τη Venture Global για την περίοδο 2030-2050, καλύπτεται από τις συμφωνίες με την Αλβανία και τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη.

Παράλληλα, η Aktor LNG USA υπέγραψε μνημόνιο συνεργασίας για την ανάπτυξη, κατασκευή και λειτουργία ενός σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με καύσιμο το φυσικό αέριο, ισχύος περίπου 380 MW, στην Αλβανία. Επιπλέον, πέτυχε συμφωνία επίσης για μελλοντική συνεργασία για την ανάπτυξη, την κατασκευή και τη λειτουργία ενός σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με καύσιμο το φυσικό αέριο, στο Μόσταρ της Βοσνίας.

Το 2025, η Atlantic SEE LNG Trade S.A., συμφερόντων Εξάρχου, υπέγραψε δύο ακόμη εκδηλώσεις αμοιβαίου ενδιαφέροντος, με έναρξη την 1η Ιανουαρίου 2030. Η πρώτη ήταν με την κρατική ουκρανική εταιρεία Naftogaz, που εκδήλωσε ενδιαφέρον για αγορά LNG έως 0,7 εκατ. τόνους ετησίως.

Η δεύτερη ήταν με την ρουμάνικη Nova Power & Gas και την κρατική ρουμάνικη εταιρεία Transgaz, οι οποίες εκδήλωσαν ενδιαφέρον για αγορά LNG έως 1,4 εκατ. τόνους ετησίως.

Ο κ. Εξάρχου υποστηρίζει ότι «οι μακροπρόθεσμες συμφωνίες αποτελούν το κλειδί για τη διασφάλιση του ενεργειακού εφοδιασμού και της σταθερότητας των τιμών». Στην ετήσια έκθεση του 2025, ο Aktor αναφέρει την επίτευξη της πρώτης συμφωνίας για πώληση LNG στην Ουκρανία, το οποίο η εταιρεία θα προμηθευτεί από την αμερικανική BP και θα διαθέσει στην ουκρανική κρατική εταιρεία Naftogaz. Αλλά δεν αναφέρεται το μέγεθος της συμφωνίας.

Η Ουκρανία εμφανίζεται να επανεξέτασε τον σχεδιασμό της. Η κρατική Naftogaz δήλωσε στη Wall Street Journal ότι έχει διακόψει τις διαπραγματεύσεις. Σε πρόσφατη δημοπρασία του ελληνικού ΔΕΣΦΑ, που ανακοινώνει τα διαθέσιμα φορτία φυσικού αερίου και άλλες χώρες υποβάλλουν τις προσφορές τους, η Ουκρανία δεν εκδήλωσε κανένα ενδιαφέρον για την προμήθεια αμερικανικού LNG μέσω Ελλάδας.

Όσον αφορά την Αλβανία, το υπουργείο Ενέργειας της χώρας δήλωσε ότι δεν είναι απολύτως πεπεισμένο πως μια τέτοια συμφωνία θα ήταν οικονομικά βιώσιμη, και αναμένει μια ολοκληρωμένη μελέτη σκοπιμότητας. Από πλευράς του, κατά τη διάρκεια της δικής του συνέντευξης, ο κ. Εξάρχου υποστήριξε ότι πρόκειται για «τελειωμένη συμφωνία, χωρίς όρους».

Όσον αφορά τη Ρουμανία, το Μνημόνιο Συνεννόησης (Memorandum of Understanding, MoU) με τη κρατική Transgaz (κρατικός διαχειριστής) έχει λήξει, ενώ η κρατική Romgaz (εταιρεία παραγωγής φυσικού αερίου) φέρεται να απέρριψε πρόταση της Atlantic SEE LNG Trade για την προμήθεια αμερικανικού LNG με διάρκεια 20 ετών, καθώς εντόπισε πιθανές ετήσιες ζημίες ύψους 50 έως 310 εκατ. ευρώ.

Κατά τη διάρκεια του ίδιου ενεργειακού συνεδρίου που παρακολουθήσαμε, ο Γιώργος Πολυχρονίου, σύμβουλος διοίκησης στη ΔΕΠΑ, σημείωσε ότι η Ρουμανία εργάζεται για την αξιοποίηση δικού της κοιτάσματος εντός του 2027, με το οποίο θα μπορεί να καλυφθεί περίπου το μισό του κενού που θα προκύψει από την απαγόρευση του ρωσικού φυσικού αερίου.

ΕΕ: Επαρκείς οι υποδομές φυσικού αερίου

Αξιωματούχος της ΕΕ, που μίλησε στo Solomon και στο BIRN υπό τον όρο της ανωνυμίας, αναγνώρισε τον «σημαντικό ρόλο» που διαδραματίζει το αμερικανικό LNG για την σταδιακή απεξάρτηση της ΕΕ από το ρωσικό αέριο.

Η ίδια πηγή ανέφερε ότι, ενώ η ΕΕ «παρακολουθεί στενά» τον Κάθετο Διάδρομο, η τρέχουσα προτεραιότητά της είναι «να μεγιστοποιήσει την αποδοτική χρήση των υποδομών που ήδη υπάρχουν». Η υποδομή μεταφοράς φυσικού αερίου της ΕΕ «είναι επαρκώς ανεπτυγμένη, καλά διασυνδεδεμένη και ευέλικτη», ώστε να επιτρέπει στα κράτη-μέλη της να έχουν πρόσβαση σε LNG και εισαγωγές φυσικού αερίου από ποικίλες πηγές.

Το IEEFA, που καταγράφει τα ενεργειακά δεδομένα παγκοσμίως, εκτιμά ότι η Ευρώπη θα αυξήσει τη δυναμικότητα εισαγωγής LNG κατά 6% το 2026, με τη συνολική αύξηση της δυναμικότητας εισαγωγής LNG απο το 2023 έως το 2025 να φτάνει το 24%.

Ωστόσο, το IEEFA επισημαίνει ότι η Ευρώπη «έχει αντικαταστήσει την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο που μεταφέρεται μέσω αγωγών με την έκθεση στο LNG, η τιμή του οποίου καθορίζεται από τις ασταθείς παγκόσμιες αγορές».

Από την άλλη, η ζήτηση για φυσικό αέριο μειώνεται.

Εάν η Ευρώπη συνεχίσει τις προσπάθειές της για περιορισμό της κατανάλωσης φυσικού αερίου, το IEEFA προβλέπει ότι «η ικανότητα εισαγωγής LNG το 2030 θα μπορούσε να υπερβαίνει τη συνολική ζήτηση φυσικού αερίου και να ανέρχεται στο τριπλάσιο της ζήτησης για LNG».

«Πολιτικό και όχι οικονομικό το όφελος»

Ακόμη και το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα της Ελλάδας θέτει ως στόχο την κάλυψη άνω του 90% της εγχώριας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έως το 2035.

Γιατί, λοιπόν, αυτή η έντονη στροφή στο αμερικανικό LNG; Το 2024, δημοσίευμα των New York Times χαρακτήριζε το κύριο όφελος για την Ελλάδα ως «πολιτικό, όχι οικονομικό».

«Η Ελλάδα τοποθετείται ως κεντρικός παράγοντας για την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια και διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη στρατηγική της Δύσης για την απομόνωση της Ρωσίας», έγραψε η εφημερίδα. Αλλά τα «πραγματικά χρήματα» από την επένδυση της Ελλάδας στο LNG, ανέφεραν οι NYT, «θα κερδίσουν οι αμερικανικές εταιρείες φυσικού αερίου».

«Από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, οι ΗΠΑ έχουν υπερδιπλασιάσει τις εξαγωγές LNG προς την Ευρώπη, φτάνοντας σε εμπορική αξία σχεδόν τα 100 δισ. δολάρια», συμπλήρωσαν μεταξύ άλλων.

Το δημοσίευμα ανέφερε πως τον Κάθετο Διάδρομο είχε προωθήσει ενεργά και ο Τζέφρι Πάιατ, αμερικανός πρέσβης στην Ελλάδα από το 2016 έως το 2022, παρουσιάζοντάς τον να ασκεί αντιστοίχως πίεση στην Βουλγαρία, τη Σερβία, και τη Βόρεια Μακεδονία για να ενταχθούν σε αυτόν. 

Αναλυτές είπαν στο Solomon και το BIRN πως εκτιμούν, επίσης, ότι η ενεργειακή πολιτική της Ελλάδας καθοδηγείται από την αποφασιστικότητα να ευθυγραμμιστεί στενότερα με εκείνη των ΗΠΑ.

«Θέλουμε να είμαστε το “καλό παιδί” για τις ΗΠΑ και να ευθυγραμμιστούμε με τις αμερικανικές πολιτικές στην περιοχή», δήλωσε ο Ρούσσος. «Ο λόγος είναι προφανής: πιστεύουμε ότι, από γεωπολιτική άποψη, διαδραματίζουμε έναν ρόλο που, σε κάποιο βαθμό, θα ενισχύσει τη σημασία της χώρας».

Και πρόσθεσε: «Δεν επιθυμούμε να θέσουμε το ζήτημα οποιασδήποτε ανταπόδοσης. Δε λαμβάνουμε δικαιώματα εκμετάλλευσης, ούτε εισπράττουμε τέλη διαμετακόμισης».

Τα ελληνικά ΜΜΕ του Εξάρχου

Το πρωί της 16ης Οκτωβρίου 2026, τρεις ημέρες μετά την παραίτηση της αμερικανίδας πρέσβειρας, ο γραμματέας της Πολιτικής Επιτροπής της Νέας Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Κυρανάκης, βρισκόταν στο πλατώ του τηλεοπτικού σταθμού Action24. 

Εκεί, ο κ. Κυρανάκης συνέδεσε τον Κάθετο Διάδρομο με την «ενεργειακή ασφάλεια» της χώρας, επισημαίνοντας πως είναι «ένα εθνικής σημασίας έργο, πάνω από πρόσωπα και κυβερνήσεις».

Βρισκόταν σε φιλόξενο έδαφος. Το Action24 ανήκει στον Αλέξανδρο Εξάρχου, που χαρακτηρίζει επίσης «εθνικό ζήτημα» τον Κάθετο Διάδρομο.

Το 2024, στο πλαίσιο της διετούς έρευνας Who Owns the Media, το Solomon κατέγραψε την πολυσχιδή επιχειρηματική δραστηριότητα του Αλέξανδρου Εξάρχου, από κοινού με τους επιχειρηματίες Μπάκο και Καϋμενάκη. Καταγράψαμε πάνω από 100 επιχειρήσεις στις οποίες συμμετέχει σε όλο τον κόσμο, στη ναυτιλία, τον κατασκευαστικό κλάδο (Aktor, Intrakat), την ενέργεια (διυλιστήριο στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Volton στην Ελλάδα), τον τραπεζικό τομέα (τότε Attika Bank, πλέον Credia Bank) και τα Μέσα Ενημέρωσης, όπου πέραν του τηλεοπτικού σταθμού Action 24 και των ιστοσελίδων flash.gr και athletiko.gr, πλέον ελέγχει και το iefimerida.gr.

Το Action24 έκανε λόγο για «Σαφές μήνυμα Εξάρχου». Το flash.gr είχε τίτλο: «Αλέξανδρος Εξάρχου: Όλη η αλήθεια για τον Κάθετο Διάδρομο, τις ΗΠΑ, τη Γκίλφοϊλ και τον Μαραφάτσο».

LNG: Χειρότερο και από τον άνθρακα

Πέρα από τα οικονομικά ζητήματα για τον Κάθετο Διάδρομο, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη και οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις της ενεργειακής πολιτικής της Ελλάδας.

Πρόσφατα, η ελληνική κυβέρνηση, μέσω της HELLENiQ ENERGY (πρώην Ελληνικά Πετρέλαια), υπέγραψε μια σειρά συμφωνιών με τους αμερικανικούς πετρελαϊκούς κολοσσούς Chevron και ExxonMobil για την εξερεύνηση υδρογονανθράκων σε θαλάσσιες περιοχές νότια της Κρήτης και της Πελοποννήσου, στο βορειοδυτικό Ιόνιο, καθώς και στο νότιο Ιόνιο.

«Πιστεύουμε ακράδαντα στον Κάθετο Διάδρομο ως εναλλακτική λύση έναντι του ρωσικού φυσικού αερίου», δήλωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης σε μία από τις τελετές υπογραφής, τον Φεβρουάριο του 2026. «Θέλουμε επίσης να παράγουμε το δικό μας φυσικό αέριο», πρόσθεσε. «Η Ευρώπη το χρειάζεται και εμείς θέλουμε να το προμηθεύσουμε». 

Ο κ. Στεργίου, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, δήλωσε ότι η χορήγηση αδειών για την εξόρυξη υδρογονανθράκων αποτελεί «εγκληματική πράξη για το περιβάλλον, για τις μελλοντικές γενιές, αλλά και για τη Μεσόγειο».

Τον Οκτώβριο του 2024, έρευνα του αμερικανικού πανεπιστημίου Κορνέλ διαπίστωσε πως, σε ορίζοντα 20ετίας, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του LNG είναι κατά 33% χειρότερο από του άνθρακα, όταν συνυπολογίζονται η επεξεργασία και η μεταφορά (εδώ η έρευνα και εδώ μια παρουσίασή της).

Καθ’ όλη την διαδικασία —από την εξόρυξη έως τις διαδικασίες υγροποίησης, τη μεταφορά με δεξαμενόπλοια, και την αεριοποίηση στους τερματικούς σταθμούς υποδοχής— εντοπίζονται εκτεταμένες διαρροές μεθανίου.

Το μεθάνιο είναι περισσότερο από 80 φορές πιο επιβλαβές για την ατμόσφαιρα από το διοξείδιο του άνθρακα.

Στο άρμα του λόμπι της ενέργειας

Στις 22 Οκτωβρίου 2026, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε την αναβολή της επιβολής του Κανονισμού της ΕΕ για το Μεθάνιο έως το 2030. Ο κλιματικός νόμος της ΕΕ θα υποχρέωνε τις εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου να βελτιώσουν τις υποδομές τους, να καταγράφουν τις εκπομπές μεθανίου, και να αντιμετωπίσουν τις διαρροές.

Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα και ακροδεξιά συγκέντρωσαν 341 ψήφους για την υπερψήφιση της αναβολής εφαρμογής του Κανονισμού, έναντι 225 ψήφων κατά. Υπέρ της αναβολής ψήφισαν οι ευρωβουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, Φρέντι Μπελέρης, Εμμανουήλ Κεφαλογιάννης, και Δημήτρης Τσιόδρας, καθώς και ο ευρωβουλευτής της Ελληνικής Λύσης, Εμμανουήλ Φράγκος.

Όπως ανέφερε το Politico, η ψήφιση ήρθε «μετά από μια πολύμηνη εκστρατεία πίεσης από εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου». Έκθεση κατέγραψε περίπου μια συνάντηση για κάθε (εργάσιμη) ημέρα, επί 4,5 χρόνια, ανάμεσα σε στελέχη της Κομισιόν και των πετρελαϊκών εταιρειών.

Αμέσως πριν την ψήφιση, ο αμερικανικός κολοσσός ExxonMobil πλήρωσε 31.500 δολάρια για τη δημοσίευση ενός και μόνο άρθρου «γνώμης» κατά της επιβολής των περιορισμών στο Politico.

ΠΗΓΗ