Περιεχόμενα


Ο κύριος Τάκης, 89 ετών, από τους Αγίους Αποστόλους Τρικάλων, ζει με Πάρκινσον. Σε όλη του τη ζωή δούλευε στα χωράφια, καλλιεργώντας καλαμπόκι, σιτάρι και άλλα προϊόντα, με χρόνια και συστηματική έκθεση σε φυτοφάρμακα.

Στο διπλανό χωριό, το Μεγάλο Κεφαλόβρυσο, η 81χρονη κυρία Στεφανία συνδύαζε τη δουλειά σε εργοστάσιο φερμουάρ με τη φροντίδα αμπελιών στην περιοχή, χρησιμοποιώντας αντλίες ψεκασμού για φυτοφάρμακα. Πριν από έναν χρόνο, ένα επίμονο τρέμουλο στα χέρια οδήγησε στη διάγνωση Πάρκινσον.

Ο κύριος Κωνσταντίνος, 70 ετών, από το ίδιο χωριό, εμφάνισε τα πρώτα συμπτώματα της νόσου στα 63 του χρόνια, με δυσκολία στην ομιλία και αστάθεια στο περπάτημα. Ο ίδιος λέει πως δεν έχει χρησιμοποιήσει ποτέ φυτοφάρμακα, ωστόσο στην περιοχή όπου έζησε όλη του τη ζωή πραγματοποιούνταν συχνοί ψεκασμοί.

Το κοινό στοιχείο των τριών προσώπων – που θέλησαν να διατηρήσουν την ανωνυμία τους – δεν είναι ούτε η ηλικία ούτε το φύλο, αλλά ο τόπος. Νέα επιδημιολογικά δεδομένα δείχνουν ότι η Θεσσαλία καταγράφει τα υψηλότερα ποσοστά Πάρκινσον στην Ελλάδα – μια από τις πιο ταχέως διαδεδομένες νευρολογικές παθήσεις παγκοσμίως,χαρακτηριζόμενη και ως «ανθρωπογενής».

Το Solomon μίλησε με κατοίκους, γιατρούς, ερευνητές, γεωπόνους, αρμόδιους της Περιφέρειας Θεσσαλίας, και επικοινώνησε με τα υπουργεία Υγείας και Αγροτικής Ανάπτυξης, επιχειρώντας να απαντήσει σε ένα ερώτημα που παραμένει ανοιχτό: γιατί η νόσος εμφανίζεται συχνότερα στη Θεσσαλία και ποιοι περιβαλλοντικοί παράγοντες μπορεί να σχετίζονται με την αύξηση των περιστατικών.

Η διεθνής επιστημονική βιβλιογραφία συνδέει την έκθεση σε τοξικές ουσίες, κυρίως φυτοφάρμακα, με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης Πάρκινσον. Στην Ελλάδα, ωστόσο, ΜΚΟ και αναφορές από τον χώρο της έρευνας κάνουν λόγο για εκτεταμένη χρήση απαγορευμένων σκευασμάτων, ελλιπείς ελέγχους, παράνομες εισαγωγές και απουσία συστηματικής κρατικής καταγραφής, που διαμορφώνουν ένα ουσιαστικά αχαρτογράφητο πεδίο.

Η έρευνα του Solomon καταγράφει σημαντικά κενά στην παρακολούθηση του ζητήματος από τους αρμόδιους φορείς. Στην Ελλάδα δεν έχει συσταθεί Εθνικό Μητρώο Ασθενών με νόσο Πάρκινσον, σύμφωνα με απάντηση του Αυτοτελούς Τμήματος Θεραπευτικών Πρωτοκόλλων και Μητρώων Ασθενών του υπουργείου Υγείας στο Solomon. H πρώτη καταγραφή περιστατικών ανά περιφέρεια δημοσιεύθηκε μόλις τον Ιούλιο του 2025 από το Πανεπιστήμιο Κρήτης, με χρήση δεδομένων από συνταγογραφήσεις ΗΔΙΚΑ.

Πρόσφατες αναλύσεις των διεθνών δεδομένων του Global Burden of Disease δείχνουν επίσης σύνδεση της νόσου με την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη μιας περιοχής, ενώ άλλοι σημαντικοί παράγοντες που φαίνεται να επηρεάζουν τις επιδημιολογικές τάσεις περιλαμβάνουν την επιστημονική πρόοδο στη διάγνωση και τον ρυθμό γήρανσης του πληθυσμού.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Γαλλία από το 2013 έχει αναγνωρίσει τη νόσο Πάρκινσον ως επαγγελματική ασθένεια για αγρότες και εργαζόμενους στη γεωργία που έχουν εκτεθεί σε φυτοφάρμακα, προσφέροντας από το 2020 αποζημιώσεις σε ασθενείς με βαριά συμπτωματολογία.

Αντίστοιχα, στη Γερμανία, τον Μάρτιο του 2024, ιατρικό συμβουλευτικό όργανο του Υπουργείου Εργασίας πρότεινε την αναγνώριση της νόσου Πάρκινσον ως επαγγελματικής ασθένειας για εργαζόμενους με μακροχρόνια έκθεση σε φυτοφάρμακα, ανοίγοντας τη δυνατότητα υποβολής αιτήσεων αναγνώρισης και υποστήριξης μέσω της γερμανικής κοινωνικής ασφάλισης.

Τα Ελληνικά Δεδομένα

Η Θεσσαλία, περιοχή με έντονη αγροτική δραστηριότητα, φαίνεται να καταγράφει τα υψηλότερα ποσοστά νέων διαγνώσεων νόσου Πάρκινσον στη χώρα ετησίως.

Συγκεκριμένα, παρατηρείται σχεδόν διπλάσια συχνότητα περιστατικών (περίπου 69 νέες περιπτώσεις ανά 100.000 κατοίκους ανά έτος) σε σύγκριση με τη χαμηλότερη συχνότητα της Κρήτης (35 νέες περιπτώσεις ανά 100.000 κατοίκους ανά έτος) ή του Νοτίου Αιγαίου. Την «πρώτη θέση» σε συνολικό αριθμό νοσούντων, καθώς και σε θνησιμότητα, καταλαμβάνει η Θεσσαλία, με το Ιόνιο και τη Δυτική Ελλάδα να ακολουθούν.

Όσον αφορά τις δημογραφικές διαφοροποιήσεις, η νόσος Πάρκινσον πλήττει κυρίως άνδρες ηλικίας 60 ετών και άνω. Όμως, όπως προκύπτει από την έρευνα του Πανεπιστημίου Κρήτης, οι δημογραφικοί παράγοντες δεν αρκούν για να εξηγήσουν τις έντονες διαφοροποιήσεις ανά περιφέρεια.

Ο Δρ Γιώργος Μακρής, συμμετέχων στην έρευνα και ειδικευόμενος νευρολόγος, ανέφερε στο Solomon ότι μέχρι σήμερα δεν έχει τεκμηριωθεί αιτιώδης σχέση που να εξηγεί τις διαφοροποιήσεις ανά περιφέρεια. Για την κατανόηση των αιτιών απαιτούνται περαιτέρω επιδημιολογικές και κλινικές μελέτες, καθώς οι διαφοροποιήσεις ενδέχεται να σχετίζονται τόσο με γενετικούς όσο και με περιβαλλοντικούς παράγοντες.

Η Θεσσαλία

Στη Θεσσαλία, ιατροί και γεωπόνοι με τους οποίους μίλησε το Solomon είπαν ότι γνωρίζουν την πιθανή συσχέτιση μεταξύ φυτοφαρμάκων και Πάρκινσον, χωρίς όμως να διαθέτουν συνολική εικόνα της κατάστασης, λόγω έλλειψης ολιστικών δεδομένων — δηλαδή συγκεντρωμένης και συστηματικής καταγραφής του ιατρικού ιστορικού των ασθενών.

Ο Δρ Παναγιώτης Σκούρας, ειδικός Οικογενειακής Ιατρικής στο Νοσοκομείο Καρδίτσας, είπε στο Solomon πως, σύμφωνα με έρευνα ανασκόπησης στην οποία συμμετείχε, «υπάρχει σύνδεση μεταξύ τρόμου (τρέμουλο) και φυτοφαρμάκων, αλλά μέχρι στιγμής δεν έχει αποδειχθεί συσχέτιση ή αιτιότητα».

Ανέφερε όμως ότι, έχοντας τον παππού του αγρότη με Πάρκινσον, παρατηρεί ότι πολλοί αγρότες ασθενείς «δεν ασχολούνται με τα μέτρα ατομικής προστασίας», με αποτέλεσμα να εκτίθενται σε τοξικές ουσίες μέσω της αναπνοής, του δέρματος και των ματιών, κατά τη διάρκεια των ψεκασμών.

«Το δέρμα συνδέεται με το νευρικό σύστημα», είπε στο Solomon η νευρολόγος Κατερίνα Ανυφαντή-Μπράχου από την Καρδίτσα. «Είναι γνωστό πως τα φυτοφάρμακα έχουν τοξική δράση, σίγουρα και στο νευρικό σύστημα, που είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο σε αυτές τις περιπτώσεις». Ωστόσο, όπως επεσήμανε, η τεκμηρίωση μιας άμεσης συσχέτισης με το επάγγελμα παραμένει δύσκολη, καθώς οι περισσότεροι ασθενείς που παρακολουθεί προέρχονται ούτως ή άλλως από τον αγροτικό πληθυσμό.

Η Δρ Ελένη Θώδη, νευρολόγος στα Τρίκαλα, αναφέρει ότι στα ιστορικά των νευρολογικών περιστατικών καταγράφονται πληροφορίες για την επαγγελματική ενασχόληση και τη χρήση φυτοφαρμάκων. Ωστόσο, το υλικό που τηρούν οι ιδιώτες γιατροί παραμένει σε προσωπικά αρχεία, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα συστηματικής επιστημονικής αξιοποίησής του.

Στα δημόσια νοσοκομεία, είπε στο Solomon η ειδικός νευρολόγος Τρικάλων και διδάσκουσα στην Ιατρική Σχολή του ΑΠΘ, Στεφανία Καλαμποκίνη, υπάρχει ο Ηλεκτρονικός Ιατρικός Φάκελος, στον οποίο όμως σπάνια καταγράφεται το επάγγελμα του ασθενούς. «Επικεντρωνόμαστε στο ότι ο άνθρωπος αυτός έχει Πάρκινσον. Πρέπει να ξεκινήσει την αγωγή του. Δεν το ψάχνουμε τόσο πολύ, γιατί στην ουσία η θεραπεία είναι ντοπαμινεργική. Δηλαδή θα πάρει συμπτωματική αγωγή – θα υποκαταστήσουμε αυτό που του λείπει. Του λείπει η ντοπαμίνη, θα του δώσουμε ντοπαμίνη».

Με άλλα λόγια, η κλινική προσέγγιση της νόσου παραμένει κατά κύριο λόγο θεραπευτική και όχι προληπτική, με περιορισμένη καταγραφή παραγόντων κινδύνου πριν την εμφάνιση των συμπτωμάτων.

Τα απαγορευμένα φυτοφάρμακα

Οι διεθνείς επιστημονικές έρευνες που συσχετίζουν τη νόσο Πάρκινσον με τα φυτοφάρμακα δείχνουν τις πιο ισχυρές αποδείξεις αιτιότητας για το ζιζανιοκτόνο παρακουάτ, το εντομοκτόνο ροτενόνη (rotenone), το μυκητοκτόνο μανεμπ και άλλα.

Οι ουσίες αυτές απαγορεύτηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2007, 2011 και 2017, αντίστοιχα. Δεν έχουν απαγορευτεί όμως σε άλλες περιοχές του κόσμου, όπως σε χώρες της Λατινικής Αμερικής – Αργεντινή, Παραγουάη, Ουρουγουάη και Βολιβία – από όπου αναμένεται να αυξηθούν οι εισαγωγές με τη νέα συμφωνία Mercosur της ΕΕ, που υπεγράφη τον Ιανουάριο, δημιουργώντας ερωτήματα για τη συνοχή των πολιτικών της Ένωσης.

«Από όπου και να το δεις, το πράγμα μπάζει», είπε στο Solomon ο Αντώνης Λάππας, Πρόεδρος του Γεωπονικού Συλλόγου Τρικάλων.

«Είναι πολύ καλό που πλέον δεν κυκλοφορούν στην αγορά φάρμακα όπως το καρβοφουράν ή το Λανέιτ, αλλά πρέπει να μην κυκλοφορούν μέχρι τον τελικό καταναλωτή. Ο Ευρωπαίος καταναλωτής τρώει φάρμακα με νεονικοτινοειδή και οργανοφωσφορικά, που για τον ίδιο είναι επικίνδυνα, απλά επειδή δεν ψεκάζονται στην ΕΕ, θεωρούμαστε οκ», υποστήριξε ο κ. Λάππας.

Στενή συσχέτιση δείχνει και η χλωρπυριφός με τη νόσο Πάρκινσον, η οποία απαγορεύτηκε από το 2020 στην ΕΕ. Πρόσφατη έρευνα εξέτασε τις ευρωπαϊκές προειδοποιήσεις για τρόφιμα από τα Βαλκάνια που βρέθηκαν με επικίνδυνα υπολείμματα φυτοφαρμάκων την περίοδο 2019-2024. Στα τρόφιμα ελληνικής προέλευσης που καταγράφηκαν, η χλωρπυριφός ήταν το πιο συχνά ανιχνευόμενο φυτοφάρμακο.

Η απαγόρευση των φυτοφαρμάκων δεν αποκλείει πλήρως την παρουσία τους στην ελληνική γεωργία. Έρευνα του Reuters αναφέρει ότι περίπου το 25% των φυτοφαρμάκων στην Ελλάδα κυκλοφορούν παράνομα – κυρίως εισαγόμενα από Τουρκία και Βουλγαρία, όπου η τιμή είναι χαμηλότερη, αλλά συχνά φτάνουν χωρίς ετικέτες σε πλαστικά μπουκάλια.

Άλλη συνήθης πρακτική γεωπόνων στη Θεσσαλία, μας ανέφερε ανώνυμος γεωπόνος της περιφερειακής ενότητας, είναι η πλεονάζουσα παραγγελία φυτοφαρμάκων μόλις ανακοινωθεί η απαγόρευση, με αποτέλεσμα να διατηρείται απόθεμα για περισσότερα χρόνια από τα επιτρεπτά.

Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με τον κρατικό έλεγχο συμμόρφωσης στη χρήση φυτοπροστατευτικών ουσιών που δημοσιεύτηκε για τον μήνα Ιανουάριο, το 92% των τροφίμων φυτικής προέλευσης στην αγορά θεωρείται ασφαλές – ποσοστό που προέκυψε από δείγμα 50 προϊόντων συνολικά.

Όσον αφορά άλλα συγκεντρωτικά στοιχεία παρακολούθησης της χρήσης φυτοφαρμάκων, αρμόδια του Υπουργείου Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης είπε σε τηλεφωνική επικοινωνία στο Solomon πως «κανείς δεν ασχολείται ή δεν καταμετρά δεδομένα» σε επίπεδο υπουργείου ή περιφερειών.

Είπε πως τα μόνα διαθέσιμα στοιχεία προέρχονται από την ΕΛΣΤΑΤ και αφορούν γενικές ομάδες φυτοφαρμάκων, όπως τα ζιζανιοκτόνα, ακαρεοκτόνα, χωρίς καμία γεωγραφική ανάλυση ή καταχώρηση ανά δραστική ουσία.

Γλυφοσάτη

Ένα από τα πιο διαδεδομένα ζιζανιοκτόνα στον κόσμο σήμερα είναι η γλυφοσάτη. Οι έρευνες δεν θεωρούνται καταλυτικές για τη σύνδεσή της με τη νόσο Πάρκινσον, ωστόσο η Γαλλία αποζημιώνει αγρότες με Πάρκινσον τα τελευταία έξι χρόνια, αναγνωρίζοντας τη σύνδεση με τη χρήση του φυτοφαρμάκου.

Παρά τις αμφιλεγόμενες επιπτώσεις στην υγεία, η ΕΕ ανανέωσε την έγκριση της ουσίας έως το 2033, με τη Γαλλία να απέχει από την ψηφοφορία, επικαλούμενη έλλειψη επαρκούς εναλλακτικής λύσης, παρόλο που είχε ανακοινώσει πρόθεση απαγόρευσης το 2017.

«Αν καταργηθεί το Roundup, όπως και άλλα μη εκλεκτικά ζιζανιοκτόνα, το κόστος παραγωγής θα εκτοξευθεί», εκτιμά ο γεωπόνος Αντώνης Λάππας.

«Θα απαιτηθεί προσφυγή σε μηχανικά μέσα καταπολέμησης των ζιζανίων ή σε αυξημένη εργατική απασχόληση. Η χρήση της γλυφοσάτης προσφέρει ένα πλεονέκτημα διάρκειας περίπου 3-4 μηνών: με έναν ψεκασμό στις αρχές του καλοκαιριού αντιμετωπιζόταν αποτελεσματικά το πρόβλημα των ζιζανίων. Το κόστος παραγωγής θα αυξηθεί σημαντικά», εξήγησε στο Solomon o κ. Λάππας.

Πρόσφατες εξελίξεις στην επιστημονική κοινότητα προκαλούν ωστόσο ανησυχία για τη διαφάνεια γύρω από το πασίγνωστο εμπορικό σκεύασμα Roundup. Μελέτη του 2000, που είχε χρησιμοποιηθεί ως μέρος της επιστημονικής τεκμηρίωσης για την έγκριση του φυτοφαρμάκου, αποσύρθηκε πρόσφατα λόγω σοβαρών ανησυχιών σχετικά με την ανεξαρτησία των συγγραφέων και την ανάμειξη της Monsanto — εταιρίας που κυκλοφόρησε αρχικά το φυτοφάρμακο στην αγορά και η οποία εξαγοράστηκε από τη Bayer το 2018.

Συμπληρωματικά, μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο του 2025 από τη Διεθνή Έρευνα για τη Γλυφοσάτη (GGS) του Ινστιτούτου Ramazzini, υπό τη διεύθυνση του Δρ. Daniele Mandrioli, συνδέει την ουσία της γλυφοσάτης με καρκινογένεση ύστερα από πειράματα σε ποντικούς, ενώ ανακοινώθηκαν αντίστοιχες μελέτες για τη νευροτοξικότητα της γλυφοσάτης.

Λίγους μήνες μετά τη δημοσίευσή της για τις καρκινογόνες επιπτώσεις του φυτοφαρμάκου, τον Ιανουάριο του 2026, ο Ιταλός ερευνητής απομακρύνθηκε από τη θέση του ως διευθυντής του Ερευνητικού Κέντρου Καρκίνου Cesare Maltoni του Ινστιτούτου Ramazzini, όπου ήταν επίσης επικεφαλής ερευνητικού προγράμματος για τη γλυφοσάτη.

Η ανεξάρτητη ακαδημία Collegium Ramazzini έκανε λόγο για έλλειψη διαφάνειας στη διαδικασία λήψης της απόφασης και αναφέρθηκε σε επιθέσεις και απόπειρες δυσφήμισης του ερευνητή. Ανεξάρτητοι επιστήμονες εξέφρασαν επίσης ανησυχία ότι οι εξελίξεις αυτές μπορεί να σχετίζονται με το περιεχόμενο της έρευνας, η οποία αναδεικνύει τους κινδύνους της γλυφοσάτης για τη δημόσια υγεία.

Ο ίδιος ο Δρ. Mandrioli, σε συνέντευξη σε τοπικό τύπο, ανέφερε ότι στο παρελθόν έχει δεχθεί απειλές και επιθέσεις λόγω της έρευνάς του, σημειώνοντας: «Κάθε φορά που δημοσιεύουμε μια μελέτη για ανεπιθύμητες ενέργειες της γλυφοσάτης, οι κατασκευαστές ή τα λόμπι αντιδρούν. Οι επιθέσεις γίνονται πιο σφοδρές όσο μεγαλύτερα είναι τα διακυβευόμενα συμφέροντα».

Στις 18 Φεβρουαρίου 2026, η κυβέρνηση Τραμπ υπέγραψε προεδρικό εκτελεστικό διάταγμα υπέρ της γλυφοσάτης, χαρακτηρίζοντας την ουσία «κεντρική για την αγροτική οικονομία και την εθνική ασφάλεια», και διέταξε τον Υπουργό Γεωργίας να αυξήσει την εγχώρια παραγωγή στοιχειακού φωσφόρου για να ενισχυθεί η προμήθειά της.

Το διάταγμα ήρθε σε κρίσιμη στιγμή, καθώς εκκρεμεί δίκη που θα θέσει προηγούμενο για τις χιλιάδες μηνύσεις που έχουν γίνει στις ΗΠΑ ενάντια στη Monsanto για τις παρενέργειες του Roundup. Συγκεκριμένα, τον Ιούνιο του 2026 αναμένεται  απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου στην υπόθεση Monsanto v. Durnell, που αφορά χρήστη του Roundup ο οποίος κατηγορεί την εταιρεία για ανεπαρκή προειδοποίηση σχετικά με πιθανές καρκινογόνες επιπτώσεις της μακροχρόνιας χρήσης του προϊόντος.

Λοιπά νόμιμα φυτοφάρμακα

«Θεωρώ ότι υπάρχουν πολύ πιο επικίνδυνα χημικά μόρια σε σχέση με τη γλυφοσάτη», είπε στο Solomon γεωπόνος της Θεσσαλίας που θέλησε να διατηρήσει την ανωνυμία του.

Έρευνα του Φεβρουαρίου του 2026 συσχέτισε με τη νόσο Πάρκινσον και πιθανή καρκινογένεση δύο νόμιμα μυκητοκτόνα με διαδεδομένη χρήση στην Ελλάδα: το υδροξείδιο του χαλκού και τον θειικό χαλκό, γνωστό και ως γαλαζόπετρα.

Συγκεκριμένα, ο χαλκός αποτελεί αμφιλεγόμενο συστατικό, καθώς η απορρύθμιση της φυσικής του παρουσίας στον εγκέφαλο συνδέεται με τη νόσο Πάρκινσον, σε βαθμό που μελετάται και η χορήγηση συμπληρώματος σε νοσούντες. Επιπλέον, είναι φυτοφάρμακα που επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται και στις βιολογικές καλλιέργειες, λόγω της φυσικής προέλευσής τους.

Αυτό συνέβαινε και με τη Ροτενόνη, φυτοφάρμακο φυσικής προέλευσης, ιδιαίτερα τοξικό, που έως το 2008, πριν ξεκινήσει η διαδικασία απαγόρευσης, χρησιμοποιούνταν και στις βιολογικές καλλιέργειες. Ο χαλκός, λοιπόν, από τη μία είναι ζωτικό ιχνοστοιχείο για τον άνθρωπο, αλλά από την άλλη ταξινομείται και ως βαρύ μέταλλο – με τη λάθος χρήση και δοσολογία μπορεί να αποδειχθεί τοξικός.

Άλλες έρευνες έχουν συσχετίσει τα πυρεθροειδή με το Πάρκινσον, όπως το cypermethrin, του οποίου η ανανέωση το 2021 κρίθηκε παράνομη μόλις τον Δεκέμβριο του 2025.

Η νευρολόγος Καλαμποκίνη, ενημερωμένη με την τελευταία βιβλιογραφία, εξέφρασε ανησυχία και για την έλλειψη πληροφοριών όσον αφορά τα «κοκτέιλ» – δηλαδή συνδυασμούς φυτοφαρμάκων, των οποίων η ταυτόχρονη δράση στον οργανισμό δεν έχει μελετηθεί επαρκώς και μπορεί να ενισχύει ή να τροποποιεί την τοξικότητά τους.

«Καλά λέμε ότι η μία ουσία προκαλεί αυτό, η άλλη ουσία προκαλεί εκείνο. Αλλά τι γίνεται με τα κοκτέιλ; Γιατί συνήθως αυτά χρησιμοποιούν οι αγρότες», συμπληρώνει.

Μέτρα προστασίας

Βασικό πρόβλημα για τους αγρότες αποτελεί η υποτίμηση των μέτρων ατομικής προστασίας: γαλότσες, μάσκα ενεργού άνθρακα, στολή είτε μίας χρήσης είτε πολλαπλών χρήσεων.

«Έχω δει πελάτες να ψεκάζουν με παντόφλες, με σορτσάκια. Μάσκα τώρα; Τι να σου πω… Η μάσκα είναι πυρηνική φυσική», σχολιάζει ο Λάππας.

Είναι το κόστος υψηλό; «Γύρω στα 200 ευρώ το υπολογίζω ανά έτος. Μπορεί να μην είναι ούτε το 2% του κύκλου εργασιών της καλλιέργειας», εξηγεί.

Το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης έχει εδραιώσει και την αναγκαστική λήψη του Πιστοποιητικού Ορθολογικής Χρήσης Γεωργικών Φαρμάκων (ΟΧΓΦ).

«Είχα πελάτη ογδόντα εννέα χρονών που πήρε αυτό το πιστοποιητικό. Και λέω, ήξερε να δουλεύει υπολογιστή; Ο κύριος δυστυχώς δεν ήξερε να διαβάζει καλά-καλά. Μπορεί να δώσει τέτοιες εξετάσεις;» σχολιάζει γεωπόνος στη Θεσσαλία.

Έρευνες του εξωτερικού αμφισβητούν εάν αυτά τα μέσα είναι αρκετά και κατά πόσο υπάρχει πρόνοια για την υποστήριξη των αγροτών. Μελέτες δείχνουν ότι πολλοί εργάτες εκτίθενται σε υψηλά επίπεδα φυτοφαρμάκων παρά τη χρήση προστατευτικού εξοπλισμού, θέτοντας εν αμφιβόλω την ιδέα της «ασφαλούς χρήσης».

Για να ενισχυθεί ουσιαστικά η προστασία των αγροτών από την τοξικότητα των φυτοφαρμάκων, απαιτείται πρώτα μια καθαρή εικόνα της σχέσης της νόσου Πάρκινσον με τον αγροτικό πληθυσμό της Θεσσαλίας.

Η απουσία καθολικού μητρώου και συγκεντρωμένης καταγραφής των ιστορικών των ασθενών σε συνδυασμό δημόσιου και ιδιωτικού τομέα – π.χ. μέσω μιας ηλεκτρονικής, εύχρηστης φόρμας αναφοράς περιστατικών ­– αποτελεί κρίσιμο κενό γνώσης, επισημαίνει η Δρ Καλαμποκίνη, και εμποδίζει όχι μόνο την κατανόηση του προβλήματος, αλλά και την εφαρμογή ουσιαστικών προληπτικών μέτρων προστασίας.

Στο πλαίσιο του ρεπορτάζ, ζητήσαμε επίσημα στοιχεία και απαντήσεις από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, την Περιφέρεια Θεσσαλίας, και τον Ελληνικό Σύνδεσμο Φυτοπροστασίας (Ε.ΣΥ.Φ.), σχετικά με:

  • τη χρήση φυτοφαρμάκων,
  • τους ελέγχους σε νερό και περιβάλλον,
  • την επαγγελματική έκθεση αγροτών

Σε επικοινωνία του Solomon με την Περιφέρεια Θεσσαλίας, ακολούθησε μια διαδοχική παραπομπή από αρμόδιο σε αρμόδιο, χωρίς κανείς να αναλαμβάνει τελικά την ευθύνη απάντησης στα ερωτήματά μας. Το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης δεν παρείχε γραπτή απάντηση στα ερωτήματά μας. Ο Ε.ΣΥ.Φ. δεν απάντησε μέχρι τη στιγμή της δημοσίευσης.

ΠΗΓΗ: Solomon