Παρά τις επαναλαμβανόμενες διαβεβαιώσεις του υπουργείου Εργασίας ότι η 13ωρη εργασία αποτελεί κατ’ εξαίρεση ρύθμιση περιορισμένης εφαρμογής, η συχνά απλήρωτη υπέρβαση του ωραρίου αποδεικνύεται σταθερή πραγματικότητα για σημαντικό μέρος των εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα. Ακόμα πιο εκτεταμένη η εργασιακή καταπόνηση, που συνδέεται ακριβώς με την εντατικοποίηση στους χώρους δουλειάς, δείχνοντας ότι τα ζητήματα του χρόνου εργασίας και της πραγματικής αμοιβής αποτελούν ή θα έπρεπε να αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της συζήτησης για την ενίσχυση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας.
Σύμφωνα με πανελλαδική έρευνα του Ινστιτούτου της ΓΣΕΕ για τον χρόνο εργασίας και την εργασιακή καταπόνηση, το 65,5% των ερωτηθέντων δουλεύει 1 έως 5 ώρες επιπλέον την εβδομάδα, το 24,1% 6 έως 10 ώρες και το 9,1% 11 και πλέον ώρες. Το εύρημα αποκτά μεγάλη βαρύτητα, καθώς το 89,1% του αντιπροσωπευτικού δείγματος βρίσκεται σε καθεστώς πλήρους απασχόλησης και το 9,5% σε μερικής.
Σχεδόν ένας στους τρεις εργαζομένους δουλεύει πέρα από το κανονικό ωράριο και μάλιστα το 34,5% από αυτούς δεν πληρώνεται και το 8,9% δεν λαμβάνει χρηματική αμοιβή παρά μόνο αντιστάθμισμα σε άδεια ή ρεπό. Απλήρωτες μένουν συχνότερα οι γυναίκες με ποσοστό 41,1% έναντι του 29,9% των ανδρών.
Η υπερεργασία διαπερνά οριζόντια το σύνολο των επιχειρήσεων, ενώ η ένταση των υπερωριών παραμένει υψηλή και στις μεσαίες επιχειρήσεις. Το υψηλότερο ποσοστό υπερωριακής απασχόλησης με τουλάχιστον 6 επιπλέον ώρες την εβδομάδα διαπιστώνεται στις επιχειρήσεις 50-249 εργαζομένων (35,6%) και στις επιχειρήσεις 10-49 εργαζομένων (35,5%).
Στους αρνητικούς «πρωταθλητές» της υπερωριακής απασχόλησης οι κλάδοι του χονδρικού και λιανικού εμπορίου (με 73%), οι επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών (69,9%) αλλά και οι επιστημονικές/επαγγελματικές δραστηριότητες (68,1%). Οι δύο τελευταίοι τομείς καταγράφουν επίσης σημαντικά ποσοστά στη μη καταβολή των προσαυξήσεων (42,6% και 41,5%) και την τριάδα συμπληρώνει σε αυτή την περίπτωση ο χώρος της ενημέρωσης και της επικοινωνίας (39,5%).
Εξι στους δέκα εργαζομένους μιλούν για την εργασιακή καταπόνηση, την οποία προκαλούν ο μεγάλος φόρτος εργασίας και η ισχυρή πίεση χρόνου. Την ίδια επίπτωση υπομένει το 58,8%, που την αποδίδει σε παρατεταμένη όρθια ή καθιστική στάση και το 31,3%, που ασκεί επαναλαμβανόμενες σωματικές κινήσεις. Η πίεση χρόνου αποτελεί τον κυρίαρχο λόγο επιβάρυνσης σε όλους τους κλάδους, με τον τουρισμό και τις μεταφορές να ξεπερνούν το 70%, ενώ τα επιμέρους στοιχεία τεκμηριώνουν βαθιά προβλήματα στην οργάνωση της εργασίας (βλ. πίνακα). Αλλωστε, όσο αυξάνονται οι υπερωρίες τόσο εκτινάσσεται η έκθεση γενικότερα σε δυσμενείς συνθήκες. Οι εργαζόμενοι με +11 ώρες την εβδομάδα έχουν περισσότερη έκθεση σε όλους τους παράγοντες επιβάρυνσης, με το 86% να βιώνει πίεση χρόνου και το 56,3% να δουλεύει στον ελεύθερο χρόνο, ενώ όσοι αναφέρουν πόνους σε οστά, αρθρώσεις ή μυς αυξάνονται στο 48,8%.
Αγχος και υγεία
Το εργασιακό άγχος αναδεικνύεται στο συχνότερο πρόβλημα υγείας που οι εργαζόμενοι συνδέουν με την εργασία τους, καθώς το 42,1% δηλώνει ότι το εμφάνισε τους τελευταίους 12 μήνες. Ακολουθούν οι πόνοι σε οστά, αρθρώσεις ή μυς με 29,4%, οι πονοκέφαλοι ή η κόπωση ματιών με 28,9% και η συνολική κόπωση με 27,3%. Οπως είναι αναμενόμενο, το άγχος παρατηρείται συχνότερα σε όσους δεν εισπράττουν τις υπερωρίες και ειδικά στο 34,3% των εργαζομένων έναντι 22,1% όσων αμείβονται για αυτές. Αυτός ο παράγοντας έχει ακόμα πιο ακραίες συνέπειες στις συνθήκες εργασίας με τις αναφορές με σωματική ή φραστική βία να αυξάνονται κατά περίπου 87% στους απλήρωτους, 17,6% έναντι 9,4%. Από τα ευρήματα ξεχωρίζουν επίσης τα εξής:
● Η επιβάρυνση της υγείας αυξάνεται όσο αυξάνεται ο εβδομαδιαίος χρόνος υπερωριακής απασχόλησης και γίνεται εντονότερη όταν οι επιπλέον ώρες δεν αμείβονται.
● Οι εργαζόμενοι σε μεγάλες επιχειρήσεις, 250 εργαζομένων και άνω, παρουσιάζουν υψηλότερα ποσοστά επιδείνωσης σε βασικούς δείκτες υγείας που σχετίζονται με την εργασία.
● Οι εργαζόμενοι που σκέφτονται πολύ συχνά να αλλάξουν εργασία εμφανίζουν συστηματικά υψηλότερα ποσοστά προβλημάτων υγείας που σχετίζονται με την εργασία και περισσότερο με το άγχος (63,3% έναντι 36,2% για όσους δεν σκέφτονται ποτέ την αλλαγή εργασίας).
Ταυτότητα έρευνας
Η έρευνα διεξήχθη σε δείγμα 6.000 εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα στις 13 περιφέρειες της χώρας, με τηλεφωνικές συνεντεύξεις και στρωματοποιημένη τυχαία δειγματοληψία από τις εταιρείες Alco, Metron Analysis και Prorata, το διάστημα 3 Νοεμβρίου-9 Δεκεμβρίου 2025
***
Η τυραννία της «ευέλικτης» εργασίας
Στις δεκαετίες κυριαρχίας του νεοφιλελευθερισμού, η λιτότητα στο εισόδημα συνδυάστηκε με μια άλλη, υποτιμημένη ως προς τη βαρύτητά της, διαδικασία: τη ραγδαία επέκταση της «ευέλικτης απασχόλησης», σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα
Στις δεκαετίες κυριαρχίας του νεοφιλελευθερισμού, η λιτότητα στο εισόδημα συνδυάστηκε με μια άλλη, υποτιμημένη ως προς τη βαρύτητά της, διαδικασία: τη ραγδαία επέκταση της «ευέλικτης απασχόλησης», σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα. Είτε αυτή σημαίνει μισή δουλειά είτε υπερεργασία, απλήρωτες υπερωρίες και 13ωρο, έχει γίνει πραγματικός βραχνάς για τους εργαζομένους.
Η έρευνα του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ αποκαλύπτει κάτι σημαντικό: αυτός ο βραχνάς δεν αφορά κάποιο ασήμαντο, αλλά ένα διαρκώς αυξανόμενο ποσοστό εργαζομένων. Περιγράφει μια παγίδα εξουθένωσης για τους μισθωτούς εργαζομένους.
Αν μεν πρόκειται για «μισή δουλειά», δηλαδή μερική ή εποχική εργασία, αυτή μεταφράζεται σε μισό εισόδημα και «μισή ζωή». Και ενώ δεν πρόκειται για «κανονικό» εισόδημα και «κανονική» ζωή, ενώ συνιστά μια γκρίζα ζώνη μεταξύ εργασίας και ανεργίας, ενώ πρόκειται για «μισή ανεργία», δεν καταγράφεται στους δείκτες της ανεργίας…
Αν, πάλι, πρόκειται για ώρες εργασίας που αντιστοιχούν σε πάνω από μία δουλειά, τότε ο βραχνάς παίρνει άλλη μορφή και άλλες διαστάσεις. Τότε το μεγάλο πρόβλημα είναι η υπερεργασία. Οχι μόνο επειδή είναι κακοπληρωμένη ή και απλήρωτη (απλήρωτες υπερωρίες), αλλά κυρίως γιατί επιφέρει σωματική και ψυχική καταπόνηση που είναι άμεσα επιβαρυντική για τη σωματική και ψυχική υγεία των εργαζομένων.
Ακόμη χειρότερες είναι οι συνέπειες της δουλειάς σε δύο εργοδότες, στο πλαίσιο ιδιαίτερα του 13ωρου και της 6ήμερης εργασίας. Σε αυτή την περίπτωση, οι συνέπειες της σωματικής και ψυχικής καταπόνησης επιτείνονται, συχνά δραματικά, καθώς διαλύεται η προσωπική και οικογενειακή ζωή του εργαζομένου, αφού ο χρόνος του γίνεται «ελβετικό τυρί».
Οσοι στο όνομα ηθικών αξιών, όπως η οικογένεια, η σωστή επιμέλεια των παιδιών, ή κοινωνικών προταγμάτων, όπως η αντιμετώπιση της δημογραφικής κρίσης, έχουν απαιτήσεις από γονείς ή υποψήφιους γονείς, ας ρίξουν μια ματιά στο εισόδημα και στις εργασιακές σχέσεις. Εκεί θα ανακαλύψουν τους βαθύτερους λόγους που αυτά υπονομεύονται με μεγάλη ένταση και σε μεγάλη έκταση.
Οι στατιστικές της Eurostat τεκμηριώνουν, πέρα από κάθε αμφισβήτηση, ότι η Ελλάδα έχει την ευρωπαϊκή πρωτοπορία στην υπερεργασία. Οχι μόνο αυτό, αλλά εξάγουμε… εργασιακό «πολιτισμό», αφού η μοναδική στην Ευρώπη ρύθμιση για το 13ωρο φαίνεται πως γίνεται ελκυστική για άλλες χώρες, που εξετάζουν το ενδεχόμενο να ακολουθήσουν την ελληνική «καλή πρακτική».
Δυστυχώς, το μοντέλο ανάπτυξης που ευνόησαν και οικοδόμησαν με τις πολιτικές τους οι κυβερνήσεις της Ν.Δ. στηρίζεται στη φτηνή και «κακοποιημένη» ώς τα όρια της εξάντλησης εργασία. Αυτό, εκτός από απάνθρωπο, είναι και αντιπαραγωγικό.
ΠΗΓΗ: efsyn.gr
- ΔΕΙΤΕ ολόκληρη την Έρευνα ΙΝΕ ΓΣΕΕ : Χρόνος Εργασίας και Εργασιακή Καταπόνηση
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου