Κοινότητα Προσφυγικών: «Τώρα να δούμε ποιοι επιθυμούν διάλογο και λύσεις»
Η Κοινότητα Κατειλημμένων Προσφυγικών καλεί Δήμο Αθηναίων και Περιφέρεια Αττικής να προσέλθουν σε ουσιαστικό διάλογο. Παράλληλα, αρχιτεκτόνισσες και πολιτικοί μηχανικοί τοποθετούνται για την «ανάπλαση», ενώ φορείς Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας συνηγορούν υπέρ των αιτημάτων της Κοινότητας.
Με σημερινό της κείμενο η Κοινότητα Κατειλημμένων Προσφυγικών υπενθυμίζει ότι η παρουσία της επί 16 χρόνια στα Προσφυγικά έχει συντηρήσει και αξιοποιήσει για πραγματική κοινωνική κατοικία τα πρώην εγκαταλελειμμένα κτίρια, ενώ έχει δώσει ζωή στη γειτονιά απομακρύνοντας ναρκομαφίες που λειτουργούσαν ανενόχλητες ακριβώς δίπλα στη Γενική Αστυνομική Διεύθυνση Αττικής.
Η Κοινότητα καλεί τον Δήμο Αθηναίων να υλοποιήσει άμεσα τις δεσμεύσεις που ανέλαβε.
Ολόκληρο το κείμενο:
Η Κοινότητα Κατειλημμένων Προσφυγικών καλεί τον Δήμο Αθηναίων να υλοποιήσει άμεσα τις δεσμεύσεις του ψηφίσματος της 24ης Ιουνίου
Ποιοι είμαστε
Κατά τη διάρκεια των τελευταίων 16 ετών αλλά κυρίως των τελευταίων μηνών έγινε κοινά αποδεκτό από την κοινωνία και πολλούς εγχώριους και διεθνείς φορείς ότι είμαστε μια Κοινότητα και όχι απλά ένα άθροισμα ατόμων που έχουν ανάγκη για στέγη. Σε έναν κόσμο που η στέγη είναι εμπόρευμα εμείς διεκδικούμε τη στέγη ως δικαίωμα, ως κοινό αγαθό. Και γιαυτό θεωρήσαμε κοινωνικό δικαίωμά μας να χρησιμοποιήσουμε τα άδεια και εγκαταλειμμένα διαμερίσματα ιδιοκτησίας του δημοσίου στα Προσφυγικά της Λ. Αλεξάνδρας.
Ποτέ δεν διεκδικήσαμε την ιδιοκτησία αυτών των χώρων. Όμως είναι η δική μας παρουσία όλα αυτά τα 16 χρόνια που:
- Φρόντισε τα διαμερίσματα, τα επισκεύασε και τα έσωσε από τη φθορά.
- Έδιωξε ναρκομαφίες και εκμεταλλευτές άπορων ανθρώπων που λυμαίνονταν για χρόνια την περιοχή χωρίς κανένας κρατικός φορέας να παρεμβαίνει.
- Δημιούργησε υποδομές συγκατοίκησης βασισμένες στην αλληλεγγύη, την αλληλοστήριξη και τον αμοιβαίο σεβασμό.
- Στήριξε ευάλωτους ανθρώπους που στερούνται τη δυνατότητα να ζήσουν με αξιοπρέπεια σε έναν κόσμο αδικίας, πολέμων και κάθε είδους ανισοτήτων.
Ποιοι μας απειλούν
Ο Περιφερειάρχης με ύφος «στοργικού πατέρα» εμφανίζεται να νοιάζεται για το πρόβλημα της στέγης. Αν νοιάζεται πράγματι:
- Γιατί επιλέγει απ’ όλα τα κενά κτίρια ιδιοκτησίας του δημοσίου (120.000 μόνο στην Αθήνα, σύμφωνα με την τελευταία καταγραφή του Δήμου Αθηναίων) να ξεκινήσει το υποτιθέμενο πρόγραμμά του από το μόνο συγκρότημα που κατοικείται ακριβώς από ανθρώπους που κάνουν πραγματικότητα το δικαίωμα στην κατοικία και το μοναδικό εγχείρημα κοινωνικής κατοικίας στον ελλαδικό χώρο;
- Γιατί μας ζητά να καταγραφούμε για να κρίνει εκείνος και οι υπηρεσίες του ποιοι έχουμε πραγματική ανάγκη όταν την ίδια στιγμή μας χαρακτηρίζει παράνομους; Δεν είναι η καταγραφή απλά ένα μέσο ενοχοποίησης;
- Γιατί με περισσή ευκολία ο όρος κοινωνική κατοικία στα σχέδιά του αντικαταστάθηκε από τον όρο «οικονομικά προσιτή και βιώσιμη κατοικία»; Προσιτή για ποιους και με ποιους όρους; Σίγουρα όχι απαραίτητα για εκείνους που έχουν την μεγαλύτερη ανάγκη, καθώς μάλιστα μιλάει για «δικαιούχους με μικτά εισοδήματα για να αποφευχθεί η γκετοποίηση».
- Γιατί μιλάει απειλητικά για την «εφαρμογή του νόμου», χωρίς να απαντά στις καταγγελίες του κειμένου των Ευρωβουλευτών που αποδεικνύει τις συνειδητές παραβιάσεις των επιταγών του ευρωπαϊκού δικαίου και τις καταγγελίες της Διεθνούς Αμνηστίας για καταπατήσεις θεμελιωδών δικαιωμάτων των σημερινών κατοίκων και την παρέμβαση του ειδικού εισηγητή του Ο.Η.Ε. για την υπεράσπιση του δικαιώματος στην κατάλληλη στέγη;
Ο εκπρόσωπος της Κυβέρνησης με ύφος ανυποχώρητου τιμωρού καταγγέλλει την Κοινότητα και όσους την στηρίζουν. Με ποιο ακριβώς σκοπό;
- Για να εμφανίσει μια Κυβέρνηση χρεωμένη σκάνδαλα απανωτά ως προπύργιο της νομιμότητας.
- Για να χαϊδέψει τα αυτιά του πιο συντηρητικού και αντιδραστικού κομματιού της κοινωνίας που νομίζει ότι μπορεί να το πείσει ότι για όλα φταίνε αυτοί οι κακοί άλλοι, δαιμονοποιώντας τη νεολαία, τους πρόσφυγες, τους πολιτικούς αντιπάλους της και τις κοινωνικές αντιστάσεις κατά περίπτωση (ή και συνολικά).
- Για να υποσχεθεί, όπως συχνά το κάνει, πως αυτή οι κυβέρνηση νοιάζεται για τον πρόβλημα της στέγης. Μόνο που εκείνο για το οποίο στην πραγματικότητα νοιάζεται είναι στο τοπίο των αλλεπάλληλων αναθέσεων να προσθέσει άλλη μια ευκαιρία κερδών για τις κατασκευαστικές εταιρίες.
Ποιοι μας στηρίζουν
Ένα ευρύτατο φάσμα κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων. Ξέρουμε ότι αυτή η πρωτοφανής συνθήκη γεννήθηκε από δύο παράγοντες:
- Την απεργία πείνας των δύο μελών της Κοινότητας. Ρίσκαραν και ρισκάρουν ακόμη τη ζωή τους υπερασπίζοντας τον αγώνα της κοινότητας για ζωή.
- Την αναγνώριση της Κοινότητας από ένα ευρύτατο φάσμα κοινωνικών ομάδων τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς μέσω της δημοσιότητας που πήρε η προβολή των δομών της κοινότητας που υλοποιούν ένα όραμα οργανωμένης αλληλεγγύης και υπέρβασης των σχέσεων εκμετάλλευσης που επεκτείνουν διαρκώς την ανισότητα στην κοινωνία.
Οι χιλιάδες υπογραφές ανθρώπων των γραμμάτων και των τεχνών, τα εκατοντάδες ψηφίσματα στήριξης από συλλογικότητες, οργανώσεις, συλλόγους, επαγγελματικούς φορείς και συνδικάτα, η πρωτοβουλία του Δήμου Αθηναίων για ισότιμο και συναινετικό διάλογο με αναγνώριση της Κοινότητας ως φυσικού συνομιλητή, η συμπαράσταση του Δήμου Χαλανδρίου, η σαφής υπεράσπιση των δικαιωμάτων των κατοίκων από την Διεθνή Αμνηστία και φορείς των δικηγόρων, καθώς και η διοργάνωση μαζικών κινητοποιήσεων στην Αθήνα και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας και της Ευρώπης συνθέτουν ένα μωσαϊκό προσεγγίσεων που πάνω απ όλα αντιστρατεύονται το κυβερνητικό αφήγημα και την υπεράσπισή του από τον περιφερειάρχη.
Τι μπορούμε και τι θέλουμε
Ποτέ δεν αρνηθήκαμε το διάλογο και αυτό είναι πλέον κοινά αποδεκτό και γνωστό τοις πάσι. Άλλωστε η δομή και η συγκρότηση της Κοινότητάς μας, που περιλαμβάνει ανθρώπους από 27 χώρες, με διαφορετικές γλώσσες, πολιτισμικές παραδόσεις και πολιτικές διαδρομές, με τον διάλογο οικοδομήθηκε. Έναν διάλογο που οργάνωσε κοινά αποδεκτούς κανόνες που στηρίζουν τη συλλογική ζωή με σεβασμό στις ιδιαιτερότητες.
Εμείς πιστεύουμε ότι μπορούμε να συνεχίσουμε να φροντίζουμε τα Προσφυγικά με την ίδια προσοχή που το κάναμε ως τώρα και με σεβασμό στην ιστορική μνήμη που κουβαλάνε. Με την ενεργό συμπαράσταση αλληλέγγυων ειδικών μπορούμε να επεκτείνουμε τη φροντίδα μας σε επισκευές και των εξωτερικών όψεων προσέχοντας, όπως αρμόζει σε ένα χαρακτηρισμένο μνημείο, να διατηρήσουμε κρίσιμα ίχνη του παρελθόντος.
Οι αναγκαίες επισκευές μπορούν να γίνουν σταδιακά και τμηματικά με αντίστοιχη μετακίνηση σημερινών κατοίκων εντός του συγκροτήματος, όπως άλλωστε προβλέπεται και στο ψήφισμα της 24ης Ιουνίου του Δήμου Αθηναίων. Ξέρουμε τόσο εμείς και οι ειδικοί επιστήμονες που μας πλαισιώνουν, όσο και οι υπηρεσίες του Δήμου Αθηναίων, ότι κάτι τέτοιο όχι μόνο είναι τεχνικά εφικτό αλλά είναι και η μόνη λύση, ώστε η αποκατάσταση να τηρήσει τους νόμους και τους κανόνες που επιβάλλουν η εγχώρια, η ευρωπαϊκή και διεθνής νομοθεσία για τη συντήρηση και αποκατάσταση των διατηρητέων μνημείων. Και θέλουμε να το υλοποιήσουμε χωρίς να ξοδέψουμε δημόσια κεφάλαια. Ας είναι αυτό και μια συμβολική χειρονομία απέναντι στις δεσπόζουσες πρακτικές κατασπατάλησης και διασπάθισης δημόσιων πόρων. Μια ματιά στα ποσά που προβλέπει η απόφαση της Περιφέρειας για την «ανάπλαση» (15 εκ. ευρώ) αρκεί για να ενισχυθούν ανάλογες επιφυλάξεις.
Ένα κοινωνικό παράδειγμα;
- Σε μια εποχή κρίσης που ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας ζει μια συντριπτική καθημερινότητα
- Σε μια εποχή που η εργασιακή ανασφάλεια και η ανέχεια απειλούν όλο και περισσότερους και περισσότερες
- Σε μια εποχή που η καταστολή διαρκώς διευρύνει την περιστολή θεμελιωδών δικαιωμάτων και στοχοποιεί τις κοινωνικές αντιστάσεις
- Σε μια εποχή που νέοι και νέες χάνουν την πίστη τους στο μέλλον
Η κοινωνία χρειάζεται παραδείγματα πως η ζωή μπορεί να είναι και αλλιώς: με αλληλεγγύη, συλλογική φροντίδα, αμοιβαίο σεβασμό και χωρίς εκμετάλλευση. Ένα τέτοιο παράδειγμα η Κοινότητα των Κατειλημμένων Προσφυγικών πασχίζει να οικοδομήσει χρόνια τώρα με επίγνωση των δυσκολιών, αλλά με πίστη στο μέλλον της ανθρώπινης χειραφέτησης. Και στον αγώνα της αυτό υπερασπίζεται το δίκιο και την ισότητα απέναντι σε εκείνους που πολλαπλασιάζουν την αδικία και την καταστροφή.
Για όλους τους παραπάνω λόγους καλούμε τον Δήμο Αθηναίων να προχωρήσει άμεσα στην υλοποίηση και εφαρμογή των δεσμεύσεων του, που ανέλαβε με το ψήφισμα της 24ης Ιουνίου, και να καλέσει την Κοινότητα των Κατειλημμένων Προσφυγικών και την Περιφέρεια Αττικής σε επίσημο διάλογο σε συγκεκριμένη ημερομηνία. Εξάλλου, ο Δήμος Αθηναίων μέσω της πρωτοβουλίας που ανέλαβε, ανέδειξε τον διφυή χαρακτήρα του θεσμικού του ρόλου ως το πρωτοβάθμιο όργανο τοπικής αυτοδιοίκησης του μεγαλύτερου δήμου της χώρας, καθ’ ύλην αρμόδιο αφενός να αφουγκράζεται τις ανάγκες της κοινωνίας και των τοπικών κοινοτήτων και αφετέρου εφαρμόζοντας τις εξουσίες και αρμοδιότητες που διαθέτει, να προχωράει σε διάλογο με τις τοπικές κοινωνίες και σε κοινά αποδεκτές λύσεις, ειδικά σε τόσο μεγάλα έργα και με τέτοιο κοινωνικό αντίκτυπο και ακόμη πιο ειδικά σε ένα θέμα όπως είναι η στέγαση, που ταλανίζει την ελληνική και αθηναϊκή κοινωνία και συνεχώς επιδεινώνεται με τις έως τώρα πολιτικές. Να σημειώσουμε ότι αυτό δεν είναι πρωτόγνωρο αλλά έχει συμβεί σε τόσες άλλες πόλεις της Ευρώπης, καθώς είναι γνωστό πλέον τοις πάσι ότι οι όλοι οι κάτοικοι έχουν κατοχυρωμένα δικαιώματα ανεξαρτήτως της κατοχής τίτλων ιδιοκτησίας.
Τώρα είναι η πραγματική ευκαιρία να δούμε ποιοι ακριβώς επιθυμούν τον ουσιαστικό διάλογο και τις πραγματικές λύσεις.
29 Ιουνίου 2026
Κοινότητα Κατειλημμένων Προσφυγικών
Επίσης, η Ομάδα Αρχιτεκτον(ισσ)ων και Μηχανικών σε αλληλεγγύη με την Κοινότητα Κατειλημμένων Προσφυγικών δημοσίευσε σήμερα κείμενο στο οποίο αναλύει εκτενώς τα ζητήματα γύρω από την «ανάπλαση»:
Η Ομάδα Αρχιτεκτον(ισσ)ων και Μηχανικών σε αλληλεγγύη με την Κοινότητα Κατειλημμένων Προσφυγικών, για το ζήτημα της ανάπλασης
Με την αρχιτεκτονική της φροντίδας για τη διατήρηση της μνήμης και της ζωής
Ως αρχιτεκτον(ισσ)ες και μηχανικοί, ανταποκρινόμενοι/ες στο κάλεσμα της Κοινότητας και δουλεύοντας μαζί της τον τελευταίο ενάμιση χρόνο, δεν ερχόμαστε να αφηγηθούμε μια ιστορία που έχει ήδη ολοκληρωθεί. Σκοπός σύστασης της ομάδας αποτέλεσε η συμβολή στην αποκατάσταση του κτιριακού συγκροτήματος των Προσφυγικών της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, ως εμβληματικού τμήματος της αθηναϊκής αρχιτεκτονικής κληρονομιάς και τόπου διαρκούς κατοίκησης. Η κοινότητα απευθύνθηκε σε εμάς αναγνωρίζοντας την αρχιτεκτονική αξία των κτιρίων που κατοικεί και εμείς με τη σειρά μας μελετώντας τα, αναγνωρίσαμε τί σημαίνει να κατοικούνται από μία κοινότητα εδαφικοποιημένη, που τα συντηρεί με όρους φροντίδας, υλοποιώντας ένα πολύπλοκο αστικό πρόγραμμα.
Τα Προσφυγικά της Αλεξάνδρας δεν είναι απλά ένα σκηνικό προς συντήρηση. Τα ντουβάρια, άλλωστε, δεν έχουν αξία χωρίς τη ζωή με την οποία τα γεμίζουμε. Η κοινότητα των Κατειλημμένων Προσφυγικών αναπτύχθηκε μέσα από τη συλλογικοποίηση της, και με συστηματική φροντίδα, δημιούργησε την γειτονιά που βλέπουμε σήμερα, εκεί που το κράτος και ο επίσημος σχεδιασμός έβλεπε και συνεχίζει να βλέπει “ερείπια”. Σε μια πόλη που παραδίδεται ολοένα και περισσότερο στη βιομηχανία του τουρισμού και των real estate τα Προσφυγικά αποτελούν ένα “απελευθερωμένο έδαφος” όπως το αποκαλούν και οι ίδιοι.
Αναζητώντας παραδείγματα κοινωνικής κατοικίας στην Ελλάδα τα Προσφυγικά αποτελούν την πλέον χαρακτηριστική περίπτωση Η γνώση που έχει συσσωρευτεί όλα αυτά τα χρόνια δεν αφορά μόνο το «πώς χτίζουμε», αλλά κυρίως το «πώς συνυπάρχουμε» έξω από τις επιταγές της αγοράς. Η ικανότητά επισκευής και φροντίδας του χώρου αποτελούν πολιτική πράξη αποδεικνύοντας ότι η ασφάλεια και η ευημερία δεν επιβάλλονται από ψηλά με αστυνόμευση και πειθάρχηση, αλλά υφαίνονται από τα κάτω, μέσα από αμοιβαία δέσμευση και κοινή φροντίδα για τον χώρο που μας στεγάζει. Ενώ οι μηχανισμοί του κράτους και της αγοράς επιδιώκουν ένα χώρο προβλέψιμο, άρα και ελέγξιμο και οικονομικά εκμεταλλεύσιμο, η λεγόμενη «αταξία» συνιστά μια οργανική τάξη όπου ο χώρος παύει να είναι εμπόρευμα και γίνεται το ζωντανό αποτύπωμα των αναγκών, των δυνατοτήτων και των πολύμορφων επιθυμιών της κοινότητας που τον κατοικεί.
Εμείς, ως Ομάδα Αρχιτεκτον(ισσ)ων και Μηχανικών δεν προσεγγίζουμε τον χώρο τεχνικά και «απ’ έξω» αλλά εργαζόμαστε μαζί με την κοινότητα σε μια διαδικασία αμφίδρομης μάθησης. Σε συνεργασία με την Τεχνική Δομή, βρίσκεται σε εξέλιξη μια συστηματική καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης με σχεδιαστική αποτύπωση της παθολογίας των όψεων, φωτογραφική αποτύπωση και αναλυτική καταγραφή και αξιολόγηση των εξωστών, των δωμάτων και άλλων επί μέρους στοιχείων. Βάσει του υλικού που συλλέγεται, πραγματοποιούνται επείγουσες επεμβάσεις για την διασφάλιση του χώρου και συζητούνται εναλλακτικές προσεγγίσεις για την μακροπρόθεσμη αποκατάσταση. Παραλληλα, σε συνεργασία με την Κοινότητα, εξελίσσεται και ο σχεδιασμός της Δομής Μνήμης της κοινότητας με τίτλο: “Το Άλλο Μουσείο: Διαδρομές αντιστάσεων και αλληλεγγύης” που θα τεθεί σε λειτουργία τον επόμενο καιρό, καθώς και η αναδιάρθρωση και επέκταση της Δομής Φούρνου.
Η εικόνα που προκύπτει από την αυτοψία απέχει σημαντικά από το κυρίαρχο αφήγημα της εγκατάλειψης. Παρότι τα κτίρια φέρουν εμφανή τα ίχνη του χρόνου, η κατασκευή τους αποδεικνύεται ιδιαίτερα ανθεκτική. Η ελλιπής συντήρηση των όψεων δεν οφείλονται σε αδυναμία της κοινότητας, αλλά στα θεσμικά και νομικά εμπόδια που διαχρονικά περιορίζουν τη δυνατότητα παρέμβασης. Αντίθετα, οι εσωτερικοί χώροι των κατοικιών, των συλλογικών δομών και οι πρόσφατα διαμορφωμένοι ξενώνες φιλοξενίας για ασθενείς του Νοσοκομείου Αγίου Σάββα μαρτυρούν τη συνεχή φροντίδα και οργανική αναβάθμιση από την Κοινότητα.
Ποια Κοινωνική Κατοικία;
Η προτεινόμενη κρατική ανάπλαση δεν είναι απλά μια αλλαγή σκηνικού, μια πρόταση βελτίωσης του επιπέδου διαβίωσης. Γιατί πώς ορίζεται η κοινωνική κατοικία όταν σχεδιάζεται αγνοώντας την υπάρχουσα κοινότητα, τα δίκτυα και τις μορφές συλλογικής φροντίδας που έχουν αναπτυχθεί στον χώρο για τον οποίο προορίζεται;
Δεν είναι η πρώτη φορά που συναντάμε την καταχρηστική υιοθέτηση του όρου «κοινωνική κατοικία» στο δημόσιο λογο. Στην περίπτωση δε των Προσφυγικών, αποδεικνύεται πως το κράτος δεν διαθέτει ούτε τους οικονομικούς πόρους, ούτε το απαραίτητο θεσμικό πλαίσιο, ούτε την ειλικρινή πρόθεση για την ανάπτυξη ενός πραγματικού προγράμματος κοινωνικής κατοικίας. Είναι παράδοξο αντί να ενισχύονται οι υπάρχουσες προσπάθειες για κοινωνική κατοικία και αντί να αξιοποιείται το εκτεταμένο απόθεμα εγκαταλελειμμένης δημόσιας ιδιοκτησίας, να προωθείται ένα σχέδιο εκτοπισμού μιας υφιστάμενης κοινότητας με όρους ανταλλαγής πληθυσμών και αποκατάστασης των κτιρίων στα οποία αυτή ήδη στεγάζεται με κόστος εκατομμυρίων.
Το γεγονός αυτό γίνεται έκδηλο με την προσπάθεια ένταξης του έργου σε ΕΣΠΑ, όπου δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως κοινωνική κατοικία όπως αναφέρεται στην αρχική σύμβαση μεταξύ Περιφέρειας, Υπουργειου Πολιτισμού και ΔΥΠΑ, αλλά εντάσσεται στο πρόγραμμα ως ενέργεια “Προώθησης της πρόσβασης σε οικονομικά προσιτή και βιώσιμη στέγαση μέσα από την ανακαίνιση και ενεργειακή αναβάθμιση υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος”, όπου “οι ένοικοι να είναι από διαφορετικά εισοδηματικά επίπεδα και οι επενδύσεις στην κοινωνική στέγαση να μην οδηγήσουν σε συγκέντρωση ή περαιτέρω φυσική απομόνωση περιθωριοποιημένων και ευάλωτων ομάδων…”. Η χρήση του όρου «κοινωνική κατοικία» φάνταζε εξαρχής προσχηματική. Πλέον είναι εμφανές πως προετοιμάζονται οι συνθήκες για τη δημιουργία ενός ιδιότυπου real estate, απομίμησης ευρωπαϊκών πολιτικών “κοινωνικής ανάμειξης” (social mixitè) που τελικά νομιμοποιεί τον διωγμό μιας κοινότητας που αντιπροσωπεύει ένα αυτοοργανωμένο εγχείρημα κατοίκησης στο κέντρο της πόλης.
Προς ένα εναλλακτικό πλάνο αποκατάστασης
Η Ομάδα Αρχιτεκτον(ισσ)ων και Μηχανικών εργαζόμαστε εδώ και ένα διαστημα μαζί με την Κοινότητα πάνω σε μια εναλλακτική πρόταση αποκατάστασης. Κύριο στοιχείο αποτελεί η τμηματική υλοποίηση παρεμβάσεων με σκοπό να είναι υλοποιήσιμες με εργασία και αυτοχρηματοδότηση της Κοινότητας. Η αποκατάσταση μπορεί να οργανωθεί ανά πτέρυγα ή ανά αυτοτελές στατικό τμήμα ώστε η προσωρινή μετακίνηση κατοίκων να πραγματοποιείται εντός του ίδιου του συγκροτήματος, αξιοποιώντας τις υφιστάμενες πρακτικές κοινοκτημοσύνης και η συνέχεια της κοινωνικής ζωής να παραμένει αδιατάρακτη.
Ο διαχωρισμός του συνόλου της αποκατάστασης σε επιμέρους φάσεις, μειώνει την κλίμακα της επέμβασης και την καθιστά πιο διαχειρίσιμη τεχνικά και οικονομικά. Επιπλέον, με αυτό τον τρόπο κάθε ολοκληρωμένη παρέμβαση λειτουργεί ως οδηγός για την επόμενη, μειώνοντας το ρίσκο και επιτρέποντας την προσαρμογή του σχεδιασμού στις πραγματικές συνθήκες που αποκαλύπτονται κατά την εξέλιξη του έργου. Ταυτόχρονα, επιτρέπει μια πιο ευαίσθητη αξιολόγηση και αντιμετώπιση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του κάθε τμήματος, αποφεύγοντας την τυποποίηση, το αυξημένο κόστος και τις μη αναγκαίες επεμβάσεις. Έτσι, οι στατικές, μορφολογικές και ιστορικές ιδιαιτερότητες μπορούν να αντιμετωπιστούν με μεγαλύτερη ακρίβεια, διασώζοντας πολύτιμα στοιχεία αυθεντικότητας τόσο του μνημείου όσο και της μακρόχρονης κατοίκησής του. Τέλος, η ενεργός συμμετοχή των κατοίκων στις εργασίες ενισχύει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του εγχειρήματος αφού η εξειδικευμένη γνώση που παράγεται παραμένει στη γειτονιά και μετατρέπεται σε δυνατότητα διαρκούς αυτοσυντήρησης.
Η αρχιτεκτονική της φροντίδας αντικαθιστά έτσι την αρχιτεκτονική της τυποποίησης και των καθολικών λύσεων. Αναγνωρίζοντας πως τα Προσφυγικά αποτελούν ταυτόχρονα σύμβολο της μοντέρνας αρχιτεκτονικής και τόπο διαρκούς κατοίκησης, η προστασία τους οφείλει να συμπεριλάβει πέρα από τη διατήρηση των κελυφών τους, τους ανθρώπους και τις κοινωνικές σχέσεις που τα έχουν διατηρήσει ζωντανά. Μια καθολική, από τα πάνω παρέμβαση αδυνατεί να προσεγγίσει αυτή τη σύνθετη πραγματικότητα με τον βαθμό ευαισθησίας και προσοχής που απαιτείται.
Τελικά, αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι η αντίληψη ότι ένα ουσιαστικό πλάνο για την αποκατάσταση των Προσφυγικών της Λεωφόρου Αλεξάνδρας οφείλει να αναγνωρίζει πως η Κοινότητα που τα κατοικεί αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ύπαρξής τους και να την τοποθετεί ως βασικό φορέα υλοποίησης του έργου. Χωρίς αυτή την αναγνώριση, οποιαδήποτε πρόταση, όσο τεχνικά άρτια και αν είναι, θα παραμένει ελλιπής, ανεπαρκής και αναντίστοιχη της συνθήκης στην οποία επιχειρεί να παρέμβει.
Ομάδα Αρχιτεκτον(ισσ)ων και μηχανικών
σε αλληλεγγύη με τα Προσφυγικά*Καλούμε τον τεχνικό κόσμο να αποτελέσει τμήμα αυτής της προσπάθειας για διατήρηση της συλλογικής μνήμης και να στηρίξει την εναλλακτική πρόταση για τμηματική και ήπια αποκατάσταση των Προσφυγικών της Λ. Αλεξάνδρας με ενεργό συμμετοχή της κοινότητας, συνυπογράφοντας το κείμενο.
Τέλος, η Ένωση Φορέων Κ.Αλ.Ο. Αττικής «Συντονισμός», εξέδωσε σήμερα επιστολή προς την Περιφέρεια Αττικής, συνηγορώντας προς τα αιτήματα της Κοινότητας των Προσφυγικών και εξηγώντας πώς αυτό το μοντέλο εφαρμόζεται όχι μόνο σε άλλες χώρες αλλά και στην Ελλάδα:
Επιστολή υπέρ της αναγνώρισης της αυτοοργανωμένης Κοινότητας των Προσφυγικών της Λ. Αλεξάνδρας και των δίκαιων αιτημάτων της
ΠΡΟΣ:
- Περιφέρεια Αττικής
Αθήνα, 26.06.2026
Η Ένωση Φορέων Κ.Αλ.Ο. Αττικής “Συντονισμός” καλεί την Περιφέρεια Αττικής να αναγνωρίσει την αυτοοργανωμένη κοινότητα των προσφυγικών της Λ. Αλεξάνδρας, το δικαίωμα τους να ζουν και να δρουν εκεί και τον ρόλο τους στην φροντίδα του χώρου.
Εδώ και μήνες οι πάνω από 400 κάτοικοι του ιστορικού συγκροτημάτων των Προσφυγικών της Λ.Αλεξάνδρας αγωνίζονται να παραμείνουν στα σπίτια τους και να διασφαλιστεί το δικαίωμά τους στην στέγαση και στην συλλογική ζωή απέναντι στην προσπάθεια της Περιφέρεια Αττικής να εκκενώσει τον χώρο με πρόσχημα την συντήρηση του μέσω εργολάβων. Τα Προσφυγικά αποτελούν μια αυτοοργανωμένη κοινότητα αλληλεγγύης με σημαντικές συλλογικές υποδομές όπως το κέντρο κοινότητας, το αρτοποιείο και οι δομές φιλοξενίας για επισκέπτες ασθενών του παρακείμενου νοσοκομείου Άγ. Σάββας. Οι κάτοικοι δραστηριοποιούνται σ’ έναν χώρο που έχουν ήδη ανακτήσει συλλογικά, τον εχουν συντηρήσει κτιριακά και τον έχουν καταστήσει κατάλληλο για στέγη με δικούς τους πόρους και οριζόντια οργάνωση. Οι κάτοικοι ζητούν να σταματήσουν τα σχέδια βίαιης εκκένωσης, να αναγνωριστεί το δικαίωμα τους να μένουν και να δραστηριοποιούνται συλλογικά εκεί καθώς και ρόλος τους στην φροντίδα του χώρου. Ο Αριστοτέλης Χαντζής, επί 16 χρόνια κάτοικος, διεξήγαγε μάλιστα απεργία πείνας από 5/2 εώς 24/6 για το θέμα αυτό και νοσηλεύεται σε πολύ κρίσιμη κατάσταση στο Γ.Ν. Γιώργος Γεννηματάς.
Εμείς ως Ένωση Φορέων Κοινωνικής & Αλληλέγγυας Οικονομίας, διαθέτοντας εμπειρία και επιστημονική γνώση πάνω σε ζητήματα αστικών κοινών και ανάκτηση εγκαταλελειμμένων χώρων, ξέρουμε καλά ότι όσα ζητούν οι κάτοικοι μόνο παράλογα δεν είναι. Το αντίθετο, αποτελούν διεθνώς καλή πρακτική για την δημιουργία ζωντανών κοινοτήτων στον αστικό χώρο. Υπάρχουν πάρα πολλά παραδείγματα σε όλη την Ευρώπη όπου φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης ή του κράτους έχουν αναγνωρίσει τον ρόλο ενεργών κοινοτήτων κατοίκων σε ανακτημένους χώρους με εξαιρετικά αποτελέσματα τόσο για τους ίδιους/ες όσο και για την ευρύτερη τοπική κοινωνία. Η εμβληματική Christiania στην Κοπεγχάγη είναι μόνο ένα από τα πιο γνωστά παραδείγματα, όμως υπάρχουν εκατοντάδες αντίστοιχα εγχειρήματα σε όλη την Ευρώπη: το Can Masdeu στην Βαρκελώνη, το OT301 και το Pakhuis de Zwijger στο Άμστερνταμ, τα εκατοντάδες σπίτια του Mietshäuser Syndikat στην Γερμανία ή τα κοινοτικά κέντρα Case del quartiere στο Τορίνο της Ιταλίας.
Όμως και στην Ελλάδα, παρότι δεν έχει προηγηθεί ως σήμερα δυστυχώς η διαδικασία της ανάκτησης, η παραχώρηση δημόσιων χώρων σε συλλογικές κατοίκων, κοινοτικά εγχειρήματα ή φορείς Κ.Αλ.Ο. με σκοπό την δημιουργία αστικών κοινών δεν είναι άγνωστη. Στο οικοσύστημα Κ.Αλ.Ο. της Ηπείρου υπάρχουν 3 περιπτώσεις με πιο γνωστό παράδειγμα το κοινοτικό εργαστήριο Tzoumakers στο Καλέντζι. Στην Αττική το αλληλέγγυο σχολείο “Μεσοποταμία” στεγάζεται σε χώρο του οικείου δήμου, όπως και το κοινοτικό εργαστήριο “Σκραπέλο” με εμπλοκή και μελών της Ένωσής μας. Σε αυτές τις περιπτώσεις πρέπει να προστεθούν τα εκατοντάδες ακόμα παραδείγματα συλλόγων κατοίκων, νεολαίας και πολιτισμού σε όλη την Ελλάδα. Η δημιουργία ενεργής κοινότητας σε όλες αυτές τις περιπτώσεις αποτελεί στόχο.
Είναι ευχής έργο λοιπόν να υπάρχει μια κοινότητα έτοιμη να αναλάβει την φροντίδα ενός αστικού κοινού. Πόσο μάλλον όταν αυτό αφορά κατοικίες σε μια εποχή έντονης στεγαστικής κρίσης. Η προσπάθεια αυτή έχει τεράστια κοινωνική αξία. Μια τέτοια έκβαση είναι κάτι που οι δημόσιες πολιτικές και οι σχετικές ερευνητικές παρεμβάσεις, όχι μόνο δεν αντιμάχονται, αλλά αντίθετα επιδιώκουν έντονα, σε ευθυγράμμιση με τον αστικό συν-σχεδιασμό που πρεσβεύει η κοινοτική πολιτική του New European Bauhaus. Είναι απορίας άξιο λοιπόν πως η Περιφέρεια Αττικής αντί να σπεύσει να αναγνωρίσει μια τόσο ενεργή και ικανή κοινότητα που υπάρχει προσπαθεί αντίθετα να την απομακρύνει με αμφιβόλου νομιμότητας συμβάσεις που επιβαρύνουν και τα δημόσια ταμεία με 12.000.000 ευρώ. Πως γίνεται να το πράττει αυτό όταν η ίδια η κοινότητα είναι έτοιμη για θεσμική συνεργασία δημιουργώντας σχετικό νομικό πρόσωπο (ΑΜΚΕ) και απαντώντας θετικά στον διάλογο που κάλεσε ο Δ.Αθηναίων; Πως γίνεται μάλιστα να το πράττει αυτό όταν κάτοικοι-μέλη της κοινότητας είναι έτοιμα να θυσιάσουν ακόμα και τη ζωή τους προκειμένου να παραμείνουν εκεί;
Θέλουμε να πιστεύουμε ότι δεν μπορεί ένα τόσο εμβληματικό κτιριακό συγκρότημα, μια τόσο ενεργή κοινότητα και οι ζωές των απεργών πείνας να θυσιάζονται στο βωμό του πολιτικού και ιδεολογικού ρεβανσισμού. Αντίθετα, θεωρούμε ότι μπορεί να υπάρξει άμεση λύση τώρα. Να σταματήσει ο στιγματισμός και παρανομοποίηση της ανάκτησης αστικών κοινών. Να ακυρωθεί άμεσα το αμφιβόλου νομιμότητας προσύμφωνο της Π.Αττικής με την ΔΥΠΑ. Να υπάρξει ρητή δέσμευση ότι όλοι οι κάτοικοι και η κοινότητα θα παραμείνουν στον χώρο και ότι οι εργασίες αποκατάστασης θα γίνουν σε συνεργασία με την κοινότητα μέσα από ειλικρινή διάλογο.
Γνωρίζουμε ότι τα αιτήματα της κοινότητας όχι μόνο είναι δίκαια αλλά θα έπρεπε να αποτελούν επιδίωξη των ίδιων των φορέων της τοπικής αυτοδιοίκησης. Στηρίζουμε τον αγώνα της κοινότητας, απευθυνόμαστε στην Π. Αττικής και την καλούμε ν’ ανταποκριθεί στην έκκληση για διάλογο του Δ. Αθηναίων, την οποία η κοινότητα έχει ήδη αποδεχθεί.
Ευχόμαστε γρήγορη ανάρρωση στους απεργούς πείνας Αριστοτέλη Χαντζή και Suzon Doppagne.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου