Θεσμική κατοχύρωση στη χειραγώγηση δημοσιογράφων από την κυβέρνηση, σε μια χώρα που κατέχει ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά εμπιστοσύνης στις ειδήσεις

Θεσμική κατοχύρωση στη χειραγώγηση δημοσιογράφων

Ματίνα Παπαχριστούδη

Με την παρουσίαση του Εθνικού Σχεδίου για την ασφάλεια των δημοσιογράφων αύριο Τετάρτη, το μέγαρο Μαξίμου ολοκληρώνει το στόχο του για την πλήρη υποταγή και χειραγώγηση των μίντια και των δημοσιογράφων. Η “ασφάλεια” είναι ένα από τα προαπαιτούμενα του Συμβουλίου της Ευρώπης για να δώσει πόντους στην κυβέρνηση Μητσοτάκη στην τήρηση της Ελευθερίας του Τύπου. 

Βέβαια ουδόλως ενδιαφέρει το Συμβούλιο στις Βρυξέλλες και την Κομισιόν ότι το Μαξίμου έθεσε υπό την εποπτεία του, ως “υπηρεσία” της κυβέρνησης τον έλεγχο ιδιοκτησίας -διαφάνειας των ΜΜΕ και δεν το έδωσε σε ανεξάρτητη αρχή όπως σαφώς ορίζει ο Κανονισμός για την Ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης (Media act). Ούτε ενοχλούνται ότι δεν προβλέπεται η “αξιολόγηση της συγκέντρωσης στην αγορά των ΜΜΕ”.

Με τη βούλα των ευρωπαϊκών οργάνων λοιπόν, η κυβέρνηση μετά τη διανομή των πάνω από 200 εκατ. ευρώ στα ΜΜΕ, την ικανοποίηση των ιδιοκτητών καναλιών πανελλαδικής και περιφερειακής εμβέλειας και τη διαπραγμάτευση για τις ραδιοφωνικές άδειες, προχωρά στο κλείσιμο των εκκρεμοτήτων στην υποταγή-χειραγώγηση των δημοσιογράφων. 

Αυτό προωθείται με τρία σχέδια.

Το πρώτο είναι η υπογραφή Κ.Υ.Α για αμοιβές- εργασιακές 

σχέσεις στα κρατικά Μέσα, ΕΡΤ, ΑΠΕ, Γραφεία Τύπου, ΟΤΑ. 

Δεν πρόκειται για Συλλογική σύμβαση που θα 

κατοχυρώνεται μεταξύ άλλων και την προστασία της 

συντακτικής ελευθερίας και θα εξασφάλιζε σταθερούς 

αξιοπρεπείς μισθούς. Πρόκειται για αύξηση και επέκταση 

του απαράδεκτου καθεστώτος των λεγόμενων “τροφείων”, 

με τα οποία γίνεται συνήθεια η επιδοματική πολιτική και 

μετατρέπονται οι εργαζόμενοι σε πένητες και ζητιάνους 

κουπονιών. Το δεύτερο είναι το Εθνικό Σχέδιο ασφάλειας 

και το τρίτο η ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής αντι-Slapp 

νομοθεσίας στο εθνικό δίκαιο.

Η ΕΣΗΕΑ έστειλε στο Μαξίμου τις δικές της θέσεις για την ασφάλεια, προτάσεις που περιλαμβάνονται και στα προαπαιτούμενα διεθνών δημοσιογραφικών ενώσεων. Θα βρίσκεται φυσικά παρούσα σύσσωμη η συνδικαλιστική ηγεσία του κλάδου, από όλες τις ενώσεις. Μετέχουν στην περίφημη Task Force που εποπτεύεται, επίσης, από το Μαξίμου, προσφέροντας άλλοθι στην κυβέρνηση ότι δήθεν τηρεί τις νόρμες περί ασφάλειας δημοσιογράφων. Να θυμίσουμε μόνο ότι πρόσφατα διευρύνθηκε η εν λόγω Επιτροπή με μέλη της Επιτροπής Κυβερνοασφάλειας και του υπουργείου Εξωτερικών…

Το πραγματικό ωστόσο διακύβευμα είναι όλα αυτά που συμβαίνουν στα παρασκήνια. Πίσω από τις κάμερες και τα μικρόφωνα, η κυβέρνηση “οπλίζει” το κράτος με θεσμικά εργαλεία, όπως η διεύρυνση της έννοιας “εθνική ασφάλεια” και οι συμφωνίες με τις πλατφόρμες, για την επιβολή ολοκληρωτικής λογοκρισίας και φίμωσης. Διατάξεις και νόμους που δεν πρόκειται να καταργήσει καμία επόμενη κυβέρνηση.

Το σχέδιο για την ασφάλεια δημοσιογράφων σε 8 ενότητες παρουσιάζεται σήμερα. Ενδεχομένως να παρουσιαστούν και τα βασικά σημεία τη αντι-Slapp νομοθεσίας την οποία η κυβέρνηση κρατάει στο συρτάρι της εδώ και τρία χρόνια. Οι προστατευτικές διατάξεις έναντι των καταχρηστικών αγωγών σε πολίτες και δημοσιογράφους είναι το “τυράκι” στη φάκα του σχεδίου φίμωσης. Παρ΄όλα αυτά το σχέδιο νόμου “κρατείται” εδώ και πολλές εβδομάδες από την κυβέρνηση, αν και ενημερώθηκε και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ότι οι διατάξεις είναι έτοιμες.

Βέβαια ασφάλεια δημοσιογράφων δεν σημαίνει να έχουν οι πολεμικοί ανταποκριτές προστατευτικό εξοπλισμό στην κάλυψη πολέμων ή να μετέχουν σε σεμινάρια. Ασφάλεια είναι να μην δέχονται οι δημοσιογράφοι επιθέσεις των ΜΑΤ στις διαδηλώσεις εάν δεν αποδέχονται να “μαντρωθούν” πίσω από τις ασπίδες των δυνάμεων καταστολής. Το μοντέλο των ενσωματωμένων μίντια και δημοσιογράφων στην ελεγχόμενη κρατική ή στρατιωτική πληροφόρηση, έχει ήδη πετύχει. Απομένει η εξαφάνιση, καταστολή της αντίθετης άποψης.

Η καταστολή της προϋποθέτει τη συναίνεση των συστημικών μίντια και του επίσημου δημοσιογραφικού κλάδου, μέσα από συνδικαλιστικές ενώσεις και δημοσιογράφους -εκδότες. Η “κάβα” εκατομμυρίων της κρατικής διαφημιστικής δαπάνης την εξασφαλίζει. Το συνολικό ετήσιο κόστος της εξαφανίστηκε από τα στοιχεία προϋπολογισμού. Για το 2025 πάντως, το ποσό είχε προϋπολογιστεί στα 500 εκατ. Με δεδομένο ότι η πληροφόρηση έχει αντικατασταθεί από την ενημέρωση μέσω δελτίων Τύπου, το παραπάνω ποσό για το 2026 είναι πολύ μεγαλύτερο. 

ΠΗΓΗ 

***

Ελληνικά ΜΜΕ: Κι άλλη κατρακύλα της εμπιστοσύνης στις ειδήσεις μέσα σε ένα χρόνο

Η Ελλάδα κατέχει ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά εμπιστοσύνης στις ειδήσεις μεταξύ 48 αγορών (παγκοσμίως) που κάθε χρόνο επι 15 χρόνια παρακολουθεί συστηματικά το Ινστιτούτο Ρόιτερς της Οξφόρδης για το μέλλον της Δημοσιογραφίας.

Η διαπίστωση έρχεται από την νέα – ετήσια – έρευνα του ερευνητικού πανεπιστημιακού οργανισμού η οποία μόλις δόθηκε στην δημοσιότητα.

Το 2026 ο δείκτης εμπιστοσύνης της κοινής γνώμης στις ειδήσεις διαμορφώθηκε στο 18% από 22% το 2025, ενώ ο παγκόσμιος φετινός  μέσος όρος εμπιστοσύνης είναι στο 37%. Σύμφωνα με τη διαρκή μελέτη του Ρόιτερς η εμπιστοσύνη των Ελλήνων στην προσφερόμενη Ενημερωση φέτος διαμορφώθηκε στο το χαμηλότερο δυνατό επίπεδο σε βάθος (τουλάχιστον) δεκαετίας.

«Η εμπιστοσύνη στους πολιτικούς θεσμούς και τα μέσα ενημέρωσης είναι στενά συνδεδεμένα και οι δύο τομείς βρίσκονται επί του παρόντος σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Οι Έλληνες πιστεύουν συντριπτικά ότι τα μέσα ενημέρωσης της χώρας υπόκεινται σε αδικαιολόγητη πολιτική και επιχειρηματική επιρροή», αναφέρει η έκθεση του Ρόιτερς στο κεφάλαιο για την Ελληνική μιντιακή πραγματικότητα. Επισημαίνεται δε πως οι τοπικές και περιφερειακές ειδήσεις είναι οι πιο αξιόπιστες, διαπίστωση που έρχεται να προστεθεί στην πρόσφατη πανελλαδικής εμβέλειας έρευνας της Focus Bari για την ΕΔΙΠΤ.

Η τηλεόραση κυριαρχεί στις επιλογές των Ελλήνων για την ενημέρωση τους, μεταξύ των παραδοσιακών ΜΜΕ με πρώτο το δελτίο ειδήσεων του Mega.

Έπειτα από σερί οκτώ τηλεοπτικών σταθμών ο τοπικός – περιφερειακός Τύπος, εμφανίζει το υψηλότερο ποσοστό επισκεψημότητας στην κατηγορία του και ακολουθούν, από απόσταση,  το Πρώτο Θέμα και η Καθημερινή.

Στις ψηφιακές εκδόσεις  την πρώτη θέση με ίδια ένταση επισκεψιμότητας μοιράζονται Newsbomb.gr και In.grκαι έπονται οι ιστοσελίδες Protothema, News247.

Στο «μικροσκόπιο» του Ρόιτερς τέθηκαν και μελετήθηκαν 15 καθιερωμένα εγχώρια ΜΜΕ και ζητήθηκε ο βαθμός εμπιστοσύνης της κοινής γνώμης για αυτά.

Το υψηλότερο ποσοστό εμπιστοσύνης εντοπίζεται στον τοπικό– περιφερειακό Τύπο, ακολουθεί ο τηλεοπτικός σταθμός Open και αμέσως μετά η έντυπη Καθημερινή.

Ζήτημα εμπιστοσύνης σύμφωνα με την ετυμηγορία των Ελλήνων στην έρευνα του Ινστιτούτου Ρόιτερς, αντιμετωπίζει η τηλεόραση του ΣΚΑΪ καθώς το δελτίο του εμφανίζεται με το υψηλότερο ποσοστό δυσπιστίας μεταξύ των 15 ΜΜΕ και ακολουθούν – αλλά με αισθητή διαφορά – Πρώτο Θέμα, ΕΡΤNews και ΑΝΤ1 και Star (οι δύο σταθμοί εμφανίζονται με ίδιο μερίδιο στο ελλειμα εμπιστοσύνης).

Τροφή ίσως για  προβληματισμό εξάλλου δίνουν εξίσου ενδιαφέροντα ευρήματα της έρευνας. Τρείς στους πέντε Έλληνες δηλώνουν ότι αποφεύγουν τις ειδήσεις (μερικές φορές/συχνά) και η διάθεση της κοινής γνώμης να πληρώσει για την ενημέρωση από τα ψηφιακά Μέσα είναι εξαιρετικά χαμηλή (8%), αν και σε σχέση με το 2025 καταγράφεται- μικρή- αύξηση (+1).

Στη μεγάλη εικόνα του οικοσυστήματος των Ελληνικών ΜΜΕ ο κατακερματισμός είναι κύριο χαρακτηριστικό, όπως επίσης η υψηλή χρήση των σόσιαλ μίντια ως πηγή ενημέρωσης (με ότι αυτό συνεπάγεται).

Σε κάθε περίπτωση η γενική τάση στα ΜΜΕ είναι καθοδική. Ως κυρίαρχη πηγή ενημέρωσης εμφανίζεται στην έρευνα το ίντερνετ, ακολουθούν τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, πιο κάτω βρίσκεται η τηλεόραση και (ακόμα) πιο κάτω ο Τύπος ο οποίος παρουσιάζει το χαμηλότερο ποσοστό όλων.