Από τη Γαλλία και την Ισπανία μέχρι την Πορτογαλία, το Βέλγιο και την Ολλανδία, η κοινωνική οργή επιστρέφει στους δρόμους της Ευρώπης. Μαθητές διαμαρτύρονται για σχολεία χωρίς επαρκείς εκπαιδευτικούς και υποδομές, εργαζόμενοι ξεσηκώνονται ενάντια στις συνεχιζόμενες περικοπές και ανισότητες, νέοι και οικογένειες διεκδικούν το δικαίωμα σε μια αξιοπρεπή κατοικία. Πίσω από τις διαφορετικές αφορμές βρίσκεται η ίδια σύγκρουση: πώς γίνεται σε μια από τις πλουσιότερες περιοχές του κόσμου, η στέγη, η εκπαίδευση και η στοιχειώδης οικονομική ασφάλεια να μετατρέπονται σε προνόμια;

Για χρόνια, οι Ευρωπαίοι καλούνταν να υπακούσουν στη δημοσιονομική πειθαρχία, την ανταγωνιστικότητα και τις «αναγκαίες προσαρμογές» ως μονόδρομο. Σήμερα, οι συνέπειες αυτής της πολιτικής αποτυπώνονται στην καθημερινότητα: σπίτια απλησίαστα, ενοίκια που καταβροχθίζουν μισθούς, σχολεία με ελλείψεις, εργαζόμενοι που δεν βγάζουν τον μήνα.

Την ίδια στιγμή, οι κυβερνήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης επικαλούνται την ανάγκη δημοσιονομικής πειθαρχίας όταν πρόκειται για κοινωνικές δαπάνες, αλλά κινητοποιούν εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ για οπλικά συστήματα. Η αντίφαση δεν είναι απλώς οικονομική. Είναι βαθιά πολιτική: ποια συμφέροντα προστατεύονται ως προτεραιότητα και ποιες ακόμη και βασικές ανάγκες καλούνται διαρκώς να περιμένουν;

Οι κινητοποιήσεις δεν συνιστούν ακόμη ένα ενιαίο ευρωπαϊκό κίνημα ούτε έχουν παντού τα ίδια αιτήματα. Αναδεικνύουν, ωστόσο, μια κοινή πραγματικότητα: το κόστος της καπιταλιστικής ανάπτυξης μεταφέρεται στους εργαζόμενους, ενώ η πρόσβαση σε βασικά αγαθά εξαρτάται όλο και περισσότερο από την αγοραστική δύναμη. Το ερώτημα είναι αν η διάχυτη δυσαρέσκεια θα παραμείνει σε επιμέρους εστίες διαμαρτυρίας ή αν θα μετατραπεί σε ευρύτερη αμφισβήτηση των πολιτικών που την τροφοδοτούν.

Γαλλία: Η μαθητική εξέγερση απέναντι στο σχολείο των ανισοτήτων

Η Γαλλία βρίσκεται στο επίκεντρο της αναταραχής, με τις μαθητικές κινητοποιήσεις να εξαπλώνονται από την περιοχή του Παρισιού σε ολόκληρη τη χώρα. Οι μαθητές διαμαρτύρονται για ελλείψεις εκπαιδευτικών, υπερπλήρη τμήματα, ανεπαρκείς σχολικές υποδομές και περιορισμούς στην πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση.

Στο πλευρό των μαθητών και οι εργαζόμενοι, με εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους να συμμετέχουν στις κινητοποιήσεις σε όλη τη Γαλλία, παρά τις συγκρούσεις, τις συλλήψεις και την άγρια αστυνομική καταστολή.

Η σύγκρουση δεν αφορά μόνο την εκπαίδευση. Εκδηλώνεται ενώ η κυβέρνηση Μακρόν προωθεί προϋπολογισμό λιτότητας και τα νοικοκυριά πιέζονται από την οικονομική ανασφάλεια. Οι ελλείψεις προσωπικού και υποδομών είναι εντονότερες στις φτωχότερες συνοικίες, εκεί όπου οι μαθητές έχουν λιγότερες οικονομικές δυνατότητες. Έτσι, η υποχρηματοδότηση δεν αποτελεί  αστοχία αλλά ταξική επιλογή. Όταν η ποιότητα της εκπαίδευσης εξαρτάται από την κοινωνική και οικονομική θέση της οικογένειας, οι ανισότητες δεν περιορίζονται από το σχολείο· αναπαράγονται μέσα σε αυτό.