Μια νεοσύστατη Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση (ΚοινΣΕπ) άρχισε μέσα σε λίγους μήνες να κερδίζει δημόσιες συμβάσεις καθαριότητας εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ από δημόσιους διαγωνισμούς που προορίζονται κατ’ αποκλειστικότητα για φορείς που δημιουργούν θέσεις εργασίας για άτομα που ανήκουν σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.

Η εν λόγω ΚοινΣΕπ εμφανίζεται χωρίς προηγούμενη εμπειρία στον χώρο της κοινωνικής ένταξης. Παράλληλα, στα εταιρικά της έγγραφα εμφανίζονται πρόσωπα που συνδέονται με μία από τις μεγαλύτερες ιδιωτικές εταιρείες καθαρισμού στην Ελλάδα. Οι δύο εταιρείες μοιράζονται την ίδια έδρα, κοινά στοιχεία επικοινωνίας και —σύμφωνα με δημόσια έγγραφα διαγωνισμών— η ιδιωτική εταιρεία παρέχει στην ΚοινΣΕπ την απαραίτητη εμπειρία και επιχειρησιακή στήριξη για να αναλαμβάνει τα έργα.

Το ρεπορτάζ του Solomon εξετάζει πώς προστατευμένες συμβάσεις του Δημοσίου, που δημιουργήθηκαν για την επαγγελματική ένταξη ανθρώπων, αποκλεισμένων από την αγορά εργασίας, φαίνεται να αξιοποιούνται από ιδιωτικά επιχειρηματικά σχήματα μέσω εταιρικών διασυνδέσεων και νομικών «παραθύρων».

Προτεραιοποίηση κοινωνικών επιχειρήσεων

Μετά τις αποκαλύψεις για τις συνθήκες διαβίωσης στο Ψυχιατρείο της Λέρου, και το σταδιακό κλείσιμό του από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, προκρίθηκε η λειτουργία των Κοινωνικών Συνεταιρισμών Περιορισμένης Ευθύνης (ΚοιΣΠΕ) για την εργασιακή και κοινωνική επανένταξη ατόμων από ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. 

Οι ΚοιΣΠΕ αποτέλεσαν τότε μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας αποϊδρυματοποίησης και μεταρρύθμισης της ψυχιατρικής φροντίδας. Ο στόχος τους ήταν διπλός: η θεραπευτική και κοινωνική επανένταξη ανθρώπων με ψυχικές διαταραχές μέσα από την εργασία και η δημιουργία πραγματικών θέσεων απασχόλησης για άτομα που βρίσκονται εκτός της ελεύθερης αγοράς εργασίας.

Σταδιακά, οι ΚοιΣΠΕ και αργότερα οι ΚοινΣΕπ Ένταξης απέκτησαν πρόσβαση σε ειδικές δημόσιες συμβάσεις, μέσω του άρθρου 20 του ν.4412/2016. Οι συμβάσεις αυτές προορίζονται αποκλειστικά για φορείς που απασχολούν άτομα με αναπηρία ή άλλες ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.

Ο τομέας της καθαριότητας —ιδίως σε δημόσια κτίρια, υπουργεία, πανεπιστήμια και υπηρεσίες— εξελίχθηκε σε βασικό πεδίο δραστηριότητας των φορέων αυτών, μαζί με άλλες δραστηριότητες όπως οι αγροτικές εργασίες, η μελισσοκομία και το catering.

Ωστόσο, σύμφωνα με φορείς της κοινωνικής οικονομίας, η διατύπωση του άρθρου 20 έχει δημιουργήσει ένα κρίσιμο «παραθυράκι».

Η Ελένη Κοντονάσιου, προϊσταμένη του τμήματος Πολιτικών για την Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία στο υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, εξηγεί στο Solomon ότι το πρόβλημα εντοπίζεται ειδικά στην πρόβλεψη που επιτρέπει τη συμμετοχή στους προστατευμένους διαγωνισμούς όχι μόνο σε ΚοιΣΠΕ και ΚοινΣΕπ Ένταξης, αλλά και σε «κάθε άλλο οικονομικό φορέα» που δηλώνει ως σκοπό του την επαγγελματική και κοινωνική ένταξη ευάλωτων ομάδων και απασχολεί τουλάχιστον 30% εργαζόμενους από αυτές.

Όπως σημειώνει, η πρόβλεψη αυτή ανοίγει τον δρόμο ώστε ιδιωτικά επιχειρηματικά σχήματα να αποκτούν πρόσβαση σε συμβάσεις που σχεδιάστηκαν για φορείς κοινωνικής ένταξης.

Τον Δεκέμβριο του 2025, σε επιστολή διαμαρτυρίας προς το Υπουργείο Εργασίας, η ΚοινΣΕπ Ένταξης «ΝΕΟΙ ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ», η οποία εργάζεται για την επαγγελματική επανένταξη αποφυλακισμένων ατόμων και είχε μόλις χάσει διαγωνισμό για έργο καθαριότητας, κατήγγειλε «τη μεθοδευμένη προσπάθεια ιδιωτικών συμφερόντων να “υποκλέψουν” το έργο της καθαριότητας του Υπουργείου Εργασίας, υποδυόμενοι προσχηματικά τους φορείς κοινωνικής ωφέλειας».

Η ιδιωτική εταιρεία

Η Magic Fresh ιδρύθηκε το 2011 στην Αθήνα και, μέσα σε λίγα χρόνια, εξελίχθηκε σε μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες καθαριότητας στην Ελλάδα, με πανελλαδική παρουσία και μεγάλους πελάτες όπως τα IKEA, Leroy Merlin, Lidl και Eurobank. Σύμφωνα με τα οικονομικά της στοιχεία, ο κύκλος εργασιών της το 2024 ανήλθε σε περίπου 5,5 εκατ. ευρώ.

Τον Οκτώβριο του 2024 ιδρύεται η ΚοινΣΕπ Human Union. Σύμφωνα με στοιχεία του Γενικού Εμπορικού Μητρώου (ΓΕΜΗ), πίσω από τα δύο σχήματα εμφανίζονται δύο κοινά πρόσωπα: η Ευγενία Σκολόγκα και ο Μανώλης Μαργαρώνης, ο οποίος εμφανίζεται ως νόμιμος εκπρόσωπος και των δύο εταιρειών. Επιπλέον, οι δύο εταιρείες δηλώνουν την ίδια έδρα, στην οδό Κολοκοτρώνη στο κέντρο της Αθήνας, καθώς και κοινά στοιχεία επικοινωνίας.

Μερικούς μήνες μετά την ίδρυσή της, τον Ιούνιο του 2025, η Human Union τροποποίησε το καταστατικό της ώστε να περιλαμβάνει ως σκοπό την «κοινωνική ένταξη ατόμων με αναπηρία ή μειονεκτούντων προσώπων», με πρόβλεψη ότι άνω του 30% των εργαζομένων της θα ανήκει σε αυτές τις ομάδες. Η αλλαγή αυτή της επέτρεψε να συμμετέχει σε διαγωνισμούς του άρθρου 20, οι οποίοι προορίζονται για φορείς κοινωνικής ένταξης.

 

Από την τροποποίηση του καταστατικού της, και μέσα σε λιγότερο από έναν χρόνο, η Human Union εξασφάλισε τρεις συμβάσεις καθαριότητας με το Δημόσιο.

Η πρώτη ήρθε τον Νοέμβριο του 2025, όταν η Human Union αναδείχθηκε ανάδοχος για την καθαριότητα των κτιρίων του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, με σύμβαση ύψους 413.724 ευρώ. Επί χρόνια, την ίδια υπηρεσία παρείχε η ΚοινΣΕπ «Νέοι Ορίζοντες».

Μετά από αίτηση ανάκλησης της «Νέοι Ορίζοντες», ο διαγωνισμός πάγωσε. Ωστόσο το υπουργείο Εργασίας προχώρησε σε τέσσερις απευθείας αναθέσεις, μήνα με τον μήνα, για τον καθαρισμό του υπουργείου. Άρα, παρά το πάγωμα του διαγωνισμού, η Human Union τελικά εμμέσως ανέλαβε την υπηρεσία.

Στα έγγραφα του διαγωνισμού, η Human Union δηλώνει ότι θα στηριχθεί στις ικανότητες της Magic Fresh για την εκτέλεση του έργου. Παράλληλα, στα οικονομικά στοιχεία που κατατέθηκαν για τη συμμετοχή της εμφανίζεται τζίρος 4,5 εκατ. ευρώ — ποσό που δεν προκύπτει από δραστηριότητα της ίδιας της ΚοινΣΕπ, αλλά της Magic Fresh. Άλλη ΚοινΣΕΠ που συμμετείχε στον ίδιο διαγωνισμό δήλωσε κύκλο εργασιών 422.000 ευρώ.

Τον Μάρτιο του 2026, η Human Union κέρδισε ακόμη έναν διαγωνισμό: την παροχή υπηρεσιών καθαριότητας για τα κτίρια της Περιφερειακής Ενότητας Δυτικού Τομέα Αθηνών, με διετή σύμβαση ύψους 214.497,36 ευρώ. Και σε αυτή την περίπτωση, στα έγγραφα του διαγωνισμού αναφέρεται ότι για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων του έργου «θα στηριχθεί στις ικανότητες» της Magic Fresh. Μετά από προδικαστική προσφυγή της ΚοιΣΠΕ «Ευ Ζην», ο διαγωνισμός πάγωσε.

Η Human Union συμμετείχε και κέρδισε διαγωνισμό για την καθαριότητα της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών (ΑΣΚΤ) στον Ταύρο — έργο που μέχρι τότε εκτελούσαν οι ΚοιΣΠΕ «Διάπλους» και «Αρχιπέλαγος» (αμφότερες απασχολούν κυρίως άτομα με ψυχοκοινωνικά προβλήματα).

Αξιοποιώντας ένα θεσμικό «παραθυράκι», η Human Union κέρδισε τους διαγωνισμούς που απευθύνονται σε ΚοινΣΕπ Ένταξης και ΚοιΣΠΕ, με μία τροποποίηση καταστατικού που απλώς δηλώνει ότι θα προσλάβει άτομα με αναπηρία. Μαζί με την τροποποίηση, κρίσιμο στοιχείο είναι και ο μηχανισμός της «δάνειας εμπειρίας». 

Η Human Union εμφανίζεται τυπικά ως φορέας κοινωνικής ένταξης, ενώ για την επιχειρησιακή και οικονομική της επάρκεια στηρίζεται στην ιδιωτική εταιρεία Magic Fresh. Οι δύο εταιρείες, ωστόσο, εμφανίζονται να αποφεύγουν τη λύση της υπεργολαβίας — δηλαδή την επίσημη ανάθεση του έργου από την ΚοινΣΕπ προς την ιδιωτική εταιρεία — καθώς αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει λόγο αποκλεισμού από τους διαγωνισμούς.

Η Ελένη Κοντονάσιου επισημαίνει πως «προκειμένου να αποφευχθούν φαινόμενα κατάχρησης και παρατυπιών, θα πρέπει να προσδιορίζονται ρητά στο άρθρο 20 οι φορείς που στη χώρα μας έχουν κύριο σκοπό την εργασιακή ένταξη των ευάλωτων ομάδων και αυτοί είναι οι ΚοιΣΠΕ, οι ΚοινΣΕπ Ένταξης και τα προστατευμένα εργαστήρια».

«Ένας ιδιωτικός φορέας δεν μπορεί να έχει σκοπό την ένταξη αλλά το κέρδος», λέει στο Solomon, προσθέτοντας ότι βρίσκεται σε εξέλιξη συνεργασία με το υπουργείο Ανάπτυξης για βελτίωση του πλαισίου.

Το Solomon επικοινώνησε με την Human Union και την Magic Fresh, ωστόσο μέχρι τη δημοσίευση του ρεπορτάζ δεν λάβαμε κάποια απάντηση. Το Υπουργείο Ανάπτυξης δεν απάντησε στα ερωτήματα του Solomon.

Απόρριψη από τον ΕΟΠΥΥ

Τον Δεκέμβριο του 2025, η Human Union συμμετείχε σε έναν ακόμα διαγωνισμό, αυτή τη φορά για παροχή υπηρεσιών καθαριότητας στον ΕΟΠΥΥ. Το ύψος του διαγωνισμού ήταν 2.775.150 ευρώ συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ. Προσφορές κατέθεσαν οκτώ ΚοιΣΠΕ απ’ όλη την Ελλάδα και μία ΚοινΣΕπ – η Human Union.

Τον Απρίλιο του 2026, η Διεύθυνση Προμηθειών του ΕΟΠΥΥ απέρριψε τη συμμετοχή της Human Union, κρίνοντας ότι δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις του άρθρου 20, και ότι η συμμετοχή της θα οδηγούσε σε καταστρατήγηση του πλαισίου με δύο τρόπους.

Πρώτον, παρότι στον φάκελο του διαγωνισμού η εταιρεία δήλωνε ότι αποτελεί προστατευόμενο φορέα με τουλάχιστον 30% εργαζόμενους από ευάλωτες ομάδες, από τα δικαιολογητικά και τις διευκρινίσεις που προσκόμισε προέκυψε ότι κατά τον χρόνο υποβολής της προσφοράς δεν απασχολούσε καν προσωπικό. Ως εκ τούτου, στην απόφαση σημειώνεται ότι «η δήλωση περί ποσοστού εργαζομένων είναι αντικειμενικά αναληθής».

Δεύτερον, η Διεύθυνση Προμηθειών έκρινε ότι η επίκληση δάνειας εμπειρίας από την ιδιωτική εταιρεία Magic Fresh παραβιάζει το πνεύμα και τις προϋποθέσεις του άρθρου 20, καθώς οι φορείς που συμμετέχουν σε τέτοιου είδους συμβάσεις οφείλουν να διαθέτουν το απαιτούμενο ποσοστό εργαζομένων από ευάλωτες ομάδες.

Διαμαρτυρίες από φορείς και Ομοσπονδία

Σε σχόλιό τους στο Solomon, οι Νέοι Ορίζοντες σημείωσαν πως «η εργασιακή επανένταξη δεν είναι ελεύθερος ανταγωνισμός, αλλά όχημα για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια». Ανέφεραν ότι έχουν προβεί σε σειρά καταγγελιών, δίχως να έχουν λάβει κάποια επίσημη απάντηση. 

Έχουν προτείνει μια σειρά από προβλέψεις, που θα μπορούσαν να θωρακίσουν τον χώρο της κοινωνικής οικονομίας, όπως για παράδειγμα η επανεξέταση της νομιμότητας συμμετοχής/κατακύρωσης, ο εξονυχιστικός έλεγχο του φακέλου του συγκεκριμένου φορέα, καθώς και την πραγματοποίηση ελέγχου σύγκρουσης συμφερόντων και της υπόγειας διασύνδεσης τέτοιων σχημάτων με μεγάλα ιδιωτικά εργολαβικά συμφέροντα.

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Κοινωνικών Συνεταιρισμών Περιορισμένης Ευθύνης (ΠΟΚοιΣΠΕ), από πλευράς της, απέστειλε επιστολή διαμαρτυρίας στο υπουργείο Εργασίας, κάνοντας λόγο για «υποκλοπή της ιδιότητας των φορέων». 

Στην επιστολή της επισημαίνει ότι «η ταύτιση εδρών και διοικήσεων μεταξύ των εν λόγω σχημάτων και κερδοσκοπικών εταιρειών, καταδεικνύει μια προσπάθεια ιδιωτικών εργολαβικών συμφερόντων να καρπωθούν τους πόρους και τις ευκαιρίες που προορίζονται για τα άτομα με αναπηρία και μειονεξία».

Ενστάσεις έχουν διατυπωθεί και από την Ένωση Φορέων Κ.Α.Λ.Ο. Αττικής «Συντονισμός», η οποία, με ανακοινώσεις της από τα τέλη Ιανουαρίου 2026 και εκ νέου τον Απρίλιο, υποστηρίζει ότι η Human Union λειτουργεί κατ’ επίφαση ως φορέας κοινωνικής οικονομίας.

Όπως αναφέρει, πρόκειται για ένα εργολαβικό σχήμα στενά συνδεδεμένο με την Magic Fresh, το οποίο αξιοποιεί την τεχνογνωσία μιας κερδοσκοπικής εταιρείας, για να αποκτήσει πρόσβαση σε διαγωνισμούς που προορίζονται για αυθεντικούς φορείς ένταξης.

Στην ίδια ανακοίνωση, το ζήτημα περιγράφεται ως βαθιά πολιτικό: «Οι προστατευμένες συμβάσεις δεν θεσπίστηκαν για να κερδίζει όποιος δίνει τη χαμηλότερη τιμή σε συνθήκες ελεύθερου ανταγωνισμού. Θεσπίστηκαν για να εξασφαλίζουν εργασία, αξιοπρέπεια και κοινωνική επανένταξη σε ανθρώπους που αντιμετωπίζουν σοβαρούς φραγμούς εισόδου στην αγορά εργασίας».

Απάντηση της Human Union [UPDATE: 27 Μαΐου 2026]

Μία ημέρα μετά τη δημοσίευση του ρεπορτάζ, η Human Union απέστειλε στο Solomon επιστολή με τις θέσεις της, όπου μεταξύ άλλων αναφέρει πως «τηρεί απαρέγκλιτα το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, περιλαμβανομένων των διατάξεων που αφορούν τις δημόσιες συμβάσεις και τους φορείς κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας». Όπως τονίζει η ΚοινΣΕπ, «απορρίπτουμε πλήρως τον χαρακτηρισμό περί «παραθύρου» του νόμου. Η HUMAN UNION συμμετέχει σε διαγωνισμούς εφόσον πληροί τους όρους της εκάστοτε διακήρυξης και του νόμου. Το αν ένας φορέας έχει “πολυετή παρουσία” δεν συνιστά από μόνο του αποκλειστικό προνόμιο συμμετοχής ούτε μπορεί να λειτουργήσει ως εμπόδιο εισόδου άλλων νόμιμων φορέων σε ανοικτές διαδικασίες».

Ολόκληρη η απάντηση της Human Union εδώ:

ΠΗΓΗ: Solomon