Πάρος: Τσιμέντο, ελίτ τουρισμός και η περίεργη συναίνεση του ΣτΕ
Η κατασκευαστική ΕΚΤΕΡ και η απόφαση του ΣτΕ για μια από τις πιο εμβληματικές, περιβαλλοντικά ευαίσθητες και προστατευόμενες τοποθεσίες των Κυκλάδων, τις Κολυμπήθρες
Το Συμβούλιο της Επικρατείας άναψε πράσινο φως για να προχωρήσει μια επένδυση πέντε αστέρων, δυναμικότητας 240 κλινών, η οποία περιλαμβάνει εκτεταμένες εγκαταστάσεις ευεξίας, χώρους εστίασης, πισίνες, υπόγειες υποδομές και τμήμα glamping σε μια από τις πιο εμβληματικές, περιβαλλοντικά ευαίσθητες και προστατευόμενες τοποθεσίες των Κυκλάδων, τις Κολυμπήθρες. Η κοινωνία της Πάρου από την πρώτη στιγμή εναντιώθηκε στο συγκεκριμένο πρότζεκτ τόσο με αρνητικές αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου και της Κοινότητας Νάουσας όσο και με διαμαρτυρίες και τη συλλογή χιλιάδων υπογραφών.
Ο σχεδιασμός, τον οποίο η κατασκευαστική εταιρεία προβάλλει ως περιβαλλοντικά φιλικό με χαμηλά κτίσματα κυκλαδίτικης αρχιτεκτονικής, στην πραγματικότητα θα υποκαθιστά το λιτό κυκλαδίτικο μέτρο με ένα συγκρότημα συνολικής δόμησης 7.967 τετραγωνικών μέτρων. Το έργο περιλαμβάνει διώροφα κτίρια (έως και στο 20% της συνολικής δόμησης) και εκτεταμένους βοηθητικούς χώρους, λαμβάνοντας την έγκριση του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) και τη σφραγίδα της ολομέλειας του ΣτΕ.
Για να αντιληφθεί κάποιος το μέγεθος της πολεοδομικής παρέκκλισης αρκεί η σύγκριση με το τι ισχύει για τους μόνιμους κατοίκους και τους μικροϊδιοκτήτες της περιοχής. Βάσει του γενικού πολεοδομικού σχεδίου (ΓΠΣ) της Πάρου, ένας απλός πολίτης στην ίδια ζώνη δεν δικαιούται να ανεγείρει παρά μόνο ένα λιθόκτιστο ισόγειο σπίτι έως 100 τ.μ., χωρίς υπόγεια και πισίνες. Ωστόσο, μέσω των ειδικών πολεοδομικών σχεδίων (ΕΠΣ) –μηχανισμός που επιτρέπει στην εκάστοτε κυβέρνηση να ανατρέπει τους τοπικούς κανόνες χάριν «στρατηγικών» επενδύσεων– η εταιρεία ΕΚΤΕΡ του Αθανάσιου Σίψα αποκτά το αποκλειστικό προνόμιο να xτίσει με συντελεστή δόμησης 40% μεγαλύτερο απ’ ό,τι όλοι οι άλλοι πολίτες.
Με τον τρόπο αυτό αναμένεται να οικοδομηθεί ένα ολόκληρο «χωριό» για «υπερτοπικό τουρισμό» και πλούσιους τουρίστες, εξαφανίζοντας στην πράξη κάθε πνεύμα και ουσία τοπικής διαβούλευσης και σχεδιασμού. Η τοπική αυτοδιοίκηση παρακολουθεί αμήχανη την πλήρη ανατροπή των κανόνων που ισχύουν για τους απλούς δημότες. Η παρέκκλιση αυτή δημιουργεί επικίνδυνο προηγούμενο για όλο το σύμπλεγμα των Κυκλάδων, καθώς αποδεικνύει ότι οι τοπικές πολεοδομικές σταθερές μπορούν να ακυρωθούν ανά πάσα στιγμή.
Η σαλαμοποίηση
Όλα ξεκίνησαν το καλοκαίρι του 2023, όταν το ΣτΕ απέρριψε το αρχικό σχέδιο της εταιρείας, το οποίο προέβλεπε τουριστικό χωριό, αθλητικές εγκαταστάσεις και εμπορικά κέντρα. Στη συνέχεια, όταν η ΕΚΤΕΡ επανήλθε με μια υποτιθέμενα «συγκρατημένη» πρόταση για 240 κλίνες (από 440) και 7.967 τ.μ. δόμησης, η απόφαση του Ε΄ Τμήματος του ΣτΕ περιλάμβανε αρχικά παρατηρήσεις για επανυποβολή υπογραμμίζοντας ότι η προτεινόμενη δόμηση ήταν υπερβολικά μεγαλύτερη (+1.800%) σε σχέση με τα όρια που όριζε ο τοπικός κανόνας και στη συνέχεια παρέπεμψε στο θερινό τμήμα και εκείνο, τέλος, στην ολομέλεια με την επίκληση της «σπουδαιότητας των νομικών ζητημάτων».
Εκεί, με το πρακτικό 68/2026 η ολομέλεια του ΣτΕ γνωμοδότησε θετικά για το έργο ακολουθώντας μια κλασική τακτική σαλαμοποίησης. Η ΕΚΤΕΡ κατέθεσε αρχικά μια εξωφρενική πρόταση, υποχώρησε σταδιακά σε μια ηπιότερη εκδοχή και τελικά εξασφάλισε μια παρέκκλιση που θα ήταν αδιανόητη για κάθε άλλον πολίτη. Η ίδια η εταιρεία πανηγυρίζει κάνοντας λόγο για «σταθμό στην αδειοδοτική διαδικασία», επιβεβαιώνοντας έτσι την επιτυχή έκβαση της στρατηγικής της.
«Δεχτήκαμε πιέσεις»
Ο Τάσος Κασαπίδης, πρώην αντιδήμαρχος της Πάρου, που γνωρίζει την υπόθεση, τόνισε στο Documento ότι «πρόκειται για απόφαση που κινείται τελείως στη λάθος κατεύθυνση, καθώς η περιοχή είναι αρκετά επιβαρυμένη από διάφορα άλλα ξενοδοχεία και δεν διαθέτει καμία υποδομή». Όπως εξηγεί, «υπήρχε ένα καθεστώς ειδικής προστασίας λόγω του φυσικού περιβάλλοντος και των αρχαιολογικών χώρων που βρίσκονται σε σχετική εγγύτητα.
Οι άνθρωποι που είχαν τις προηγούμενες ιδιοκτησίες στην περιοχή γνώριζαν ότι δεν μπορούν να οικοδομήσουν, οπότε πούλησαν τις περιουσίες τους σε πολύ χαμηλά ποσά και δημιουργήθηκε έτσι μια μεγάλη ενιαία έκταση που ενοποιήθηκε για να έρθει αυτό το σχέδιο».
Ο ίδιος υπογραμμίζει ότι ο χώρος ανέγερσης είναι ήδη επιβαρυμένος –λειτουργεί και το ξενοδοχείο Porto Paros– καταγγέλλοντας παράλληλα ότι «η μελέτη φέρουσας ικανότητας υποβλήθηκε κατά παραγγελία της εταιρείας για να εξυπηρετήσει τις δικές της ανάγκες». Στην πραγματικότητα «αγνοήθηκαν οι αρνητικές γνώμες του δήμου, της κοινότητας και ολόκληρης της κοινωνίας που δεν θέλουν κάτι ανάλογο, ενώ ασκήθηκαν πιέσεις από διάφορους παράγοντες σε κάθε επίπεδο, από τοπικό μέχρι πανελλήνιο, για την τροποποίηση των αποφάσεων». Όπως τονίζει ο Τ. Κασαπίδης, «πρόκειται για ένα από τα ελάχιστα κομμάτια του τόπου που παρέμεναν άκτιστα, αδόμητα και χωρίς ανάπτυξη. Επιπλέον, στη δικαστική παράσταση στο ΣτΕ δεν επιτράπηκε να είναι παρόντες όλοι οι ενδιαφερόμενοι μέσω του δικηγόρου τους, μόνο ο δήμαρχος, γεγονός ενδεικτικό των πιέσεων που ασκήθηκαν ώστε να παρακαμφθεί η τοπική κοινωνία».
Στο ίδιο μήκος κύματος ο Νίκος Μαλατέστας, μέλος της Κοινωνίας των Πολιτών της Πάρου, επισημαίνει την «άμεση αντίδραση του δήμου και της κοινωνίας μόλις πληροφορηθήκαμε τις εξελίξεις, με την ανάθεση σε δικηγόρο που εργάζεται σε υποθέσεις του ΣτΕ για την κατάθεση υπομνήματος». Όπως αναφέρει, «οι αντιδράσεις στην κοινωνία και στα κοινωνικά δίκτυα είναι σφοδρές, ενώ σε συνεργασία με τον νομικό σύμβουλο του δήμου εξετάζεται ο τρόπος με τον οποίο ο δήμος θα κινηθεί το επόμενο διάστημα». Τονίζει δε χαρακτηριστικά ότι δεν είναι θέμα του ΣτΕ να αποφασίσει ποιο μοντέλο θα επιλέξει η Πάρος, ξεκαθαρίζοντας ότι «η επιθυμία για τουρισμό υψηλού επιπέδου δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη πεντάστερα ξενοδοχεία για υπερπλουσίους».
Οι κάτοικοι αισθάνονται ότι οι θεσμοί λειτούργησαν ερήμην τους, επιβάλλοντας αποφάσεις που αλλοιώνουν την ταυτότητα του νησιού χωρίς τη δική τους συγκατάθεση, παράλληλα όμως εκφράζουν την αποφασιστικότητά τους να συνεχίσουν τον αγώνα για την προάσπιση του τόπου τους.
Τα παράδοξα
Κατά τη συζήτηση στη συνεδρίαση του ΣτΕ ο δήμαρχος Πάρου Κώστας Μπιζάς παρέστη για να μεταφέρει την έντονη ανησυχία της τοπικής κοινωνίας για τον αλόγιστο κορεσμό του νησιού. Για να τεκμηριώσει το αδιέξοδο, ανέφερε ότι στην Πάρο λειτουργούν ήδη περίπου 50.000 κλίνες, χωρίς καμία από αυτές να έχει αξιολογηθεί μέσω μιας συνολικής στρατηγικής περιβαλλοντικής εκτίμησης.
Το ΣτΕ όμως μετέτρεψε αυτό το στοιχείο σε όπλο υπέρ του επενδυτή. Η απόφασή του υποστηρίζει ότι σε ένα νησί με ήδη 50.000 κλίνες η προσθήκη επιπλέον 240 κλινών «δεν είναι ικανή να μεταβάλει σημαντικά τα δεδομένα των υποδομών». Η λογική όμως αυτή ακυρώνει κάθε έννοια φέρουσας ικανότητας. Αντί ο υφιστάμενος κορεσμός να λειτουργήσει ως απαγορευτικός παράγοντας για οποιαδήποτε νέα επιβάρυνση, χρησιμοποιείται ως δικαιολογία για την αλόγιστη επέκταση της δόμησης.
Όσον αφορά το φλέγον ζήτημα της υδροδότησης, η ΔΕΥΑΠ αρνήθηκε να συνδέσει το συγκρότημα με το δημοτικό δίκτυο, δηλώνοντας αντικειμενική αδυναμία κάλυψης των τεράστιων αναγκών του. Η λύση που προτάθηκε για να παρακαμφθεί το εμπόδιο ήταν η κατασκευή ιδιωτικής μονάδας αφαλάτωσης εντός της έκτασης. Η αποδεδειγμένη έλλειψη φυσικών πόρων μετατράπηκε έτσι σε αφορμή για τη δημιουργία ιδιωτικών υποδομών, με σοβαρές πιθανές επιπτώσεις στο θαλάσσιο οικοσύστημα από την απόρριψη της άλμης και την αυξημένη ενεργειακή επιβάρυνση, όπως καταγγέλλουν οι πολίτες.
Εκτοπισμός υπέρ της ελίτ
Παράλληλα, το ΥΠΕΝ επιστράτευσε τη θεωρία του «πολεοδομικού και περιβαλλοντικού ισοζυγίου». Ισχυρίστηκε δηλαδή ότι, επειδή με την πρόσφατη κύρωση των δασικών χαρτών προστατεύτηκαν ορισμένες δασικές εκτάσεις στην Πάρο, έπρεπε τώρα να «αναπληρωθεί» η απώλεια τουριστικής γης στις Κολυμπήθρες. Η μειοψηφία του ΣτΕ στηλίτευσε έντονα αυτό το σκεπτικό, υπογραμμίζοντας ότι η συνταγματική υποχρέωση του κράτους να προστατεύει τα δάση δεν μπορεί να μετατρέπεται σε «οφειλή» οικοδομήσιμης γης προς τους επενδυτές, λες και η φύση ζητά αποζημίωση επειδή διασώθηκε.
Το επιστέγασμα της υπόθεσης αφορά την ίδια τη χρηματοδότηση του έργου. Από τα 53,3 εκατ. ευρώ του συνολικού προϋπολογισμού, τα 21,5 εκατ. ευρώ (ποσοστό 40%) προέρχονται απευθείας από το Ταμείο Ανάκαμψης. Ευρωπαϊκά κονδύλια που προορίζονταν για την πράσινη μετάβαση και τη βιώσιμη ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών επιστρατεύονται για την επιδότηση μιας φαραωνικής κατασκευής σε παρθένο έδαφος.
Το ΣτΕ κατέληξε μάλιστα στο «οργουελιανού» τύπου συμπέρασμα ότι το θέρετρο «συμβάλλει στη σταδιακή άμβλυνση του μαζικού τουρισμού» επειδή βρίσκεται σε κάποια, μάλλον φανταστική, «ενδοχώρα». Γίνεται μάλιστα λόγος ότι στόχος του εν λόγω ΕΠΣ είναι να «συμβάλει στη σταδιακή άμβλυνση του μαζικού τουρισμού και στην […] εγκατάσταση τουρισμού υψηλής ποιότητας» καθώς θα γίνει «σταδιακή εγκατάσταση μονάδων του επιλεγόμενου από τον σχεδιασμό τουριστικού μοντέλου, η οποία θα υπεισέρχεται στη θέση του υφιστάμενου, αλλά μειονεκτούντος προτύπου τουρισμού».
Με λίγα λόγια αποφασίζεται με τη βούλα του ΣτΕ και ερήμην της τοπικής κοινωνίας ότι το μοντέλο του μαζικού και λαϊκού τουρισμού, από το οποίο βιοπορίζονται οι κάτοικοι, σταδιακά θα αντικατασταθεί και η Πάρος θα μετατραπεί σε τόπο που θα φιλοξενεί μόνο ολιγάρχες σε μονάδες όπως αυτή της ΕΚΤΕΡ.
Η ανακοίνωση της ΕΚΤΕΡ για το έργο
Παραθέτουμε αυτούσια την ανακοίνωση που εξέδωσε η εταιρεία ΕΚΤΕΡ για το έργο στην Πάρο: «Η εταιρεία ΕΚΤΕΡ ΑΕ (η “Εταιρεία”), σε συνέχεια των προηγούμενων ανακοινώσεών της αναφορικά με το επενδυτικό σχέδιο τουριστικής ανάπτυξης στην περιοχή “Κολυμπήθρες” της Πάρου, ενημερώνει το επενδυτικό κοινό ότι εκδόθηκε το υπ’ αριθμ. 68/2026 Πρακτικό Επεξεργασίας του σχηματισμού Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας, με το οποίο κρίθηκε ότι προτείνεται νομίμως το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος για την έγκριση του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου (ΕΠΣ) στη θέση “Κολυμπήθρες” της Δημοτικής Κοινότητας Νάουσας του Δήμου Πάρου, σε ακίνητο συνολικής έκτασης 327,84 στρεμμάτων ιδιοκτησίας της Εταιρείας.
Η θετική αυτή γνωμοδότηση, η οποία εκδίδεται από την Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας, αποτελεί ουσιώδη σταθμό στην αδειοδοτική διαδικασία του έργου. Το ΕΠΣ αφορά την ανάπτυξη οργανωμένης τουριστικής μονάδας ήπιας μορφής και υπερτοπικής σημασίας, σχεδιασμένης με γνώμονα την προστασία του φυσικού, πολιτιστικού και αρχαιολογικού περιβάλλοντος και την εναρμόνιση με τον υπερκείμενο χωροταξικό σχεδιασμό.
Η χρηματοδότηση του έργου, συνολικού προϋπολογισμού €53,3 εκατ., είναι εξασφαλισμένη και περιλαμβάνει χρηματοδότηση μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF), τραπεζικό δανεισμό και ίδια συμμετοχή της Εταιρείας. Το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος θα ακολουθήσει τις προβλεπόμενες διαδικασίες για τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Η Εταιρεία θα ενημερώνει το επενδυτικό κοινό για κάθε ουσιώδη εξέλιξη, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία».
Διαβάστε επίσης:
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου