«Μπορούμε να δούμε το θάρρος τους» - Το συγκλονιστικό αφιέρωμα του Guardian στους 200 της Καισαριανής
Διεθνές το ενδιαφέρον για τα συγκλονιστικά φωτογραφικά ντοκουμέντα από τις εκτελέσεις της Πρωτομαγιάς του 1944.
Εκτενές αφιέρωμα στα ντοκουμέντα που έχουν κυκλοφορήσει εδώ και μια εβδομάδα και αφορούν τους 200 εκτελεσθέντες κομμουνιστές φιλοξένησε η ιστοσελίδα Guardian, καθώς η συγκλονιστική αποτύπωση των όσων έγιναν την Πρωτομαγιά του 1944 στην Καισαριανή αποκτά και διεθνές ενδιαφέρον.
Στο άρθρο με τίτλο «Τώρα μπορούμε να δούμε το κουράγιο τους» το βρετανικό μέσο αναδεικνύει τον αντίκτυπο που είχε η δημοσιοποίησή τους στη χώρα μας, αλλά και την σημασία που έχουν στην περαιτέρω αποτύπωση των ναζιστικών θηριωδιών κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
«Οι φωτογραφίες καταγράφουν τους άνδρες να περπατούν με το κεφάλι ψηλά προς το πεδίο βολής στην Αθήνα, κοιτάζοντας χωρίς φόβο την κάμερα. Είναι γνωστό ότι πήγαν στο θάνατο τραγουδώντας αντάρτικα τραγούδια σε μια τελευταία πράξη αντίστασης» σημειώνεται χαρακτηριστικά.
Ο Guardian συνομιλεί με τον 96χρονο συγγραφέα και αντιστασιακό Βαγγέλη Σακκάτο (ο οποίος έχει αρθρογραφήσει πολλές φορές στην «Εφημερίδα των Συντακτών»), σχολιάζοντας ότι κοιτάει με έναν συνδυασμό οργής και δέους τα φωτογραφικά αυτά ντοκουμέντα, καθώς δεν φανταζόταν ότι θα έρθει ποτέ η στιγμή που θα μπορούσε να «δώσει πρόσωπο» στους πρωταγωνιστές της τραγωδίας που θα έμενε στην ιστορία ως μια από τις χειρότερες θηριωδίες που διέπραξαν οι ναζί στη χώρα μας.
Το γεγονός ότι μέχρι πρότινος δεν υπήρχαν εικαστικά αποδεικτικά στοιχεία, οι μαρτυρίες για τις τελευταίες στιγμές αυτών των κομμουνιστών βασίστηκαν στα σημειώματα που οι ίδιοι πετούσαν από τα καμιόνια, όταν οι Γερμανοί τους οδηγούσαν στον θάνατο από το στρατόπεδο του Χαϊδαρίου στην Καισαριανή.
Και σχολιάζει ο Guardian ότι η εκτέλεση των 200 είναι από εκείνα τα γεγονότα που έχουν ασκήσει τεράστια επιρροή στη συλλογική μνήμη ενός έθνους που υπέφερε για περισσότερα από τρία χρόνια γερμανικής κατοχής.
«Οι εκτελέσεις της Πρωτομαγιάς, που θεωρούνται ως η κορύφωση της αντίστασης κατά των ναζί από τους κομμουνιστές ενέπνευσαν μερικούς από τους μεγαλύτερους σύγχρονους καλλιτέχνες της χώρας. Ποιητές, συνθέτες, ζωγράφοι, κινηματογραφιστές έχουν όλοι τους αντλήσει έμπνευση από ένα περιστατικό που έκτοτε έχει κατακτήσει τη φαντασία του λαού».
«Είναι άλλο πράγμα να ακούς για την ανδρεία τους και άλλο να τη βλέπεις» σχολιάζει ο Γιάννης Έρης, εθελοντής του ΚΚΕ , ο οποίος κάνει ξεναγήσεις στο πεδίο βολής και στο μουσείο της εθνικής αντίστασης στην Καισαριανή, και συμπληρώνει «ξέρουμε τώρα ότι στάθηκαν απέναντι στο εκτελεστικό απόσπασμα όχι μόνο με τεράστια υπερηφάνεια, αλλά και υψώνοντας τις γροθιές τους. Τη νύχτα πριν φρόντισαν να πλυθούν και να ξυριστούν. Δεν φοβόντουσαν αυτό που επρόκειτο να συμβεί. Το έβλεπαν ως τιμή».
Οι φωτογραφίες πιστεύεται ότι τραβήχτηκαν από τον Έρμαν Χόιερ, υπολοχαγό της Βέρμαχτ, με τον ίδιο να ήταν πιθανότατα μέλος μονάδας που είχε σταλεί στην Ελλάδα από το υπουργείο προπαγάνδας του Γκέμπελς για να καταγράψει την καθημερινή ζωή.
Ο Guardian φιλοξενεί και δηλώσεις από τον Κωστή Καρπόζηλο, καθηγητή Ιστορίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, ο οποίος υπογραμμίζει «επιτέλους, έχουμε εικαστική επιβεβαίωση για αυτό που στοιχειώνει την ελληνική αριστερά εδώ και δεκαετίες. Αυτές οι εικόνες θα ανοίξουν το δρόμο για μια πολύ αναγκαία συζήτηση γύρω από την πολιτική της μνήμης στη σύγχρονη Ελλάδα, η οποία για τόσο καιρό έχει επισκιάζεται από τις διαιρέσεις του εμφυλίου πολέμου».
Χαρακτηριστικό, εξάλλου, όπως σημειώνει η ιστοσελίδα είναι το γεγονός ότι μόλις δημοσιοποιήθηκαν οι φωτογραφίες ακροδεξιοί βάνδαλοι προκάλεσαν φθορές στο μνημείο των 200 στην Καισαριανή.
Τέλος, ο Αναστάσης Γκίκας από το τμήμα ιστορίας της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ επισημαίνει «έχουμε κατακλυστεί από τηλεφωνήματα από απογόνους των νεκρών συντρόφων μας που ζητούν να επιστραφούν οι φωτογραφίες στην Ελλάδα. Εδώ είναι η θέση τους και εδώ πρέπει να εκτεθούν στο κοινό για να τις δουν όλοι».
Οταν ο φακός ζουμάρει στις εκατόμβες της Κατοχής
Αγέρωχοι, στοιχισμένοι ανά δυάδες και τραγουδώντας οδηγούνται στη μαρτυρική μάντρα του Σκοπευτηρίου οι 200 της Καισαριανής τη σημαδιακή Πρωτομαγιά του ’44. Οι φωτογραφίες του υπολοχαγού της Βέρμαχτ Χέρμαν Χόιερ που βγήκαν σε ηλεκτρονική δημοπρασία συνταράσσουν τη συλλογική συνείδηση, καθώς επαναφέρουν στη ληθαργική μας μνήμη την οπωσούν λησμονημένη περίοδο της Κατοχής· πληγή χαίνουσα, παρά ταύτα, επί ογδόντα τόσα συναπτά χρόνια. Κρατούμενοι με το Ιδιώνυμο του Βενιζέλου και τους έκτακτους νόμους της 4ης Αυγούστου οι περισσότεροι από τους 200, παραδόθηκαν ανεπισήμως από το επίσημο κράτος στους ναζί διά το προδιαγεγραμμένο περαιτέρω.
Γελαστές και γελασμένες στον καναπέ, γαλουχημένες στην επίπλαστη ευμάρεια που χάνεται, οι νεότερες γενιές συγκλονίζονται αντικρίζοντας κατάματα ζοφερές και συνάμα ηρωικές εικόνες της πρόσφατης Ιστορίας μας. Μια φωτογραφία, χίλιες σελίδες εν προκειμένω. Και ανάδυση στον κροταφικό λοβό του εγκεφάλου μισοξεχασμένων διηγήσεων των παππούδων μας. Οι 200 της Καισαριανής εγγράφονται ως κορυφαία έκφανση στο μαρτυρολόγιο της Εθνικής Αντίστασης. Δεν είναι, όμως, η μόνη. Γερμανοί, Ιταλοί και Βούλγαροι κατακτητές χρησιμοποίησαν κατά κόρον τις εκτελέσεις για να κάμψουν το αγωνιστικό φρόνημα του λαού μας.
Χαμερπείς ντόπιοι δωσίλογοι συνέδραμαν αυτοβούλως το αποτρόπαιο έργο. Εχουμε αναρωτηθεί, αλήθεια, πόσοι εκτελέστηκαν επί Κατοχής σε πολιτείες και ύπαιθρο για την αντιστασιακή τους δράση ή για αντίποινα; Εχουμε υπολογίσει, άραγε, τον ακριβή αριθμό όσων χάθηκαν στα Ολοκαυτώματα τόσων χωριών; Αν δεχτούμε ότι οι απώλειες των αμάχων το διάστημα 1941-1944 ξεπερνούν το μισό εκατομμύριο, οι εκτελεσμένοι πρέπει να ανέρχονται σε δεκάδες χιλιάδες. Η συντριπτική τους πλειονότητα, θέλω να πιστεύω -πεποίθηση που ενισχύεται από το σημαινόμενον των φωτογραφιών- αντιμετώπισε με περηφάνια το απόσπασμα.
Ο δεκαεπτάχρονος μαθητής Μαθιός Πόταγας ήταν απ’ τους πρώτους. Οταν οι «σιδηρόφρακτες» γερμανικές μεραρχίες κατηφόριζαν για να καταλάβουν την Καλαμάτα, στις 2 Μαΐου 1941, στάθηκε με παρρησία μπροστά στο προπορευόμενο άρμα μάχης στον δρόμο έξω απ’ το χωριό του, τη Βυτίνα, και σταμάτησε τη φάλαγγα με τ’ άγουρο κορμί του. «Δεν θα περάσετε» είπε αποφασιστικά. «Δεν θα μας σκλαβώσετε. Τώρα είμαι ένας. Πίσω μου, όμως, ακολουθούν χιλιάδες». Σαστισμένος ο Γερμανός διοικητής ρώτησε τον δραγουμάνο τι λέει αυτό το παιδί και, όταν εκείνος του μετέφρασε, εκτέλεσε εν ψυχρώ τον Μαθιό απ’ τον πύργο του τανκς και διέταξε να συνθλίψουν το κεφάλι του με τις ερπύστριες.
Ναζιστική κτηνωδία αποτελεί και το πογκρόμ εναντίον των αναπήρων του αλβανικού έπους, που πρωτοστατούσαν με τα αμαξίδια και τις πατερίτσες στις διαδηλώσεις της εποχής. Στις 30 Νοεμβρίου 1943 οι Γερμανοί διέταξαν τα Τάγματα Ασφαλείας να προβούν σε εκατοντάδες συλλήψεις. Πολλοί ανάπηροι πέθαναν κατά τη μεταφορά τους στα στρατόπεδα Χαϊδαρίου και Χατζηκώστα από τη βαναυσότητα των «Ράλληδων». Μνημείο των 283 εκτελεσμένων υπάρχει στο βάθος του νοσοκομείου «Σωτηρία», πίσω απ’ το παλιό σανατόριο. Δεν λύγισαν στιγμή ούτε αυτοί απέναντι στα μυδραλιοβόλα.
Η ψυχή της αντίστασης αποτυπώνεται στο τελευταίο σημείωμα που άφησε ο δεκαεννιάχρονος Νίκος Ν. Γλέζος, μικρότερος αδελφός του παλικαριού που μαζί με τον Λάκη Σάντα κατέβασαν τη σβάστικα απ’ την Ακρόπολη. Πάνω στο καμιόνι που τον μετέφερε στην Καισαριανή, βρήκε το κουράγιο να ειδοποιήσει τους δικούς του γράφοντας στη φόδρα του μπερέ του: «10 - 5 - 44. Αγαπητή μητέρα σας φιλώ, χαιρε(τι)σμούς, σήμερα πάω για εκτέλεση πέφτοντας για τον Ελ. ΛΑΟ. Γλέζος Νίκος, Παραμυθίας 40». Οχι «με πάνε». «πάω».
ΠΗΓΗ: efsyn.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου