 |
| Πηγή: ΑΚΤΑΙΑ |
Τα “φαντάσματα της τσιπούρας” μολύνουν τις θάλασσες
Πριν λίγες ημέρες έκπληκτοι οι κάτοικοι στην Αίγινα είδαν στην παραλία τους να ξεβράζεται ένας μεγάλος κλωβός ιχθυοκαλλιέργειας. Στο νησί δεν υπάρχουν ιχθυοκαλλιέργειες. Υπάρχουν όμως στη Δυτική Ελλάδα και τον Σαρωνικό ή μάλλον υπήρχαν. Σήμερα στέκουν μόνο τα κουφάρια τους. Κανείς δεν γνώριζε να πει με βεβαιότητα από ποιό “Φάντασμα φάρμας (Ghost Farms)” αποκολλήθηκε ο κλωβός για να καταλήξει στην παραλία της Αίγινας.
Στο τέλος του περασμένου Δεκεμβρίου στο κανάλι Planet της Deutsche Welle μεταδόθηκε ένα συγκλονιστικό ντοκιμαντέρ. Με τίτλο “Οι φάρμες-φαντάσματα πνίγουν την ακτογραμμή της Ελλάδας”. Μέσα σε έξι επεισόδια αναδείχθηκε ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα και ελάχιστα γνωστό στις ελληνικές θάλασσες. Εγκαταλελειμμένες ιχθυοκαλλιέργειες που είναι διάσπαρτες σε όλη τη χώρα χωρίς κανείς αρμόδιος και υπεύθυνος να νοιάζεται για τον καθαρισμό από τα επικίνδυνα και τοξικά υλικά τους. Η ακτογραμμή καθαρίζει μόνο εάν ενταχθεί στο πρόγραμμα κάποιας περιβαλλοντολογικής οργάνωσης όπως η ΑΚΤΑΙΑ την οποία συνόδευσε το τηλεοπτικό συνεργείο της Deutsche Welle στην προσπάθεια της να εξαλείψει τα επικίνδυνα υλικά από τις φάρμες-φαντάσματα.
Την ίδια ώρα η βιομηχανία Υδατοκαλλιεργειών πιέζει την κυβέρνηση να “τρέξει” τις αναγκαίες ρυθμίσεις ώστε να ολοκληρωθεί η χωροθέτηση για τις 25 οργανωμένες Περιοχές Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών (ΠΟΑΥ), που προβλέπονται στο σχέδιο χωροθέτησης. Από τις 25 προβλεπόμενες τοποθεσίες σε όλη τη χώρα έχει προχωρήσει μόνο η λειτουργία των επτά, κάτι που για τη βιομηχανία είναι ανασταλτικό για την οικονομική ανάπτυξη.
Μόλυνση από τις ghost farms
Ο όρος “ghost farms” χαρακτηρίζει διεθνώς τις εγκαταλελειμμένες ή ανενεργές μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας που έχουν σταματήσει να λειτουργούν, αλλά έχουν αφήσει πίσω κλουβιά, δίχτυα, σχοινιά και λοιπό εξοπλισμό στη θάλασσα. Εξοπλισμός που συνεχίζει να ρυπαίνει τις θάλασσες, αφού όπως αποκαλύφθηκε και στο ντοκιμαντέρ της Deutsche Welle, οι ιδιοκτήτες τους πληρώνουν μόλις 6.000 ευρώ εάν εγκαταλείψουν την επένδυση! Εννοείται ότι ο έλεγχος των αρμοδίων αρχών, όπως συμβαίνει σε όλα τα έργα στη χώρα μας, είναι ανύπαρκτος.
Είναι χαρακτηριστικό ότι μεταξύ Δυτικής Ελλάδας και Σαρωνικού, περίπου 1 στις 5 μονάδες έχει ήδη εγκαταλειφθεί με καταστροφικά αποτελέσματα. Σκελετοί κλωβών, εκατοντάδες δίχτυα, πλαστικά και μέταλλα παραμένουν στις ακτές και στον βυθό, χωρίς κανείς να είναι υποχρεωμένος να αποκαταστήσει το θαλάσσιο οικόπεδο” που νοίκιασε για ιχθυοκαλλιέργειες.
Κάπως έτσι οι καταιγίδες και οι ισχυροί άνεμοι παρέσυραν τον “κλωβό της Αίγινας”. Τι θα συνέβαινε εάν αυτός το τεράστιο σιδερένιο υπόλειμμα εκτροφής συγκρουόταν με κάποιο πλοίο.
Οι εγκαταλελειμμένες, οι ghost farmes, συνεχίζουν να μολύνουν την ακτογραμμή της χώρας με πλαστικά υπολείμματα και μικροπλαστικά. Οι γιγάντιοι δακτύλιοι και άλλες υποβαθμισμένες υποδομές δηλητηριάζουν τη θάλασσα και την τοπική οικονομία με μικροπλαστικά και τεράστια πλαστικά απόβλητα. Κι όμως οργανώσεις που αναλαμβάνουν να καθαρίσουν τις θάλασσες από τα επικίνδυνα υλικά, όπως η ΑΚΤΑΙΑ ή η Healthy Seas, αντιμετωπίζουν καταγγελίες και απειλές για αγωγές από τις ιδιοκτησίες που παράτησαν …τις τσιπούρες και τα λαβράκια.
Οι Οργανώσεις είναι σαφείς στις προειδοποιήσεις τους:Οι εγκαταστάσεις ιχθυοκαλλιέργειας μολύνουν τα νερά με λύματα, σκουπίδια, τροφές και φάρμακα. Υποβαθμίζουν τη βιοποικιλότητα και καταστρέφουν τα λιβάδια Ποσειδωνίας. Απειλούν τον τουρισμό και την εικόνα των παράκτιων περιοχών. Αποκλείουν την πρόσβαση σε τμήματα της θάλασσας και του αιγιαλού και ρυπαίνουν τις παραλίες. Και φυσικά παράγουν τροποποιημένα ψάρια χαμηλής ποιότητας, γεμάτα χημικά και αντιβιοτικά.
Η ιστοσελίδα saronicmagazine.gr/ με αφορμή τον κλωβό που ξεβράστηκε στην παραλία της Αίγινας έγραψε ότι το πρόβλημα στον Σαρωνικό είναι οξύ. “Υπάρχουν εκατοντάδες τέτοιες εγκαταστάσεις είναι εγκαταλελειμμένες και σύμφωνα με περιβαλλοντικές οργανώσεις όπως η Healthy Seas Foundation και το Ίδρυμα Λασκαρίδη, μόνο το 2025 αφαιρέθηκαν πάνω από 40 τόνοι υλικών από ένα εγκαταλελειμμένο ιχθυοτροφείο κοντά στα Μέθανα, σε μια από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις καθαρισμού στην περιοχή”.
Στο Σαρωνικό και Αργολικό Κόλπο λειτουργούν περισσότερες από 300 μονάδες, για πολλές από αυτές οι άδειες λειτουργίας τους έχουν λήξει και αρκετές έχουν κλείσει. Ενεργές ή εγκαταλελειμμένες φάρμες, σύμφωνα με την ιστοσελίδα, υπάρχουν:
>>Στον Πόρο όπου μονάδες στο βόρειο νησί, έχουν προκαλέσει διαμαρτυρίες για ρύπανση και αισθητική υποβάθμιση.
>>Στα Μέθανα με πρόσφατο παράδειγμα ghost farm, όπου το 2025 αφαιρέθηκαν δεκάδες τόνοι υλικών από οργανώσεις όπως η Healthy Seas.
>>Στην Επίδαυρο υπάρχει πυκνή παρουσία μονάδων, με συχνές καταγγελίες για περιβαλλοντικές επιπτώσεις.
>> Στη Σαλαμίνα και Διαπόρια νησιά υπάρχουν εγκαταλελειμμένες εγκαταστάσεις που επηρεάζουν τοπικές παραλίες και θαλάσσια οικοσυστήματα, με κίνδυνο παρασύρσεων από κακοκαιρίες.
Μια αναπτυσσόμενη βιομηχανία
Η ΑΚΤΑΙΑ έδωσε στη δημοσιότητα έναν διαδραστικό χάρτη με τις μονάδες υδατοκαλλιέργειας που λειτουργούν και με τις 25 νέες μονάδες που προωθεί ο νόμος των ΠΟΑΥ. Σύμφωνα με την καταγγελία της προβλέπεται 24πλάσια επέκταση των εκτάσεων και 4πλάσια αύξηση της παραγωγής σε όλη την ελληνική ακτογραμμή. Σύμφωνα με την οργάνωση το σχέδιο ΠΟΑΥ “βασίζεται σε ξεπερασμένα δεδομένα και ελαττωματικές μελέτες, επιτρέποντας ταυτόχρονα στις εταιρείες να αυτορρυθμίζονται. Η επιλογή της τοποθεσίας είναι αναποτελεσματική και συχνά συνοδεύεται από έντονες αντιδράσεις από τις τοπικές κοινότητες, ενώ παράλληλα απειλείται το περιβάλλον, καθώς οι περιοχές γύρω από τις υφιστάμενες ιχθυοκαλλιέργειες έχουν ήδη υποστεί σοβαρές ζημιές”.
Προβλέπεται να αυξηθεί η έκταση που προορίζεται για ιχθυοκαλλιέργειες από 9.800 σε 240.000 στρέμματα. Έξι περιοχές θα έχουν υπερδιπλάσια έκταση από αυτή που είναι αφιερωμένη σε ιχθυοτροφεία σε όλη την Ελλάδα σήμερα.Οι εταιρείες που είναι κατά κύριο λόγο πολυεθνικές, θα έχουν αποκλειστικά δικαιώματα τόσο στη στεριά όσο και στη θάλασσα και την αποκλειστική ευθύνη για την παρακολούθηση και την αναφορά των περιβαλλοντικών τους επιπτώσεων.
Το μίσθωμα προς το παρόν ορίζεται σε μόλις 150 Ευρώ ανά στρέμμα για κάθε έτος και μόνο για ένα μικρό μέρος της έκτασης που διατίθεται για την ΠΟΑΥ.
Από τη δική τους πλευρά οι εκπρόσωποι της αναπτυσσόμενης βιομηχανίας υδατογαλλιέργειας έχουν στα χέρια τους την υπόσχεση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην περσινή ΔΕΘ ότι “θα πιέσει τους υπουργούς, (…) να τελειώσουν τα ειδικά χωροταξικά πλαίσια, τόσο για τη βιομηχανία όσο για τον τουρισμό και για τις ιχθυοκαλλιέργειες, τομέας κρίσιμος για τον πρωτογενή τομέα”.
Στη βιομηχανία ιχθυοκαλλιέργειας δραστηριοποιούνται 22 εταιρείες που είναι και μέλη του φορέα ΕΛΟΠΥ. Όπως λένε οι εξαγωγές- κυρίως σε λαβράκι, τσιπούρα- ξεπερνούν τα 650 εκατ. ευρώ ετησίως. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσαν στην κυβέρνηση το 80% της ελληνικής παραγωγής κατευθύνεται σε 36 χώρες εκ των οποίων οι 20 είναι εντός Ε.Ε και οι 16 είναι τρίτες χώρες. Οι εταιρείες ζητάνε και αυτές τη θεσμοθέτηση του πλαισίου ανάπτυξης τους. Η διαφωνία με τις Περιβαλλοντικές Οργανώσεις και τις τοπικές κοινωνίες εντοπίζεται στους όρους και τα εχέγγυα λειτουργίας τους.
Η ΑΚΤΑΙΑ έθεσε το δικό της πλαίσιο για τις θεσμικές παρεμβάσεις οι οποίες αναμένονται σύντομα:
>>Την άμεση θεσμοθέτηση ενός αειφόρου Εθνικού Θαλάσσιου Χωροταξικού, με ενεργή συμμετοχή των κοινοτήτων στις αποφάσεις και με απαραίτητη την έγκριση των Δήμων
>>Βέλτιστες διεθνείς πρακτικές για τον σχεδιασμό της υδατοκαλλιέργειας
>>Να ληφθεί υπόψη αυτό που αναφέρει για τις τουριστικές περιοχές το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο των Υδατοκαλλιεργειών
>>Να προτιμηθεί μικρής κλίμακας καλλιέργεια φυκιών, διβάλβιδων ή φυτοφάγων ψαριών, χωρίς υποστήριξη μη βιώσιμων μεθόδων
>> Να υπάρξει ανεξάρτητη εποπτεία των επιχειρήσεων ιχθυοκαλλιεργειών χρηματοδοτούμενη από το κράτος
>> Να υπάρξει καταβολή εγγυήσεων για τον καθαρισμό των ιχθυοτροφείων
>> Να υπάρχει διαφάνεια σχετικά με τις τροφές, τα φάρμακα, τις χημικές ουσίες και τη διατροφική αξία των ψαριών εκτροφής
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου