 |
| Ο Αριστοτέλης Χαντζής ξεκίνησε απεργία πείνας με σύνθημα «Ή θα νικήσουμε ή θα νικήσουμε» | ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ/EUROKINISSI |
Η κοινωνική κατοικία είναι εδώ!
Με τη γνώριμη ρητορική της «επιστροφής στην κοινωνία», η Περιφέρεια Αττικής επιχειρεί να ξεκινήσει άμεσα –μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2026– την πρώτη φάση του σχεδίου παρέμβασης στα Προσφυγικά της λεωφόρου Αλεξάνδρας, προκηρύσσοντας διαγωνισμό για τις τέσσερις από τις οκτώ ιστορικές πολυκατοικίες. Το έργο, ύψους 15 εκατ. ευρώ και ενταγμένο στο Περιφερειακό ΕΣΠΑ 2021-2027, προβλέπει την ανακαίνιση και αποκατάσταση των εξωτερικών όψεων των κτιρίων και 108 διαμερισμάτων έως το 2028.
Πίσω από τις εξαγγελίες, ωστόσο, παραμένουν κρίσιμα ερωτήματα, καθώς από τα 228 διαμερίσματα του συγκροτήματος, τα 177 έχουν ήδη μεταβιβαστεί στην Περιφέρεια, 51 εξακολουθούν να ανήκουν σε ιδιώτες, ενώ δεν έχει αποκλειστεί το ενδεχόμενο νέων απαλλοτριώσεων.
Οι δομές
Οι οκτώ πολυκατοικίες, συνολικής επιφάνειας 17.215 τ.μ., έχουν χαρακτηριστεί διατηρητέα μνημεία με αποφάσεις του ΣτΕ το 2003 και το 2009, ως ελάχιστα σωζόμενα συγκροτήματα κοινωνικής κατοικίας της μεσοπολεμικής περιόδου. Δεν πρόκειται, επομένως, για «ανενεργά ακίνητα», αλλά για ιστορικό και πολεοδομικό σύνολο με βαρύνουσα σημασία για την πόλη.
Η Περιφέρεια δηλώνει ότι τα 108 διαμερίσματα θα αξιοποιηθούν για «κοινωνική κατοικία» και για τη φιλοξενία συνοδών ασθενών του αντικαρκινικού νοσοκομείου «Αγιος Σάββας». Η επίσημη αφήγηση μιλά για «ανάπλαση» και «προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς». Ομως η πραγματικότητα στο εσωτερικό των κτιρίων διαψεύδει την εικόνα της εγκατάλειψης που συστηματικά καλλιεργείται.
Τα Προσφυγικά δεν είναι ετοιμόρροπα κτίρια, είναι κατασκευές που άντεξαν τους μεγάλους σεισμούς της Αθήνας επί σχεδόν έναν αιώνα χάρη στην ποιότητα της αρχικής δόμησης αλλά και στη συνεχή φροντίδα των ίδιων των κατοίκων τους και φέρουν πάνω τους ιστορικά σημάδια από τις σφαίρες των Δεκεμβριανών. Περισσότεροι από 400 άνθρωποι, από 27 εθνικότητες, συγκροτούν έναν ζωντανό κοινωνικό ιστό στο κέντρο της πόλης. Για αυτούς, το σχέδιο «αποκατάστασης» μεταφράζεται σε βίαιη εκκένωση και εκτοπισμό.
Η στοχοποίηση της γειτονιάς ως «εστίας ανομίας» λειτουργεί ως ιδεολογικό άλλοθι, αφού, στην πράξη, στα Προσφυγικά λειτουργούν συνελεύσεις, δομές υγείας, φιλοξενίας, πολιτισμού και αλληλεγγύης. Η διακίνηση ναρκωτικών, που συχνά χρησιμοποιείται ως φόβητρο από κυβερνητικά χείλη, αντιμετωπίστηκε ήδη από το 2010 με συλλογικές αποφάσεις και σαφή απαγόρευση στο εσωτερικό της κοινότητας. Αντίθετα, η μόνη συστηματική επιθετικότητα που καταγγέλλεται είναι οι επανειλημμένες αστυνομικές επιχειρήσεις με χημικά, δίπλα σε νοσοκομεία και κατοικίες με παιδιά και ηλικιωμένους.
Το κράτος διακηρύσσει ότι επιδιώκει τη δημιουργία κοινωνικής κατοικίας, παραβλέποντας ότι τα Προσφυγικά λειτουργούν ήδη ως κοινωνική στέγη για ευάλωτους ανθρώπους, όπως ηλικιωμένους, ασθενείς, άστεγους, πρόσφυγες, μονογονεϊκές οικογένειες. Σήμερα, πίσω από τα 15 εκατομμύρια της «αποκατάστασης» που εξαγγέλλει η κυβέρνηση, πολλοί διακρίνουν ακόμα μια διαδικασία εξευγενισμού που θα εκτοξεύσει το κόστος ζωής στην περιοχή των Αμπελοκήπων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη δημιουργία δομών για συνοδούς ασθενών των γειτονικών νοσοκομείων, ωστόσο τέτοιες δομές λειτουργούν ήδη με πρωτοβουλία των κατοίκων, την ώρα που δεκάδες δημόσια και εκκλησιαστικά ακίνητα παραμένουν αναξιοποίητα, σε μια περίοδο συστηματικής υποβάθμισης του ΕΣΥ.
Αναπαραγωγή ζωής
Στην καρδιά της γειτονιάς λειτουργεί η Δομή Παιδικού Στεκιού και Αυτομόρφωσης μαζί με τον Αυτοοργανωμένο Βρεφονηπιακό Σταθμό, με καθημερινό εκπαιδευτικό πρόγραμμα και συνεργασίες με σχολεία και συλλόγους γονέων. Το Κοινωνικό Κέντρο στεγάζει τη γενική συνέλευση και πλήθος πολιτικών και πολιτιστικών εκδηλώσεων, ενώ η Δομή Βιβλιοθήκης, η Ομάδα Αυτομόρφωσης και η Δομή Σινεμά συγκροτούν σταθερούς χώρους γνώσης και πολιτισμού. Η Καλλιτεχνική Ομάδα οργανώνει θεατρικά και μουσικά εγχειρήματα, δίνοντας δημόσιο βήμα στην έκφραση.
Στο πεδίο της καθημερινής αναπαραγωγής της ζωής, λειτουργούν η Δομή Λογιστικού Τροφίμων, η Δομή Ρούχων, η Δομή Αποθήκης (με έπιπλα και οικοσκευή), καθώς και η Δομή Σκίπινγκ, που συλλέγει προϊόντα από λαϊκές αγορές. Ο αυτοοργανωμένος φούρνος «Berkin Elvan» παράγει καθημερινά ψωμί, ενώ η Δομή Συλλογικού Καφενείου αποτελεί σταθερό σημείο συνάντησης. Παράλληλα, η Ομάδα Αλληλεγγύης Αστέγων αξιοποιεί τις υποδομές της κοινότητας για τη σίτιση δεκάδων ανθρώπων στο κέντρο της Αθήνας.
Στον τομέα της υγείας και της κοινωνικής φροντίδας λειτουργεί η Δομή Υγείας και Κοινωνικού Φαρμακείου, σε συνεργασία με κοινωνικά ιατρεία και σωματεία υγειονομικών. Η Δομή Φιλοξενίας θεραπευόμενων και συνοδών του αντικαρκινικού νοσοκομείου «Ο Αγιος Σάββας» καλύπτει ανάγκες που το κράτος αφήνει ακάλυπτες. Υπάρχει επίσης Δομή Ζώων για τη φροντίδα των αδέσποτων της περιοχής.
Σημαντικό ρόλο παίζουν οι δομές έμφυλης και κοινωνικής ενδυνάμωσης: η Γυναικεία Δομή, που προσφέρει στήριξη και χώρο έκτακτης φιλοξενίας, και η Αντρική Ομάδα Πολιτικής Εκπαίδευσης σε έμφυλα ζητήματα, που επιχειρεί να ανοίξει δημόσια συζήτηση πάνω στις πατριαρχικές δομές. Η Δομή Νεολαίας ενισχύει τη συμμετοχή των νεότερων μελών στους κοινωνικούς αγώνες.
Την υλική και τεχνική υποδομή στηρίζουν η Δομή Ιντερνετ, η Δομή Τεχνικών Εργασιών (που συντηρεί και ανακαινίζει τα κτίρια) και η Ομάδα Νομικών Υποθέσεων, η οποία αναλαμβάνει ζητήματα εγγράφων και δικαιωμάτων. Παράλληλα, η Δομή Διεθνιστικής Αλληλεγγύης, με δύο σπίτια φιλοξενίας, καθώς και η Δομή Φιλοξενίας της συλλογικότητας «Borderless» στεγάζουν πρόσφυγες, μετανάστες και αλληλέγγυους από άλλες χώρες. Η Ομάδα Πανό και η Ομάδα Γυμναστικής ενισχύουν τη δημόσια παρουσία και τη συλλογική συνοχή της κοινότητας.
Με ίδιους πόρους
Ολο αυτό το δίκτυο λειτουργεί χωρίς κρατική χρηματοδότηση, στηριγμένο στην αυτοοργάνωση και τη συλλογική ευθύνη. Οι ίδιοι οι κάτοικοι της Κοινότητας των Κατειλημμένων Προσφυγικών δηλώνουν αποφασισμένοι να υπερασπιστούν τον χώρο και πως δεν έχουν άλλη επιλογή, «Ή θα νικήσουμε ή θα νικήσουμε», όπως λένε, την ώρα που ένα μέλος τους, ο Αριστοτέλης Χαντζής, έχει προχωρήσει σε απεργία πείνας «μέχρι θανάτου για την υπεράσπιση της ζωής».
Τα Προσφυγικά δεν αποτελούν «πρόβλημα προς διαχείριση», αλλά ζωντανό παράδειγμα κοινωνικής αυτοοργάνωσης και αλληλεγγύης, πόσο μάλλον τη στιγμή που η κοινωνική κατοικία στην Ελλάδα παραμένει σχεδόν ανύπαρκτη. Ετσι, το ερώτημα που προκύπτει δεν είναι αν τα Προσφυγικά θα «επιστρέψουν στην κοινωνία», όπως διατείνεται η κυβέρνηση, αλλά αν η πολιτεία είναι διατεθειμένη να αναγνωρίσει την κοινωνία που ήδη υπάρχει μέσα τους.
 |
| ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ/EUROKINISSI |
«Παράδειγμα αυτοδιαχείρισης, αυτονομίας και συλλογικής οργάνωσης»
Τάσης Παπαϊωάννου*
Σε μια εποχή όπου η στέγαση έχει μετατραπεί από κοινωνικό δικαίωμα σε ακριβό εμπορικό προϊόν, το εγχείρημα των Προσφυγικών υπενθυμίζει ότι μπορεί να υπάρξει και άλλος τρόπος κατοίκησης και συλλογικής οργάνωσης
Το ενδεχόμενο κάποια στιγμή οι κρατικές υπηρεσίες, και συγκεκριμένα η Περιφέρεια Αττικής, να προχωρήσουν σε εκκένωση των Προσφυγικών υπήρχε πάντα. Με πρόσχημα την επισκευή των κτιρίων και την απόδοσή τους ως κοινωνικής κατοικίας: τρεις πολυκατοικίες, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, για κοινωνική στέγαση και μία για τη φιλοξενία συνοδών ασθενών του «Αγίου Σάββα».
Κατά τη γνώμη μου, πρόκειται για προσχηματική αιτιολόγηση, δεδομένου ότι κοινωνική κατοικία, στην πιο ουσιαστική της εκδοχή, είναι ακριβώς αυτό που συντελείται σήμερα στα Προσφυγικά. Αυτό είναι στην πράξη ο ορισμός της κοινωνικής κατοικίας. Αν συνυπολογίσει κανείς και τη μεταφορά του γηπέδου της λεωφόρου Αλεξάνδρας στον Βοτανικό, καθώς και τη σχεδιαζόμενη ευρύτερη ανάπλαση της περιοχής –μιας εξαιρετικά κεντρικής ζώνης της πόλης, που συχνά χαρακτηρίζεται «φιλέτο»– γίνεται σαφές ότι διαμορφώνονται διαφορετικά σενάρια αξιοποίησης.
Είναι γνωστό ότι οι πολυκατοικίες έχουν κηρυχθεί διατηρητέες από το 2009, άρα δεν τίθεται ζήτημα κατεδάφισης. Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν θα αποκατασταθούν, αλλά με ποιους όρους θα γίνει αυτή η αποκατάσταση. Η διατήρηση της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς δεν αφορά μόνο τα κελύφη των κτιρίων, αλλά και τη ζωή που αναπτύσσεται μέσα σε αυτά. Τα κτίρια χωρίς τους ανθρώπους τους είναι, στην πραγματικότητα, νεκρά.
Ενα ακόμα στοιχείο που θεωρώ σημαντικό είναι ότι ο βιωμένος χώρος είναι εκείνος που αντέχει στον χρόνο. Αν οι πολυκατοικίες δεν κατοικούνταν όλα αυτά τα χρόνια και δεν συντηρούνταν, έστω με πενιχρά μέσα, από τους χρήστες τους, η σημερινή τους εικόνα θα ήταν σαφώς χειρότερη. Παρά το γεγονός ότι ανεγέρθηκαν την περίοδο 1933-1935, δεν έχουν υποστεί σοβαρές βλάβες ως προς τη στατική τους επάρκεια. Οι φθορές εντοπίζονται κυρίως σε επιχρίσματα και σε οξειδώσεις οπλισμών στα μπαλκόνια, πρόκειται για ζητήματα συντήρησης και όχι για κρίσιμα δομικά προβλήματα.
Οι πολυκατοικίες αυτές αποτελούν σύμβολο της ιστορικής μνήμης της πόλης. Φέρουν ακόμη τα ίχνη από τις μάχες των Δεκεμβριανών, στοιχεία που οφείλουν να διατηρηθούν, ώστε να μη σβηστεί η ιστορική εμπειρία που αποτυπώνεται πάνω τους. Συνιστούν σημαντικό μνημείο της μοντέρνας αρχιτεκτονικής, τόσο ως μεμονωμένα κτίρια όσο και ως ενιαίο πολεοδομικό συγκρότημα οκτώ πολυκατοικιών. Παράλληλα, υπενθυμίζουν τον διαχρονικό αγώνα των προσφύγων για αξιοπρεπείς συνθήκες ζωής, μια εμπειρία που παραμένει επίκαιρη.
Στο παρόν, τα Προσφυγικά αποτελούν, κατά την άποψή μου, παράδειγμα αυτοδιαχείρισης, αυτονομίας και συλλογικής οργάνωσης. Λειτουργούν ως ζωντανός θύλακας κοινωνικής αλληλεγγύης, ανοιχτός στη γειτονιά. Οι δομές που έχουν δημιουργηθεί –όπως ο συλλογικός φούρνος και η συλλογική κουζίνα– δεν απευθύνονται μόνο στους κατοίκους, αλλά και σε ανθρώπους της ευρύτερης περιοχής, ακόμα και σε αστέγους.
Σε μια εποχή όπου η στέγαση έχει μετατραπεί από κοινωνικό δικαίωμα σε ακριβό εμπορικό προϊόν, το εγχείρημα αυτό υπενθυμίζει ότι μπορεί να υπάρξει και άλλος τρόπος κατοίκησης και συλλογικής οργάνωσης. Η αποκατάσταση των κτιρίων πρέπει να γίνει με σεβασμό τόσο στην ιστορική μνήμη όσο και στους ανθρώπους που σήμερα τα κρατούν ζωντανά.
*Αρχιτέκτονας, ομότιμος καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ
 |
| Η «κοινωνία» των Προσφυγικών και αλληλέγγυοι στο πλευρό του Αρ. Χαντζή |
«Δεν θα παραχωρήσουμε σπιθαμή γης στο καθεστώς»
Κοινότητα Κατειλημμένων Προσφυγικών
Σήμερα στα Προσφυγικά κατοικούν πάνω από 400 ανθρώποι, Ελληνες, πρόσφυγες και μετανάστες, 50 ανήλικα παιδιά, ευπαθείς κοινωνικές ομάδες, όπως άνθρωποι με σοβαρά προβλήματα ψυχικής υγείας, καρκινοπαθείς, υπερήλικες κ.ά. Στα 16 χρόνια λειτουργίας της η Κοινότητα έχει απομακρύνει τις πιάτσες παρασκευής και διακίνησης ναρκωτικών που λυμαίνονταν τη γειτονιά με την ανοχή της ΓΑΔΑ και έχει συγκροτήσει 22 αυτόνομες δομές κοινωνικής αυτάρκειας, ωφέλειας και αυτοοργάνωσης για τους ανθρώπους των Προσφυγικών και των περιοχών Αμπελοκήπων και Γκύζη.
Ηδη μέσα στον τελευταίο χρόνο έχει ανακοινωθεί δημόσια η απόφαση της Κοινότητας για εξωτερική ανακαίνιση των Προσφυγικών με δική της αυτοχρηματοδότηση και με τη συμμετοχή αρχιτεκτόνων, πολιτικών μηχανικών και άλλων ανθρώπων τεχνικής ειδίκευσης.
«Η ανάπλαση των Προσφυγικών θα σημάνει την εκτόξευση ενοικίων και κόστους ζωής σε όλη την περιοχή και τον αναγκαστικό διωγμό δεκάδων γειτόνων μας που δεν θα αντέξουν την ακρίβεια, επηρεάζοντας σταδιακά όλες τις γειτονικές περιοχές. Από τη μεριά μας, έχουμε ευθύνη και καθήκον να υπερασπιστούμε τις ζωές μας» τονίζεται σε ανακοίνωση της Κοινότητας Κατειλημμένων Προσφυγικών Λ. Αλεξάνδρας
Η απόφαση της Περιφέρειας αποτελεί κεντρική πολιτική εντολή του καθεστώτος Μητσοτάκη για τη διάλυση του μεγαλύτερου κοινωνικού εγχειρήματος στην Ελλάδα κι ένα από τα μεγαλύτερα της Ευρώπης, που έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον σε Ελλάδα και εξωτερικό, πανεπιστημίων και φορέων πολιτισμού και παιδείας. Για το καθεστώς τα Προσφυγικά είναι ένας πολιτικός αντίπαλος που επιχειρεί να καταστρέψει κι ένα οικονομικό φιλέτο που ονειρεύεται να εκμεταλλευτεί, πουλώντας κοινωνική ευαισθησία και «νόμο και τάξη».
Είναι ψεύτες όταν ισχυρίζονται ότι η Περιφέρεια νοιάζεται για την κοινωνική κατοικία, τους συγγενείς των καρκινοπαθών, προβλήματα κοινωνικού χαρακτήρα και την αξιοποίηση των Προσφυγικών. Τα Προσφυγικά αποτελούν ήδη κοινωνική κατοικία για εκατοντάδες ανθρώπους. Τα Προσφυγικά προσφέρουν ήδη στους καρκινοπαθείς και τους συγγενείς τους αξιοπρεπείς συνθήκες φιλοξενίας. Τα Προσφυγικά αποτελούν παράδειγμα αρμονικής συνύπαρξης 27 διαφορετικών εθνικοτήτων και ανάλογων γλωσσών και θρησκειών. Είναι η μόνη γειτονιά που υπάρχει δίπλα σε μονάδα του ΟΚΑΝΑ και δεν υπάρχει ταυτόχρονα πιάτσα διακίνησης ουσιών.
Η ανάπλαση των Προσφυγικών θα σημάνει την εκτόξευση ενοικίων και κόστους ζωής σε όλη την περιοχή και τον αναγκαστικό διωγμό δεκάδων γειτόνων μας που δεν θα αντέξουν την ακρίβεια, επηρεάζοντας σταδιακά όλες τις γειτονικές περιοχές. Από τη μεριά μας, έχουμε ευθύνη και καθήκον να υπερασπιστούμε τις ζωές μας, κρατώντας ζωντανή μια γειτονιά κι ένα κοινωνικό παράδειγμα που το κράτος θέλει να οδηγήσει στην κατάρρευση, για να πλουτίσει από την ανοικοδόμησή του.
Τους ανθρώπους της Κοινότητάς μας και τις οικογένειές τους, που θα βρεθούν να κοιμούνται σε χαρτόκουτες. Την ψυχική και σωματική υγεία δεκάδων παιδιών, ηλικιωμένων και ασθενών. Πολλοί από τους τελευταίους τελούν κάτω από τη φροντίδα της Κοινότητας και τον επόμενο χρόνο της εκκένωσης δεν θα βρίσκονται στη ζωή με ευθύνη της κυβέρνησης. Δεν θα παραχωρήσουμε σπιθαμή γης στο καθεστώς και τις εταιρείες του. Θα αγωνιστούμε με όλες μας τις δυνάμεις για να ακυρώσουμε στην πράξη τους βρόμικους σχεδιασμούς τους, ακόμα και με τη ζωή μας.
 |
| EUROKINISSI |
«Επιτελούν ουσιαστικό έργο στη γειτονιά»
Εύη Σάλτα, εργαζόμενη στο Νοσοκομείο «Αγιος Σάββας», μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου και εκλεγμένη στον Σύλλογο Εργαζομένων
Η πρώτη μου επαφή με τη δομή που λειτουργεί στα Προσφυγικά της λεωφόρου Αλεξάνδρας έγινε πριν από μερικά χρόνια, μέσω των ανθρώπων που την έχουν οργανώσει και τη στηρίζουν αποκλειστικά με δικά τους μέσα. Πρόκειται για μια αυτόνομη, αυτοχρηματοδοτούμενη πρωτοβουλία, η οποία έχει επιτελέσει ουσιαστικό έργο στη γειτονιά. Ενα από τα σημαντικότερα στοιχεία της παρουσίας τους είναι ότι συνέβαλαν καθοριστικά στην απομάκρυνση ναρκεμπόρων από την περιοχή. Σε μια πυκνοκατοικημένη γειτονιά, με σχολεία, παιδιά και εφήβους, αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία και αποτελεί, κατά τη γνώμη μου, ουσιαστική προσφορά.
Παράλληλα, προσφέρουν στέγη και προστασία σε ευάλωτους ανθρώπους και οικογένειες από διάφορες χώρες. Το περασμένο καλοκαίρι είχα την ευκαιρία να γνωρίσω νέους που συμμετέχουν στο εγχείρημα από τη Γαλλία, το Βέλγιο, τη Γερμανία και την Ολλανδία, γεγονός που καταδεικνύει την ύπαρξη ενός ευρύτερου, πανευρωπαϊκού δικτύου αλληλεγγύης. Με βάση αυτή τη λογική, έχουν αναπτύξει συνεργασίες με γιατρούς, νοσηλευτές και παιδαγωγούς, προσφέροντας ενημέρωση και υποστήριξη, από πρώτες βοήθειες έως εκπαιδευτικές δράσεις.
«Ιδιαίτερα σημαντική θεωρώ τη δημιουργία, με δικά τους έξοδα και προσωπική εργασία, ενός διαμερίσματος που μπορεί να φιλοξενεί ταυτόχρονα δύο ασθενείς με τους συνοδούς τους με δική μας συνεργασία» υπογραμμίζει η Εύη Σάλτα
Ιδιαίτερα σημαντική θεωρώ τη δημιουργία, με δικά τους έξοδα και προσωπική εργασία, ενός διαμερίσματος που μπορεί να φιλοξενεί ταυτόχρονα δύο ασθενείς με τους συνοδούς τους. Για την πρωτοβουλία αυτή ζήτησαν και τη δική μας συνεργασία. Το διαμέρισμα είναι πλήρως εξοπλισμένο και ήδη έχουν φιλοξενηθεί ασθενείς του «Αγίου Σάββα». Ενδεικτικά αναφέρω την περίπτωση της κ. Δέσποινας από την Τρίπολη, η οποία υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση στο νοσοκομείο και πρόκειται να πραγματοποιήσει περίπου 30 συνεδρίες ακτινοθεραπείας. Καθώς δεν διαθέτει τους οικονομικούς πόρους για μακρά διαμονή στην Αθήνα, φιλοξενείται εκεί για διάστημα που θα ξεπεράσει τον έναν μήνα, αποφεύγοντας ένα δυσβάσταχτο κόστος.
 |
| Εύη Σάλτα |
Πρόκειται για μια αυτοοργανωμένη συλλογικότητα. Το επίπεδο οργάνωσης είναι υψηλό, ο χώρος είναι καθαρός, διαθέτει θέρμανση, πλυντήριο, κουζίνα και βασικά αγαθά για τις πρώτες ημέρες διαμονής. Βρισκόμαστε σε συνεννόηση ώστε η δυνατότητα αυτή να είναι γνωστή και στην κοινωνική υπηρεσία του νοσοκομείου, προκειμένου ασθενείς που έχουν ανάγκη να μπορούν να φιλοξενούνται χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση. Ηδη αναμένεται και δεύτερος ασθενής από την Αρτα για ακτινοθεραπείες, ενώ προετοιμάζεται και δεύτερο διαμέρισμα.
Υπάρχουν βεβαίως δομές φιλοξενίας που σχετίζονται με τον «Αγιο Σάββα», όπως η «ΠΝΟΗ» και η «Γαλιλαία», όπου όμως απαιτείται η καταβολή ενός μικρού ποσού. Ωστόσο, η ζήτηση είναι τόσο μεγάλη, ώστε οι διαθέσιμοι χώροι συνήθως είναι πλήρεις. Η ανάγκη για δωρεάν στέγαση ασθενών που μετακινούνται από την περιφέρεια για θεραπείες είναι υπαρκτή και διαρκώς αυξανόμενη.
Την ίδια στιγμή, έχει ανακοινωθεί από την Περιφέρεια σχέδιο απομάκρυνσης των ανθρώπων που διαμένουν στα Προσφυγικά, στο πλαίσιο έργου προϋπολογισμού περίπου 15 εκατομμυρίων ευρώ. Οι ίδιοι ζητούν το ποσό αυτό να δοθεί στο νοσοκομείο για προσλήψεις προσωπικού, δεδομένης της υποστελέχωσης που αναγνωρίζεται και σε επίσημες κυβερνητικές ανακοινώσεις.
Εχουν ήδη ξεκινήσει κινητοποιήσεις, ακόμα και απεργία πείνας, από ανθρώπους που διαμένουν στον χώρο και φοβούνται ότι θα εκδιωχθούν χωρίς πρόβλεψη για το πού θα κατευθυνθούν. Για πολλούς από αυτούς, τα Προσφυγικά αποτελούν το μοναδικό σταθερό σημείο αναφοράς, ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο άρχισαν να ξαναχτίζουν τη ζωή τους. Σε μια σύγχρονη ευρωπαϊκή χώρα, η κοινωνική μέριμνα οφείλει να προηγείται της καταστολής και να εγγυάται ότι κανείς δεν θα επιστρέψει στην απόλυτη ανασφάλεια.
 |
| EUROKINISSI |
«Δεν ένιωσα ούτε στιγμή απομονωμένη»
«Οι άνθρωποι με ρωτούν καθημερινά αν είμαι καλά ή αν χρειάζομαι κάτι. Ακόμα και ένα παιδί Δημοτικού με σταμάτησε προσφέροντάς μου φαγητό», τονίζει η Δέσποινα Μιχαλοπούλου
Κατάγομαι από την Τρίπολη και αυτή την περίοδο φιλοξενούμαι στη δομή φιλοξενίας των Προσφυγικών, καθώς υποβάλλομαι σε καθημερινές ακτινοθεραπείες και θα χρειαστεί να παραμείνω στην Αθήνα για περίπου ενάμιση μήνα, με εξαίρεση τα Σαββατοκύριακα.
Τη δομή τη γνώρισα τυχαία. Από το δωμάτιο του νοσοκομείου όπου νοσηλευόμουν για την επέμβασή μου, είδα την ταμπέλα που ανέφερε ότι πρόκειται για χώρο φιλοξενίας. Αναζήτησα πληροφορίες, βρήκα ένα ηλεκτρονικό ταχυδρομείο επικοινωνίας και έστειλα μήνυμα. Η ανταπόκριση ήταν άμεση και μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα είχε διευθετηθεί η διαμονή μου.
Ο χώρος είναι καθαρός, περιποιημένος και πλήρως εξοπλισμένος. Διαθέτει κουζίνα και όλα τα απαραίτητα, γεγονός που μου επιτρέπει να καλύπτω τις καθημερινές μου ανάγκες χωρίς να επιβαρύνομαι με έξοδα εστίασης. Υπάρχει η δυνατότητα να φιλοξενείται και συνοδός, ώστε να μη μένω μόνη. Οι άνθρωποι που βρίσκονται εδώ είναι εξαιρετικά ευγενικοί και πρόθυμοι να βοηθήσουν σε οτιδήποτε χρειαστώ. Από την πρώτη στιγμή ένιωσα οικειότητα και ασφάλεια, σαν να βρίσκομαι στον τόπο μου.
Για εμένα, η συνεχής μετακίνηση από και προς την Τρίπολη θα ήταν εξαιρετικά δαπανηρή και ιδιαίτερα κουραστική, ιδίως σε μια περίοδο που οι αντοχές μου δεν είναι οι ίδιες. Μέρος των εξόδων αποζημιώνεται, αλλά με μεγάλη καθυστέρηση, γεγονός που δυσκολεύει την άμεση διαχείριση των αναγκών. Σε άλλη δομή όπου απευθύνθηκα, το κόστος ανερχόταν σε 10 ευρώ ημερησίως. Το ποσό μπορεί να φαίνεται μικρό, όμως για ενάμιση μήνα αντιστοιχεί σε περίπου 450-500 ευρώ – ένα σημαντικό βάρος για μια οικογένεια όπως η δική μου.
Αυτή την περίοδο είμαι άνεργη, ο σύζυγός μου εργάζεται ως οικοδόμος και η κόρη μας δίνει πανελλήνιες εξετάσεις. Τα οικονομικά μας είναι ήδη πιεσμένα. Η φιλοξενία εδώ παρέχεται δωρεάν. Μάλιστα, στο διαμέρισμα υπήρχαν βασικά αγαθά, τρόφιμα, καφές, νερό, ακόμα και είδη πρώτης ανάγκης, ώστε να καλυφθούν τα πρώτα έξοδα ενός ανθρώπου που ενδέχεται να μη διαθέτει ούτε τα στοιχειώδη. Αυτή η φροντίδα είναι βαθιά συγκινητική. Εκείνο που με εντυπωσίασε περισσότερο είναι το κλίμα αλληλεγγύης. Παρότι βρίσκομαι μακριά από το σπίτι μου και τις περισσότερες ημέρες μόνη, δεν ένιωσα ούτε στιγμή απομονωμένη. Οι άνθρωποι με ρωτούν καθημερινά αν είμαι καλά ή αν χρειάζομαι κάτι. Ακόμα και ένα παιδί Δημοτικού με σταμάτησε για να με ρωτήσει πώς λέγομαι και αν πεινάω, προσφέροντάς μου φαγητό. Αυτή η αυθόρμητη φροντίδα και η αίσθηση κοινότητας είναι κάτι σπάνιο, ακόμα και στις μικρότερες πόλεις.
Γνωρίζω ότι σχεδιάζονται παρεμβάσεις που ενδέχεται να οδηγήσουν στην απομάκρυνση των ανθρώπων που ζουν και δραστηριοποιούνται εδώ. Ως άνθρωπος που βίωσε τη φιλοξενία αυτής της κοινότητας, θεωρώ ότι ένα τέτοιο εγχείρημα αποτελεί παράδειγμα αρμονικής συνύπαρξης και αλληλοϋποστήριξης μεταξύ ανθρώπων διαφορετικών προελεύσεων και εμπειριών. Κατά τη γνώμη μου, τέτοιες πρωτοβουλίες θα έπρεπε να ενισχύονται και να αναδεικνύονται, όχι να απαξιώνονται.
Προσωπικά, αισθάνομαι βαθιά ευγνωμοσύνη. Δύσκολα θα μπορούσα να βρω έναν χώρο όπου να νιώθω τόσο ευπρόσδεκτη, ασφαλής και ουσιαστικά φροντισμένη. Σε μια απαιτητική και ευάλωτη περίοδο της ζωής μου, αυτή η στήριξη υπήρξε καθοριστική.
 |
| ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ/EUROKINISSI |
Τις προσφυγικές πολυκατοικίες δίπλα στον «Αγιο Σάββα» τις γνωρίζουμε όλοι, τουλάχιστον όσοι συχνά διασχίζουμε τη λεωφόρο Αλεξάνδρας. Mοιάζουν εγκαταλειμμένες. Αυτό που πολλοί δεν γνωρίζουμε είναι ότι στο εσωτερικό τους έχει αναπτυχθεί μια κοινότητα που σφύζει από ζωή. Μια κοινότητα που αποτελεί όαση ανθρωπιάς, συλλογικότητας, αλληλεγγύης, δημιουργίας και πολιτισμού.
Μια εκπληκτικά οργανωμένη και αυτοδιοικούμενη κοινότητα, ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον κοινωνικό παράδειγμα, στ’ αλήθεια «Μια αχτίδα φωτός στη σκοτεινιά των ταραγμένων καιρών μας», όπως την ονόμασε ο ομότιμος καθηγητής της Σχολής Αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ, Τάσης Παπαϊωάννου, στο πρόσφατο άρθρο του με αυτόν τον τίτλο στην «Εφημερίδα των Συντακτών» (30/1/2026, Art, σ. 30).
«Κοινή μας γλώσσα η αλληλεγγύη» είναι γραμμένο με μεγάλα κεφαλαία άσπρα γράμματα, κολλημένα στο πιο ψηλό σημείο του τοίχου μιας από τις συνολικά 8 πολυκατοικίες που τα αποτελούν. Και φαίνεται ότι αυτό τα μέλη της κοινότητας το εννοούν απολύτως. Απέξω τα κτίρια όπως τα ξέρουμε μοιάζουν αφημένα στη φθορά του χρόνου. Μέσα, επισκευασμένοι λειτουργικοί χώροι, συντηρημένοι με έγνοια, φροντίδα, ζεστασιά... Οι καταληψίες των Προσφυγικών φαίνεται να έχουν σώσει τον οικισμό από την κατάρρευση.
«Επισκεφτείτε τον χώρο. Η στήριξη όλων μας είναι αναγκαία. Γιατί η κοινότητα των κατειλημμένων Προσφυγικών δίνει ελπίδα ότι στους δύσκολους και σκοτεινούς καιρούς μας μπορεί να υπάρχει και χώρος κάποια τουλάχιστον όνειρα να αγγίξουν την πραγματικότητα»
Δίπλα από τις πολυκατοικίες της πρόσοψης, μια ξύλινη κατασκευή, το «κιόσκι», για την οποία η κοινότητα των Προσφυγικών είναι πολύ περήφανη! Κάθε Πέμπτη συγκεντρώνονται εκεί για προβολή ταινίας και κάθε Σάββατο και Κυριακή, αργά το απόγευμα, υποδέχονται κόσμο μέσα και έξω από την κοινότητα με μεζέδες και μουσική. Κάθε, δε, πρώτη Κυριακή του μήνα, 10.00-12.00, μας καλούν να δοκιμάσουμε τα προϊόντα της δομής του φούρνου και άλλες λιχουδιές της γειτονιάς και να γνωριστούμε.
Τετρακόσιοι άνθρωποι μάθαμε ότι κατοικούν στις πολυκατοικίες. Οι 250 από αυτούς είναι μέλη της κοινότητας, ανάμεσά τους και 30 ή 40 παιδιά. Οι υπόλοιποι, παλιοί ιδιοκτήτες που αρνήθηκαν να υποκύψουν σε μια πιεστική απαλλοτρίωση και να τα εγκαταλείψουν ή/και ενοικιαστές τους. Διακόσια πενήντα άτομα η κοινότητα. Ανθρωποι που ανήκουν σε 27 διαφορετικές εθνότητες, συμπεριλαμβανομένων Ελλήνων, άνθρωποι με διαφορετικές ηλικίες, με διαφορετικά βιώματα, διαφορετικές γλώσσες και θρησκείες, με κοινή ανάγκη να ζουν με αξιοπρέπεια, να γίνονται ορατοί και σεβαστοί, κατάφεραν να συνεννοηθούν και να συγκροτήσουν μια συμπεριληπτική κοινότητα που διοικείται αμεσοδημοκρατικά από τη γενική της συνέλευση.
Ανάμεσά τους πρόσφυγες και μετανάστες, άνθρωποι που ήταν άστεγοι ή άνεργοι, άνθρωποι που μάχονταν για μια ελπίδα και άνθρωποι απελπισμένοι. Κατάφεραν να παλέψουν με εμπόρους ναρκωτικών, που στην πρώτη φάση είχαν φωλιάσει στα αφημένα κτίρια, και να νικήσουν! Κατάφεραν να δημιουργήσουν μια μικρή συνεκτική κοινωνία που για να απαντήσει στις ανάγκες τις δικές της και της δύσκολης εποχής μας έχει αναπτύξει 22 (!) μέχρι τώρα δομές, όπως τις ονομάζουν, που συνεχώς αναθεωρούνται ή και εμπλουτίζονται.
● Δομή φιλοξενίας απόρων ασθενών του «Αγίου Σάββα» ή/και συγγενών τους.
● Δομή συλλογικού φούρνου, ανοιχτού και στη γειτονιά. Συνιστώ το εξαιρετικό ψωμί με προζύμι και τις απίστευτες λιχουδιές!
● Δομή παιδικού σταθμού, διαμορφωμένου με φροντίδα για τα μικρότερα παιδιά της κοινότητας.
● Δομή παιδικού στεκιού και αυτομόρφωσης, όπου πραγματοποιούνται μαθήματα ενισχυτικής διδασκαλίας στα παιδιά σχολικής ηλικίας όλων των βαθμίδων από εθελοντές εκπαιδευτικούς.
● Δομή βιβλιοθήκης εξοπλισμένης με βιβλία και πάγκους μελέτης. Σ’ αυτήν βρίσκουν καταφύγιο τα παιδιά μεγαλύτερων ηλικιών που θα ήθελαν να μελετήσουν με ησυχία.
● Δομή κοινωνικού ιατρείου και κοινωνικού φαρμακείου, στις οποίες μπορούν να απευθύνονται και άτομα της γειτονιάς.
● Γυναικεία δομή, η οποία εστιάζει ιδιαίτερα στις σχέσεις ισότητας και συντροφικότητας.
● Δομή συλλογικού σκίπινγκ, που απευθύνεται την ώρα που τελειώνουν οι λαϊκές αγορές της περιοχής στους παραγωγούς, οι οποίοι τους διαθέτουν τρόφιμα, που τα μοιράζουν και σε άστεγους εκτός κοινότητας.
● Δομή συλλογικής κουζίνας
● Δομή νεολαίας
● Δομή συλλογικού internet
● Δομή προβολών
● Δομή αδέσποτων ζώων
και άλλες...
Κι ακόμη, με τη συμβολή φίλων και αλληλέγγυων, οργανώνουν πληθώρα εκδηλώσεων πολιτιστικών, καλλιτεχνικών, ιστορικών. Η κριτική και η αυτοκριτική, δηλώνουν, αποτελούν βασικά εργαλεία της συλλογικότητάς τους. Εχουν συγκροτήσει καταστατικό, που γίνεται σεβαστό από όλα τα μέλη της κοινότητας. Φροντίζουν τους γερόντους τους και περιθάλπουν όσους βρίσκονται στην όποια ανάγκη. Σέβονται και αποδέχονται ο ένας τον άλλο. Κανείς δεν νιώθει μόνος και δεν είναι μόνος.
Για την ανάπλαση του χώρου των Προσφυγικών έχουν γίνει πολλές μελέτες από μεταπτυχιακούς φοιτητές και υποψήφιους διδάκτορες της Σχολής Αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ. Μελέτες που σέβονται τους χώρους και τους ανθρώπους τους. Αυθόρμητα έρχεται η σκέψη πως σε μια πολιτεία φιλική στον άνθρωπο μια τέτοια κοινότητα, που τόσο πολύ έχει αναπτυχθεί από μόνη της, θα έπρεπε να υποστηριχτεί και όχι να απειλείται με έξωση, όπως μάθαμε ότι συμβαίνει. Γιατί θέλει, λέει, η Περιφέρεια να φτιάξει στον χώρο κοινωνικές κατοικίες.
Μα, είναι ο χώρος κοινωνικές κατοικίες, οι οποίες φροντίζονται εξαιρετικά από τους κατοίκους τους. Θέλει, λέει, η Περιφέρεια να φτιάξει δομή φιλοξενίας απόρων ασθενών του «Αγίου Σάββα» και των συγγενών τους. Μα, ήδη έχει φροντίσει γι’ αυτό η κοινότητα των Προσφυγικών. Η δομή υπάρχει και σκέφτονται να την επεκτείνουν. Δεν αξίζει να δει με προσοχή η Περιφέρεια τις μελέτες των αρχιτεκτόνων που έχουν γίνει για τη συνολική ανάπλαση του χώρου;
Από την ιστοσελίδα τους «save prosfygika.gr» ενημερωθήκαμε ότι ένας από τους κατοίκους από τα μέλη της κοινότητας ξεκίνησε απεργία πείνας στις 5 Φεβρουαρίου, ως έσχατο μέσο αγώνα προκειμένου να αποτραπούν τα σχέδια της Περιφέρειας που συνδέονται με την έξωσή τους. Ακούει κανείς;
Επισκεφτείτε τα Προσφυγικά. Η στήριξη όλων μας είναι αναγκαία. Γιατί η κοινότητα των κατειλημμένων Προσφυγικών δίνει ελπίδα ότι στους δύσκολους και σκοτεινούς καιρούς μας μπορεί να υπάρχει και χώρος κάποια τουλάχιστον όνειρα να αγγίξουν την πραγματικότητα... Και αυτή η ελπίδα, αυτή η «αχτίδα φωτός», είναι σημαντικό να μη χαθεί. Για κείνους, για μας, για όλους μας.
*Συνταξιούχος πανεπιστημιακός ΕΚΠΑ
ΠΗΓΗ: efsyn.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου