Η ιδεολογική γραμμή ατομικισμού στη “θεσμική” κρατική διαφήμιση
Εδώ και μερικές μέρες στα Ψηφιακά Δίκτυα τρέχει “καμπάνια”- διαφημιστικό σποτ από το νέο “Εθνικό Οργανισμό Πρόληψης και Αντιμετώπισης των Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ)”. Σποτ ενταγμένο στο πλαίσιο της “Νέα εποχής στην Πρόσληψη”, χρηματοδοτούμενο από τα Ταμεία ΕΣΠΑ. Στόχος και σκοπός η παράδοση και της ευαίσθητης φροντίδας για τους εξαρτώμενους στην ιδιωτική αδηφάγα αγορά. Χαρακτηριστικό της άλωσης στο δημόσιο και κοινωνικό χαρακτήρα της αντιμετώπισης των εξαρτήσεων είναι το περιεχόμενο, κυρίως η ιδεολογία που κουβαλάει το νέο διαφημιστικό σποτ. Η έμφαση, σημασία δίνεται στο στρες και άγχος που προκαλούσαν οι προηγούμενοι δημόσιοι φορείς σε έναν εξαρτώμενο και όχι η παρότρυνση ή τα οφέλη της φροντίδας. Σημασία για τη νέα ιδεολογία που εξυπηρετεί και προωθεί ο ΕΟΠΑΕ έχει η ατομική στάση του κάθε εξαρτώμενο που πρέπει μόνος του, χωρίς βοήθεια από την κοινωνία ή το κράτος, να βρει τον “κατάλληλο” χειριστή της περίπτωσης του. Σαν να διαφημίζει ένας οργανισμός ναρκωτικά…
Στο διαφημιστικό σποτ εμφανίζεται μια κατασκευασμένη με Α.Ι. φιγούρα ανθρώπου με πρόβλημα χρήσης. Υποστηρίζει ότι έναν χρόνο πριν δεν ήξερε πού να απευθυνθεί για βοήθεια, πήγαινε από το ένα θεραπευτικό πρόγραμμα στο άλλο και «χανόταν». Και να που εμφανίστηκε ο ΕΟΠΑΕ να λύσει τα προβλήματα της κοινωνίας όχι από τις εξαρτήσεις αλλά από το δημόσιο χαρακτήρα της!
Η διάλυση του δημόσιου συστήματος αντιμετώπισης των εξαρτήσεων και των ποικίλων θεραπευτικών πρωτοκόλλων, έχει ήδη καταστροφικές συνέπειες στους ανθρώπους με ψυχολογικά προβλήματα. Στη διαφήμιση του οργανισμού κατοχυρώνεται η ενοχή του ατόμου και του δημόσιου συστήματος συνολικά.
Στη μετάδοση του σποτ υπάρχει έντονη αντίδραση από τον Σύλλογος Εργαζομένων που απαιτεί να αποσυρθεί άμεσα.
“Η Διοίκηση του ΕΟΠΑΕ, δείχνοντας μεγάλη εσωστρέφεια, επιλέγει να εμφανίσει ως πρόβλημα της ελληνικής κοινωνίας όχι την ίδια την εξάρτηση αλλά το δημόσιο σύστημα απεξάρτησης όπως αυτό λειτουργούσε μέχρι τη σύσταση του Οργανισμού. Με σκοπό να δικαιολογήσει τα δικά της πεπραγμένα και αδιέξοδα”, σημειώνεται στην ανακοίνωση του Συλλόγου. Το σποτ είναι “προσβλητικό όχι μόνο για όλους ανεξαιρέτως τους οργανισμούς και τα θεραπευτικά προγράμματα από τα οποία προήλθε ο ΕΟΠΑΕ, αλλά και για τους ίδιους τους λήπτες των υπηρεσιών. Θα πρέπει αμέσως να αποσυρθεί”, τονίζεται.
Όπως αναφέρουν οι εργαζόμενοι “η κοινωνία γνωρίζει τη μεγάλη προσφορά των προγραμμάτων απεξάρτησης επί δεκαετίες. Οι άνθρωποι που είχαν ανάγκη από βοήθεια, μέχρι και πριν από έναν χρόνο γνώριζαν τις διαφορετικές προσεγγίσεις των προγραμμάτων του ΚΕΘΕΑ, του ΟΚΑΝΑ, του 18 ΑΝΩ, του ΑΡΓΩ κ.λπ. και μπορούσαν να επιλέξουν εκείνη που τους ταίριαζε. Σήμερα, με τον κατακερματισμό των θεραπευτικών προγραμμάτων, τη γραφειοκρατική τους αλλοίωση και την κατάργηση των ιστορικών ονομάτων τους που επέβαλε ο ΕΟΠΑΕ, οι άνθρωποι με προβλήματα εξάρτησης και οι οικογένειές τους αντιμετωπίζουν καθημερινά τεράστιο πρόβλημα να προσεγγίσουν θεραπευτικές δομές και να πάρουν τη βοήθεια που χρειάζονται”.
Τέλος καλεί τη διοίκηση να “σταματήσει να αναλίσκεται εμμονικά στο πώς θα ισοπεδώσει το παρελθόν και να ασχοληθεί με τα πραγματικά προβλήματα και το μέλλον των υπηρεσιών”.
Ένας χρόνος ΕΟΠΑΕ: Το διαφημιστικό σποτ που ακυρώνει δεκαετίες θεραπείας
Μαρία ΡάντουΤο μήνυμα αυτό ουσιαστικά παρουσιάζει την εικόνα ότι προ της ίδρυσης του Οργανισμού δεν υπήρχαν επαρκείς δομές, υποβαθμίζοντας ή ακόμη και ακυρώνοντας τη συμβολή δεκαετιών οργανισμών όπως ο ΟΚΑΝΑ, το ΚΕΘΕΑ, το 18ΑΝΩ και το ΑΡΓΩ
Σε μια κίνηση που μοιάζει να μην έχει προηγούμενο στον χώρο της δημόσιας υγείας και ειδικά της απεξάρτησης στην Ελλάδα, ο Εθνικός Οργανισμός Πρόληψης και Αντιμετώπισης των Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ) αποφάσισε να «γιορτάσει» τον ένα χρόνο λειτουργίας του με ένα διαφημιστικό σποτ κατασκευασμένο με Τεχνητή Νοημοσύνη, στο οποίο εμφανίζεται μια φιγούρα άνδρα που αντιμετωπίζει πρόβλημα χρήσης ουσιών, δηλώνοντας ότι μέχρι την ίδρυση του ΕΟΠΑΕ δεν υπήρχε τρόπος να βρει βοήθεια.
 |
ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ |
Τι είναι ο ΕΟΠΑΕ και γιατί ιδρύθηκε
Ο ΕΟΠΑΕ ιδρύθηκε επισήμως πριν από ένα χρόνο με στόχο να ενοποιήσει κάτω από μια ενιαία διοίκηση όλες τις υπηρεσίες και τα προγράμματα που σχετίζονται με την πρόληψη και αντιμετώπιση των εξαρτήσεων στην Ελλάδα. Ο οργανισμός έχει αντικείμενο την ενιαία οργάνωση δράσεων πρόληψης, θεραπείας, μείωσης βλάβης και κοινωνικής επανένταξης για όλες τις μορφές εξαρτήσεων, από ψυχοδραστικές ουσίες και αλκοόλ μέχρι διαδικτυακή εξάρτηση και τζόγο.
Η επίσημη αιτιολόγηση για τη δημιουργία του βασίστηκε στην ανάγκη ενοποίησης των υπηρεσιών ώστε να υπάρχει καλύτερος συντονισμός και αποτελεσματικότητα σε εθνικό επίπεδο, με την προοπτική μιας ενιαίας στρατηγικής για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της εξάρτησης. Ωστόσο, η πραγματικότητα της εφαρμογής φαίνεται να απέχει σημαντικά από τον στόχο αυτό.
Η κύρια κριτική που ασκείται στον ΕΟΠΑΕ αφορά πρώτα και κύρια την υποτίμηση και ακύρωση της ιστορικής προσφοράς των υφιστάμενων δομών απεξάρτησης. Ο Σύλλογος Εργαζομένων του ΕΟΠΑΕ τόνισε σε επίσημη ανακοίνωση ότι το σποτ απαξιώνει τη μεγάλη προσφορά οργανισμών όπως το ΚΕΘΕΑ, ο ΟΚΑΝΑ, το 18ΑΝΩ και το ΑΡΓΩ και ότι η ιστορία δεν καταργείται με ένα διαφημιστικό βίντεο. Τα προγράμματα αυτά παρείχαν διαφορετικές θεραπευτικές προσεγγίσεις, τις οποίες οι θεραπευόμενοι μπορούσαν να επιλέγουν ανάλογα με τις ανάγκες τους, κάτι που σήμερα, σύμφωνα με τους εργαζόμενους, έχει χαθεί ή δυσχεραίνεται λόγω της γραφειοκρατικής αλλοίωσης και της κατάργησης των ιστορικών ονομάτων. Ομοσπονδίες οικογενειών και συλλόγοι θεραπευομένων επαναλαμβάνουν ότι οι αλλαγές πλήττουν τη συνέχιση της θεραπευτικής διαδικασίας και δημιουργούν σύγχυση στους πολίτες για το πώς μπορούν να απευθυνθούν στις νέες δομές.
Χαρακτηριστικά στην ανακοίνωση που εξέδωσαν οι εργαζόμενοι του ΕΟΠΑΕ, αναφέρουν μεταξύ άλλων:
«Η Διοίκηση του ΕΟΠΑΕ, δείχνοντας μεγάλη εσωστρέφεια, επιλέγει να εμφανίσει ως πρόβλημα της ελληνικής κοινωνίας όχι την ίδια την εξάρτηση αλλά το δημόσιο σύστημα απεξάρτησης όπως αυτό λειτουργούσε μέχρι τη σύσταση του Οργανισμού. Με σκοπό να δικαιολογήσει τα δικά της πεπραγμένα και αδιέξοδα.
Η ιστορία όμως δεν καταργείται. Η κοινωνία γνωρίζει τη μεγάλη προσφορά των προγραμμάτων απεξάρτησης επί δεκαετίες. Οι άνθρωποι που είχαν ανάγκη από βοήθεια, μέχρι και πριν από έναν χρόνο γνώριζαν τις διαφορετικές προσεγγίσεις των προγραμμάτων του ΚΕΘΕΑ, του ΟΚΑΝΑ, του 18 ΑΝΩ, του ΑΡΓΩ κ.λπ. και μπορούσαν να επιλέξουν εκείνη που τους ταίριαζε. Σήμερα, με τον κατακερματισμό των θεραπευτικών προγραμμάτων, τη γραφειοκρατική τους αλλοίωση και την κατάργηση των ιστορικών ονομάτων τους που επέβαλε ο ΕΟΠΑΕ, οι άνθρωποι με προβλήματα εξάρτησης και οι οικογένειές τους αντιμετωπίζουν καθημερινά τεράστιο πρόβλημα να προσεγγίσουν θεραπευτικές δομές και να πάρουν τη βοήθεια που χρειάζονται.
Κάποια στιγμή η Διοίκηση του ΕΟΠΑΕ χρειάζεται να σταματήσει να αναλίσκεται εμμονικά στο πώς θα ισοπεδώσει το παρελθόν και να ασχοληθεί με τα πραγματικά προβλήματα και το μέλλον των υπηρεσιών. Το σποτ είναι προσβλητικό όχι μόνο για όλους ανεξαιρέτως τους οργανισμούς και τα θεραπευτικά προγράμματα από τα οποία προήλθε ο ΕΟΠΑΕ, αλλά και για τους ίδιους τους λήπτες των υπηρεσιών. Θα πρέπει αμέσως να αποσυρθεί.
Σύλλογος Εργαζομένων ΕΟΠΑΕ».
Από την πλευρά τους, οι οικογένειες που συγκροτούν την Ομοσπονδία Συλλόγων Οικογένειας ΚΕΘΕΑ, αναφέρουν:
«Οι ανησυχίες μας όχι μόνο δεν έχουν αρθεί, αλλά παραμένουν και ενισχύονται.
Το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε ανέδειξε σοβαρά ζητήματα και ερωτήματα για τον προσανατολισμό της πολιτικής που εφαρμόζεται, για τη διασφάλιση των στεγνών θεραπευτικών προγραμμάτων και ιδιαίτερα του μοντέλου των θεραπευτικών κοινοτήτων, για τη χρηματοδότηση, το προσωπικό και τον ρόλο των οικογενειών στον νέο φορέα.
Όπως έχουμε ήδη επισημάνει δημόσια, οι διοικητικές επιλογές του ΕΟΠΑΕ, που υλοποιούν τις κυβερνητικές επιλογές στον τομέα των εξαρτήσεων, ευθυγραμμίζονται με τις κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και νομιμοποιούν πολιτικές που προωθούν τη λογική του «λειτουργικού χρήστη» και της «μείωσης της βλάβης».
Αποτυπώνουν μια μονομερή προσέγγιση της απεξάρτησης, με πρακτικές που μετατοπίζουν το βάρος από την απεξάρτηση στη διαχείριση της χρήσης και υπονομεύουν τον ρόλο των στεγνών θεραπευτικών προγραμμάτων, όπως έχουμε τεκμηριώσει αναλυτικά σε προηγούμενες παρεμβάσεις μας. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η ανάδειξη της «ατομικής ευθύνης» ως κεντρικού άξονα πολιτικής, όταν αυτή χρησιμοποιείται για να αποσείεται η κρατική υποχρέωση στήριξης ισχυρών δημόσιων θεραπευτικών δομών. Για αυτές τις επιλογές υπάρχει ξεκάθαρη πολιτική ευθύνη».
Σε ανακοίνωσή τους, οι Συλλογικές Δράσεις Κοινωνικής Αλληλεγγύης για το 18 Άνω αναφέρουν:
«Το σποτ του ΕΟΠΑΕ είναι πολύ χαρακτηριστικό της σύντομης ιστορίας του.
- Αντί για έργο, κατασκευασμένες φιγούρες ΑΙ
- Αντί για αντιμετωπιση του προβλήματος της εξάρτησης, κατασυκοφάντηση των φορέων απεξάρτησης που λειτούργησαν για δεκαετίες και έσωσαν ζωές
- Αντί για κοινωνική προσφορά και πρόληψη, προσβολή και υποτίμηση.
Αναμένουμε την απόσυρσή του!
Και συνεχίζουμε να παλεύουμε για την ανατροπή του αίσχους που έχει δημιουργηθεί από την έναρξη της λειτουργίας του ΕΟΠΑΕ.
Συνεχίζουμε να αγωνιζόμαστε για μια ζωή με αξιοπρέπεια, ανθρωπιά και αλληλεγγύη».
Τα προβλήματα μετά τη συγχώνευση των φορέων
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης και ο τρόπος με τον οποίο οργανώθηκε ο ΕΟΠΑΕ, δηλαδή μέσα από τη συγχώνευση όλων των αυτοτελών φορέων σε έναν ενιαίο οργανισμό. Σύμφωνα με εργαζόμενους και κοινωνικούς λειτουργούς, η ενοποίηση αυτή οδήγησε σε διάλυση της θεραπευτικής συνέχειας και σε διάσπαση παραδοσιακών θεραπευτικών μοντέλων. Οι μετακινήσεις προσωπικού, οι αλλαγές στις αρμοδιότητες των μονάδων και η υποβάθμιση των θεραπευτικών ομάδων έχουν διαταράξει σχέσεις εμπιστοσύνης μεταξύ θεραπευτών και θεραπευόμενων. Επιπλέον, η κατάργηση των ιστορικών ονομάτων των φορέων έχει προκαλέσει σύγχυση στην κοινότητα, δυσχεραίνοντας την πρόσβαση των ατόμων σε κατάλληλες θεραπευτικές υπηρεσίες.
Οι πρακτικές συνέπειες για τους θεραπευόμενους είναι εμφανείς. Η διάλυση θεραπευτικών σχέσεων, η υποβάθμιση της ποιότητας θεραπείας λόγω έλλειψης εξειδικευμένου προσωπικού και η δυσκολία πρόσβασης στις πρώην δομές έχουν ήδη επηρεάσει αρνητικά τους ανθρώπους που αναζητούν βοήθεια. Οι οικογένειες εκφράζουν έντονη ανησυχία για τη συνέχεια της θεραπείας, ενώ οι επαγγελματίες καταγγέλλουν ότι οι νέες δομές λειτουργούν περισσότερο ως γραφειοκρατικές μονάδες παρά ως πλαίσια ουσιαστικής θεραπευτικής στήριξης.
Αν και η ίδρυση του ΕΟΠΑΕ παρουσιάστηκε ως οργανωτική μεταρρύθμιση με στόχο τη βελτίωση των υπηρεσιών, η ένταση και το βάθος των αντιδράσεων δημιουργεί ερωτήματα για τη βαθύτερη λογική της πολιτικής. Η κεντρική ενοποίηση και η μονολιθική διοίκηση μπορεί να αποσκοπεί στον έλεγχο της δημόσιας πολιτικής για την απεξάρτηση, περιορίζοντας τη συμμετοχή της κοινωνίας και των οικογενειών θεραπευομένων.
Σε αυτή την ανάγνωση, η αλλαγή αυτή θα μπορούσε να λειτουργεί προς την κατεύθυνση δημιουργίας μη πολιτικοποιημένων, λειτουργικά ενσωματωμένων πολιτών, με λιγότερες επιλογές σε διαφορετικές θεραπευτικές πορείες και περιορισμένο έλεγχο της προσωπικής διαδικασίας απεξάρτησης. Η ιστορία αυτή παραμένει σε εξέλιξη, με τις αντιδράσεις να συνεχίζουν και την κοινότητα των θεραπευτών και των οικογενειών να απαιτεί μια βαθύτερη δημόσια συζήτηση για το μέλλον της απεξάρτησης στη χώρα. Ο ΕΟΠΑΕ μπορεί να αποτελεί προσπάθεια ενοποίησης και συντονισμού, αλλά η εφαρμογή του φαίνεται να έχει προκαλέσει περισσότερα προβλήματα παρά λύσεις, δημιουργώντας ένα κρίσιμο ζήτημα δημόσιας πολιτικής και κοινωνικής δικαιοσύνης στον χώρο της απεξάρτησης.
- ΣΧΕΤΙΚΟ το ΒΙΝΤΕΟ:
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου