Στυγερά εγκλήματα χωρίς τιμωρία
Πολλαπλά στοιχεία που υποβλήθηκαν από την κυβέρνηση στο ΕΔΔΑ, στο Συμβούλιο της Ευρώπης και στη Βουλή τεκμηριώνουν με αδιαμφισβήτητο τρόπο την ύπαρξη πλήρους και άρα θεσμικής ατιμωρησίας των οργάνων των σωμάτων ασφαλείας όταν κατηγορούνται για βασανιστήρια ή άλλες μορφές βίας, ενίοτε θανατηφόρας, περιλαμβανομένων και των επαναπροωθήσεων, τόσο από τα πειθαρχικά όργανα όσο και από τη Δικαιοσύνη, όπως άλλωστε αποφάνθηκε ακριβώς πριν από έναν χρόνο το ΕΔΔΑ στην πρώτη καταδίκη της Ελλάδας για επαναπροώθηση.
Ολα τα στοιχεία τα συγκέντρωσε το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι (ΕΠΣΕ) σε έκθεση που υπέβαλε στις 19/1/2026 στην Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης, η οποία θα εξετάσει τον Μάρτιο 2026 τη (μη) εκτέλεση των καταδικαστικών για την Ελλάδα αποφάσεων του ΕΔΔΑ για βία από όργανα των σωμάτων ασφαλείας.
Οι μηνύσεις και άλλες καταγγελίες για βασανιστήρια, άλλες μορφές κακομεταχείρισης και επαναπροωθήσεις ξεπερνούν τις 1.000 μεταξύ 2019-2025. Οι πειθαρχικές ποινές όμως είναι μόνο 21 και είναι όλες ελαφρές (πρόστιμα ή επιπλήξεις), ενώ καμία δεν αφορά λιμενικό. Οι δε ποινικές καταδίκες είναι το πολύ 11 και με μια εξαίρεση οι ποινές κυμαίνονται από 5 μήνες έως 2 χρόνια, όλες με αναστολή: μόνο η μία και μόνη καταδίκη για βασανιστήρια με το Αρθρο 137Α Π.Κ. οδήγησε σε ποινή χωρίς αναστολή αλλά μόνο για 4,5 χρόνια (και εκκρεμεί η έφεση).
Τέλος, είναι προβληματικό πως ο Συνήγορος του Πολίτη, που έχει από τον νόμο υποχρέωση να αξιολογεί εντός 20 ημερών τα πορίσματα των πειθαρχικών ερευνών πριν αυτά οδηγήσουν είτε σε αρχειοθέτηση είτε σε επιβολή ποινών, έχει τελματώσει, αφού εκκρεμούν επί μεγάλα χρονικά διαστήματα (ακόμα και ετών!) τουλάχιστον 222 πορίσματα πειθαρχικών ερευνών! Τελικά, δυστυχώς για το κράτος δικαίου που θέλει να λέει η Ελλάδα πως είναι, τίποτε δεν λειτουργεί σωστά: ούτε η Δικαιοσύνη, ούτε τα πειθαρχικά όργανα, ούτε ο Συνήγορος του Πολίτη, και έτσι τα βασανιστήρια, οι άλλες μορφές βίας και οι επαναπροωθήσεις παραμένουν θεσμικά ατιμώρητα.
Ακολουθεί η τεκμηρίωση:
1. Κατά την εξέταση από το ΕΔΔΑ της προσφυγής A.R.E. κατά Ελλάδας που στις 7/1/2025 οδήγησε στην πρώτη καταδίκη της Ελλάδας για επαναπροώθηση, υποβλήθηκε από την Ελλάδα επιστολή της Εισαγγελίας του Ναυτοδικείου, στην οποία αναφερόταν ότι μεταξύ 1/1/2019 και 11/3/2024 είχε διερευνήσει 123 μηνύσεις για επαναπροωθήσεις, από τις οποίες 97 είχαν αρχειοθετηθεί, 22 ήταν ακόμη υπό διερεύνηση και 4 είχαν παραπεμφθεί σε άλλα δικαστήρια λόγω αρμοδιότητάς τους. Αρα καμία από αυτές τις 123 υποθέσεις (92 από αυτές είχαν υποβληθεί από το ΕΠΣΕ) δεν είχε παραπεμφθεί σε δίκη.
Το ΕΠΣΕ είχε επίσης υποβάλει στο ΕΔΔΑ στοιχεία για 200+ μηνύσεις για επαναπροωθήσεις που είχε υποβάλει σε διάφορες δικαστικές αρχές χωρίς κανένα αποτέλεσμα. Με βάση τα στοιχεία αυτά που υπέβαλαν η Ελλάδα και το ΕΠΣΕ, το ΕΔΔΑ κατέληξε στο συμπέρασμα-κόλαφο πως η ελληνική ποινική Δικαιοσύνη είναι θεσμικά αναποτελεσματική για την ποινική διερεύνηση των επαναπροωθήσεων.
2. Στις 20/11/2023, ο ΣΥΡΙΖΑ κατέθεσε την πρώτη από τρεις ερωτήσεις, με πρωτοβουλία της Ελενας Ακρίτα μετά από παράκληση του ΕΠΣΕ, για την ποινική και πειθαρχική διερεύνηση καταγγελιών και μηνύσεων για βία από μέλη των σωμάτων ασφαλείας. Υποβλήθηκαν ως απαντήσεις 149 έγγραφα, από τα οποία 147 αποτελούσαν απαντήσεις Εισαγγελιών και δικαστηρίων της χώρας. Οι απαντήσεις ανέφεραν πως μεταξύ 2019-2024 είχαν σχηματιστεί α) τουλάχιστον 522 ποινικές δικογραφίες για τη χρήση βίας από τις δυνάμεις ασφαλείας και β) τουλάχιστον 125 ποινικές δικογραφίες για επαναπροωθήσεις, και υπήρξαν μόνο 5 καταδίκες.
3. Στις 8/4/2025, ο ΣΥΡΙΖΑ κατέθεσε δεύτερη σχετική ερώτηση. Υπενθυμιζόταν πως στην Εκθεση για το 2023 ο Συνήγορος του Πολίτη ανέφερε πως είχε εκδώσει πορίσματα σε 103 υποθέσεις και ότι μόνο σε 15 από αυτές η διοικητική έρευνα (ΕΔΕ ή ΠΔΕ) κρίθηκε πλήρης και διεξοδική. Απάντησαν μόνο τα υπουργεία Προστασίας του Πολίτη και Δικαιοσύνης (ενώ τα υπουργεία Εθνικής Αμυνας και Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, που υποβάλλουν τα στοιχεία για τα ναυτοδικεία, τα στρατοδικεία και τις πειθαρχικές έρευνες των λιμενικών, και το υπουργείο Εξωτερικών, που υποβάλλει τα στοιχεία στην Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης, απαξίωσαν να απαντήσουν).
Προέκυψε ότι, μεταξύ 2019 και Απριλίου 2025, σχηματίστηκαν 662 ποινικές δικογραφίες για χρήση βίας από τις δυνάμεις ασφαλείας, με μόνο 11 καταδίκες. Μεταξύ 2019-2024, σχηματίστηκαν 621 πειθαρχικές έρευνες για χρήση βίας από τις δυνάμεις ασφαλείας, με επιβολή μόνο 18 κατώτερων πειθαρχικών ποινών (δηλ. πρόστιμα ή επιπλήξεις), ενώ 193 υποθέσεις περίμεναν την εξέταση των συμπερασμάτων από τον Συνήγορο του Πολίτη.
4. Στις 11/11/2025, ο ΣΥΡΙΖΑ κατέθεσε τρίτη σχετική ερώτηση. Στην ερώτηση αυτή καταδικαζόταν η έλλειψη σεβασμού προς το Κοινοβούλιο από τα υπουργεία Εθνικής Αμυνας, Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής και Εξωτερικών, που δεν είχαν απαντήσει στην προηγούμενη ερώτηση και τα οποία, με την εξαίρεση του υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, επιβεβαίωσαν την περιφρόνησή τους αφού και πάλι δεν απάντησαν.
Από τις απαντήσεις προέκυψε πως τα τελευταία πέντε χρόνια διεξήχθησαν 42 ΕΔΕ για φερόμενες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από λιμενικούς, χωρίς να διαπιστωθεί καμία πειθαρχική παράβαση. Επίσης, μεταξύ 2019 και 14/11/2025 διεξήχθησαν 713 πειθαρχικές έρευνες για τη χρήση βίας από τις δυνάμεις ασφαλείας, με μόνο 21 να καταλήγουν σε επιβολή κατώτερων πειθαρχικών ποινών (δηλ. πρόστιμα ή επιπλήξεις), ενώ 222 υποθέσεις εκκρεμούσαν εν αναμονή της εξέτασης των συμπερασμάτων από τον Συνήγορο του Πολίτη.
Καμία από τις 15 καταγγελίες της Frontex δεν οδήγησε στην επιβολή κυρώσεων.
Επιπλέον, διεξήχθησαν 39 πειθαρχικές έρευνες για φερόμενες επαναπροωθήσεις από αστυνομικούς, χωρίς να διαπιστωθεί κανένα πειθαρχικό παράπτωμα, ενώ 25 υποθέσεις εκκρεμούσαν εν αναμονή της εξέτασης των συμπερασμάτων από τον Συνήγορο του Πολίτη. Τέλος, το υπουργείο Δικαιοσύνης υπέβαλε εκτενή και λεπτομερή τεκμηρίωση με συγκεντρωτικά στατιστικά στοιχεία και αναλυτικές πληροφορίες ανά Εισαγγελία για 181 δικογραφίες μεταξύ 2019 και Νοεμβρίου 2025.
Οι δικογραφίες αυτές οδήγησαν σε μόνο 27 δίκες, από τις οποίες μόνο 7 κατέληξαν σε καταδίκες, για τις οποίες οι επιβληθείσες ποινές, μεταξύ 5 μηνών και 2 ετών, ήταν με αναστολή, με μία εξαίρεση μιας ποινής 4,5 ετών (εκκρεμεί η έφεση). Η τελευταία είναι η μόνη καταδίκη βάσει του άρθρου 137Α του Ποινικού Κώδικα για βασανιστήρια, ενώ τρεις ακόμη δίκες με κατηγορίες που περιλάμβαναν το άρθρο 137Α Π.Κ. κατέληξαν σε αθωώσεις ή σε αρχειοθέτηση. Αρχικά είχαν διερευνηθεί 60 υποθέσεις για παραβιάσεις του άρθρου 137Α Π.Κ., από τις οποίες μόλις 4 οδηγήθηκαν σε δίκες.
*Εκπρόσωπος του Ελληνικού Παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου