Επιτελική αποτυχία: Είναι ανίκανοι να διαχειριστούν μια πυρκαγιά και θέλουν πυρηνικά

Μια κυβέρνηση που στέκεται ανίκανη να διαχειριστεί ακόμη και τα σκουπίδια θέλει η χώρα να αποκτήσει πυρηνικά εργοστάσια ώστε να έχει και να διαχειριστεί πυρηνικά απόβλητα

Χάρης Φραντζής

Την ώρα που η χώρα δοκιμάζεται για ακόμη μία φορά από καταστροφικές, πολυήμερες πυρκαγιές και το επιτελικό κράτος του Μητσοτάκη στέκεται αδύναμο να προστατεύσει το φυσικό και δομημένο περιβάλλον, η κυβέρνηση επιλέγει να ανοίξει επίσημα τη συζήτηση για ένα εγχείρημα υψίστης επικινδυνότητας. Η απόφαση του υπουργικού συμβουλίου να δώσει το πράσινο φως για τη θεσμική διερεύνηση της ανάπτυξης πυρηνικής ενέργειας στην Ελλάδα, και μάλιστα εν μέσω των τελευταίων εξελίξεων,δείχνει πόσο μικρή είναι η απόσταση ανάμεσα στην παταγώδη κατάρρευση της Πολιτικής Προστασίας στο παρόν και στον τεχνοκρατικό μεσσιανισμό των νεοφιλελεύθερων για το ενεργειακό μέλλον της χώρας.

Η κυβερνητική αυτή πρωτοβουλία υλοποιεί τις εξαγγελίες που είχε διατυπώσει ο πρωθυπουργός από το Παρίσι τον περασμένο Μάρτιο, μεταφέροντας τη συζήτηση για την ατομική τεχνολογία σε ένα αυστηρά τυποποιημένο πλαίσιο. Με τη συγκρότηση μιας πολυμελούς διυπουργικής επιτροπής που αναμένεται να ενεργοποιηθεί τον Σεπτέμβριο, επιχειρεί να ντύσει τους σχεδιασμούς της με το επιστημονικό κύρος διεθνών οργανισμών. Πώς όμως είναι δυνατόν ένα κράτος που αδυνατεί να κατασβέσει μια προβλέψιμη (κάθε χρόνο συμβαίνουν) θερινή πυρκαγιά να υπόσχεται την ασφαλή διαχείριση της πλέον απαιτητικής και επικίνδυνης τεχνολογίας της σύγχρονης ιστορίας;

Η θεσμική σκηνοθεσία και το άλλοθι της IAEA

Η κυβερνητική απόφαση προβλέπει τη συγκρότηση ενός διοικητικού σχήματος υπό τον συντονισμό του υφυπουργού Ενέργειας Νίκου Τσάφου, στο οποίο συμμετέχουν εκπρόσωποι από οκτώ κομβικά υπουργεία όπως των Εξωτερικών, Εθνικής Άμυνας, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Ανάπτυξης, Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Ναυτιλίας, καθώς και Υγείας. Η αποστολή της επιτροπής ευαγγελίζεται την εφαρμογή του οδικού χάρτη της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA) και ειδικότερα της διεθνώς αναγνωρισμένης διαδικασίας αξιολόγησης Milestones Approach.

Στο πρώτο αυτό στάδιο, η χώρα καλείται να εξετάσει συνολικά τις τεχνικές, οικονομικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές παραμέτρους, προκειμένου να αποφασίσει εάν θα προχωρήσει στην ανάπτυξη πυρηνικού προγράμματος. Παράλληλα, η κυβερνητική ρητορική επιστρατεύει την ανάγκη διαμόρφωσης «ευρείας πολιτικής και κοινωνικής συναίνεσης» μέσα από διαβουλεύσεις με επιστημονικούς φορείς, πανεπιστήμια και ισχυρούς παράγοντες της αγοράς, της ενέργειας της ναυπηγικής βιομηχανίας, αλλά όχι τους κοινωνικούς φορείς.

Η ύβρις του επιτελικού κράτους πάνω στα αποκαΐδια

Η πυρηνική τεχνολογία απαιτεί ένα κράτος με απόλυτη επιχειρησιακή ετοιμότητα, θεσμική σοβαρότητα, αυστηρούς μηχανισμούς ελέγχου, διαφάνεια και μηδενική ανοχή στην προχειρότητα.

Όταν το επιτελικό κράτος παρακολουθεί αμήχανο τις φλόγες να καταστρέφουν τον εθνικό πλούτο λίγα χιλιόμετρα από το κέντρο της πρωτεύουσας, η διακήρυξη περί διαχείρισης πυρηνικών αποβλήτων, χωροθέτησης αντιδραστήρων και πρόληψης τεχνολογικών ατυχημάτων συνιστά ύβρη. Η συστηματική κατάρρευση των δημόσιων υποδομών και η αδυναμία διαχείρισης των εποχικών κρίσεων αποδεικνύουν ότι η επικαλούμενη «τεχνολογική αιχμή» δεν μπορεί να συγκαλύψει τη βαθιά συστημική γύμνια μιας δημόσιας διοίκησης που ξεπουλιέται σε ιδιώτες.

Μικροί αντιδραστήρες και το μεγάλο παιχνίδι των αγορών

Πίσω από την ακαδημαϊκή περιβολή των εγχώριων μελετών –όπως της Athlos για τη χωροθέτηση, της έκθεσης του καθηγητή Παντελή Μπίσκα και της DEON για τη ναυτιλία– και τις διερευνητικές επαφές με πολυεθνικούς κολοσσούς όπως η γαλλική EDF, η ΔΕΗ και η Metlen, το Μαξίμου προσπαθεί να πλασάρει τους Μικρούς Αρθρωτούς Αντιδραστήρες (SMRs) ως την «έξυπνη» και «καθαρή» λύση. Ωστόσο, μέρος της επιστημονικής κοινότητας καταρρίπτει αυτή την τεχνοκρατική αυταπάτη.

A train carrying 11 containers for the transportation and storage of nuclear waste, called CASTORs, is seen in Valognes’ rail station, northwestern France. (AP Photo/David Vincent)

Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό PNAS, οι SMRs κάθε άλλο παρά μειώνουν το πρόβλημα των ραδιενεργών αποβλήτων. Αντιθέτως, λόγω της αυξημένης «διαρροής νετρονίων» που χαρακτηρίζει τους μικρότερους πυρήνες, αναμένεται να αυξήσουν τον όγκο των αποβλήτων κατά 2 έως 30 φορές σε σχέση με τις παραδοσιακές μεγάλες μονάδες. Τα απόβλητα αυτά δεν είναι απλώς περισσότερα, αλλά χημικά πιο σύνθετα, τοξικά και επιβαρυμένα με επικίνδυνα ισότοπα, όπως το Ιώδιο-129 και το Τεχνήτιο-99. Αυτές οι ουσίες συνιστούν διαρκή απειλή για τον υδροφόρο ορίζοντα και τη δημόσια υγεία για χιλιάδες χρόνια, ενέχοντας κινδύνους ανεξέλεγκτων αντιδράσεων ακόμη και μετά τη γεωλογική ταφή τους. Μια χώρα που δεν έχει καταφέρει να λύσει ούτε τα στοιχειώδη ζητήματα διαχείρισης των απλών αστικών απορριμμάτων, είναι ποτέ δυνατόν να πρέπει να διαχειριστεί πυρηνικά απόβλητα;

Παράλληλα, όπως επισημαίνει η ανάλυση της Union of Concerned Scientists, το αφήγημα προσκρούει στο οικονομικό αδιέξοδο. Επειδή ένας αντιδραστήρας είναι «μικρότερος», δεν σημαίνει ότι είναι και οικονομικά αποδοτικός, καθώς χάνεται το πλεονέκτημα της «οικονομίας κλίμακας» και το κόστος ανά παραγόμενη κιλοβατώρα εκτινάσσεται. Προκειμένου να καταστήσουν την επένδυση ελκυστική, οι κατασκευαστικοί όμιλοι ασκούν ήδη συστηματικές πιέσεις για τη χαλάρωση των προδιαγραφών ασφαλείας, απαιτώντας μικρότερες ζώνες εκκένωσης και λιγότερο ενισχυμένες δομές θωράκισης. Η οικονομική βιωσιμότητα των SMRs εξαρτάται ευθέως από το αν οι ρυθμιστικές αρχές θα δεχτούν να κάνουν υποχωρήσεις στην ασφάλεια των πολιτών.

Διαβάστε επίσης:

Ο Μητσοτάκης ανοίγει την πόρτα στα πυρηνικά – Μικροί αντιδραστήρες, μεγάλοι κίνδυνοι

Φυσικό αέριο: Η μεγάλη απάτη των εταιρειών – Τι αποκαλύπτει νέα έρευνα

Κομισιόν για το Κράτος Δικαίου στην Ελλάδα: Predator, SLAPP αγωγές και κατάρρευση της Δικαιοσύνης

ΠΗΓΗ