ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΑΠΟ ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΕΣ

Εγκληματική διαχείριση για τις φυσικές καταστροφές: Πώς η κυβέρνηση απέτυχε να θωρακίσει τη χώρα μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης

Παρά τον υπερεπείγοντα χαρακτήρα των έργων προστασίας από φυσικές καταστροφές, η κυβέρνηση «δεν πρόλαβε» το τρένο του Ταμείου Ανάκαμψης, χάνοντας τη μάχη με τον χρόνο και με το κοινοτικό χρήμα…

 Πάνος Κοσμάς

Μεγα-πυρκαγιές και μεγα-πλημμύρες, στη συνάντησή τους με απαρχαιωμένες και ανεπαρκείς υποδομές και εγκληματική κυβερνητική ολιγωρία, εμπλουτίζουν διαρκώς το «μαρτυρολόγιο» των καταστροφών, μεταφορικά όταν αφορά τις καταστροφές δασών, υποδομών και περιουσιών, αλλά ενίοτε και κυριολεκτικά όταν μετράμε ανθρώπινα θύματα.

Η φύση αντιδρά με βιαιότητα στις ανθρωπογενείς αιτίες της κλιματικής κρίσης, αλλά αυτό που αντιστοιχεί στις κοινωνίες είναι να ενισχύσουν τις υποδομές πρόληψης και περιορισμού της έκτασης των συνεπειών των ακραίων καιρικών φαινομένων. Ακριβώς σε αυτόν τον τομέα, η επταετία της διακυβέρνησης Μητσοτάκη είναι μια μεγάλη, αν και καθόλου ανεξήγητη, χαμένη ευκαιρία.

Η μεγα-πυρκαγιά στο Μάτι στις 23 Ιουλίου 2018 και οι μεγα-πλημμύρες «Ιανός» τον Σεπτέμβριο του 2021 και «Ντάνιελ» στις αρχές Σεπτεμβρίου του 2023 είχαν προειδοποιήσει με τον πιο απερίφραστο τρόπο, αλλά οι κυβερνήσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη πήραν το μήνυμα μόνο στα λόγια. Στην πράξη, απέτυχαν παταγωδώς ακόμη και στον ελάχιστο στόχο: να αξιοποιήσουν τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης για να υλοποιήσουν το δικό τους πρόγραμμα αναβάθμισης και ανάπτυξης υποδομών πολιτικής προστασίας.

Από το Ταμείο Ανάκαμψης έχει αφαιρεθεί σήμερα η ενίσχυση της Πυροσβεστικής με 7 Canadair, 11 ελικόπτερα Air Tractor, ελικόπτερα βαρέων μεταφορών S64 Skycrane, μη επανδρωμένα αεροσκάφη UAV και 2 αναβαθμισμένα Super Puma για την κατάσβεση πυρκαγιών

Μία ολόκληρη πενταετία δεν αποδείχθηκε αρκετή για την ενίσχυση και αναβάθμιση κρίσιμων υποδομών. Το αποτέλεσμα ήταν ξανά «μπαλώματα»: απεντάξεις σημαντικών έργων και υποβάθμιση-περιορισμός της εμβέλειας άλλων.

Απεντάξεις και υποβαθμίσεις

Από το Ταμείο Ανάκαμψης έχει αφαιρεθεί σήμερα η ενίσχυση της Πυροσβεστικής με 7 Canadair, 11 ελικόπτερα Air Tractor, ελικόπτερα βαρέων μεταφορών S64 Skycrane, μη επανδρωμένα αεροσκάφη UAV και 2 αναβαθμισμένα Super Puma για την κατάσβεση πυρκαγιών. Τα πρόσθετα αυτά εναέρια μέσα είχαν ορόσημο παράδοσης τον Δεκέμβριο του 2025 και πλέον δεν υπάρχουν ως ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και υποχρέωση.

Πιο συγκεκριμένα:

● Στο παράρτημα της Εκτελεστικής Απόφασης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του 2021 (10152/21 Addendum 1), στη σελίδα 48 (στον Α.Α. 82) αναφέρεται η επένδυση 16911 για τα εναέρια μέσα: 11 Air Tractor, UAV, 7 Canadair, 2 ελικόπτερα πολλαπλών χρήσεων μεσαίου μεγέθους για ιατρική χρήση, μη επανδρωμένα αεροσκάφη UAV για εναέρια επιτήρηση, ελικόπτερα βαρέων μεταφορών S-64 Skycrane, 1 ελικόπτερο για τη μεταφορά της ομάδας διαχείρισης συμβάντων της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, για την αναβάθμιση 2 ελικοπτέρων Super Puma και 7 Canadair CL415, κ.ά.[1]

Ομως, στο παράρτημα της Εκτελεστικής Απόφασης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Δεκέμβριο του 2025 (15754/25 ADD 1 Addendum), στη σελίδα 50 (Α.Α. 82) για την επένδυση 16911 για τα εναέρια μέσα έχουμε στα προς παράδοση μόνο: 2 ελικόπτερα πολλαπλών χρήσεων μεσαίου μεγέθους για ιατρική χρήση, 2 πυροσβεστικά ελικόπτερα μεσαίου μεγέθους και 1 ελικόπτερο για τη μεταφορά της ομάδας διαχείρισης συμβάντων της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας.[2]

Επίσης, στην Εκτελεστική Απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 2025 (15754/25), στη σελίδα 4 (σημείο 7) τονίζεται ότι «Η Ελλάδα εξήγησε ότι πέντε μέτρα δεν είναι πλέον εφικτά εν μέρει ή συνολικά, λόγω απρόβλεπτων νομικών ζητημάτων, συμπεριλαμβανομένων δικαστικών διαφορών. Τούτο αφορά τα μέτρα 16291 (Ψηφιακός μετασχηματισμός φορολογικών και τελωνειακών αρχών), 16911 (Εναέρια μέσα για τη διαχείριση κρίσεων), 16794 (Ενίσχυση του συστήματος μαθητείας, επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, και δεξιότητες) και 16630 [Βόρειος οδικός άξονας Κρήτης (ΒΟΑΚ)]. Σε αυτήν τη βάση, η Ελλάδα ζήτησε να τροποποιηθούν τα εν λόγω μέτρα».[3]

● Από την αναθεώρηση του ελληνικού σχεδίου του Ταμείου Ανάκαμψης, άδηλη είναι η παράδοση του έργου 16901 για την υπογειοποίηση καλωδίων του ΔΕΔΔΗΕ προκειμένου να προληφθούν πυρκαγιές. Το σχετικό ορόσημο 17 προέβλεπε παράδοση μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2025. Πλέον, η ολοκλήρωση του μέτρου που αφορά την υπογειοποίηση και την αναδρομολόγηση του δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας σε οικισμούς ιδιαίτερης σημασίας από πολιτιστική ή τουριστική άποψη, καθώς και σε αστικά κέντρα, με προτεραιότητα σε περιοχές όπου η υποδομή είναι ευάλωτη σε ακραία καιρικά φαινόμενα, έχει μάλλον αναβληθεί επ’ άπειρον. Πιο συγκεκριμένα:

1. Στο παράρτημα της Εκτελεστικής Απόφασης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του 2021 (10152/21 Addendum 1), στη σελίδα 8 (στον Α.Α. 17) αναφέρεται η επένδυση 16901 για την «Ολοκλήρωση και θέση σε λειτουργία των παρεμβάσεων που αφορούν αναβαθμίσεις δικτύου (σ.σ. του ΔΕΔΔΗΕ) για την ανθεκτικότητα και την προστασία του περιβάλλοντος».[4]

2. Ομως, στην Εκτελεστική Απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 2025 (15754/25), στη σελίδα 6 (σημείο 10) τονίζεται ότι «Η Ελλάδα εξήγησε ότι 88 μέτρα τροποποιήθηκαν προκειμένου να εφαρμοστούν καταλληλότερες εναλλακτικές επιλογές που επιτρέπουν τη μείωση του διοικητικού φόρτου και την απλούστευση της εφαρμογής της εκτελεστικής απόφασης του Συμβουλίου της 13ης Ιουλίου 2021, ενώ παράλληλα επιτυγχάνουν τους στόχους των εν λόγω μέτρων. Τούτο αφορά τα μέτρα […] 16900 (Αναβάθμιση του δικτύου εναέριων γραμμών του ΔΕΔΔΗΕ σε δασικές περιοχές), 16901 (Αναβαθμίσεις του δικτύου του ΔΕΔΔΗΕ με στόχο την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και την προστασία του περιβάλλοντος) […] ».[4]

● Από τη χρηματοδότηση του RRF απεντάχθηκε εντελώς η δημιουργία στρατηγικού εθνικού κέντρου διαχείρισης κινδύνου καταστροφών της Πολιτικής Προστασίας στα κτίρια «Ατλαντας» και «Φάρος» (προϋπολογισμού 74 εκατομμυρίων) και η ηλοποίηση περιφερειακών κέντρων επιχειρήσεων πολιτικής προστασίας (ΠΕΚΕΠΠ) μέσω ΣΔΙΤ (προϋπολογισμού 19 εκατομμυρίων). Πιο συγκεκριμένα, πρόκειται για τα:

α. Μέτρο-Επένδυση 16909 – Υποδομή Θέσπιση στρατηγικής εθνικής διαχείρισης κινδύνου καταστροφών (74 εκατομμύρια). Δημιουργία ενός στρατηγικού εθνικού κέντρου διαχείρισης κινδύνου καταστροφών στα κτίρια «Ατλαντας» και «Φάρος», Παράδοση τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού για τα 13 περιφερειακά κέντρα επιχειρήσεων πολιτικής προστασίας, Κατασκευή νέων κτιριακών εγκαταστάσεων και εξοπλισμού γραφείου για τα εκπαιδευτικά ιδρύματα για την Πολιτική Προστασία και το Πυροσβεστικό Σώμα κοκ.

β. Μέτρο-Επένδυση 16283 – Υλοποίηση περιφερειακών κέντρων επιχειρήσεων πολιτικής προστασίας (ΠΕΚΕΠΠ) μέσω ΣΔΙΤ (19 εκατ.).

Εγκληματική διαχείριση για τις φυσικές καταστροφές: Πώς η κυβέρνηση απέτυχε να θωρακίσει τη χώρα μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης
Mετά το καταστροφικό κύμα κακοκαιρίας Daniel που έπνιξε στην κυριολεξία τον Θεσσαλικό κάμπο (Μεταμόρφωση Καρδίτσας. 12 Σεπτεμβρίου 2023) (ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ / EUROKINISSI)

Εκτός και τα έργα αποκατάστασης μετά την καταιγίδα «Daniel»

Η ελληνική κυβέρνηση υποστήριξε ότι τα ορόσημα για την αποκατάσταση προσβασιμότητας μετά τις καταστροφικές επιπτώσεις της καταιγίδας «Daniel» είναι εν μέρει πλέον μη εφικτά

Η κατάληξη αυτή είχε προαναγγελθεί ήδη από τον Ιούλιο του 2025, όταν με την τότε αναθεώρηση του ελληνικού Σχεδίου «Ellada.2.0» είχαμε σωρεία απεντάξεων και υποβαθμίσεων έργων υποδομής για την Πολιτική Προστασία ευρύτερα (δηλαδή πέραν της πυροπροστασίας).[5]

Μεταξύ αυτών, ενδεικτικά, τα εξής:

Σύμφωνα με το κείμενο, η ελληνική κυβέρνηση υποστήριξε ότι τα ορόσημα 347, 348, 349 και 350 του μέτρου 16999 για την αποκατάσταση προσβασιμότητας μετά τις καταστροφικές επιπτώσεις της καταιγίδας «Daniel» είναι εν μέρει πλέον μη εφικτά, λόγω του υψηλότερου από το αναμενόμενο κόστους αποκατάστασης.

Τα συγκεκριμένα ορόσημα του μέτρου 16999 αφορούν: το 347 την υπογραφή όλων των συμβάσεων προμηθειών, υπηρεσιών (συμπεριλαμβανομένων των μελετών) και έργων που απαιτούνται για την αποκατάσταση και την ανθεκτικότητα του οδικού δικτύου στις περιοχές που επλήγησαν – ήταν προγραμματισμένο για το 2ο τρίμηνο του 2024, το 348 την υπογραφή όλων των συμβάσεων προμηθειών, υπηρεσιών (συμπεριλαμβανομένων των μελετών) και έργων που απαιτούνται για την αποκατάσταση και την ανθεκτικότητα του σιδηροδρομικού δικτύου στις περιοχές που επλήγησαν (ήταν επίσης προγραμματισμένο για το 2ο τρίμηνο του 2024), το ορόσημο 349 την έκθεση ολοκλήρωσης ανεξάρτητου μηχανικού, επικυρωμένη από το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, για την αποκατάσταση και την ανθεκτικότητα του οδικού δικτύου στις περιοχές που επλήγησαν – ήταν προγραμματισμένο για το 4ο τρίμηνο του 2025, και το ορόσημο 350 την έκθεση ολοκλήρωσης ανεξάρτητου μηχανικού, επικυρωμένη από το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, για την αποκατάσταση και την ανθεκτικότητα του σιδηροδρομικού δικτύου στις περιοχές που επλήγησαν – ήταν προγραμματισμένο για το 4ο τρίμηνο του 2025.

Πηγές-παραπομπές:

[1] https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CONSIL:ST_10152_2021_ADD_1
[2] https://greece20.gov.gr/wp-content/uploads/2025/12/CONSIL_ST_15754_2025_ADD_1_EL_TXT.pdf
[3] https://greece20.gov.gr/wp-content/uploads/2025/12/ST-15754-2025-INIT_el.pdf
[4] https://greece20.gov.gr/wp-content/uploads/2025/12/ST-15754-2025-INIT_el.pdf
[5] Proposal for a COUNCIL IMPLEMENTING DECISION amending Implementing Decision (EU) (ST 10152/21 INIT; ST 10152/21 ADD 1) of 13 July 2021 on the approval of the assessment of the recovery and resilience plan for Greece

ΠΗΓΗ 

- ΣΧΕΤΙΚΟ:  

 

Απόλυτη καταστροφή: Το 42% των δασών της Αττικής κάηκε μέσα σε 10 χρόνια

Στάχτη πάνω από 800.000 στρέμματα.

Ανησυχητικά είναι τα στοιχεία που παρουσιάζει το Meteo.gr μετά και τις τελευταίες δασικές πυρκαγιές στην Αττική, καθώς σχεδόν τα μισά δάση στα ηπειρωτικά της Περιφέρειας έχουν καεί μέσα σε δέκα χρόνια.

Η επικαιροποιημένη μελέτη, η οποία ενσωματώνει και τα δεδομένα από τη μεγάλη πυρκαγιά που εκδηλώθηκε στις 31 Ιουλίου 2026 στο Πόρτο Γερμενό, δείχνει ότι το ποσοστό των καμένων δασικών εκτάσεων αυξήθηκε σημαντικά.

Λίγο πριν από την έναρξη της φετινής αντιπυρικής περιόδου, είχε καεί το 38% των δασών της Αττικής την τελευταία 9ετία, ενώ πλέον το ποσοστό αυτό φτάνει στο 42%.

Η επικαιροποίηση έγινε μετά την μεγάλη δασική πυρκαγιά στο Πόρτο Γερμενό.

Στάχτη πάνω από 800.000 στρέμματα

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Meteo, από το 2017 έως και τις 3 Αυγούστου 2026 καταγράφηκαν 15 μεγάλες δασικές πυρκαγιές στην ηπειρωτική Αττική.

Με βάση τα δεδομένα της Υπηρεσίας Ταχείας Χαρτογράφησης Copernicus και του Ευρωπαϊκού Συστήματος Πληροφόρησης για τις Δασικές Πυρκαγιές (EFFIS), οι φωτιές αυτές έχουν καταστρέψει περισσότερα από 800.000 στρέμματα γης.

Όπως διακρίνεται και στην εικόνα, στο Πόρτο Γερμενό έχουν καεί 102.000 στρέμματα, 116.000 στρέμματα στα Δερβενοχώρια και 84.000 στρέμματα στη Βαρυμπόμπη.

Η συνολική έκταση της ηπειρωτικής Περιφέρειας Αττικής –χωρίς να υπολογίζονται η Τροιζηνία, τα νησιά και το Λεκανοπέδιο– ανέρχεται σε περίπου 2,5 εκατομμύρια στρέμματα.

Από αυτή την έκταση, περίπου 800.000 στρέμματα έχουν καεί την τελευταία δεκαετία, γεγονός που σημαίνει ότι οι πυρκαγιές έχουν πλήξει σχεδόν το 32% της συνολικής επιφάνειας της περιοχής.

Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η εικόνα για τις δασικές εκτάσεις. Σύμφωνα με την ανάλυση, τα δάση της ηπειρωτικής Αττικής καλύπτουν περίπου 1.230.000 στρέμματα, εκ των οποίων 512.000 στρέμματα έχουν παραδοθεί στις φλόγες από το 2017 μέχρι σήμερα. Με άλλα λόγια, μέσα σε δέκα χρόνια έχει καεί περίπου το 42% του δασικού πλούτου της περιοχής.

Στάχτη 134.585 στρέμματα σε Δυτική Αττική και Βοιωτία

Σύμφωνα με την τελευταία εκτίμηση της υπηρεσίας Copernicus, με βάση δορυφορική εικόνα που ελήφθη χθες στις 12:16, η συνολική πληγείσα έκταση από την πυρκαγιά στην Αττική και τη Βοιωτία ανέρχεται σε 134.585 στρέμματα.

Ειδικότερα, η έκταση της πυρκαγιάς στην περιοχή Ξηρονομής Βοιωτίας υπολογίζεται σε 30.966 στρέμματα, ενώ στην περιοχή Αττικής – Βοιωτίας (Πόρτο Γερμενό) ανέρχεται σε 103.619 στρέμματα.