Πέρα από το LNG – Μια προσπάθεια να μάθουμε αλλά κυρίως να κινητοποιηθούμε για το τι θα συμβεί δίπλα μας
Της Σταυρούλας Πουλημένη
Γιατί μια τοπική κοινωνία να μη γνωρίζει τίποτα για έργα που σχεδιάζονται δίπλα της και έχουν επιπτώσεις στο περιβάλλον και την ποιότητα ζωής των κατοίκων της; Ποιες είναι οι ενεργειακές επιλογές που προωθούνται για τη Θεσσαλονίκη εν μέσω κλιματικής κρίσης; Πώς μπορούν οι πολίτες να συμμετέχουν στη διοργάνωση δράσεων και τη διαμόρφωση εναλλακτικών προτάσεων; Γιατί να επενδύσουμε σε υποδομές ορυκτού αερίου αντί σε παρεμβάσεις που βελτιώνουν άμεσα την ποιότητα ζωής στην πόλη;
 |
| Photo Credit: Αφροδίτη Μιχαηλίδου |
Η εκδήλωση «Πέρα από το LNG: Hackathon για το ενεργειακό μέλλον της Θεσσαλονίκης», που συνδιοργάνωσαν στις 9 Ιουλίου η Greenpeace, το Ίδρυμα Χάινριχ Μπέλ Θεσσαλονίκης και το Goethe Institut, έθεσε αυτά τα ερωτήματα με αφορμή την επιχειρούμενη εγκατάσταση σταθμού LNG στον κόλπο της Θεσσαλονίκης. Πρόκειται για ένα έργο που σχεδιάζεται αθόρυβα ενώ έχει προκαλέσει ανησυχίες και αντιδράσεις από Δήμους, πολίτες, επιστήμονες, οργανώσεις και τοπικούς φορείς, ανησυχίες, ωστόσο, που δεν αναδεικνύονται σταθερά στον δημόσιο διάλογο. Αυτό το σημαντικό έλλειμμα ενημέρωσης αναδείχθηκε στην περσινή εκδήλωση της Greenpeace και του Ιδρύματος Χάινριχ Μπελ Θεσσαλονίκης, όπου εξετάστηκαν οι επιπτώσεις και το αποτύπωμα ενός τέτοιου πλωτού σταθμού στη πόλη. Η πρόσφατη απόρριψη της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για αντίστοιχο έργο στον Παγασητικό Κόλπο –με το σκεπτικό ότι οι επιπτώσεις είναι εξαιρετικά σημαντικές– υπογραμμίζει την ανάγκη για ουσιαστική ενημέρωση και συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών.
 |
Οι ομάδες του Hackathon συζητούν/ Photo Credit: Αφροδίτη Μιχαηλίδου |
Στην εκδήλωση που συντόνισε στη Θεσσαλονίκη η δημοσιογράφος Ευγενία Χατζηγεωργίου συμμετείχαν εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών, πανεπιστημιακοί, φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης, επαγγελματίες του ενεργειακού τομέα, νέοι επιστήμονες ενώ παράλληλα παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα ενός διαγωνισμού ιδεών (hackathon) που πραγματοποιήθηκε την προηγούμενη μέρα στο Goethe Institut (8 Ιουλίου) με στόχο να διερευνηθούν τα ανοιχτά ερωτήματα και να προταθούν εφαρμόσιμες λύσεις για ένα «καθαρότερο» περιβαλλοντικά και ενεργειακά μέλλον. Το hackathon αποτελεί μια δομημένη συνεργατική διαδικασία, όπου μικρές ομάδες με διαφορετικές γνώσεις και εμπειρίες εργάζονται πάνω σε συγκεκριμένα ερωτήματα και θεματικές και αναπτύσσουν προτάσεις μέσα σε περιορισμένο χρονικό διάστημα. Στην προκειμένη περίπτωση αυτές αφορούσαν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και την ποιότητα ζωής εξαιτίας της εγκατάστασης LNG, την ενημέρωση και ενεργοποίηση των πολιτών, τις ενεργειακές ανάγκες και τις εναλλακτικές λύσεις.
 |
Οι ομάδες του Hackathon συζητούν/ Photo Credit: Αφροδίτη Μιχαηλίδου |
Ανοίγοντας την εκδήλωση ο Κώστας Καλούδης, υπεύθυνος της εκστρατείας για το κλίμα και την ενέργεια στο ελληνικό γραφείο της Greenpeace , αναφέρθηκε στην έρευνα κοινού που πραγματοποίησε πρόσφατα η Greenpeace, μέσω της οποίας διαπιστώθηκε ότι ελάχιστος κόσμος γνώριζε για το σχέδιο της εγκατάστασης LNG στον κόλπο της Θεσσαλονίκης ενώ παράλληλα αναφέρθηκε στην ευτυχή συγκυρία της νίκης των πολιτών της Μαγνησίας. Όπως είπε, «οι κάτοικοι της Μαγνησίας έγκαιρα συνειδητοποίησαν την απειλή για την πόλη τους και άρχισαν να αντιδρούν, δημιούργησαν ένα κίνημα, και έτσι υπήρχε όχι απλά εγρήγορση στην πόλη, αλλά και κινητοποίηση και πολλή οργάνωση μέχρι στο σημείο που τελικά το σχέδιο αυτό ακυρώθηκε πριν λίγες εβδομάδες».
 |
| Photo Credit: Αφροδίτη Μιχαηλίδου |
«Θέλουμε να οργανώσουμε μια συνέχεια, να δώσουμε μια ώθηση στον κόσμο της Θεσσαλονίκης που ασχολείται γενικότερα με τα κοινά, που θέλει να δει περισσότερη ευημερία για τους ανθρώπους, η οποία βέβαια να συνάδει με την περιβαλλοντική προστασία» πρόσθεσε.
 |
Ο Κώστας Καλούδης, υπεύθυνος της εκστρατείας για το κλίμα και την ενέργεια στο ελληνικό γραφείο της Greenpeace/Photo Credit: Αφροδίτη Μιχαηλίδου |
Μια σπουδαία νίκη
Χρήσιμες πληροφορίες και συμπεράσματα σχετικά με το πώς οργανώθηκε το τοπικό κίνημα της Μαγνησίας ενάντια στο LNG μοιράστηκε ο Ναπολέων Κολοβός, πρόεδρος του Συλλόγου Προστασίας και Ανάδειξης του Παγασητικού Κόλπου «Ο Παγασητικός μας ενώνει».
Η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για το LNG απορρίφθηκε από την αρμόδια διεύθυνση του Υπουργείου Περιβάλλοντος, αναδεικνύοντας ως βάσιμες τις ανησυχίες και τους φόβους που είχαν εκδηλωθεί σχετικά με την εγκατάσταση του από την επιστημονική κοινότητα και τους τοπικούς φορείς.
Ο Ν. Κολοβός έκανε λόγο για μια καθημερινή μάχη πέντε χρόνων μέσα από την εκπομπή καθαρού μηνύματος και την ενημέρωση των πολιτών για τις επιπτώσεις του LNG.
 |
Ο Ναπολέων Κολοβός, η Ευγενία Χατζηγεωργίου και η Γιάννα Τσόκου στη συζήτηση για την ανάπτυξη των κινημάτων γύρω από περιβαλλοντικά ζητήματα/Photo Credit: Αφροδίτη Μιχαηλίδου |
Κομβικής σημασίας για τον αγώνα ήταν η σύνδεση τοπικών κινημάτων, αντιδράσεων και κινήσεων που έτρεχαν παράλληλα και κατάφεραν να συσπειρωθούν σε μικρό χρόνο. Μέσα από μια ομάδα στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης που απέκτησε χιλιάδες μέλη έγινε εφικτή μια δημόσια συνάθροιση που ανέδειξε και μια συντονιστική επιτροπή του αγώνα. Σημαντικές πτυχές του αγώνα, σύμφωνα με τον ίδιο, ήταν η συμφωνία στον συντονισμό του να μην υπάρχουν κομματικές εκπροσωπήσεις. Απαραίτητη κρίθηκε η σύνδεση με επιστημονικούς φορείς καθώς και τις τοπικές αρχές των περιοχών. Πάνω από 120 φορείς συμμετείχαν στον Συντονισμό από περιοχές που γειτνιάζουν με τον Παγασητικό, πλην του Δήμου Βόλου.
Δύο μεγάλα συλλαλητήρια με τη συμμετοχή δεκάδων φορέων, εκ των οποίων το δεύτερο τον Νοέμβριο του 2025 με αφορμή την Σύνοδο των υπουργών ενέργειας στο Ζάππειο (όπου είχε γίνει γνωστό ότι θα ανακοινωνόταν ο τρίτος σταθμός FSRU στον Βόλο) έδωσε μια αποστομωτική κοινωνική απάντηση στα επιχειρούμενα τότε σχέδια. Αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με τον Ν. Κολοβό, η κοινωνία απέρριψε το LNG στο Βόλο όχι μόνο ως μη οικονομικά και πολιτικά βιώσιμο αλλά ως καταστροφικό για το θαλάσσιο και το αέριο περιβάλλον και την ασφάλεια των κατοικημένων περιοχών.
Η εμπειρία των κινημάτων της Θεσσαλονίκης, οδικός χάρτης και για τη μάχη ενάντια στο LNG
 |
| Photo Credit: Αφροδίτη Μιχαηλίδου |
Τη σημασία της ανάπτυξης μεγάλων κινημάτων στη Θεσσαλονίκη για την προστασία του περιβάλλοντος και του πολιτισμού ανέδειξε η Γιάννα Τσόκου, θεατρολόγος, ενεργή στα κινήματα της πόλης και ιδιαίτερα σε αυτά του νερού και της προστασίας των αρχαιοτήτων του σταθμού Μετρό Βενιζέλου.
Για την κα Τσόκου μια εμπειρία άμεσα συνδεδεμένη με το θέμα του LNG είναι φυσικά το κίνημα για το νερό που οδήγησε στο δημοψήφισμα του 2014. Το τελευταίο οργανώθηκε από τα κάτω μέσα από την καλή συνεργασία τοπικής αυτοδιοίκησης και πολιτών. «Το νερό μας συνέδεσε ως πολίτες» είπε χαρακτηριστικά.
Ακόμη, όμως, και αγώνες, όπως για την προστασία των αρχαιοτήτων της Βενιζέλου, παρόλο που φαινομενικά έχασαν -καθώς οι αρχαιότητες αποσπάστηκαν και επανατοποθετήθηκαν- δεν είναι, όπως είπε, χαμένοι αγώνες. Όπως χαρακτηριστικά συμπέρανε η κα Τσόκου, η κινητοποίηση γύρω από το θέμα αυτό «διέσωσε έστω και αυτό που βλέπουμε σήμερα στον σταθμό με τον τρόπο που το βλέπουμε». Πλέον ένας άλλος αγώνας, αυτός για τη δημιουργία μητροπολιτικού πάρκο στη ΔΕΘ ελλείψει πρασίνου στην πόλη οδήγησε στη συλλογή 23.000 υπογραφών για τη διενέργεια δημοψηφίσματος που δυστυχώς δεν αναγνωρίστηκαν από τη δημοτική αρχή. Ωστόσο και αυτός ο αγώνας συνεχίζεται.
Έτσι, αποδεικνύεται, σύμφωνα με την ίδια, ότι οι περιβαλλοντικοί αγώνες είναι μακροπρόθεσμοι αγώνες αλλά και ότι η Θεσσαλονίκη δεν είναι μόνο μια συντηρητική πόλη, καθώς δείχνει να κινητοποιείται τόσο για περιβαλλοντικά ζητήματα αλλά και ενάντια στις ιδιωτικοποιήσεις δημόσιων αγαθών.
Καθοριστικό για τον αγώνα ενάντια στο LNG θα είναι, όπως είπε, «να αναγνωρίσουμε ποιοι πλήττονται άμεσα από αυτό που πρόκειται να γίνει, να δημιουργήσουμε τον πυρήνα των ανθρώπων εκείνων που θα κινητοποιήσουν και ευρύτερο κόσμο και θα σπάσουν το φράγμα της απουσίας ενημέρωσης».
 |
| Photo Credit: Αφροδίτη Μιχαηλίδου |
Ξεκινάει η καμπάνια για τις επιπτώσεις του LNG στη Θεσσαλονίκη
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης παρουσιάστηκαν οι ιδέες των τριών ομάδων που την προηγούμενη μέρα εργάστηκαν στο πλαίσιο του hackathon πάνω στους πιθανούς τρόπους ενημέρωσης των πολιτών σχετικά με τις επιπτώσεις του LNG , ενεργοποίησής τους και εύρεσης εναλλακτικών στη χρήση ορυκτού αερίου. Η διαδικασία αυτή έδωσε τη δυνατότητα σε ανθρώπους που ασχολούνται με περιβαλλοντικά ζητήματα από διαφορετικούς κοινωνικούς και επαγγελματικούς χώρους να έρθουν σε επαφή και να προτείνουν συλλογικές λύσεις στο πρόβλημα.
 |
| Photo Credit: Αφροδίτη Μιχαηλίδου |
Η αξιολόγηση των προτάσεων που παρουσιάστηκαν στην εκδήλωση από τους εκπροσώπους και των τριών ομάδων έγινε με βάση τη σαφήνεια ανάδειξης του προβλήματος, την ποιότητα της λύσης, τη δυνατότητα πιλοτικής εφαρμογής, τον πιθανό αντίκτυπο και την ποιότητα της παρουσίασης της εισήγησης εκ μέρους κάθε ομάδας. «Νικήτρια» ομάδα αναδείχθηκε η πρώτη, που ασχολήθηκε περισσότερο με την ενημέρωση των πολιτών πάνω στις επιπτώσεις του σταθμού FSRU (Πλωτή Μονάδα Αποθήκευσης και Επαναεριοποίησης). Ωστόσο, αποφασίστηκε η συνεργασία και των τριών στην έναρξη καμπάνιας που θα στηριχθεί άμεσα από τους διοργανωτές της εκδήλωσης.
Σε κίνδυνο ο κόλπος της Θεσσαλονίκης
Πρέπει να αναφερθεί ότι στην επιστημονική τεκμηρίωση των επιπτώσεων καθοριστικό ρόλο έπαιξε η παρουσίαση τους από τον Γιάννη Κρεστενίτη, Ομότιμο Καθηγητή Παράκτιας Τεχνικής και Ωκεανογραφίας στο ΑΠΘ, κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας των ομάδων.
Συνοπτικά, ο καθηγητής αναφέρθηκε στις σοβαρές επιπτώσεις μιας εγκατάστασης σταθμού FSRU στον κόλπο της Θεσσαλονίκης αναφέροντας αυτές στο θαλάσσιο περιβάλλον, την ατμόσφαιρα και φυσικά τη συμβολή του στην κλιματική αλλαγή λόγω των εκπομπών μεθανίου που έχει μια τέτοια μονάδα.
Ο σταθμός FSRU σχεδιάζεται 3,5 χιλιόμετρα από τον Έκτο Προβλήτα του Λιμανιού, 4,4 χιλιόμετρα από το Μέγαρο Μουσικής και 4,1 χιλιόμετρα από το Καραμπουρνάκι. Ο σταθμός θα έχει δύο πλοία μονίμως αγκυροβολημένα στο σημείο εκείνο και υπό την έννοια αυτή διαφέρει από αυτόν που έχει εγκατασταθεί στην Αλεξανδρούπολη, που διαθέτει μόνο ένα. Η έκταση που θα καταλαμβάνουν τα δύο πλοία (πλοίο πρόσδεσης και πλοίο μεταφοράς) ανέρχεται στα περίπου 75 με 80 στρέμματα. Επιπλέον, ο χώρος αυτός βρίσκεται πολύ κοντά στο θαλάσσιο όριο των προστατευόμενων περιοχών του Όρμου της Θεσσαλονίκης.
Αξίζει να αναφερθεί ότι πρόκειται για μια ήδη επιβαρυμένη περιοχή, που δέχεται πλήθος ανθρωπογενών και φυσικών πιέσεων όσον αφορά το μεγάλο ποσό θρεπτικών στοιχείων που εισρέει στον κόλπο, ποτάμια, αρδευτικά δίκτυα, δίκτυα ομβρίων κ.ά. Είναι ταυτόχρονα, όμως, μια περιοχή που χρησιμοποιείται από διάφορους θαλάσσιους οργανισμούς ως πεδίο αναπαραγωγής.
 |
| ΔΕΙΤΕ ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΕΔΩ |
Η σημαντικότερη βλάβη στο περιβάλλον προέρχεται από την αεριοποίηση του υγροποιημένου αερίου που μεταφέρεται σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες. Για να θερμανθεί και να γίνει ξανά αέριο χρησιμοποιείται το θαλασσινό νερό το οποίο στη συνέχεια απορρίπτεται στο θαλάσσιο περιβάλλον, διαδικασία που θα επιβαρύνει, όπως είπε ο καθηγητής, λόγω της χαμηλής θερμοκρασίας του στους θαλάσσιους οργανισμούς και το θαλάσσιο οικοσύστημα του Θερμαϊκού Κόλπου (θερμική ρύπανση λόγω διαφοράς θερμοκρασίας μεγαλύτερης των 7 βαθμών Κελσίου). Ακόμη όμως και η διαδικασία αναρρόφησης του νερού για τους σκοπούς της υγροποίησης θα συμπαρασύρει ό,τι βρίσκεται στη μάζα του, πλαγκτόν, ψάρια, αυγά ψαριών κ.ά που θα θανατωθούν λόγω των χημικών που θα εισέρχονται στο νερό που θα χρησιμοποιείται.
Σημαντική διάσταση στο ζήτημα αποτελεί το γεγονός ότι ο σταθμός δε θα κατασκευαστεί για να προσφέρει ενέργεια στο ελληνικό σύστημα αλλά αέριο προς εξαγωγή, δεν καλύπτει δηλαδή τις τοπικές ανάγκες. Τέλος, σημαντικό κομμάτι των επιπτώσεων αποτελεί η ακουστική ρύπανση λόγω του θορύβου που παράγουν τα πλοία ενώ η γειτνίαση με κατοικημένες περιοχές αυξάνει τις επιπτώσεις από ενδεχόμενο ατύχημα, όπως συνέβη πρόσφατα στο Κατάρ με το ωστικό κύμα να φτάνει σε απόσταση 70 χιλιομέτρων από την πρωτεύουσα της χώρας, τη Ντόχα.
*Το ρεπορτάζ έγινε με την υποστήριξη του ελληνικού γραφείου της Greenpeace και η εκδήλωση καλύφθηκε βιντεογραφικά και φωτογραφικά από το Alterthess
***
 |
| Φωτογραφία Εξωφύλλου: DIMITRI MESSINIS, Credit: Eurokinissi, Creator: DIMITRI MESSINIS |
“Πρίνος CO₂”
Γιατί ένα έργο CCS ανάμεσα σε σεισμικά ρήγματα μπορεί να είναι κακή ιδέα;
Εδώ και μήνες, κάτοικοι και φορείς της Καβάλας και της Θάσου, σε σύνδεση με περιβαλλοντικές οργανώσεις και επιστήμονες, αντιδρούν ενάντια στο «Πρίνος CO₂», την πρώτη εγκατάσταση μόνιμης αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, η οποία θα υλοποιηθεί από την EnEarth (θυγατρική της Energean) στον Πρίνο Καβάλας.
Το “Πρίνος CO₂” είναι ένα έργο CCS – δέσμευσης κι αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα. Η CCS είναι μια τεχνολογία που υπόσχεται ότι μειώνει τις εκπομπές CO₂ πριν φτάσουν στην ατμόσφαιρα. Η διαδικασία προβλέπει τη δέσμευση CO₂ στην πηγή παραγωγής του (δηλαδή τις βιομηχανίες και τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής), τη μεταφορά του και την αποθήκευσή του σε γεωλογικούς σχηματισμούς και σε κοιτάσματα πετρελαίου που έχουν εξαντληθεί, όπως είναι ο Πρίνος.
Το Alterthess μίλησε με τον Γεράσιμο Παπαδόπουλο, σεισμολόγο και μέλος του Συμβουλίου Διοίκησης του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου, που έχει συμμετάσχει ενεργά με γνωμοδοτήσεις και δημόσιες παρεμβάσεις στον αγώνα των κατοίκων για τους σοβαρότατους περιβαλλοντικούς κινδύνους που επιφυλάσσει ένα τέτοιας κλίμακας και φύσης έργο σε μια ήδη επιβαρυμένη περιοχή η οποία, όπως μας εξηγεί, βρίσκεται μάλιστα εν μέσω ενεργών ρηγμάτων.
Ακούστε το σχετικό podcast:
Έρευνα-σενάριο: Σταυρούλα Πουλημένη
Επεξεργασία ήχου-μοντάζ: Μενέλαος Εξίογλου
ΠΗΓΗ: alterthess.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου