Οι βραβευμένοι δημιουργοί του No Other land στο φεστιβάλ Βενετίας με νέο ντοκιμαντέρ
Το «NAZA», το νέο ντοκιμαντέρ των Ισραηλινών σκηνοθετών Γιουβάλ Άμπραχαμ και Ρέιτσελ Σορ, δύο εκ των τεσσάρων δημιουργών του οσκαρικού «No Other Land», κάνει την παγκόσμια πρεμιέρα του στο 83ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας και φέρνει στο προσκήνιο σοκαριστικές αποκαλύψεις για τον τρόπο με τον οποίο ο ισραηλινός στρατός επέλεγε και να εντόπιζε τους λεγόμενους «στόχους» στη Γάζα.
Το NAZA γυρισμένο τη νύχτα στις ταράτσες του Τελ Αβίβ, εξετάζει τους μηχανισμούς πίσω από την ισραηλινή εκστρατεία βομβαρδισμών στη Γάζα. Το NAZA είναι ο όρος, το στρατιωτικό ακρωνύμιο, που χρησιμοποιείται από τις ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών για να δηλώσει τον αριθμό των αμάχων που εκτιμάται ότι θα σκοτωθούν σε ένα αεροπορικό πλήγμα.
Το ντοκιμαντέρ βασίζεται σε σειρά δημοσιογραφικών ερευνών που δημοσιεύθηκαν μεταξύ 2023 και 2025 από τρία μέσα -το ισραηλινοπαλαιστινιακό +972 Magazine, το εβραϊκό Local Call (Sikha Mekomit) και τον Guardian- οι οποίες επικεντρώθηκαν, μεταξύ άλλων, στον τρόπο επιλογής στόχων από τον ισραηλινό στρατό και συγκεκριμένα, στη χρήση αυτοματοποιημένων και τεχνητής νοημοσύνης συστημάτων στη διαδικασία των βομβαρδισμών.
Μία από τις σημαντικότερες έρευνες, που δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο του 2024 από το +972 και το Local Call και υπογράφεται από τον Γιουβάλ Άμπραχαμ, αφορούσε το σύστημα «Lavender». Βασισμένη σε μαρτυρίες έξι Ισραηλινών αξιωματικών των υπηρεσιών πληροφοριών, η έρευνα αποκάλυψε πώς χρησιμοποιήθηκε το Lavender για να κατατάξει δεκάδες χιλιάδες Παλαιστινίους ως πιθανούς στρατιωτικούς στόχους. Περιέγραφε επίσης το «Where’s Daddy?», ένα σύστημα για το οποίο επίσης έχουμε μιλήσει σε παλαιότερο άρθρο και που, σύμφωνα με τις πηγές χρησιμοποιούνταν για να εντοπίζει πότε οι φερόμενοι ως στόχοι βρίσκονταν στα σπίτια τους.
Ένας από τους αξιωματικούς είχε δηλώσει χαρακτηριστικά: «Δεν μας ενδιέφερε να σκοτώνουμε τους μαχητές της Χαμάς μόνο όταν βρίσκονταν σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις ή όταν συμμετείχαν σε στρατιωτική δραστηριότητα. Αντιθέτως, ο IDF βομβάρδιζε τα σπίτια τους χωρίς δισταγμό, ως πρώτη επιλογή. Είναι πολύ πιο εύκολο να βομβαρδίσεις το σπίτι μιας οικογένειας. Το σύστημα είναι κατασκευασμένο ώστε να τους αναζητά σε τέτοιες καταστάσεις».
Άλλος αξιωματικός είχε δηλώσει: «Όλοι στη Γάζα έχουν ένα σπίτι. Επομένως, είναι βολικό για μαζικό εντοπισμό, έχεις ένα σταθερό σημείο αναφοράς για κάθε στόχο».
Όσον αφορά τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης οι πηγές διευκρίνισαν ότι όταν επρόκειτο για έναν ύποπτο «χαμηλόβαθμο» μαχητή της Χαμάς που είχε επισημανθεί από την τεχνητή νοημοσύνη, ο στρατός χρησιμοποιούσε κατά κανόνα μόνο «χαζές» βόμβες – δηλαδή μη κατευθυνόμενα πυρομαχικά – οι οποίες κατέστρεφαν ολόκληρο το σπίτι μαζί με όσους βρίσκονταν μέσα, απλά επειδή ήταν φθηνότερες.
Ένας ακόμα από τους αξιωματικούς των υπηρεσιών πληροφοριών που έδωσαν συνέντευξη για την έρευνα είχε δηλώσει: «Δεν θέλεις να σπαταλάς ακριβές βόμβες σε ασήμαντους ανθρώπους. Κοστίζει πάρα πολύ στο κράτος και υπάρχει έλλειψη».
Η επιλογή χιλιάδων ανθρώπων ως στόχων βομβαρδισμού ωστόσο, σύμφωνα με τις πηγές, πραγματοποιήθηκε με πολύ μεγάλη εξάρτηση από το σύστημα Lavender, σε τέτοιο βαθμό ώστε μία πηγή κατέθεσε ότι οι άνθρωποι που συμμετείχαν στη διαδικασία λειτουργούσαν ουσιαστικά ως «σφραγίδα έγκρισης» των αποτελεσμάτων της μηχανής. Η ίδια πηγή δήλωσε ότι αφιέρωνε περίπου «20 δευτερόλεπτα» για τον έλεγχο κάθε στόχου προτού εγκρίνει το χτύπημα. Σημειώνεται ότι κατά την «πιλοτική εφαρμογή» των συστημάτων η υποτιθέμενη ακρίβεια του Lavender στην αναγνώριση των στόχων είχε υπολογιστεί στο 90%.
«Δεν υπήρχε πολιτική μηδενικών σφαλμάτων. Τα λάθη αντιμετωπίζονταν στατιστικά», είπε η πηγή. «Λόγω της κλίμακας και του μεγέθους, η προσέγγιση ήταν ότι ακόμη κι αν δεν γνωρίζεις με βεβαιότητα ότι η μηχανή έχει δίκιο, γνωρίζεις ότι, στατιστικά, είναι εντάξει. Οπότε προχωράς».
Για κάθε χαμηλόβαθμο μέλος της Χαμάς που υπεδείκνυε το Lavender, σύμφωνα με τις πηγές, ο στρατός ενέκρινε κατά την αρχική περίοδο του πολέμου τον θάνατο έως και 15–20 αμάχων, ενώ στις περιπτώσεις όπου ο στόχος ήταν ανώτερο στέλεχος της Χαμάς, ο IDF ενέκρινε τον ενδεχόμενο θάνατο περισσότερων από 100 αμάχων.
Οι ερευνητές σημειώνουν ότι στο παρελθόν, ο στρατός δεν ενέκρινε καν τη δολοφονία χαμηλόβαθμων μαχητών μέσα στα σπίτια τους υπό συνθήκες που συνεπάγονταν παράπλευρες απώλειες.
Προγενέστερη έρευνα είχε φέρει στο φως και το «Habsora» («The Gospel»), ένα ακόμη σύστημα υποβοήθησης της παραγωγής στρατιωτικών στόχων. Ο Guardian ανέφερε τον Δεκέμβριο του 2023 ότι το Habsora μπορούσε να παράγει προτάσεις στόχων με μεγάλη ταχύτητα, αξιοποιώντας την αυτοματοποιημένη επεξεργασία πληροφοριών. Ο ίδιος ο ισραηλινός στρατός είχε αναγνωρίσει δημοσίως τη χρήση του Habsora, υποστηρίζοντας όμως ότι οι προτάσεις του συστήματος ελέγχονταν από ανθρώπους.
Σύμφωνα με στοιχεία του παλαιστινιακού Υπουργείου Υγείας έως τις 29 Μαρτίου 2024 είχαν σκοτωθεί στη Γάζα περισσότεροι από 32.600 Παλαιστίνιοι, μεταξύ των οποίων περισσότερα από 13.000 παιδιά και τουλάχιστον 9.000 γυναίκες. Μεταξύ των πολλών νεκρών, σύμφωνα με τον ΟΗΕ, ένα μεγάλο ποσοστό αφορούσε ολόκληρες οικογένειες που σκοτώθηκαν όταν το Ισραήλ βομβάρδισε τα σπίτια τους.
Γνωρίζοντας τα παραπάνω, καταλαβαίνουμε ότι το NAZA και τα στοιχεία που φέρνει στη μεγάλη οθόνη δεν ήταν μια εύκολη επιλογή για το Φεστιβάλ της Βενετίας. Το 80λεπτο ντοκιμαντέρ, το μοναδικό του φεστιβάλ, διεκδικεί το Χρυσό Λέοντα και έχει προγραμματιστεί για προβολή στις 10 Σεπτεμβρίου.
Την παραγωγή υπογράφουν ο Guardian και ο Τζέιμς Γουίλσον της JW Films, ενώ εκτελεστικός παραγωγός είναι ο Βρετανός σκηνοθέτης Τζόναθαν Γκλέιζερ. Σημειώνεται ότι οι δυο βρίσκονται πίσω από το βραβευμένο με Όσκαρ «The Zone of Interest», ενώ οι Γιουβάλ Άμπραχαμ και Ρέιτσελ Σορ έγιναν διεθνώς γνωστοί ως συνδημιουργοί του «No Other Land», (μαζί με τους Παλαιστίνιους Μπασέλ Άντρα και Χαμντάν Μπαλάλ). Το No Other Land κατέγραψε την καταστροφή παλαιστινιακών κοινοτήτων στη Μασαφέρ Γιάτα της Δυτικής Όχθης και κέρδισε το Όσκαρ Καλύτερου Ντοκιμαντέρ για το 2025.
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ:
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου