Οι ΗΠΑ διαλύουν το διεθνές δίκαιο για λογαριασμό του Ισραήλ

Οι Ηνωμένες Πολιτείες κλιμακώνουν την επίθεση στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ), επιβάλλοντας νέες κυρώσεις στην πρόεδρό του, Τομόκο Ακάνε, και στον Σενεγαλέζο Αμπντουλαγέ Σεγιέ, ανώτερο δικηγόρο της Εισαγγελίας. Η απόφαση ανακοινώθηκε στις 18 Αυγούστου από τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και αποτελεί συνέχεια της εκστρατείας που ξεκίνησε η κυβέρνηση Τραμπ το 2025 εναντίον δικαστών, εισαγγελέων και οργανώσεων που συνδέονται με έρευνες του ΔΠΔ για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Ο Ρούμπιο, ο οποίος είχε δηλώσει τον Ιούλιο ότι θα διαλύσει το ΔΠΔ «τούβλο-τούβλο», μίλησε ξανά για ένα «διεφθαρμένο και θανάσιμα πολιτικοποιημένο υπερεθνικό δικαστήριο», κατηγορώντας το ότι έχει καταχραστεί την εξουσία του και υπερβεί την εντολή του. Για την Ακάνε και τον Σεγιέ ανέφερε ότι «εμπλέκονται άμεσα» σε προσπάθειες του ΔΠΔ να ερευνήσει, συλλάβει, κρατήσει ή διώξει αξιωματούχους κυβερνήσεων που δεν έχουν συναινέσει στη δικαιοδοσία του. Η Ουάσιγκτον δεν διευκρίνισε ποιες συγκεκριμένες ενέργειες αποδίδει στην Ακάνε. Ο Σεγιέ, ωστόσο, έχει συνδεθεί με τις έρευνες της Εισαγγελίας για το Ισραήλ, ενώ ισραηλινά δημοσιεύματα τον εμφανίζουν να εποπτεύει έρευνα για τη χρηματοδότηση εποικισμών και τη διανομή όπλων σε εποίκους στη Δυτική Όχθη.

Η νομική βάση για τις κυρώσεις είναι η εκτελεστική απόφαση 14203, που υπέγραψε ο Ντόναλντ Τραμπ στις 6 Φεβρουαρίου 2025. Το διάταγμα επιτρέπει το πάγωμα περιουσιακών στοιχείων και τον αποκλεισμό από το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα ξένων προσώπων που, κατά την αμερικανική κυβέρνηση, συμμετέχουν ή παρέχουν ουσιώδη υποστήριξη σε ενέργειες του ΔΠΔ κατά Αμερικανών ή υπηκόων συμμαχικών χωρών που δεν έχουν αποδεχθεί τη δικαιοδοσία του Δικαστηρίου.

Μέχρι σήμερα, οι αμερικανικές κυρώσεις που συνδέονται με το ΔΠΔ μπορούν να διακριθούν σε τρεις βασικές κατηγορίες, ανάλογα με την έρευνα ή τη δραστηριότητα για την οποία στοχοποιήθηκαν τα συγκεκριμένα πρόσωπα.

Η πρώτη κατηγορία αφορά την έρευνα για το Αφγανιστάν και ενδεχόμενα εγκλήματα Αμερικανών στρατιωτικών και άλλου προσωπικού. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται οι δικαστές Σόλομι Μπόσα, Λουζ ντελ Κάρμεν Ιμπάνιες Καράνσα και Κίμπερλι Προστ, οι οποίες συνδέθηκαν με αποφάσεις που επέτρεψαν ή προώθησαν την έρευνα.

Η δεύτερη και μεγαλύτερη κατηγορία αφορά τα εγκλήματα του Ισραήλ στη Γάζα, συγκεκριμένα τα εντάλματα σύλληψης κατά του Μπενιαμίν Νετανιάχου και του πρώην υπουργού Άμυνας Γιοάβ Γκάλαντ και τις ευρύτερες έρευνες για το Ισραήλ. Σε αυτή την κατηγορία εντάσσονται τα μέτρα εναντίον του πρώην εισαγγελέα Καρίμ Χαν και των δικαστών Ρεν Αλαπινί-Γκανσού, Μπέτι Χόλερ και Νικολά Γκιγιού, καθώς και των αναπληρωτών εισαγγελέων Ναζάτ Σαμίμ Χαν και Μαμέ Μαντιαγέ Νιάνγκ. Ακολούθησαν οι δικαστές Γκότσα Λορντκιπανίτζε και Ερντενεμπαλσούρεν Ντάμντιν, ενώ πλέον στη λίστα βρίσκονται και η πρόεδρος Τομόκο Ακάνε και ο Αμπντουλαγέ Σεγιέ. Συνολικά, 13 στελέχη του ΔΠΔ βρίσκονται σήμερα στον μακρύ κατάλογο αμερικανικών κυρώσεων.

Η τρίτη κατηγορία αφορά πρόσωπα και οργανώσεις εκτός του ΔΠΔ που κατηγορούνται από την Ουάσιγκτον ότι υποστηρίζουν τις έρευνές του. Σε αυτήν περιλαμβάνεται η ειδική εισηγήτρια του ΟΗΕ για τα παλαιστινιακά εδάφη Φραντσέσκα Αλμπανέζε, καθώς και οι παλαιστινιακές οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων Al-Haq, Al Mezan Center for Human Rights και Palestinian Centre for Human Rights.

Σε ενδιαφέρει

Εκλογές στη Βραζιλία: Λούλα, Μπολσονάρου και η μάχη για το μέλλον

Ποια είναι η νέα πρέσβειρα του Ισραήλ στην Ελλάδα;

Τα ψέματα Νετανιάχου για το Ιράν αλλάζουν τη Μέση Ανατολή και το Ισραήλ

Τα πέντε εντάλματα που ανησυχούσαν το Ισραήλ

Ήδη από το Μάιο ισραηλινά δημοσιεύματα ανέφεραν τότε ότι το ΔΠΔ ενδέχεται να κινηθεί για ακόμη πέντε εντάλματα σύλληψης. Μεταξύ των πιθανών στόχων εμφανίζονταν ο υπουργός Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς, ο υπουργός Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ, ο υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς και δυο ανώτατα στελέχη του IDF. Ειδικά οι πληροφορίες για Σμότριτς και Μπεν-Γκβιρ συνδέονταν με τη Δυτική Όχθη και την επέκταση και χρηματοδότηση εποικισμών, τη μεταφορά ισραηλινού πληθυσμού στα κατεχόμενα εδάφη και τον εξοπλισμό εποίκων.

Το ΔΠΔ δεν επιβεβαίωσε την πληροφορία, επικαλούμενο την εμπιστευτικότητα τέτοιων διαδικασιών. Στις 19 Μαΐου ο ίδιος ο Σμότριτς ωστόσο, έδωσε συνέντευξη Τύπου όπου δήλωσε ότι είχε πληροφορηθεί πως η Εισαγγελία του ΔΠΔ είχε ζητήσει μυστικό ένταλμα σύλληψής του. Με τη φράση «Η Παλαιστινιακή Αρχή ξεκίνησε πόλεμο και θα πάρει πόλεμο», ανακοίνωσε ότι ως αντίποινα την εκκένωση του Χαν αλ-Αχμάρ, της παλαιστινιακής βεδουίνικης κοινότητας στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη, ενώ απείλησε «Υπόσχομαι σε όλους τους εχθρούς μας: αυτή είναι μόνο η αρχή».

Οι απειλές στην Φατού Μπενσούντα

Η πίεση γύρω από την έρευνα για την Παλαιστίνη δεν ξεκίνησε με την κυβέρνηση Τραμπ. Η πρώην επικεφαλής εισαγγελέας Φατού Μπενσούντα, η οποία άνοιξε την προκαταρκτική εξέταση για την Παλαιστίνη το 2015, έχει καταγγείλει σειρά περιστατικών εκφοβισμού.

Σε συνέντευξη που έδωσε πρόσφατα στο Al Jazeera, αναφέρθηκε σε περιστατικό κατά το οποίο δύο άγνωστοι εμφανίστηκαν στο σπίτι της στη Χάγη και της παρέδωσαν φάκελο με 500 δολάρια. Η Μπενσούντα εκτίμησε ότι το μήνυμα ήταν να της δείξουν πως γνώριζαν πού μένει και όχι να την δωροδοκήσουν. Η ολλανδική αστυνομία διαπίστωσε ότι οι τηλεφωνικοί αριθμοί που είχαν δηλώσει οι άνδρες στην εταιρεία ενοικίασης οχημάτων ήταν ισραηλινοί, ωστόσο οι έρευνες δεν προχώρησαν.

Αργότερα μίλησε για τη συνάντηση της με τον τότε επικεφαλής της Μοσάντ, Γιόσι Κοέν. Σύμφωνα με Μπενσούντα το μήνυμα ήταν σαφές – να σταματήσει την έρευνα για την Παλαιστίνη, ενώ αργότερα ακολούθησαν απειλές για την ίδια και την οικογένειά της. Το 2020 η Μπενσούντα έγινε η πρώτη εισαγγελέας του ΔΠΔ που υπέστη τις αμερικανικές οικονομικές κυρώσεις.

Οι αντιδράσεις

Οι νέες κυρώσεις προκάλεσαν αντιδράσεις από κυβερνήσεις κρατών-μελών. Η Ιαπωνία, χώρα καταγωγής της Ακάνε και στενός σύμμαχος των ΗΠΑ, χαρακτήρισε την αμερικανική απόφαση «εξαιρετικά λυπηρή» και επανέλαβε τη σημασία του ΔΠΔ για την αντιμετώπιση εγκλημάτων πολέμου, γενοκτονίας και άλλων σοβαρών διεθνών εγκλημάτων. Η Ολλανδία, που φιλοξενεί το Δικαστήριο στη Χάγη, επανέλαβε επίσης την υποστήριξή της προς την ανεξαρτησία του. H Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Αντόνιο Κόστα δήλωσαν για την ΕΕ ότι στέκονται στο πλευρό της προέδρου και των αξιωματούχων του ΔΠΔ, ενώ η πρεσβεία του Ιράν στην Ιαπωνία έκανε λόγο για ξεκάθαρο στόχο των ΗΠΑ, «να χορηγήσει ασυλία στους δράστες εγκλημάτων πολέμου και γενοκτονίας και να προστατεύσει Αμερικανούς αξιωματούχους και το στρατιωτικό προσωπικό από τη διεθνή δικαιοσύνη».

Το ίδιο το ΔΠΔ χαρακτήρισε τις τελευταίες κυρώσεις «κατάφωρη επίθεση» στην ανεξαρτησία του και προειδοποίησε ότι οι απειλές και τα καταναγκαστικά μέτρα κατά δικαστών και εισαγγελέων πλήττουν την ανεξάρτητη άσκηση των καθηκόντων τους και το διεθνές νομικό πλαίσιο.

Ο Νετανιάχου από την άλλη, αποκάλεσε το ΔΠΔ «δικαστήριο καγκουρό που περιβάλλει την κατάχρηση εξουσίας του με τη γλώσσα του διεθνούς δικαίου» και συνεχάρει το Μάρκο Ρούμπιο, πανηγυρίζοντας για τις εξελίξεις.

ΠΗΓΗ