Το προσφυγικό κύμα προς τον Ισπανικό θύλακα της Θεούτα στην Αφρική: Μια οργανωμένη επιχείρηση και η μακροπρόθεσμη αντιμετώπισή της
Μεταφράζω δύο άρθρα που εξετάζουν το πρόσφατο προσφυγικό κύμα προς τον Ισπανικό θύλακα της Θεούτα. Η πόλη Ceuta, που στα αγγλικά προφέρεται Σούτα αλλά στα ισπανικά προφέρεται Θεούτα, βρίσκεται στις ακτές της Αφρικής, απέναντι από το Γιβραλτάρ, και έχει καθεστώς σχετικής αυτονομίας. Την πόλη, μαζί με την μικρή περιοχή γύρω της που ανήκει στην Ισπανία, διεκδικεί το Μαρόκο, τα εδάφη του οποίου την περιβάλλουν.
Το πρώτο άρθρο είναι του γνωστού μας από προηγούμενα άρθρα, καθηγητή Ιστορίας στο πανεπιστήμιο Koç της Κωνσταντινούπολης, Tarik Cyril Amar και εξετάζει την περίεργη ‘σύμπτωση’ της αιφνίδιας οργανωμένης προσπάθειας πολλών δεκάδων χιλιάδων υποψήφιων οικονομικών μεταναστών να περάσουν από το Μαρόκο στην Θεούτα.
Είναι γνωστό—και έχουν δημοσιευτεί πολλά βίντεο—ότι οι υποψήφιοι μετανάστες μεταφέρονταν με φορτηγά στα σύνορα κατά οργανωμένο τρόπο και εξωθούνταν να περάσουν τους υποτυπώδεις φράκτες των συνόρων και να μπουν στην πόλη της Θεούτα ώστε να προκληθεί χάος. Έχει γραφτεί ότι ο έλεγχός της—ή έστω το χάος εντός της—θα επιτρέψει στους Αμερικανο-Αγγλο-Σιωναζί να ελέγχουν τα στενά του Γιβραλτάρ και από τις δύο ηπείρους.
Το Μαρόκο έχει διαθέσει τους τελευταίους μήνες για να εδραιώσει τη θέση του ως ο σημαντικότερος περιφερειακός εταίρος της Ουάσινγκτον και του Τελ Αβίβ. Μετονόμασε έναν αυτοκινητόδρομο μήκους 1.055 χλμ. που διασχίζει την κατεχόμενη Δυτική Σαχάρα σε «Αυτοκινητόδρομο Προέδρου Ντόναλντ Τζ. Τραμπ».
Τώρα προετοιμάζει στρατεύματα για αποστολή στη Γάζα ως μέρος της λεγόμενης Διεθνούς Δύναμης Σταθεροποίησης — μιας δύναμης που επιλέχθηκε προσεκτικά από το Ισραήλ, στην οποία έχει χορηγηθεί νομική ασυλία από το Υπουργικό Συμβούλιο Ασφαλείας του Ισραήλ, η οποία επιτρέπεται να επιχειρεί μόνο όπου το εγκρίνει το Ισραήλ και η οποία απαιτεί την έγκριση του ίδιου του πρωθυπουργού, του υπουργού Άμυνας και του υπουργού Εξωτερικών του Ισραήλ πριν οποιοδήποτε μέλος του προσωπικού της πατήσει το πόδι του στη Λωρίδα της Γάζας.
Η πρωτεύουσα του Μαρόκου Ραμπάτ φιλοξένησε επίσης εκατοντάδες ραβίνους για θρησκευτικά προσκυνήματα φέτος, εμβαθύνοντας την πορεία εξομάλυνσης που άνοιξε μέσω των Συμφωνιών του Αβραάμ., όπως επίσης είναι γνωστή η συμπαράταξη του Μαρόκου με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ καθώς είναι από τις πρώτες αραβικές χώρες που έσπευσαν να υπογράψουν τις περιβόητες «Συμφωνίες του Αβραάμ».
Από την άλλη, η Ισπανία αποτελεί το ‘μαύρο πρόβατο’ της ΕΕ και του ΝΑΤΟ καθώς η θέση της διαφοροποιείται αισθητά από την υποστήριξη, έμμεση ή άμεση, που παρέχει η ‘Ευρώπη’ στην συντελούμενη γενοκτονία στη Γάζα και την Δυτική Όχθη ενώ έχει επίσης απαγορεύσει τη χρήση των αμερικανικών βάσεων για την υποστήριξη των επιχειρήσεων κατά του Ιράν.
Επομένως, εύλογα γεννιούνται οι υποψίες ότι το προσφυγικό κύμα αποτέλεσε ένα ‘όπλο’ των ΗΠΑ και του Ισραήλ, στη χρήση του οποίου το Μαρόκο έδρασε ως πληρεξούσιος ενώ η ‘Ευρώπη’, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ βρήκαν την ευκαιρία να κάνουν ‘παιχνίδι’. Ο Tarik Cyril Amar εξετάζει αυτό το ενδεχόμενο τοποθετώντας το στο πλαίσιο της συγκυρίας και παραπέμποντας—όπως συνηθίζει—διεξοδικά στις πηγές.
Το δεύτερο άρθρο είναι γραμμένο από τον, επίσης γνωστό μας από προηγούμενα άρθρα, Ιμπραήμ Μούσα, ο οποίος υπήρξε εκπρόσωπος Τύπου της λιβυκής κυβέρνησης και υπουργός Μέσων Ενημέρωσης της Λιβύης το 2011 και σήμερα είναι ο εκτελεστικός γραμματέας του ιδρύματος «African Legacy Foundation» με έδρα το Γιοχάνεσμπουργκ της Νότιας Αφρικής.
Το άρθρο εστιάζει στην προσέγγιση που θα έπρεπε να ακολουθηθεί προκειμένου να ελεγχθούν πραγματικά οι προσφυγικές ροές, οι οποίες θα υπάρχουν έτσι κι αλλιώς και στο μέλλον, ανεξάρτητα από τις όποιες προσπάθειες εκμετάλλευσής τους.
Το άρθρο του Μούσα δεν ασχολείται με την εξέταση της τρέχουσας πολιτικής επίθεσης που ενδέχεται να οργάνωσαν οι αμερικανο-σιωναζί με πληρεξούσιο το Μαρόκο κατά της Ισπανίας για να ελεγχθεί η στάση της στο Παλαιστινιακό και στο Ιρανικό, αλλά με την μακροπρόθεσμη διαχείριση του προσφυγικού κύματος από την Αφρική προς την Ευρώπη. Οι απόψεις του μπορεί να μοιάζουν ουτοπικές και μπορεί επίσης να μη συνδέονται (στο συγκεκριμένο άρθρο) με ένα γενικότερο αντι-αποικιακό, αντι-ιμπεριαλιστικό πλαίσιο, αλλά οπωσδήποτε παρουσιάζουν μια διαφορετική προοπτική από αυτήν που κατά βάση προωθούν ενιαία τόσο οι νεοφιλελεύθερες τοξικές δυνάμεις της ευρωπαϊκής κεντροδεξιάς όσο και οι νεοδεξιές και ακροδεξιές ανερχόμενες δυνάμεις στην Ευρώπη (π.χ. ο γαλλικός «Εθνικός Συναγερμός» της Λεπέν, το AfD στη Γερμανία ή το κόμμα του Nigel Farage στην Βρετανία)
* * *
Το παράδοξο της «αυθόρμητης» έκρηξης του μεταναστευτικού ρεύματος προς την Θεούτα: Μια εξήγηση
Του Tarik Cyril Amar
Η πρόσφατη έξαρση της παράνομης μετανάστευσης προς τον ισπανικό θύλακα της Θεούτα ήταν, πάνω απ’ όλα, ένα θεαματικό γεγονός που προβάλλεται από τα ΜΜΕ με σκοπό την επίτευξη πολιτικού αποτελέσματος. Θα έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες, αλλά όχι όσον αφορά το ποιος κατέληξε πού: Από τους περίπου 50.000 μετανάστες που ξαφνικά, σαν να είχαν λάβει εντολή, εισέβαλαν στη Θεούτα από ξηρά και θάλασσα, σχεδόν όλοι επέστρεψαν γρήγορα στο Μαρόκο. Σύμφωνα με τον επίτροπο Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ, ούτε ένας από τους εισβολείς της Θεούτα κατάφερε να φτάσει στην ευρωπαϊκή ηπειρωτική χώρα.
Υπό αυτή την έννοια, το όλο περιστατικό θα μπορούσε κάλλιστα να μην είχε συμβεί. Οι αποκαλυπτικές φαντασιώσεις ότι η Θεούτα θα μετατραπεί σε μια ορθάνοιχτη πύλη προς το υπόλοιπο «φρούριο-Ευρώπη» ήταν πάντα, στην καλύτερη περίπτωση, ανόητες: όχι, δεν μπορείς απλά να ταξιδέψεις από εκεί στην Ισπανία ούτε στο βρετανικό Γιβραλτάρ.
Ακόμα χειρότερα, υπήρξαν πολλές σκόπιμες προσπάθειες πολιτικής εκμετάλλευσης μέσω της διάδοσης πανικού. Σε ολόκληρη τη Δύση, προσωπικότητες από όλο το πολιτικό φάσμα δεν έχασαν ούτε λεπτό στην εκμετάλλευση της έκτακτης κατάστασης στη Θεούτα: Στην Αμερική, ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ – υπό την πίεση του αυτοεπιβαλλόμενου φιάσκο του στο Ιράν – μίλησε για «καταστροφή» για την Ισπανία και προέβλεψε ακόμη χειρότερα για τις ΗΠΑ αν οι ψηφοφόροι τολμήσουν να εγκαταλείψουν τους Ρεπουμπλικάνους του στις επικείμενες ενδιάμεσες εκλογές. Ο Έλον Μασκ, ένας από τους πλουσιότερους ολιγάρχες στον κόσμο, μοιράστηκε ένα απόσπασμα από το όχι και τόσο διακριτικά σιωνιστικό έπος τρόμου «World War Z» για να συγκρίνει τους μετανάστες με ζόμπι.
Εν τω μεταξύ, στην Ευρώπη του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, η ιταλική ηγεσία υπό την πρωθυπουργό Τζιόρτζια Μελόνι έστησε ένα μεγαλοπρεπές, αλλά άσχετο θέατρο σχετικά με τα απολύτως ανεπηρέαστα σύνορα της χώρας, ενώ παράλληλα άφηνε πικρές ατάκες για το Σένγκεν εδώ και το Σένγκεν εκεί. Για να μην μείνει πίσω, στη Γαλλία ο δεύτερος στην ιεραρχία του Εθνικού Συναγερμού, Ζορντάν Μπαρντελά, κατηγόρησε με εξίσου παράλογο τρόπο τον σοσιαλιστή πρωθυπουργό της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεζ και τις φιλελεύθερες πολιτικές του ότι «άνοιξαν τις πόρτες της Ευρώπης».
Ενώ ήταν ιδιαίτερα επιθετική, η νέα δεξιά της ΕΕ ήταν επίσης αντιπροσωπευτική σχεδόν όλων των υπολοίπων: 22 κυβερνήσεις υπέγραψαν μια επιστολή που «επικρίνει έμμεσα» την Ισπανία, αντί να δείξουν αλληλεγγύη προς ένα άλλο κράτος-μέλος της ΕΕ. Η Ισπανία, εν τω μεταξύ, δεν είναι διατεθειμένη να υποταχθεί ταπεινά σε αυτά την ενδοδυτικά καψόνια. Ο Σάντσεζ κατήγγειλε τις διεθνείς αντιδράσεις ως «καθοδηγούμενες από προκαταλήψεις, ψευδείς ειδήσεις, άγνοια ή πολιτικά συμφέροντα».
Τίποτα από τα παραπάνω δεν σημαίνει ότι αυτή η πρόσφατη και άνευ προηγουμένου σε μέγεθος κρίση της Θεούτα – πέντε ή έξι φορές χειρότερη από προηγούμενες κορυφές, σύμφωνα με το Wall Street Journal – δεν ήταν πραγματική. Πράγματι, ήταν αρκετά πραγματική ώστε να αφήσει πίσω της τουλάχιστον 67 νεκρούς, δηλαδή εκείνους τους μετανάστες που δεν κατάφεραν να διαπεράσουν τα οχυρωματικά έργα στα ισπανικά σύνορα και πνίγηκαν ή συνεθλίβησαν μέχρι θανάτου.
Ωστόσο, δεν έχουν συναντήσει παρά ελάχιστο ενδιαφέρον και καμία ανθρώπινη συμπόνια. Είναι σαφές ότι, στα μάτια της Δύσης, θεωρούνται αμελητέοι. Τα κυρίαρχα δυτικά μέσα ενημέρωσης και οι πολιτικοί έχουν αντιμετωπίσει τις ζωές τους σαν να μην είχαν σχεδόν καμία σημασία. Σχεδόν σαν να ήταν, ας πούμε, Παλαιστίνιοι στη Γάζα ή στη Δυτική Όχθη, που σκοτώθηκαν, ληστεύτηκαν και εκτοπίστηκαν λόγω της ισραηλινής γενοκτονίας και της εθνοκάθαρσης.
Αυτό μας φέρνει σε μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα πτυχή αυτού του τεχνητού πανικού: Περιέργως, ο εκπρόσωπος του Ισραήλ στον ΟΗΕ, Ντάνι Ντάνον, θεώρησε ότι ήταν καθήκον του να επιτεθεί και αυτός στην Ισπανία. «Η Ισπανία, που δεν χάνει ποτέ την ευκαιρία να κάνει κήρυγμα στο Ισραήλ, κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης στη Θεούτα μετά την κρίση που προκάλεσε η μεταναστευτική της πολιτική», δήλωσε, προσθέτοντας: «Ίσως, πριν συνεχίσει να μας κάνει κήρυγμα, είναι καιρός να εξηγήσει στον κόσμο γιατί εξακολουθεί να διατηρεί αποικιακούς θύλακες στην Αφρική».
Η Θεούτα και ο αδελφός της θύλακας της Μελίγια, είναι πράγματι περίεργα ιστορικά κατάλοιπα, χωρίς αμφιβολία. Αλλά το να ακούμε έναν επίσημο εκπρόσωπο του Ισραήλ, μιας αποικίας εποίκων που διαπράττει γενοκτονία και της οποίας ηγείται ένας κατηγορούμενος για εγκλήματα πολέμου, να μιλάει για αποικιοκρατία είναι πραγματικά χυδαίο. Αλλά, άλλωστε, αυτός είναι ο συνηθισμένος τρόπος του Ντάνον: επιθετικός, αναίσχυντος και βρώμικος.
Ακόμη πιο σοβαρό είναι το γεγονός ότι ο πρέσβης του Ισραήλ στον ΟΗΕ επέλεξε να κάνει αυτή τη δήλωση, ενώ τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ήδη σφύζουν από θεωρίες που υποδεικνύουν ότι το Ισραήλ βρίσκεται κατά κάποιον τρόπο πίσω – αν και όχι απαραίτητα μόνο του – από την εισβολή στη Θεούτα. Κατά βάση, η ιδέα είναι ότι το σιωνιστικό κράτος του απαρτχάιντ και τα διεθνή του δίκτυα βρήκαν έναν τρόπο να εκδικηθούν την Ισπανία για την καθόλου τέλεια, αλλά – στην Ευρώπη του ΝΑΤΟ και της ΕΕ – ασυνήθιστη αλληλεγγύη της προς τα παλαιστινιακά θύματα του Ισραήλ. Δεν είναι περίεργο που πολλοί Ισπανοί παρατηρητές, συμπεριλαμβανομένου του Υπουργού Μεταφορών, πιστεύουν ότι η εμπλοκή του Ισραήλ είναι πραγματική σε αυτή την επίθεση κατά της εδαφικής ακεραιότητας της Ισπανίας και της θέσης της εντός της ΕΕ.
Πράγματι, η δήλωση του Ντάνον ήταν τόσο αποκαλυπτική που η πρέσβης του Ισραήλ στην Ισπανία, Ντάνα Έρλιχ, προχώρησε σε ενέργειες περιορισμού της ζημιάς, δημοσιεύοντας ότι ο εκπρόσωπος του Ισραήλ στον ΟΗΕ δεν εκφράζει τη θέση της ισραηλινής κυβέρνησης. Άντε να βγάλεις άκρη.
Λοιπόν, τι θα έπρεπε να σκεφτούμε; Ότι η σύνδεση με το Ισραήλ είναι μια σκέτη θεωρία συνωμοσίας; Ότι ο Ντάνι Ντάνον είναι απλώς ένας φαντασμένος και αηδιαστικός άνθρωπος που δεν μπόρεσε να αντισταθεί σε αυτό που, στο περιορισμένο του μυαλό, φαινόταν σαν μια καλή ευκαιρία για τρολάρισμα; Ότι το Ισραήλ δεν θα ανακατευόταν ποτέ στο εξωτερικό με τόσο χονδροειδή τρόπο; Ή, ίσως, οι ισραηλινοί εκπρόσωποι στον ΟΗΕ και στην Ισπανία παρουσιάζουν στην πραγματικότητα μια καλά συντονισμένη παράσταση, όπου ο Ντάνον παίρνει σιωπηρά τα εύσημα για την εκδίκηση στη Θεούτα και η Έρλιχ προσθέτει την «εύλογη άρνηση»;
Είναι σαφές ότι υπάρχουν και άλλοι παράγοντες και υπεύθυνοι: Η πρόσφατη ισπανική νομοθεσία και μια απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου λέγεται ότι προσέλκυσαν τους μετανάστες, έστω και μέσω μιας τεράστιας παρεξήγησης ή σκόπιμης παραποίησης από δίκτυα λαθρομεταφοράς μεταναστών. Και το Μαρόκο, επίσης, έχει μια επάξια φήμη ότι «χρησιμοποιεί» τους μετανάστες ως όπλο εναντίον της Ισπανίας για να επιβάλει τη θέση του. Αυτή τη φορά, η Ραμπάτ ενδέχεται να έστελνε ένα μήνυμα ενάντια στην πρόσφατη προσέγγιση της Ισπανίας με την αντίπαλο του Μαρόκου, την Αλγερία.
Ωστόσο, υπάρχουν σημαντικές ενδείξεις που υποδεικνύουν ισραηλινή δολιοφθορά. Καταρχάς, ισραηλινοί και συνδεδεμένοι με το Ισραήλ αναλυτές, όπως ο Μάικλ Ρούμπιν του American Enterprise Institute και ο Αμίν Αγιούμπ του Ynet, έχουν στο παρελθόν προτείνει να αξιοποιηθεί η επιρροή των ΗΠΑ και το Μαρόκο για να «πραγματοποιηθεί επίθεση», ουσιαστικά, κατά των δύο ισπανικών θυλάκων με τη βοήθεια μαζών από πολίτες. Ομοίως, ο γιος του Ισραηλινού πρωθυπουργού και καταζητούμενου εγκληματία πολέμου Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει παροτρύνει τους «Άραβες» και τους «Μουσουλμάνους» να «απελευθερώσουν» τα ισπανικά εδάφη. Γενικά, το Μαρόκο και το Ισραήλ είναι πράγματι στενοί de facto σύμμαχοι, συνδεδεμένοι μέσω προγραμμάτων ασφάλειας, πληροφοριών και παραγωγής όπλων.
Η πιο πιθανή εξήγηση για την επίθεση στη Θεούτα και τις θανατηφόρες συνέπειές της μπορεί κάλλιστα να είναι ένας συνδυασμός παραγόντων. Ωστόσο, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι απλώς ποιες αιτίες συνέβαλαν σε αυτό το μοιραίο αποτέλεσμα, αλλά αν αυτές συνέπεσαν αυθόρμητα ή κατόπιν σχεδιασμού. Υπήρξε κάποιο ερέθισμα ή κάποιος καταλύτης; Αν υπάρχει ένα πράγμα που η γενοκτονία στη Γάζα θα έπρεπε να έχει διδάξει σε όλους, αυτό είναι ότι όταν το Ισραήλ ανακοινώνει ένα έγκλημα, θα το φέρει εις πέρας και θα το διαπράξει. Με αυτό κατά νου, είναι αφελές να αποκλείσουμε την πολύ πραγματική πιθανότητα ότι η επιδρομή στη Θεούτα ήταν μια ισραηλινή ψυχολογική επιχείρηση εναντίον της Ισπανίας, με κόστος δεκάδες ανθρώπινες ζωές για τις οποίες κανείς στην Ευρώπη δεν φαίνεται να νοιάζεται.
* * *
Η Ισπανική απάντηση στην Θεούτα πρέπει να ξεπεράσει τους
φράκτες και τον φόβο — Να μετατραπεί η διαχείριση της κρίσης σε μια νέα
σχέση συνεταιρισμού με την Αφρική
Του Ιμπραήμ Μούσα
Τα γεγονότα που εκτυλίσσονται στη Θεούτα δεν πρέπει να περιορίζονται στη γνωστή ευρωπαϊκή ρητορική της εισβολής, της κατάστασης έκτακτης ανάγκης και του ελέγχου των συνόρων. Από μια παναφρικανική προοπτική, αυτό που παρατηρούμε είναι οι ανθρώπινες συνέπειες μιας βαθιά άνισης οικονομικής σχέσης μεταξύ Αφρικής και Ευρώπης.
Η Ισπανία έχει πλέον την ευκαιρία να απομακρυνθεί από το συμβατικό ευρωπαϊκό μοντέλο συνεργασίας με την Αφρική και να αντλήσει διδάγματα από τις συνεργασίες που έχουν αναπτύξει χώρες όπως η Κίνα, η Ρωσία, η Βραζιλία και η Ινδία. Οι σχέσεις αυτές δεν είναι απαλλαγμένες από προβλήματα ή αντιφάσεις. Ωστόσο, γενικά έχουν προσεγγίσει τις αφρικανικές χώρες ως πολιτικούς και οικονομικούς εταίρους, έχουν υποστηρίξει τις υποδομές και την παραγωγική ανάπτυξη και έχουν αναγνωρίσει την Αφρική ως ένα αναδυόμενο κέντρο παγκόσμιας ισχύος και όχι απλώς ως πηγή πρώτων υλών, μετανάστευσης και ανασφάλειας.
Η Ισπανία μπορεί να αντλήσει διδάγματα από αυτές τις εμπειρίες, αναπτύσσοντας παράλληλα τη δική της ξεχωριστή συνεργασία με την Αφρική, βασισμένη στη γεωγραφική εγγύτητα, τους ιστορικούς δεσμούς, την αμοιβαία ανάπτυξη και τον σεβασμό της αφρικανικής κυριαρχίας.
Οι νέοι Αφρικανοί δεν διακινδυνεύουν τη ζωή τους στη θάλασσα επειδή η Ευρώπη διαθέτει ψηλότερους φράχτες. Το κάνουν επειδή το σημερινό διεθνές οικονομικό σύστημα έχει συγκεντρώσει τις ευκαιρίες, το κεφάλαιο και την κινητικότητα στη μία πλευρά της Μεσογείου, ενώ τις στερεί από την άλλη.
Η Ισπανία πρέπει, φυσικά, να προστατεύει τα σύνορά της, να διαφυλάσσει τη δημόσια τάξη και να διασφαλίζει την ασφάλεια των κατοίκων της Θεούτα. Καμία υπεύθυνη αφρικανική θέση δεν απαιτεί από την Ισπανία να παραχωρήσει την κυριαρχία της ή να ανεχθεί την αναρχία. Ωστόσο, τα μέτρα ασφαλείας από μόνα τους δεν μπορούν να επιλύσουν αυτό που είναι ουσιαστικά ένα ζήτημα ανάπτυξης, αξιοπρέπειας και οικονομικής δικαιοσύνης.
Η Ισπανία βρίσκεται σε ιδιαίτερα ευνοϊκή θέση για να το αναγνωρίσει αυτό.
Υπό την παρούσα κυβέρνησή της, η Ισπανία έχει επιδείξει όλο και περισσότερο τη βούληση να αποστασιοποιηθεί από ορισμένες από τις πιο σκληρές και αλαζονικές τάσεις της κυρίαρχης ευρωπαϊκής και βορειοαμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Έχει δείξει μεγαλύτερη ευαισθησία απέναντι στον Παγκόσμιο Νότο, έχει υπερασπιστεί το διεθνές δίκαιο υπό δύσκολες συνθήκες και έχει αναφερθεί στην Αφρική όχι απλώς ως πηγή μετανάστευσης ή ανασφάλειας, αλλά ως ισότιμο στρατηγικό εταίρο.
Η επίσημη στρατηγική της Ισπανίας για την Αφρική για την περίοδο 2025–2028 κάνει λόγο για αμοιβαίο σεβασμό, αμοιβαίο όφελος, υπεύθυνες επενδύσεις, απασχόληση των νέων και μια σχέση που διαμορφώνεται «ως ίσο προς ίσο». Αυτές οι αρχές αξίζουν αναγνώριση και υποστήριξη. Πρέπει πλέον να μετατραπούν από διπλωματική ρητορική σε οικονομική πραγματικότητα.
Η σχέση της Ισπανίας με την Αφρική είναι επίσης ιδιόμορφη. Σίγουρα δεν είναι απαλλαγμένη από την ιστορία της αποικιοκρατίας, των στρατιωτικών συγκρούσεων και της πολιτικής ανισότητας. Καμία ειλικρινής ανάλυση για την Αφρική δεν πρέπει να το αποκρύπτει αυτό. Ωστόσο, η σύνδεση της Ισπανίας με την Αφρική δεν μπορεί να οριστεί αποκλειστικά από την αποικιοκρατία.
Η Ισπανία και η Αφρική είναι γεωγραφικοί γείτονες. Μοιράζονται χώρους στη Μεσόγειο και τον Ατλαντικό, αιώνες ανθρώπινων μετακινήσεων, εμπορικών ανταλλαγών και βαθιάς πολιτισμικής αλληλεπίδρασης. Μεγάλο μέρος της ισπανικής ιστορίας, γλώσσας, αρχιτεκτονικής, γεωργίας, μουσικής και ταυτότητας διαμορφώθηκε μέσω της σχέσης της με τη Βόρεια και τη Δυτική Αφρική.
Η Αφρική, επομένως, δεν είναι μια μακρινή περιοχή που βρίσκεται πέρα από τον στρατηγικό ορίζοντα της Ισπανίας. Αποτελεί μέρος του άμεσου ιστορικού και γεωγραφικού περιβάλλοντος της Ισπανίας. Αυτό δίνει στην Ισπανία την ευκαιρία να οδηγήσει την Ευρώπη προς μια διαφορετική σχέση με την ήπειρο.
Η κυρίαρχη δυτική προσέγγιση έχει αντιμετωπίσει την Αφρική, πάρα πολύ συχνά, μέσα από τέσσερις στενές οπτικές: τα ορυκτά, τη μετανάστευση, την τρομοκρατία και τον γεωπολιτικό ανταγωνισμό. Οι αφρικανικές χώρες αποτελούν αντικείμενο ενδιαφέροντος όταν απαιτούνται οι πόροι τους, όταν χρειάζονται οι ψήφοι τους, όταν οι νέοι τους φτάνουν στα ευρωπαϊκά σύνορα ή όταν οι δυτικές δυνάμεις φοβούνται την αυξανόμενη επιρροή της Κίνας, της Ρωσίας και άλλων παραγόντων.
Αυτό το μοντέλο έχει καταρρακωθεί στην Αφρική και, τελικά, θα καταρρακωθεί και στην Ευρώπη.
Η Ισπανία μπορεί να προσφέρει μια διαφορετική πορεία. Μπορεί να στηρίξει την εκβιομηχάνιση της Αφρικής αντί να εισάγει αφρικανικές πρώτες ύλες. Μπορεί να ενθαρρύνει τις κοινοπραξίες, τη μεταφορά τεχνολογίας και την τοπική παραγωγή αντί για σχέσεις που βασίζονται στην εκμετάλλευση των πόρων. Μπορεί να επενδύσει στην αφρικανική γεωργία, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τις μεταφορές, την εκπαίδευση, τις ψηφιακές υποδομές και τη μεταποιητική βιομηχανία, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι η απασχόληση και η προστιθέμενη αξία παραμένουν εντός της Αφρικής.
Μπορεί επίσης να διευρύνει τη νόμιμη κινητικότητα, τις ανταλλαγές φοιτητών, την επαγγελματική κατάρτιση και την κυκλική μετανάστευση, ώστε η διακίνηση μεταξύ της Αφρικής και της Ισπανίας να γίνεται οργανωμένα και να είναι αμοιβαία επωφελής, αντί να είναι επικίνδυνη και να ελέγχεται από διακινητές.
Η Αφρική δεν χρειάζεται ελεημοσύνη. Χρειάζεται επενδύσεις χωρίς κυριαρχία, συνεργασία χωρίς πατερναλισμό και εμπόριο που να επιτρέπει στις αφρικανικές κοινωνίες να παράγουν, να κατασκευάζουν και να ευημερούν.
Η μακροπρόθεσμη λύση για τη Θεούτα δεν είναι, επομένως, απλώς ένα μεγαλύτερο τείχος. Είναι η δημιουργία ενός οικονομικού χώρου στον οποίο ένας νέος Αφρικανός δεν θα χρειάζεται να διασχίσει παράνομα τα σύνορα για να οραματιστεί ένα αξιοπρεπές μέλλον.
Ταυτόχρονα, οι αφρικανικές κυβερνήσεις πρέπει να αναλάβουν τις δικές τους ευθύνες. Πρέπει να αντιμετωπίσουν τη διαφθορά, τον οικονομικό αποκλεισμό, την ανεργία και την αδυναμία να προσφέρουν στους νέους τους αξιόπιστες ευκαιρίες. Ο παναφρικανισμός δεν μπορεί να αποδίδει κάθε αποτυχία στην Ευρώπη, απαλλάσσοντας παράλληλα τις αφρικανικές ελίτ από την ευθύνη.
Η Ισπανία πρέπει να απορρίψει την πολιτική του φόβου που μετατρέπει απελπισμένους ανθρώπους σε εισβολικό στρατό. Τα αφρικανικά κράτη πρέπει να απορρίψουν την πολιτική εκμετάλλευση της μετανάστευσης και να αποτρέψουν τη χρήση ευάλωτων νέων ως μέσων διπλωματικής πίεσης.
Η κρίση θέτει την Ισπανία μπροστά σε μια επιλογή. Μπορεί να ακολουθήσει τη συμβατική ευρωπαϊκή αντίδραση: περισσότερος φόβος, περισσότερη στρατιωτικοποίηση και μεγαλύτερη απόσταση από την Αφρική. Ή μπορεί να παραμείνει πιστή στις καλύτερες αρχές που διατύπωσε πρόσφατα και να συμβάλει στη δημιουργία μιας νέας σχέσης μεταξύ της Ευρώπης και της αφρικανικής ηπείρου.
Από μια παναφρικανική προοπτική, η Ισπανία θα πρέπει να ενθαρρυνθεί να επιλέξει τη δεύτερη οδό. Ωστόσο, η πραγματική ηγετική ικανότητα δεν θα κριθεί από το πόσο αποτελεσματικά η Ισπανία θα κλείσει την πύλη. Θα κριθεί από το αν η Ισπανία θα συμβάλει στη δημιουργία ενός κόσμου στον οποίο λιγότεροι άνθρωποι θα αναγκάζονται να χτυπούν απελπισμένα την πύλη αυτή.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου