Σκληρή αλήθεια, σκληρή λιτότητα
Ο δολοφονηθείς πρόεδρος των ΗΠΑ Τζον Κένεντι έλεγε ότι ο μεγαλύτερος εχθρός της αλήθειας δεν είναι το ψέμα αλλά ο μύθος που λανσάρεται με επιμονή, πειστικότητα και ρεαλιστικότητα. Ενας τέτοιος μύθος αφορά τη δήθεν άνθηση της ελληνικής οικονομίας, η οποία τάχα προέκυψε από την οικονομική πολιτική της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Αποδεικτικό στοιχείο αυτού του μύθου είναι τα περιβόητα υπερπλεονάσματα, τα οποία όντως προκύπτουν, άρα είναι πραγματικά και πειστικά ως προπαγάνδα. Προβάλλονται επίμονα και αντανακλούν τα ρεαλιστικά αποτελέσματα της κυβερνητικής πολιτικής.
Ο πολύς κόσμος, όμως, δεν αντιλαμβάνεται από πού προκύπτουν τέτοια οικονομικά μεγέθη. Οι πιο υποψιασμένοι κατανοούν ότι ένα μέρος τους είναι προϊόν της φορολογίας. Δεν έχουν άδικο. Αλλά η αλήθεια είναι ακόμη χειρότερη. Κι αυτό αποδεικνύουμε σήμερα στο βασικό θέμα της «Εφ.Συν.» αναλύοντας τα στοιχεία που περιέχει η ανακοίνωση των προσωρινών στοιχείων εκτέλεσης του προϋπολογισμού.
Ας δούμε την αλήθεια μέσα από ξερούς αριθμούς. Για το 2025 το πρωτογενές (υπερ)πλεόνασμα που ανακοινώθηκε, προέκυψε σχεδόν αποκλειστικά από τη δραστική περικοπή των δαπανών σε σχέση με τους στόχους που έθετε ο προϋπολογισμός.
Απαιτήθηκε περικοπή δαπανών 3,5 δισ. ευρώ για να επιτευχθεί υπερπλεόνασμα 2,7 δισ. ευρώ. Που σημαίνει ότι η κυβέρνηση στέρησε πολύ περισσότερα χρήματα από την κοινωνία και τις ανάγκες της για να είναι σε θέση να εμφανίζει ανθηρά οικονομικά μεγέθη στα κρατικά ταμεία. Αλλά έχουμε και συνέχεια. Τα φορολογικά έσοδα ήταν κατά 451 εκατ. ευρώ πάνω από τον στόχο, τη στιγμή που τα καθαρά έσοδα του προϋπολογισμού ήταν κατά 921 εκατ. ευρώ κάτω από τον στόχο. Που σημαίνει ότι την αποτυχία της κυβερνητικής οικονομικής πολιτικής την πλήρωσαν οι πολίτες μέσω της υπερφορολόγησης.
Τα πράγματα από τούδε και στο εξής θα γίνουν ακόμη χειρότερα. Κι αυτό γιατί το Ταμείο Ανάκαμψης τελειώνει, οι δείκτες ανάπτυξης της οικονομίας θα πέσουν δραματικά και η εποχή στην οποία μπαίνουμε θα είναι ακόμη πιο σκληρή οικονομικά για τους πολλούς.
Και μόνο το γεγονός ότι είναι κοινή ευρωπαϊκή και ΝΑΤΟϊκή απόφαση να αυξηθούν δραστικά οι στρατιωτικές δαπάνες σε βάρος των κοινωνικών είναι αρκετό για να αντιληφθεί και ο πιο αδαής τι είναι αυτό που έρχεται. Τα ψέματα τελειώσανε, τα περιθώρια για μύθους έχουν πλέον εξαντληθεί. Και η σκληρή αλήθεια δεν θα είναι τίποτε άλλο από σκληρή λιτότητα.
Mε σφαγή στις δαπάνες τα υπερπλεονάσματα
Πάνος Κοσμάς
Νέο μνημόνιο για τις κοινωνικές παροχές και τις δαπάνες των υπουργείων Παιδείας, Υγείας, Πολιτισμού και Αγροτικής Ανάπτυξης εισάγει ο προϋπολογισμός του 2025 ● Υπερπλεόνασμα 2.679 εκατ. ευρώ με υποεκτέλεση-περικοπή δαπανών 3.524 εκατ. ευρώ είχαμε πέρυσι ● 451 εκατ. ευρώ πάνω από τον στόχο τα φορολογικά έσοδα, 921 εκατ. ευρώ κάτω από τον στόχο τα καθαρά έσοδα του προϋπολογισμού
Με τη χθεσινή ανακοίνωση των προσωρινών στοιχείων εκτέλεσης του προϋπολογισμού, σε ταμειακή βάση, για το σύνολο του 2025, ήρθε η στιγμή να καταρρεύσει ένας σημαντικός πυλώνας της κυβερνητικής προπαγάνδας για τη δημοσιονομική πολιτική. Το πρωτογενές (υπερ)πλεόνασμα που ανακοινώθηκε οφείλεται σχεδόν αποκλειστικά στην υποεκτέλεση στο σκέλος των δαπανών (δηλαδή στη δραστική περικοπή τους σε σχέση με τους στόχους του προϋπολογισμού) και όχι στην υπεραπόδοση των φορολογικών εσόδων. Δεν πρόκειται για κάτι τυχαίο και στιγμιοτυπικό, αλλά για τη «στιγμή της αλήθειας» που μας εισάγει σε μια νέα περίοδο κατά την οποία τα υπερπλεονάσματα θα στηρίζονται σε διαρκώς πιο θηριώδεις περικοπές δαπανών, όπως αποκάλυψε ο Πολυετής Δημοσιονομικός Προγραμματισμός 2026-2029. (1)
Η συστηματική υποεκτέλεση όλων των προϋπολογισμών μετά το 2021 στο σκέλος των δαπανών είχε τη σημαντικότερη συμβολή στη δημιουργία πρωτογενών υπερπλεονασμάτων, γεγονός που αναδείξαμε κατ’ επανάληψη στην «Εφ.Συν.» (2) Συγκεκριμένα, κατά την εκτέλεση, οι δαπάνες εμφανίζονταν μειωμένες σε σχέση με τους αρχικούς στόχους του προϋπολογισμού και μάλιστα σε επίπεδα 2,5-3 δισ. ευρώ.
Το 2025 ως έτος καμπής
Στον αντίποδα, τα έσοδα, και ιδιαίτερα τα έσοδα από φορολογία, κατέγραφαν επιδόσεις πάνω από τους στόχους. Ωστόσο η υπεραπόδοση των φορολογικών εσόδων ήταν πάντα σημαντικά κατώτερη από την υποεκτέλεση των δαπανών. Με την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2025 όμως, η συμβολή της υπεραπόδοσης των εσόδων στη δημιουργία υπερπλεονάσματος, από δευτερεύουσα πλην σημαντική που ήταν έως και το 2024, γίνεται πλέον αναιμική έως ανύπαρκτη: όλη τη «δουλειά» την κάνουν πλέον οι περικοπές δαπανών!
Το 2025 λοιπόν ανάγεται σε έτος καμπής και αυτό αναδεικνύεται από τα στοιχεία της εκτέλεσης του προϋπολογισμού για το σύνολο του 2025. Βάσει αυτών:
● Τα καθαρά έσοδα του προϋπολογισμού υστέρησαν κατά 921 εκατ. ευρώ σε σχέση με τους στόχους, δηλαδή είχαμε -για πρώτη φορά στα χρόνια μετά το 2021- υποαπόδοση στο σκέλος των εσόδων.
● Τα φορολογικά έσοδα κατέγραψαν πολύ μικρή και πολύ υποδεέστερη σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια απόδοση πάνω από τους στόχους (κατά 451 εκατ. ευρώ), αποτυγχάνοντας έτσι, όπως αναφέραμε στο προηγούμενο σημείο, να «σηκώσουν» και τα καθαρά έσοδα στο ύψος των στόχων του προϋπολογισμού.
● Ετσι, όλο το βάρος της παραγωγής υπερπλεονάσματος στηρίχθηκε στην υποεκτέλεση-περικοπή δαπανών κατά 3,5 δισ. ευρώ (για την ακρίβεια, 3.524 εκατ. ευρώ)! Το πρωτογενές πλεόνασμα στο 12μηνο του 2025 ανήλθε σε 8.006 εκατ. ευρώ και το υπερπλεόνασμα (πλεόνασμα πάνω από τον στόχο του προϋπολογισμού) σε 2.679 εκατ. ευρώ.
Το συμπέρασμα είναι προφανές: Χωρίς τις θηριώδεις περικοπές στις δαπάνες κατά 3,5 δισ. ευρώ, όχι μόνο δεν θα υπήρχε υπερπλεόνασμα αλλά θα καταγραφόταν και υστέρηση στους στόχους του προϋπολογισμού!
«Ανάγκη» περισσότερων περικοπών
Η καταγραφή της υποεκτέλεσης-περικοπής στο σκέλος των δαπανών σε όλους τους προϋπολογισμούς μετά το 2021 (βλέπε σχετικό πίνακα) αποδεικνύει τη διαρκώς υψηλότερη εξάρτηση της παραγωγής υπερπλεονασμάτων από την υποεκτέλεση-περικοπή δαπανών. Το 2025 έχουμε την αύξηση των περικοπών ώς τα 3,5 δισ. ευρώ. Στον αντίποδα, η συμβολή των φορολογικών εσόδων κατακρημνίζεται το 2025 και αναμένεται να παραμείνει ακόμη πιο χαμηλή τα επόμενα έτη, καθώς θα μειώνονται και οι ρυθμοί ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας. Ετσι, ο μόνος τρόπος να διατηρηθούν τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα και ακόμη περισσότερο τα υψηλά υπερπλεονάσματα είναι να εισέλθουμε σε έναν νέο μνημονιακό κύκλο περικοπής δαπανών.
Δεν είναι όμως η πλήρης αλήθεια ότι περικόπτονται όλες οι κατηγορίες δαπανών. Στο 12μηνο του 2025 οι περικοπές αφορούσαν τις μεταβιβάσεις (-1.133 εκατ. ευρώ), τις παροχές σε εργαζομένους (-140 εκατ. ευρώ) και τις κοινωνικές παροχές (-50 εκατ. ευρώ), καθώς και τις πιστώσεις υπό κατανομή (-1.278 εκατ. ευρώ).
Το κρίσιμο ζήτημα είναι ότι ο προϋπολογισμός έχει χτιστεί επί σειρά ετών πάνω σε μια υψηλή βάση εσόδων και χαμηλή βάση δαπανών, που τώρα δεν μπορεί να συνεχιστεί στη νέα φάση, όταν θα έχει λήξει το Ταμείο Ανάκαμψης και θα μπούμε σε φάση οικονομικής επιβράδυνσης. Ετσι, η «αναγκαία» λιτότητα στις δαπάνες θα έχει ακόμη μεγαλύτερη ένταση.
Να δεις τι σου ’χω για μετά
Το αποτέλεσμα φαίνεται ήδη στους στόχους του Πολυετούς Δημοσιονομικού Σχεδιασμού 2026-2029. Εκεί προβλέπονται ονομαστικές περικοπές:
- 5,54% στη μισθοδοσία εργαζομένων
- 0,75% στις κοινωνικές παροχές
- 0,71% στις συνολικές ταμειακές δαπάνες
- 9,02% στις δαπάνες του υπουργείου Παιδείας
- 4,72% στις δαπάνες του υπουργείου Υγείας
- 41,28% στις δαπάνες του υπουργείου Πολιτισμού
- 11,33% στις δαπάνες του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης κ.ο.κ.
Αν προσθέσουμε και τη διάβρωση της πραγματικής αξίας των δαπανών από τον πληθωρισμό, προκύπτει ένα πρωτοφανές για την περίοδο μετά το 2018 «μαχαίρι» στις κρατικές δαπάνες.
Η εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2025 αποτελεί το «πέρασμα» σε αυτή τη νέα εποχή…
(1). «Από τη μεταμνημονιακή λιτότητα σε μνημόνιο», «Εφ.Συν.», 13/12/2025
(2). Η πιο πρόσφατη -και συγκεντρωτική- αναφορά: «Μπροστά σε δημοσιονομική στενωπό ξανά η Ελλάδα», «Εφ.Συν.» 26/1/2025
ΠΗΓΗ: efsyn.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου