Τα μυστήρια της πραγματικής ανεργίας ή γιατί «μυρίζει» συγκάλυψη η τεράστια απόκλιση ανάμεσα στα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και της ΔΥΠΑ (ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ)

© Dreamstime.com

«Μυρίζει» συγκάλυψη η τεράστια απόκλιση ανάμεσα στα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και της ΔΥΠΑ

Τα μυστήρια της πραγματικής ανεργίας

Γιάννης Κιμπουρόπουλος

 

Για ποιο ποσοστό ανεργίας επαίρεται η κυβέρνηση, για το επίσημο 8,2% της ΕΛΣΤΑΤ ή για το άτυπο 21% της ΔΥΠΑ; Οι μισό εκατομμύριο άνεργοι που «περισσεύουν» και οι απορίες για το με ποια στοιχεία σχεδιάζονται τα προγράμματα απασχόλησης και κατάρτισης που επιδοτούν ΕΣΠΑ και Ταμείο Ανάκαμψης.

Θεωρητικά η ανεργία στην Ελλάδα βρίσκεται σε ένα από τα πιο χαμηλά ποσοστά εδώ και δεκαετίες, μόλις 8,2% σύμφωνα με την τελευταία επίσημη μέτρηση της ΕΛΣΤΑΤ, και μικρότερη από το 1/3 του ιστορικού ρεκόρ του 2012, στην κορύφωση της κρίσης χρέους, όταν μετρήθηκε στο 27%. Παρακολουθώντας όμως την καμπύλη εξέλιξης της ανεργίας από το 2010 μέχρι το τέλος του 2025, παρατηρούμε τη μεγάλη αντίφαση ανάμεσα στις δύο Αρχές μέτρησης της ανεργίας, την ΕΛΣΤΑΤ και τη ΔΥΠΑ.

Οπως φαίνεται στο γράφημα που παραθέτουμε, ενώ μέχρι το 2017 οι δυο οργανισμοί μετρούσαν περίπου ομοιόμορφα την ανεργία, με αποκλίσεις που δεν ξεπέρασαν τις 5 ποσοστιαίες μονάδες, από τότε άρχισε μια διαρκώς διευρυνόμενη απόκλιση, με αποκορύφωμα το τέλος της περασμένης χρονιάς: ενώ η ΕΛΣΤΑΤ καταγράφει πτώση της ανεργίας στο 8,2%, δηλ. 395.000 ανέργους, η ΔΥΠΑ την υπολογίζει άτυπα σε 21% ως ποσοστό επί των εγγεγραμμένων ανέργων (894.000 τον Νοέμβριο).

Απογείωση...

Η απόκλιση στη μέτρηση της ανεργίας από τους δύο οργανισμούς απογειώθηκε το 2021, οπότε η ΕΛΣΤΑΤ εφάρμοσε τον νέο Κανονισμό ΕΚ 2019/1700, με αλλαγή στους ορισμούς για το ποιος θεωρείται άνεργος, ποιος «εκτός εργατικού δυναμικού», ποιος υποαπασχολούμενος. Τα προ 2021 στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δεν είναι ευθέως συγκρίσιμα με τα τωρινά, οπότε κάλλιστα μπορεί να ισχυριστεί κανείς ότι η θεαματική βελτίωση κατά 8 με 9 ποσοστιαίες μονάδες, για την οποία επαίρεται η κυβέρνηση, μπορεί να είναι τεχνητή.

Κι όπως επισημαίνει ο Πανελλήνιος Σύλλογος Υπαλλήλων πρώην ΟΑΕΔ, ΟΕΚ και Ε.Ε. (ΠΑΝΣΥΠΟ), που έχει επεξεργαστεί και τη σχετική τεκμηρίωση, η εξωφρενική αντίφαση ανάμεσα σε δύο Ελλάδες με δύο ποσοστά ανεργίας σε κραυγαλέα απόσταση υποχρεώνει την κυβέρνηση να επιλέξει: ποια από τις δύο Ελλάδες θεωρεί επίτευγμά της, αυτή της ΕΛΣΤΑΤ με ανεργία 8,2% (τον Νοέμβριο) ή αυτή των μητρώων της ΔΥΠΑ με 21%; Ρητορικό το ερώτημα. Κατά τον ΠΑΝΣΥΠΟ η διατήρηση τόσο αντιφατικών στοιχείων είναι «μια συνειδητή πολιτική συγκάλυψης της πραγματικής ανεργίας».

Τα στοιχεία έχουν ως εξής:

● Τον Δεκέμβριο 2024 η ΕΛΣΤΑΤ μέτρησε την ανεργία λίγο πάνω από το 10%, με 479.000 ανέργους, σε σύνολο εργατικού δυναμικού 4,3 εκατ. Την ίδια περίοδο η ΔΥΠΑ είχε στα μητρώα της 977.687 εγγεγραμμένους ανέργους.

● Τον Νοέμβριο 2025 η ΕΛΣΤΑΤ ανακοίνωσε περίπου 395 χιλιάδες ανέργους (8,2%), ενώ η ΔΥΠΑ 894.065 εγγεγραμμένους.

● Αν υπολογίσουμε τους ανέργους της ΔΥΠΑ ως ποσοστό επί του εργατικού δυναμικού που υπολογίζει η ΕΛΣΤΑΤ, το ποσοστό ανεργίας εκτινάσσεται σχεδόν στο 21%.

Ποιο από τα δύο ποσοστά είναι η αλήθεια;

Στην πραγματικότητα κανένα δεν είναι ακριβές, αλλά είναι σίγουρο ότι ο ορισμός για τον άνεργο, που πετάει απ’ έξω όσους είναι αποθαρρυμένοι, τους μόνιμα μερικώς απασχολούμενους, ιδιαίτερα όσους δουλεύουν ελάχιστες ώρες τη βδομάδα χωρίς να εξασφαλίζουν ένα ελάχιστο εισόδημα επιβίωσης, οδηγεί σε μια τρομακτική στρέβλωση της εικόνας για την πραγματικότητα της αγοράς εργασίας.

Και είναι να απορεί κανείς: Βάσει ποιας στατιστικής ο ΣΕΒ και άλλες εργοδοτικές οργανώσεις διαμαρτύρονται για την έλλειψη και ειδικευμένων και εντελώς ανειδίκευτων; Με βάση τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ ή της ΔΥΠΑ είναι σχεδιασμένα τα προγράμματα επιδότησης εργασίας και κατάρτισης που χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό, το ΕΣΠΑ ή το Ταμείο Ανάκαμψης;

«Μακιγιάζ»

Για τον λόγο αυτό ορθά ο ΠΑΝΣΥΠΟ και όλοι οι εργαζόμενοι στη ΔΥΠΑ διεκδικούν μεταξύ άλλων:

● Να σταματήσει το στατιστικό μακιγιάζ της ανεργίας και να υπάρξει πλήρης διαφάνεια στα κριτήρια της Ερευνας Εργατικού Δυναμικού της ΕΛΣΤΑΤ και της μετακίνησης ασφαλισμένων από την ανεργία σε κατηγορίες «εκτός εργατικού δυναμικού» ή υποαπασχόλησης.

● Ενοποίηση και συντονισμό δεικτών ΕΛΣΤΑΤ-ΔΥΠΑ, με παράλληλη δημοσίευση ενός δείκτη «πραγματικής ανεργίας» που θα περιλαμβάνει εγγεγραμμένους ανέργους, μακροχρόνια ανέργους, υποαπασχολούμενους μερικής απασχόλησης και αποθαρρυμένους.

● Βελτίωση της ποιότητας των μητρώων της ΔΥΠΑ με βάση τις παρατηρήσεις του ΟΟΣΑ για να διασφαλιστεί ότι κάθε εγγεγραμμένος παίρνει πραγματικές υπηρεσίες στήριξης.

● Τερματισμό των τιμωρητικών ρυθμίσεων (διαγραφές μετά από «αρνήσεις», στενά κριτήρια «ενεργού αναζήτησης») που μετατρέπουν τον άνεργο σε «ύποπτο».

● Πραγματική προστασία ανέργων, με δραστική διεύρυνση του επιδόματος ανεργίας, ώστε 50%-60% των εγγεγραμμένων να το λαμβάνουν. Αύξηση διάρκειας και ύψους του επιδόματος, σύνδεσή του με το 60%-70% του προηγούμενου μισθού, ειδική προστασία για μακροχρόνια ανέργους, νέους, μονογονεϊκές οικογένειες.

Οι παρατηρήσεις του ΟΟΣΑ

Ο ΠΑΝΣΥΠΟ, στην ανάλυσή του, θυμίζει τη μελέτη του ΟΟΣΑ το 2024 για την επίδραση των προγραμμάτων απασχόλησης και κατάρτισης στην ανεργία. Κατά τον ΟΟΣΑ, τα προγράμματα κατάρτισης της ΔΥΠΑ αυξάνουν την πιθανότητα απασχόλησης των συμμετεχόντων κατά περίπου 7 ποσοστιαίες μονάδες στον 1ο χρόνο και κατά 9 μονάδες στον 2ο.

Η επιδότηση των μισθών έχει ακόμη μεγαλύτερη επίδραση, αφού ένας άνεργος, ιδιαίτερα μακροχρόνιος, έχει διπλάσια πιθανότητα να δουλεύει τρία χρόνια μετά το τέλος της επιδότησης. Μάλιστα, οι δηλωμένες απολαβές των επιδοτούμενων είναι υψηλότερες και παραμένουν μετά το τέλος της επιδότησης. Ποιο είναι, όμως, κατά τον ΟΟΣΑ, το πρόβλημα των προγραμμάτων της ΔΥΠΑ; Οι χαμηλές δαπάνες για ενεργητικές πολιτικές κατά της ανεργίας, το ελάχιστο ποσοστό ανέργων με πρόσβαση σε ποιοτική κατάρτιση ή επιδοτούμενη απασχόληση, η ελλιπής και μη μόνιμη διασύνδεση των μητρώων της ΔΥΠΑ και άλλων υπηρεσιών ώστε να αξιολογούνται τα εφαρμοζόμενα προγράμματα και να σχεδιάζονται καλύτερα τα επόμενα.

Το «κρυφό απόθεμα»

Τα μητρώα της ΔΥΠΑ αποκαλύπτουν ότι η πραγματική «δεξαμενή» της ανεργίας περιλαμβάνει σχεδόν 1 εκατομμύριο ανέργους, από τους οποίους μόνο 1 στους 4 παίρνει επίδομα ανεργίας, ενώ οι υπόλοιποι κοσμούν τα μητρώα αποδεκτών έκτακτων βοηθημάτων και μικροπαροχών. Περίπου 250.000 άνθρωποι είναι μερικώς απασχολούμενοι που θα ήθελαν περισσότερες ώρες δουλειάς και αποδοχές, αλλά αδυνατούν να βρουν.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει εδώ και πολλά χρόνια εντοπίσει σε αυτό το χάσμα ανάμεσα στο πόσο θα ήθελαν κάποιοι να δουλεύουν και πόση εργασία τούς προσφέρεται μια μη καταγεγραμμένη ανεργία στην ευρωζώνη. Η υποαπασχόληση αυτή στην Ελλάδα, όπου μπορεί να φτάνει το 5% του πραγματικού εργατικού δυναμικού, λειτουργεί ως «κρυφό απόθεμα ανεργίας» και ως μόνιμος μοχλός πίεσης των αμοιβών προς τα κάτω.

ΠΗΓΗ