ΤΑΚΗΣ ΣΑΓΙΑΣ/EUROKINISSI
Διοικητική μεταρρύθμιση ή λειτουργική αποδόμηση του δημόσιου σχολείου;
Χρήστος Κάτσικας
Η κατάργηση των Σχολικών Επιτροπών βαφτίστηκε «διοικητικός εξορθολογισμός». Λιγότερα νομικά πρόσωπα, λιγότερη γραφειοκρατία, περισσότερη ευελιξία. Μόνο που στο πεδίο, εκεί όπου το σχολείο δεν είναι διάγραμμα αλλά καθημερινότητα, το αποτέλεσμα υπήρξε το ακριβώς αντίθετο: περισσότερη σύγχυση, καθυστερήσεις, αδιέξοδα. Και, τελικά, μια αθόρυβη αλλά βαθιά υποβάθμιση της σχολικής ζωής.
Στην πράξη, για το δημόσιο σχολείο και τους εκπαιδευτικούς η αλλαγή αυτή μοιάζει περισσότερο με αφαίρεση θεμελίου παρά με μεταρρύθμιση. Ενός θεμελίου αθέατου, αλλά απολύτως κρίσιμου: της στοιχειώδους, καθημερινής λειτουργικότητας του σχολείου.
Οι Σχολικές Επιτροπές δεν ήταν ένας «τεχνικός» θεσμός. Ηταν ο μηχανισμός που εξασφάλιζε ότι το σχολείο θα μπορεί να λειτουργεί χωρίς να παρακαλά. Θέρμανση, καθαριότητα, λογαριασμοί, μικροεπισκευές, αναλώσιμα. Ολα όσα δεν φαίνονται στις πανηγυρικές εξαγγελίες, αλλά καθορίζουν αν μια τάξη θα είναι χώρος μάθησης ή χώρος ταλαιπωρίας. Ηταν ο ενδιάμεσος κρίκος ανάμεσα στον δήμο και τη σχολική μονάδα: όχι τέλειος, αλλά υπαρκτός, προσβάσιμος, γρήγορος. Με όλα τα προβλήματά τους –καθυστερήσεις, άνιση χρηματοδότηση, τοπικές στρεβλώσεις– αποτελούσαν έναν θεσμό «εγγύτητας». Και αυτή η εγγύτητα χάθηκε.
Με την κατάργησή τους, το σχολείο βρέθηκε σε ένα θεσμικό κενό που κανένα υπουργικό δελτίο Τύπου δεν μπόρεσε να καλύψει. Ποιος εγκρίνει μια δαπάνη; Ποιος πληρώνει; Ποιος αποφασίζει αν κάτι είναι επείγον; Και τελικά, ποιος ευθύνεται όταν τίποτα δεν κινείται; Οι απαντήσεις παραμένουν θολές. Το αποτέλεσμα είναι διευθυντές που περνούν τις ώρες τους σε τηλέφωνα και email αντί για την παιδαγωγική καθοδήγηση του σχολείου τους και σχολικές μονάδες που δυσκολεύονται να καλύψουν ακόμη και τα στοιχειώδη.
Η δημόσια εκπαίδευση ήταν πάντα υποχρηματοδοτούμενη. Με την κατάργηση των Σχολικών Επιτροπών, όμως, η υποχρηματοδότηση απέκτησε υλική μορφή. Σχολεία που λαμβάνουν για μήνες ελάχιστα ποσά για το σύνολο των λειτουργικών τους αναγκών δεν μπορούν να λειτουργήσουν· απλώς επιβιώνουν. Χαρτί φωτοτυπικού, μελάνια, μικροεπισκευές, συντήρηση εξοπλισμού μετατρέπονται σε δυσεπίλυτα προβλήματα. Και όταν τα αυτονόητα γίνονται πολυτέλεια, η εκπαίδευση χάνει την αξιοπρέπειά της.
Η μεταφορά όλων των αρμοδιοτήτων στις δημοτικές υπηρεσίες αγνόησε μια βασική πραγματικότητα: οι δήμοι δεν είναι ίσοι. Αλλοι διαθέτουν επαρκή στελέχωση και εμπειρία, άλλοι όχι. Ετσι, η κατάργηση των Σχολικών Επιτροπών δεν εξορθολόγισε το σύστημα· πολλαπλασίασε τις ανισότητες. Ενα σχολείο σε μικρό ή υποστελεχωμένο δήμο μπορεί να περιμένει μήνες για διαδικασίες που παλαιότερα κινούνταν άμεσα, ενώ αλλού τα πράγματα κινούνται κάπως καλύτερα. Η ισότητα στην εκπαίδευση, όμως, δεν μπορεί να εξαρτάται από τη διοικητική επάρκεια του δήμου.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο της νέας πραγματικότητας είναι η μεταφορά της ευθύνης στους εκπαιδευτικούς. Διευθυντές καλούνται να λειτουργούν ως διαχειριστές δημόσιου χρήματος, να τηρούν πολύπλοκες διαδικασίες, να απολογούνται, ακόμη και να υποβάλλουν πόθεν έσχες. Οχι επειδή το επέλεξαν, αλλά επειδή το κράτος αποφάσισε να καλύψει τη θεσμική του αδυναμία με την προσωπική τους ευθύνη. Αυτό δεν είναι απλώς διοικητική στρέβλωση. Είναι παιδαγωγική εκτροπή. Κάθε ώρα που αφιερώνεται στη γραφειοκρατία αφαιρείται από το σχολείο, τους μαθητές και το παιδαγωγικό έργο.
Δεν είναι τυχαίο ότι σήμερα πολλά σχολεία στηρίζονται στη συνεισφορά των γονέων, στα ταμεία των Συλλόγων Γονέων και Κηδεμόνων, στην ανοχή ή στην πίστωση τοπικών επαγγελματιών. Το δημόσιο σχολείο, όμως, δεν μπορεί να λειτουργεί με εράνους και «καλές καρδιές». Οταν η βασική του λειτουργία εξαρτάται από την κοινωνική αλληλεγγύη και όχι από την πολιτεία, τότε έχει ήδη υποχωρήσει το ίδιο το κοινωνικό συμβόλαιο της δημόσιας εκπαίδευσης.
Η κατάργηση των Σχολικών Επιτροπών δεν ήταν τεχνικό λάθος. Ηταν πολιτική επιλογή. Και μια επιλογή που αύξησε τη γραφειοκρατία αντί να τη μειώσει, επιβάρυνε τους δήμους χωρίς επαρκή ενίσχυση, μετέφερε ευθύνες χωρίς πόρους και υποβάθμισε ακόμη περισσότερο τη σχολική καθημερινότητα. Δεν είναι τυχαίο ότι ακόμη και δήμαρχοι μεγάλων δήμων (Αθηναίων, Θεσσαλονίκης, Πειραιά, Περιστερίου, Ιωαννίνων) ζητούν την απόσυρση της σχετικής διάταξης και τη διατήρηση ή επανασύσταση των Σχολικών Επιτροπών. Προειδοποιούν ότι ο πλήρης συγκεντρωτισμός θα εγκλωβίσει τα σχολεία σε μια δυσκίνητη διοίκηση, με ιδιαίτερα οδυνηρές συνέπειες για τα ειδικά σχολεία, όπου ο χρόνος δεν είναι απλώς χρήμα, αλλά όρος ασφάλειας και αξιοπρέπειας.
Η συζήτηση για το μέλλον των Σχολικών Επιτροπών δεν είναι νοσταλγία για το παρελθόν. Είναι αγωνία για το παρόν και το αύριο του δημόσιου σχολείου. Κανείς δεν υποστηρίζει ότι ο θεσμός δεν χρειαζόταν βελτιώσεις. Αλλά άλλο η βελτίωση και άλλο η κατάργηση χωρίς δίχτυ ασφαλείας. Το αίτημα που διατυπώνεται από εκπαιδευτικούς, δήμους και φορείς είναι βαθιά λογικό: Να μπορεί το σχολείο να λειτουργεί χωρίς να ζητιανεύει, να μπορεί ο εκπαιδευτικός να διδάσκει χωρίς να απολογείται, να μπορεί ο μαθητής να μαθαίνει σε συνθήκες αξιοπρέπειας.
Η δημόσια συζήτηση που ανοίγει, οι φωνές που επιμένουν ότι η παιδεία δεν αντέχει άλλους πειραματισμούς «χαμηλού κόστους». Το δημόσιο σχολείο αντέχει. Οχι γιατί δεν πληγώνεται, αλλά γιατί έχει μνήμη, ανθρώπους και λόγο ύπαρξης. Αν κάτι μας διδάσκει η υπόθεση των Σχολικών Επιτροπών, είναι ότι οι μεταρρυθμίσεις κρίνονται όχι από τα διαγράμματα ροής, αλλά από το αν, στο τέλος της ημέρας, το φως στην τάξη ανάβει εγκαίρως και η κιμωλία υπάρχει στον πίνακα. Εκεί, δηλαδή, όπου η πολιτική συναντά την πραγματικότητα.
- ΔΙΑΒΑΣΤΕ, επίσης, του ιδίου:
Η κατάργηση των Σχολικών Επιτροπών, μια νέα θηλιά για το δημόσιο σχολείο
***
Φώτο αρχείου
Ανακοίνωση της ΑΣΓΜΕ για το σχέδιο νόμου του Υπ. Εσωτερικών που προωθεί την επέκταση της κατάργησης των σχολικών επιτροπών
Το Υπουργείο Εσωτερικών, παραμονή Χριστουγέννων, κατέθεσε στη δημόσια διαβούλευση σχέδιο νόμου που περιλαμβάνει άρθρο το οποίο προβλέπει την επέκταση της κατάργησης όλων των σχολικών επιτροπών από 1/8/2026, ακόμα και στους Δήμους που έχουν πάνω από 100 σχολικές μονάδες και ο νόμος, πριν από ενάμιση χρόνο, τους έδινε το δικαίωμα να τις διατηρήσουν.
Την αντίθεσή της στο σχετικό σχέδιο νόμου εκφράζει η Ανώτατη Συνομοσπονδία Γονέων Μαθητών Ελλάδας (ΑΣΓΜΕ) τονίζοντας ότι η πρόθεση κατάργησης και των εναπομενουσών σχολικών επιτροπών είναι μία ακόμα αρνητική εξέλιξη που έρχεται να προστεθεί στα σοβαρότατα προβλήματα που δημιουργεί η υποχρηματοδότηση των σχολείων, αλλά και η αποψίλωση και υποστελέχωση των τεχνικών και άλλων υπηρεσιών των δήμων στους οποίους έχει περάσει η ευθύνη λειτουργίας των σχολείων, με την κρατική χρηματοδότηση να παραμένει στα ποσά του 2011!
Σημειώνει ότι ήδη από το 2023 που νομοθετήθηκε η κατάργησή τους στους περισσότερους δήμους της χώρας -που είχαν λιγότερες από 100 σχολικές μονάδες- τα προβλήματα κάλυψης ακόμα και επειγουσών και στοιχειωδών αναγκών των σχολείων έγιναν εκρηκτικά.
Η ΑΣΓΜΕ σημειώνει ότι «Στην επιχειρηματολογία της κυβέρνησης ότι προχωράει σε αυτή τη ρύθμιση διότι «η διαχείριση του δημοσίου χρήματος είναι εξαιρετικά σοβαρό ζήτημα σε όλα τα επίπεδα της διοίκησης και οι σχολικές επιτροπές δεν είχαν πλέον λόγο ύπαρξης», τις οποίες χαρακτήρισε “διοικητικό μόρφωμα” υπενθυμίζουμε ότι η συμμετοχή των εκπροσώπων των γονέων στις σχολικές επιτροπές που γίνεται αμισθί και εθελοντικά, αποσκοπεί στην ανάδειξη των αναγκών των σχολείων των παιδιών μας, των αιτημάτων των συλλόγων γονέων που εκπροσωπούμε και τη διεκδίκηση άμεσης κάλυψής τους, αλλά και την ενημέρωση των συλλογικών μας οργάνων για τα θέματα και τον βαθμό και ρυθμό υλοποίησής τους από τους δήμους. Επαναλαμβάνουμε ότι δε θα σταματήσουμε να απαιτούμε να υπάρχουν, με ευθύνη των Δήμων, επιτροπές παρακολούθησης της χρηματοδότησης των σχολείων και των κατευθύνσεών της, με συμμετοχή της αντιπολίτευσης και των φορέων της εκπαιδευτικής κοινότητας, των εκπαιδευτικών και των γονέων».
Διεκδικεί:
• Την επαναφορά των σχολικών επιτροπών στους δήμους που καταργήθηκαν – Την απόσυρση της διάταξης που προβλέπει την πλήρη κατάργηση των σχολικών επιτροπών στους δήμους που τις έχουν διατηρήσει.
• Γενναία αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης για τη λειτουργία των σχολείων στο ύψος των σημερινών πραγματικών αναγκών και συνολικά των δαπανών για την εκπαίδευση των παιδιών μας.
• Δημόσια και δωρεάν εκπαίδευση χωρίς χορηγούς και ιδιώτες.
• Κατάργηση του ΦΠΑ σε όλες τις δαπάνες των σχολείων, συμπεριλαμβανομένης της ύδρευσης και των τηλεπικοινωνιών και των ΕΦΚ σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και ρεύμα και όποιας άλλης επιπρόσθετης φορολογίας / τέλους επιβαρύνει τις δαπάνες των σχολείων.
• Κάλυψη με μόνιμο προσωπικό όλων των αναγκαίων τεχνικών και άλλων υπηρεσιών που συνδέονται με τη λειτουργία και συντήρηση των σχολείων και όλων των υποδομών στους δήμους.
Στο πλαίσιο αυτό αντιπροσωπεία του ΔΣ της ΑΣΓΜΕ πήρε μέρος και τοποθετήθηκε τη Δευτέρα 5/1/2026 στην κοινή συνάντηση ΔΟΕ – ΟΛΜΕ – ΑΣΓΜΕ με τον Δήμαρχο Αθηναίων Χ. Δούκα και τον αρμόδιο Αντιδήμαρχο Θ. Γεωργιάδη, με θέμα συζήτησης το συγκεκριμένο σχέδιο νόμου της κυβέρνησης που περιλαμβάνει την πλήρη κατάργηση των σχολικών επιτροπών, όπου εκφράσαμε και εμείς την αντίθεσή μας και τη θέση μας για επαναφορά όλων των σχολικών επιτροπών.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου