30 Δεκεμβρίου 2025

Ανάλυση για την ακρίβεια: Μια πολιτική ατζέντα απέναντι στην καθημερινή κερδοσκοπία (ΠΙΝΑΚΑΣ)

Ακρίβεια: Μια πολιτική ατζέντα απέναντι στην καθημερινή κερδοσκοπία

Από Δράσε για την ακρίβεια / #Δράσε_για_την_ακρίβεια

Η εκτόξευση του κόστους σε βασικά αγαθά (τρόφιμα, ενέργεια, στέγαση) έχει διαβρώσει το λαϊκό εισόδημα. Οι μισθοί σέρνονται πολύ πίσω από τις αυξήσεις τιμών, ενώ οι φοροελαφρύνσεις που νομοθετεί η κυβέρνηση σε άμεσους φόρους εισοδήματος αφορούν ελάχιστα τα πιο φτωχά στρώματα. Ακόμα και αυτές που πιθανώς θα εμφανιστούν στις μισθοδοσίες από τον Ιανουάριο του 2026, θα έχουν ήδη «φαγωθεί» από την ακρίβεια.

Μέσα σε αυτό το φόντο, στόχος δεν είναι να καταγράφουμε παθητικά την κατάσταση. Πρέπει να ανοίξουμε ένα μέτωπο εκεί που χτυπά η καθημερινότητα της εργαζόμενης πλειοψηφίας.

Δεν λείπουν τα αιτήματα με την μορφή μακροοικονομικών λύσεων. Αυτό που λείπει είναι η πολιτική επιμονή, η συνέπεια, η τόλμη και η απόφαση να οργανωθεί μαζική σύγκρουση με το κράτος και την κυβερνητική πολιτική θέτοντας την ατζέντα.

Η τοποθέτηση αυτή επιχειρεί να συμβάλει σε αυτή την κατεύθυνση. Προσπαθεί να συγκεντρώσει βασικά δεδομένα για την πληθωριστική κρίση, να αναδείξει τον πυρήνα της ακρίβειας στα είδη πρώτης ανάγκης, ιδίως στα τρόφιμα και στην αγορά των σούπερ μάρκετ και να θέσει επιχειρήματα και προτάσεις στην υπηρεσία μιας μόνιμης, μαζικής, αγωνιστικής κίνησης ενάντια στην ακρίβεια.

1. Η ακρίβεια είναι κερδοσκοπικός πληθωρισμός

Πληθωρισμός είναι η συνεχής αύξηση του γενικού επιπέδου τιμών μιας οικονομίας σε μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο, που προκαλεί πτώση στην αγοραστική δύναμη, καθώς κάθε μονάδα χρήματος (π.χ. €) αγοράζει λιγότερα αγαθά και υπηρεσίες. Αναγκαία συνθήκη για την ύπαρξη του πληθωρισμού είναι η μεταβολή των τιμών. Δεν υφίσταται όταν οι τιμές παραμένουν σταθερές, ανεξαρτήτως αν είναι υψηλές ή όχι.[1]

Ο πληθωρισμός δεν είναι φυσικό φαινόμενο. Δεν είναι στατιστικό δεδομένο. Είναι αναδιανομή πλούτου. Όπως παραδέχονται και οι πιο επίσημοι αστικοί θεσμοί (ΔΝΤ, ΕΚΤ), πρόκειται για φαινόμενο που οφείλεται στη συστηματική αύξηση των εταιρικών περιθωρίων κέρδους και όχι απλώς σε μια προσπάθεια αντιστάθμισης του αυξημένου κόστους λόγω εξωγενών παραγόντων (πόλεμος στην Ουκρανία, αναστάτωση εμπορικών διαδρόμων λόγω πολεμικών συγκρούσεων στην Μέση Ανατολή, φράξιμο της διώρυγας του Σουέζ το 2021 κτλ)

Η Κριστίν Λαγκάρντ, επικεφαλής της ΕΚΤ, δήλωσε το 2023 πως τα εταιρικά υπερκέρδη ευθύνονται για τα δύο τρίτα της αύξησης του πληθωρισμού κατά το 2022. Παράλληλα προειδοποιούσε ότι, αν οι επιχειρήσεις δεν απορροφήσουν μέρος του κόστους, ιδίως σε μισθούς και ενέργεια, ο πληθωρισμός θα παγιωθεί και θα αυτοτροφοδοτείται.

Μελέτες του 2023 από το ΔΝΤ και την ΕΚΤ σχηματίζουν την ίδια εικόνα. Σχεδόν το 50% της αύξησης των τιμών στην Ευρώπη από το 2021 ως το 2023 δεν προήλθε από μισθολογικές πιέσεις ή αυξήσεις πρώτων υλών, αλλά από τη δυνατότητα των εταιρειών να τιμολογούν διαρκώς αρκετά πάνω από το πραγματικό τους κόστος, μεταφέροντας τις αυξήσεις στους καταναλωτές και μετρώντας την «αντοχή» τους. [2] [3]

Ο πληθωρισμός, λοιπόν, δεν είναι μόνο στατιστικό δεδομένο και οικονομική έννοια, είναι μεταφορά πλούτου από τα λαϊκά στρώματα προς το κεφάλαιο. Όταν αυξάνονται οι μισθοί, οι επιχειρήσεις μετακυλίουν το κόστος για να διατηρήσουν αλώβητα (ή και να αυξήσουν) τα περιθώρια κέρδους τους. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος πληθωρισμού, που δεν αντιμετωπίζεται με ευχολόγια, αλλά με πολιτικό και κοινωνικό αγώνα ώστε να πληρώσουν την κρίση αυτοί που κερδοσκοπούν και ταυτόχρονα τη γεννούν.

Βάσει των παραπάνω το ΔΝΤ και η ΕΚΤ διαψεύδουν τον κυρίαρχο μύθο ότι οι αυξήσεις στους μισθούς προκαλούν την ακρίβεια. Στην πραγματικότητα, οι επιχειρήσεις αξιοποίησαν την κρίση του covid, τους πολέμους και τις παγκόσμιες ανακατατάξεις για να ενισχύσουν τη θέση τους, ανέβασαν τις τιμές πολύ πάνω από το κόστος, πολλαπλασίασαν τα κέρδη τους και πέτυχαν αναδιανομή πλούτου μέσα από τον πληθωρισμό κερδών.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο έλεγχος τιμών, η αύξηση των μισθών και η μείωση των έμμεσων φόρων δεν είναι κάποια ριζοσπαστική εμμονή. Είναι αναγκαία μέτρα ακόμη και από την πλευρά της μακροοικονομικής διαχείρισης. Δεν είναι τυχαίο ότι η ίδια η κυβέρνηση της ΝΔ, από το 2021, υιοθέτησε κάποια ισχνά μέτρα περιορισμού κερδών (π.χ. ποσοστό κέρδους σούπερ μάρκετ σε βασικά τρόφιμα), αυξήσεις κατώτατου μισθού λόγω πληθωρισμού κ.ά., κινήσεις που μέχρι πρότινος παρουσιάζονταν ως «παρεμβάσεις στην ελεύθερη αγορά».[4]

Αλλά δεν ήταν προϊόν ούτε αγώνων, ούτε κάποιας ριζοσπαστικής πολιτικής βούλησης. Ήταν αποτέλεσμα της ανάγκης να περιοριστεί, έστω επιδερμικά, μια ανεξέλεγκτη κερδοσκοπία που έχει ήδη οξύνει τις κοινωνικές ανισορροπίες και εγκυμονεί πιθανές εκρήξεις.

Συνεπώς, τα αιτήματα για αυστηρό-πραγματικό περιορισμό των κερδών, για κρατικό έλεγχο των τιμών και για αυξήσεις μισθών τουλάχιστον στο ύψος του πληθωρισμού με τιμαριθμική αναπροσαρμογή, είναι κοινωνικά αναγκαία και πολιτικά επείγοντα.

1.1 Η περίπτωση των Super Market

Η περίπτωση των supermarket στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια αποτυπώνει ιδανικά την ουσία της «ακρίβειας» ως εκτόξευση κερδών και συστηματική συγκέντρωση σε βαθμό ολιγοπωλιακού ελέγχου της αγοράς βασικών αγαθών διατροφής (προϊόντα με ανελαστική ζήτηση).

Την πενταετία 2020–2025, καταγράφεται κύκλος επενδύσεων, εξαγορών και συγχωνεύσεων ύψους άνω των 2,2 δισ. ευρώ, που αγγίζει τα 3,5 δισ. ευρώ αν συνυπολογιστεί η προηγούμενη δεκαετία. Οι επενδύσεις αυτές επικεντρώνονται σε τέσσερις βασικούς άξονες: i) Επέκταση φυσικού δικτύου καταστημάτων και δραστηριοτήτων (Convenient Stores, έτοιμα γεύματα κ.α.), ii) Ψηφιοποίηση και τεχνολογική αναβάθμιση (e-shops, self-checkout, Big Data), iii) Ανάπτυξη logistics και υποδομών διανομής, iv) Ενεργειακή αναβάθμιση και μείωση κόστους λειτουργίας.

Από τις 67 αλυσίδες το 2010, σήμερα απομένουν 43. Οι εκτιμήσεις δείχνουν πως 4–6 μεγάλοι παίκτες θα ελέγχουν πλήρως την αγορά στο σχετικά άμεσο μέλλον. Σε αυτό το περιβάλλον, οι τιμές αυξάνονται σχεδόν συντεταγμένα, χωρίς ουσιαστικό ανταγωνιστικό περιορισμό.

Τα βασικά οικονομικά στοιχεία για το 2024 (με βάση δημοσιεύματα που αναφέρουν ανάλυση της Ένωσης Σουπερμαρκετ στους ισολογισμούς των 43 αλυσίδων) είναι ενδεικτικά:

– Τζίρος: 13 δισ. ευρώ (αύξηση +4,4%), σχεδόν το 4% του ΑΕΠ

– Κέρδη προ φόρων:215 εκατ. ευρώ (μείωση 6,5%)

– Επενδύσεις: 400 εκατ. ευρώ (χρηματοδοτούμενες κυρίως μέσω τραπεζών)

Παρά την επιμονή του κλάδου ότι τα περιθώρια κέρδους είναι μικρά, η ίδια η φύση του επιχειρηματικού μοντέλου (έντασης όγκου και ταχείας κυκλοφορίας αποθέματος) καθιστά εφικτή την υψηλή κερδοφορία ακόμη και με σχετικά χαμηλά ποσοστά επί του τεμαχίου. Η επενδυτική δυναμική και η ανθεκτικότητα των μεγεθών υπογραμμίζουν ότι πρόκειται για κλάδο που όχι μόνο δεν απειλείται, αλλά γιγαντώνεται.[5][6]

Ενδεικτικά καθαρά αποτελέσματα που αναλογούν στους μετόχους βασικών «παικτών» το 2024 [7][8][9]:

Σκλαβενίτης: 100,39 εκατ. ευρώ (αύξηση 14,2%)
Lidl: Δεν δημοσιεύει ισολογισμούς (!)
ΑΒ Βασιλόπουλος: λογιστικές ζημίες αλλά με υπερδιπλασιασμό λειτουργικών κερδών
Μασούτης: 5,97 εκ. ευρώ (σταθερό)
My Market: 21,48 εκατ. (έναντι 26,19 εκατ. ευρώ το 2023)
Κρητικός: 3,94 εκ. ευρώ (έναντι 4,57 εκ. ευρώ το 2023)

Παρά τις μικρές διακυμάνσεις, οι ηγετικοί όμιλοι παραμένουν σε τροχιά ανάπτυξης, ενισχύουν το μερίδιό τους στην αγορά (π.χ. επικείμενη απορρόφηση της «Κρητικός» από τη «Μασούτης») και επεκτείνονται. [10]

Η πολιτική διάσταση της ακρίβειας στον τομέα των τροφίμων είναι ξεκάθαρη: πρόκειται για αγορά ολιγοπωλιακή, με ανεπαρκή έλεγχο, όπου οι ισχυροί παίκτες διαμορφώνουν τις τιμές σχεδόν μονομερώς. Η ίδια η κυβέρνηση Μητσοτάκη παραδέχθηκε, έστω εξ αντικειμένου, τη στρέβλωση, επιβάλλοντας πλαφόν στο περιθώριο κέρδους και πρόστιμα για αισχροκέρδεια.[11]

Την ίδια στιγμή, η πραγματική διάσταση του κόστους και του περιθωρίου κέρδους παραμένει θολή. Η πολυπλοκότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων, οι ενδοομιλικές τιμολογήσεις, η απουσία υποχρέωσης δημοσιοποίησης ισολογισμών για βασικούς παίκτες δυσχεραίνουν την κοινωνική λογοδοσία. Έτσι, πέρα από την τυπική δημοσιότητα ορισμένων οικονομικών στοιχείων, δεν υπάρχει επαρκής διαφάνεια για να γνωρίζει η κοινωνία τι πραγματικά πληρώνει και ποιος καρπώνεται το υπερβάλλον κέρδος.

Από τα παραπάνω προκύπτει ανάγκη για:

αυστηρούς και διαφανείς ελέγχους τιμών
απαγόρευση της υπερκερδοφορίας του κλάδου
κοινωνική εποπτεία και λογοδοσία
μεγάλες μειώσεις τιμών σε τρόφιμα και προϊόντα καθημερινής διαβίωσης κρίσιμα προϊόντα.

Το λαϊκό κίνημα απέναντι στα ολιγοπώλια μπορεί να θέσει αιτήματα και συνθήματα:

Καμιά κερδοφορία εις βάρος της κοινωνίας – Να πέσουν οι τιμές τώρα.
Δεν θέλουμε επιδόματα, ούτε pass – Μειώστε τα κέρδη, όχι την επιβίωσή μας.
Ρίξτε τις τιμές από τα ράφια

Α ) Απόλυτη διαφάνεια στις τιμές και τα κόστη – Λογοδοσία στην κοινωνία

Υποχρεωτική τριμηνιαία δημοσίευση της εξέλιξης του κόστους προμήθειας και της τελικής τιμής πώλησης βασικών αγαθών.

Δημοσιοποίηση των βασικών οικονομικών μεγεθών των ομίλων (π.χ. ποσοστά κέρδους στο “καλάθι” βασικών αγαθών).

Δημιουργία Αρχής Εποπτείας των Super Market με συμμετοχή πολιτικών και καταναλωτικών οργανώσεων, δήμων, περιφερειών και κρατικών φορέων.

Β) Πραγματικό πλαφόν στο κέρδος

Τα υφιστάμενα μέτρα είναι ανεπαρκή. Επιβολή αυστηρότερου ανώτατου επιτρεπόμενου ποσοστού μικτού κέρδους.

Επέκταση πλαφόν και ελέγχων όχι μόνο στα ράφια αλλά σε όλη την αλυσίδα, από τις εταιρείες διανομής και μεταφοράς μέχρι τους ενδιάμεσους προμηθευτές.

Εφαρμογή διατίμησης (π.χ. ψωμί, γάλα, παιδικές τροφές) όπου εμφανίζονται ακραία φαινόμενα αισχροκέρδειας ή δεν είναι εφικτό να περιοριστεί η πληθωριστική αύξηση.

Γ) Φορολόγηση των υπερκερδών

Έκτακτος φόρος σε μεγάλους ομίλους με αποδεδειγμένα αυξημένα κέρδη παρά τον περιορισμό περιθωρίων. Αντίστοιχο μέτρο έχει ήδη εφαρμοστεί για τις εταιρείες ενέργειας στην ΕΕ.

Δέσμευση φορολογικών εσόδων για την στήριξη μικρών παραγωγών, λαϊκών αγορών και εναλλακτικών δικτύων διανομής.

Δ) Στήριξη εναλλακτικών δικτύων διανομής

Ενίσχυση των λαϊκών αγορών και των απευθείας δικτύων παραγωγών–καταναλωτών ως ανάχωμα στην ολιγοπωλιακή εξάρτηση.

Αναστροφή της διάλυσης των λαϊκών αγορών που συνταλείται τα τελευταία έτη, φορολογικές ελαφρύνσεις και απαλλαγές ΦΠΑ για τις λαϊκές αγορές και τους μικρούς παραγωγούς.

2. Φορολογία σε βασικά αγαθά και εισοδήματα

Η φορολογία σε βασικά αγαθά και εισοδήματα είναι κρίσιμος άξονας και αλληλένδετος με τον περιορισμό της κερδοφορίας. Η μείωση της φορολογίας στα βασικά καταναλωτικά αγαθά αυξάνει το διαθέσιμο εισόδημα, ενώ ο περιορισμός της αισχροκέρδειας αποτρέπει τη μετακύλιση των φορο-ελαφρύνσεων στις τελικές τιμές από τις επιχειρήσεις. Με αυτόν τον τρόπο, η ζημιά που προκαλεί ο πληθωρισμός μεταφέρεται όχι στα λαικά εισοδήματα αλλά στην υπερ-κερδοφορία.

2.1 Φόρος Προστιθέμενης Αξίας

Ο Φόρος Προστιθέμενης Αξίας είναι ένας έμμεσος φόρος που επιβάλλεται σε κάθε στάδιο της παραγωγικής και εμπορικής αλυσίδας, αλλά επιβαρύνει αποκλειστικά τον τελικό καταναλωτή. Για τις επιχειρήσεις είναι ουδέτερος, καθώς έχουν δικαίωμα επιστροφής του φόρου που καταβάλλουν στους προηγούμενους κρίκους της αλυσίδας. Αντίθετα, ο τελικός καταναλωτής δεν έχει τέτοια δυνατότητα και επωμίζεται πλήρως το βάρος.

Πρόκειται για έναν φόρο κατανάλωσης που θεωρείται εξαιρετικά αποτελεσματικός ως προς την είσπραξη εσόδων από το κράτος, ακριβώς επειδή αποσπά ένα ποσοστό από σχεδόν κάθε καθημερινή οικονομική συναλλαγή. Ωστόσο, είναι δομικά άδικος καθώς τα χαμηλότερα εισοδήματα δαπανούν σχεδόν το σύνολο των πόρων τους σε κατανάλωση, άρα επιβαρύνονται δυσανάλογα σε σχέση με τα υψηλά εισοδήματα, τα οποία αποταμιεύουν ή επενδύουν το μεγαλύτερο μέρος των πόρων τους.

Ο ΦΠΑ λειτουργεί έτσι ως κρυφός μηχανισμός ταξικής αναδιανομής υπέρ του κεφαλαίου, μεταθέτοντας τη φορολογική επιβάρυνση στους πιο αδύναμους και παρακάμπτοντας τη διαμάχη για την άμεση φορολόγηση πλούτου και εισοδήματος.

Στην Ελλάδα υπάρχουν 3 συντελεστές ΦΠΑ :

Κατηγορία	Συντελεστής (%)	Παραδείγματα
Κανονικός	24%	Είδη οικιακής χρήσης, απορρυπαντικά, σερβιέτες, πάνες, καλλυντικά, χαρτικά, καύσιμα, υπηρεσίες κ.α.
Μειωμένος	13%	Τρόφιμα βασικής διατροφής (νωπά κρέατα ψάρια, λαχανικά, γάλα και γαλακτοκομικά, αυγά, καρποί και δημητριακά, φρούτα, προϊόντα αλευροποιίας κ.α.) Κάποια είδη για βρέφη, μεταφορές (ΜΜΜ, Ταξί, ΚΤΕΛ) κ.α.
Υπέρ-Μειωμένος	6%	Ηλεκτρική Ενέργεια, Φυσικό Αέριο, Φάρμακα, σαπούνια κ.α.

[12]

Η μείωση ή απαλλαγή ΦΠΑ σε βασικά αγαθά, όπως για παράδειγμα εφαρμόστηκε πρόσφατα στην Ισπανία και την Πολωνία[13][14][15], δεν είναι απλώς τεχνικό μέτρο, αλλά εργαλείο κοινωνικής ανακούφισης και ταξικής ισορροπίας.

Όμως για να είναι κοινωνικά ωφέλιμη, απαιτούνται οι μηχανισμοί που θα διασφαλίζουν ότι η μείωση μεταφέρεται πράγματι στο διαθέσιμο εισόδημα των καταναλωτών και δεν μετατρέπεται σε πρόσθετο περιθώριο κέρδους για τις επιχειρήσεις κατά μήκος της αλυσίδας παραγωγής και διανομής.

Ο ΟΟΣΑ, σε τεχνοκρατικές εκτιμήσεις του[16][17], συνήθως αντιπροτείνει την μείωση άμεσων φόρων αντί των έμμεσων, Το επιχείρημά του βασίζεται στο ότι οι μειωμένοι συντελεστές ΦΠΑ αυξάνουν την διοικητική πολυπλοκότητα και μειώνουν την οικονομική αποτελεσματικότητα. Αυτή η τεχνοκρατική προσέγγιση όμως, αγνοεί τον πυρήνα του ζητήματος, ο ΦΠΑ είναι ταξικός και σε περιόδους πληθωριστικής κρίσης λειτουργεί ως μοχλός μετάθεσης της ζημίας προς τα φτωχότερα κοινωνικά στρώματα.

Αντίθετα, μια προοδευτική φορολογική επιμένει να μετατοπίζει το βάρος από την κατανάλωση, δηλαδή από την φορολογία της επιβίωσης και να απευθυνθεί ονομαστικά στα υψηλά εισοδήματα και τον σωρευμένο πλούτο.

Σε κάθε περίπτωση, το αίτημα για μείωση ή απαλλαγή ΦΠΑ στα βασικά αγαθά δεν μπορεί να απορρίπτεται με αποκλειστικά δημοσιονομικά προσχήματα και το κίνημα δεν υποχρεούται να αποδείξει πού θα βρεθούν τα χρήματα για να καλύψουν το όποιο δημοσιονομικό κενό. Αυτό ας το απαντήσει το κράτος και η κυβέρνηση που διατηρεί στο απυρόβλητο το μεγάλο κεφάλαιο και τον πλούτο μέσω της άδικης και ανισόρροπης δομής της φορολογίας.

Τεχνική δυνατότητα υπάρχει. Παρότι το κίνημα δεν οφείλει να αναλάβει τον ρόλο οικονομικού διαχειριστή, υπάρχουν συγκεκριμένα περιθώρια για την υλοποίηση του αιτήματος.

Δεν υπάρχει πλέον “μνημονιακή απαγόρευση” για μείωση συντελεστών

Στο παρελθόν, η μνημονιακή επιτήρηση απέκλειε κάθε περιθώριο παρέκκλισης, οι δανειστές απαιτούσαν ευρεία βάση ΦΠΑ και υψηλούς συντελεστές (το 2024, διατηρεί τον 5ο υψηλότερο συντελεστή μεταξύ άλλων κρατών της ηπείρου[18] με πολύ μεγαλύτερα επίπεδα καπιταλιστικής ανάπτυξης όπως η Γερμανία (19%), η Γαλλία (20%), Ισπανία (21%) η Αυστρία (20%) κτλ). Ωστόσο, σήμερα η Ελλάδα δεν βρίσκεται σε καθεστώς ενισχυμένης εποπτείας. Συνεπώς, οι αποφάσεις για τη φορολογική πολιτική, συμπεριλαμβανομένων και των συντελεστών ΦΠΑ, είναι θεωρητικά ζήτημα πολιτικής επιλογής και εναρμόνισης με τις οδηγίες και τους κανονισμούς της Ε.Ε.

Η Ε.Ε. παρέχει, με σχετικά πρόσφατες οδηγίες, χαλαρότερους περιορισμούς και ευελιξία στην εφαρμογή υπερβολικά χαμηλού ΦΠΑ στα τρόφιμα ή ακόμα και απαλλαγών[19]

Από το 2022, τα κράτη-μέλη μπορούν να επιβάλουν εξαιρετικά χαμηλούς συντελεστές ΦΠΑ (κάτω του 5%) , ακόμα και διευρυμένες απαλλαγές για βασικά αγαθά όπως είναι τα τρόφιμα.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Ισπανία εφάρμοσε το 2023 γενναίες μειώσεις ΦΠΑ στα τρόφιμα: μείωσε τον ήδη χαμηλό συντελεστή 4% στο 0% για βασικά τρόφιμα όπως το ψωμί, το γάλα, τα αυγά, τα φρούτα, τα λαχανικά, τα δημητριακά κ.ά., και επίσης μείωσε από 10% σε 5% τον ΦΠΑ σε έλαια και ζυμαρικά. Το μέτρο αυτό, μαζί με επιδότηση λογαριασμών ρεύματος, ήταν μέρος ενός πακέτου €3 δισ. για την ανακούφιση από τον πληθωρισμό, που περιλάμβανε και μείωση άμεσου φόρου (εισοδήματος) για τους χαμηλόμισθους. Σύμφωνα με την κυβέρνηση, η επέκταση του μηδενικού ΦΠΑ στα τρόφιμα κόστισε €1,36 δισ. στο δημόσιο, αλλά συνέβαλε να πέσει ο πληθωρισμός της Ισπανίας από 10,8% (Ιούλιος 2022) στο 3,8%.

Αντίστοιχα, η Πολωνία επέβαλε από τις αρχές του 2022 μηδενικό ΦΠΑ καθολικά σε είδη βασικής διατροφής (μέτρο που κράτησε για 2 ολόκληρα έτη μέχρι τον Απρίλιο του 2024).

Υπάρχει η δυνατότητα απαλλαγής ΦΠΑ περισσότερων επιχειρήσεων ως «πολύ μικρές» [20]

Η ΕΕ δίνει πλέον στα κράτη-μέλη τη δυνατότητα να ορίσουν το όριο απαλλαγής για τις μικρές επιχειρήσεις έως και τις 85.000 ευρώ ετήσιου τζίρου. Στην Ελλάδα, παραμένει στα μόλις 10.000 ευρώ, περιορίζοντας σημαντικά την επιβίωση μικρών παραγωγών, πωλητών και λαϊκών αγορών. Μια αύξηση του παραπάνω ορίου:

-μειώνει διαχειριστικά κόστη για μικρές επιχειρήσεις
– στηρίζει τη βιωσιμότητα λαϊκών αγορών και των δικτύων διανομής
– μεταφέρει μέρος όφελος στον καταναλωτή.

Ακόμα και αν οι φοροελαφρύνσεις αυτές μπορεί να μειώσουν προσωρινά τα δημόσια έσοδα, θα έχουν αντισταθμιστικό όφελος, μειώνοντας τον πληθωρισμό και αυξάνοντας την κατανάλωση, αποτρέποντας μια διαφαινόμενη ύφεση αλλά βασικά υποστηρίζοντας τα λαϊκά στρώματα που βλέπουν το καρότσι του super market τους όλο και πιο ακριβό και τα εισοδήματα να τελειώνουν στα μέσα του μήνα.

Σε κάθε περίπτωση το θέμα της μείωσης της φορολογίας δεν είναι οικονομοτεχνικό και το λαϊκό κίνημα μπορεί να θέσει αιτήματα και συνθήματα:

Φορολογήστε τον πλούτο όχι την επιβίωση – Κατάργηση ΦΠΑ στα βασικά είδη τώρα !
Κόψτε τον ΦΠΑ, όχι τα ψώνια μας
Δεν λείπουν τα λεφτά – Περισσεύει η φοροαδικία

[1] https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CE%BB%CE%B7%CE%B8%CF%89%CF%81%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82

[2] https://www.theguardian.com/business/2023/jun/27/corporate-profits-driving-up-prices-ecb-president-christine-lagarde

[3] https://www.ecb.europa.eu/press/economic-bulletin/focus/2023/html/ecb.ebbox202304_03~705befadac.en.html

[4] https://www.taxheaven.gr/circulars/47899/65162-21-08-2024

[5] https://www.progressive-economics.ca/2022/12/yes-virginia-supermarket-profits-have-expanded/

[6] https://rabble.ca/economy/economist-debunks-supermarkets-claim-theyre-not-profiting-from-food-inflation/

[7] https://www.cnn.gr/oikonomia/epixeiriseis/story/498046/soyper-market-kerdi-kai-astronomikoi-tziroi-para-ton-plithorismo-kai-to-plafon-sta-perithoria

[8] https://www.mononews.gr/business/souper-market-poioi-epicheirimaties-gemisan-ta-tameia-tous

[9] https://www.businessportal.gr

[10] https://www.newmoney.gr/roh/palmos-oikonomias/epixeiriseis/souper-market-neos-kiklos-exagoron-ke-sigchonefseon-sta-e22-dis-i-ependisis-to-2020-2025/

[11] https://www.taxheaven.gr/news/58930/ti-shmainei-aisxrokerdeia

[12] https://www.taxheaven.gr/law/5144/2024