Δεκαεννέα κράτη–μέλη της ΕΕ, ανάμεσά τους και η Ελλάδα, απαιτούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να χρηματοδοτήσει απελάσεις σε «τρίτες χώρες». Με μια κοινή επιστολή, οι κυβερνήσεις ζητούν «καινοτόμες λύσεις»: κέντρα επιστροφών εκτός ΕΕ, συμφωνίες «ασφαλών τρίτων χωρών», διεύρυνση του Frontex, νομοθετικές αλλαγές και ενιαία διπλωματική γραμμή. Η λέξη «άνθρωπος» φυσικά απουσιάζει απ’ το κείμενο στο οποίο πρωταγωνιστές είναι η καταστολή, η αποτροπή και η εξαγωγή της βίας μακριά από το ευρωπαϊκό βλέμμα.

Πρόκειται για τη θεσμοποίηση μιας πολιτικής που εδώ και χρόνια εφαρμόζεται αποσπασματικά: μεταφορά της βρώμικης δουλειάς σε χώρες-δορυφόρους, ώστε η ΕΕ να διατηρεί το προσωπείο της «νομιμότητας». Το μοντέλο που προβάλλεται ως «καλή πρακτική» είναι τα αποτυχημένα κέντρα-στρατόπεδα της Ιταλίας στην Αλβανία, με την πλήρη λειτουργία τους να προαναγγέλλεται ως τα μέσα του 2026. Δηλαδή μιλάμε για στρατόπεδα εκτός εδάφους, εκτός δικαιωμάτων, εκτός δημόσιου ελέγχου.

«Καινοτομία» σημαίνει εκτόπιση

Στο λεξιλόγιο των Βρυξελλών, «καινοτόμες λύσεις» σημαίνει να εξαφανίζεις τους κατατρεγμένους και τους φτωχούς από τον ορίζοντα. Να τους μετατρέπεις σε διοικητικό πρόβλημα που λύνεται με κονδύλια, εργολαβίες και μνημόνια συνεργασίας με καθεστώτα αμφίβολης «ασφάλειας». Η επίκληση των «ριζικών αιτίων» της μετανάστευσης είναι υποκριτική: οι ίδιες πολιτικές που παράγουν πολέμους, λεηλασία και εξάρτηση μιλούν τώρα με όρους φιλανθρωπίας, αρκεί να κρατούν τους ανθρώπους μακριά.

Ελλάδα: προκεχωρημένο φυλάκιο

Η ελληνική συμμετοχή δεν είναι ουδέτερη. Η χώρα αναλαμβάνει ξανά ρόλο προκεχωρημένου φυλακίου της Ευρώπης-Φρούριο, ανταλλάσσοντας κυριαρχία και δικαιώματα με χρηματοδότηση και πολιτική εύνοια. Αντί για κοινωνική πολιτική και αλληλεγγύη, επιλέγεται η πειθάρχηση των «ανεπιθύμητων». Η μετανάστευση αντιμετωπίζεται ως ζήτημα ασφάλειας και όχι ως κοινωνικό φαινόμενο που γεννά ο ίδιος ο καπιταλισμός.

Frontex: περισσότερη εξουσία, λιγότερη λογοδοσία

Η απαίτηση για διεύρυνση της εντολής του Frontex συμπληρώνει το παζλ. Περισσότεροι πόροι, περισσότερες αρμοδιότητες, λιγότερος έλεγχος. Ένας υπερεθνικός μηχανισμός καταστολής, με βεβαρημένο παρελθόν καταγγελιών, αναβαθμίζεται σε κεντρικό εργαλείο της ευρωπαϊκής πολιτικής. Η «ενιαία διπλωματική προσέγγιση» σημαίνει συντονισμένη πίεση σε χώρες του Νότου για να λειτουργούν ως αποθήκες ανθρώπων.

Στο διά ταύτα, οι πρόσφυγες αντιμετωπίζονται ως «πλεονάζων πληθυσμός» που πρέπει να απομακρυνθεί για να διατηρηθεί η κοινωνική πειθαρχία στο εσωτερικό των χωρών. Τα σύνορα δεν κλείνουν για το κεφάλαιο, κλείνουν για τους πρόσφυγες. Η ΕΕ δεν αποτυγχάνει στη μετανάστευση — επιτυγχάνει ακριβώς αυτό που επιδιώκει: την εξαγωγή της βίας και την κανονικοποίηση της απανθρωπιάς.

Καμία συναίνεση στην εκτόπιση

Απέναντι σε αυτή την κλιμάκωση, η σιωπή είναι συνενοχή. Η απάντηση δεν βρίσκεται σε «βελτιώσεις εφαρμογής», αλλά στην αμφισβήτηση της ίδιας της στρατηγικής.

Διεθνιστική αλληλεγγύη, υπεράσπιση του δικαιώματος ελεύθερης μετακίνησης, σύγκρουση με το αφήγημα της ασφάλειας. Όσο η ΕΕ χρηματοδοτεί απελάσεις εκτός συνόρων, τόσο αποκαλύπτεται ότι το πρόβλημά της δεν είναι οι «ροές», αλλά οι άνθρωποι που δεν χωρούν στην κερδοφορία της.

ΠΗΓΗ 

- ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: