Consultocracy: Τα επίσημα δεδομένα δεν είναι «εντυπώσεις»
Το Vouliwatch απαντά στις πρόσφατες δηλώσεις του Κυβερνητικού Εκπροσώπου, Π. Μαρινάκη
Τι συνέβη
Κατά την προγραμματισμένη Ενημέρωση πολιτικών συντακτών και ανταποκριτών ξένου Τύπου της 5ης Μαρτίου 2026, ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, απαντώντας σε ερώτηση του δημοσιογράφου, Χρήστου Μυτιληνιού, σχετικά με δημόσια τοποθέτηση του εκπροσώπου τύπου του ΠΑΣΟΚ, Κώστα Τσουκαλά, η οποία αναφέρεται στην πρόσφατη έρευνα του Vouliwatch - σε συνεργασία με τους Solomon - με τίτλο «Consultocracy: Χαρτογράφηση των Συμβουλευτικών Υπηρεσιών στο Ελληνικό Δημόσιο», ισχυρίστηκε ότι η έρευνά μας είναι αναξιόπιστη και δημιούργησε παραπλανητικές εντυπώσεις, επιτιθέμενος στο κύρος και την ανεξαρτησία του οργανισμού.
Δυστυχώς βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια απόπειρα του κυβερνητικού εκπροσώπου να υποβαθμίσει την τεκμηριωμένη έρευνα του Vouliwatch βαφτίζοντάς τη μεθοδολογικά εσφαλμένη και εντυπωσιοθηρική. Φλερτάρει, έτσι, με μια κλασική συνταγή μετα-αληθινής τακτικής που στοχεύει στην αποφυγή της ουσίας και την υπονόμευση του έργου μας. Αντί για υπεύθυνες απαντήσεις, επιλέγεται η μετατόπιση της ουσίας σε «τυπικά ζητήματα», η βολική και παραπλανητική επιβολή της αριστερής - αντιπολιτευτικής ταμπέλας ως επιχείρημα αναξιοπιστίας του οργανισμού και ο επαναπροσδιορισμός των όρων της πραγματικότητας για να παρουσιαστούν τα γεγονότα ως «εντυπώσεις». Η μετατροπή του δημόσιου διαλόγου σε ένα πεδίο σύγκρουσης με χαρακτηρισμούς, δεν πλήττει μόνο το Vouliwatch, αλλά την ίδια τη δημοκρατική λογοδοσία. Η έναρξη μιας συζήτησης σχετικά με το φαινόμενο της «συμβουλοκρατίας», βασισμένη σε ανάδειξη στοιχείων που το ίδιο το κράτος δημοσιεύει - αλλά όχι συγκεντρωτικά -, δεν είναι αντικείμενο επικοινωνιακής διαχείρισης· η κριτική αξιολόγηση είναι η βάση του Κράτους Δικαίου και τα στοιχεία παραμένουν πεισματικά αληθή, όσο κι αν η κυβέρνηση επιχειρεί να τα «μεταφράσει» κατά το δοκούν.
Θεωρούμε υποχρέωσή μας να αντικρούσουμε αυτούς τους ισχυρισμούς με σαφήνεια και τεκμηρίωση, με σκοπό την αποκατάσταση της αλήθειας, την υπεράσπιση του έργου μας και την έγκυρη και ακριβή ενημέρωση της κοινής γνώμης.
Τι δήλωσε ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος και τι απαντά το Vouliwatch
- «Έχω μία διόρθωση της εφημερίδας «Καθημερινή», η οποία αναφέρεται σε προηγούμενο δημοσίευμά της, της 22ας Φεβρουαρίου ήταν το αρχικό δημοσίευμα, η οποία αναγνώρισε ότι η συγκεκριμένη έκθεση στην οποία βασίζεται και ο κ. Τσουκαλάς και βγάζει την ανακοίνωσή του, έχει σοβαρά μεθοδολογικά λάθη». Και συνεχιζει: «Δηλαδή, για να σας το πω απλά, έγινε ένας πολλαπλασιασμός από τη συγκεκριμένη έρευνα, ενώ θα έπρεπε να γίνει το αντίθετο, και δημιουργήθηκε μια εντύπωση με ένα ποσό το οποίο στερείται βάσης και είναι αντίθετο με την πραγματικότητα».
Απάντηση Vouliwatch:
Η έρευνα Consultocracy καταγράφει και παρουσιάζει συγκεντρωτικά τα ποσά των συμβάσεων που συνήφθησαν μεταξύ Δημοσίου και συμβουλευτικών εταιρειών, βάσει των δημοσιευμένων από το Κράτος δεδομένων στη σχετική πλατφόρμα (ΚΗΜΔΗΣ). Δεν αποτελούν μέρος της έρευνας τα ενδεχόμενα (καθαρά) κέρδη κάθε εταιρείας από τις εν λόγω συμβάσεις καθώς αυτό που αναδεικνύει είναι τα «έξοδα» του Δημοσίου και όχι τα «έσοδα» των εταιρειών, τα οποία - σε κάθε περίπτωση - είναι αδύνατον να προκύψουν από τα δημοσιευμένα στοιχεία του ΚΗΜΔΗΣ.
Επισημαίνεται ότι η εφημερίδα Καθημερινή δεν αποσύρθηκε από το άρθρο της, δεν αμφισβήτησε τα δεδομένα μας και δεν ανακοίνωσε κανένα μεθοδολογικό σφάλμα. Η διευκρίνιση που δημοσιεύθηκε αφορούσε αποκλειστικά τη διατύπωση του τίτλου ενός γραφήματος με τίτλο «TOP 10 Εταιρειών με τη μεγαλύτερη αξία συμβάσεων» - το οποίο για δικούς της λόγους η εφημερίδα αποφάσισε να αφαιρέσει από το αρχικό της δημοσίευμα - αποσαφηνίζοντας αυτό που ρητά αναφέρουμε και στην έρευνα - έκθεσή μας’ ότι, δηλαδή, τα ποσά αφορούν στη συνολική αξία των συμβάσεων που υπέγραψε το Δημόσιο με τις εταιρείες (εκ των οποίων κάποιες κοινοπρακτικά, χωρίς να προσδιορίζεται στην περίπτωση αυτή το μερίδιο εκάστης). Αυτό, άλλωστε, προκύπτει ρητά και από το απόσπασμα της δημοσίευσης της Καθημερινής που ανέγνωσε ο ίδιος ο κυβερνητικός εκπρόσωπος κατά την απάντησή του.
Μάλιστα, σημειώνεται ότι αυτός ο τρόπος αποτύπωσης των δεδομένων αποτελεί στάνταρ πρακτική στην ανάλυση δημοσίων συμβάσεων. Η διευκρίνιση της εφημερίδας που αφορά στους ενδεχόμενους τζίρους των συμβουλευτικών εταιρειών είναι μια παράμετρος με την οποία δεν ασχολείται η έρευνα, καθώς επικεντρώνεται στα ποσά / αξίες των συμβάσεων που δεσμεύονται από το δημόσιο ταμείο και της καταγεγραμμένης αυξητικής τάσης που αναδεικνύεται. Η επίκληση, λοιπόν, της μεμονωμένης αυτής διευκρίνισης καθόλου δεν πλήττει την ακρίβεια των ποσών της έρευνας αλλά στοχεύει στο να παραμερίσει τα ουσιώδη ερωτήματα δημόσιας λογοδοσίας που θέτει, χωρίς να τα αντικρούει.
- «[...] και επίσης να αναδειχθεί ότι οι φορείς, που χρηματοδοτούν τη συγκεκριμένη έκθεση στην οποία βασίζεται η ανακοίνωση του εκπροσώπου του ΠΑΣΟΚ, συνδέονται πολιτικά με την Ευρωπαϊκή Αριστερά».
Απάντηση Vouliwatch:
Ο ισχυρισμός αυτός δεν μπορεί παρά να ερμηνευθεί ως απόπειρα πολιτικής στιγματοποίησης του ανεξάρτητου και αδιάβλητου έργου του Vouliwatch, ενός οργανισμού που μετρά περισσότερα από 11 χρόνια αναγνώρισης και κύρους στην Ελλάδα και διεθνώς ( Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρωκοινοβούλιο, Συμβούλιο της Ευρώπης, ΟΑΣΕ, UNCAC, ΟGP, κ.ο.κ.). Το Vouliwatch λειτουργεί με πλήρη διαφάνεια και η ανεξαρτησία του αποτελεί θεμελιώδη οργανωτική αρχή, αναλλοίωτη ανεξαρτήτως του ποια κυβέρνηση βρίσκεται στην εξουσία. Υπενθυμίζουμε ότι η παρούσα έρευνα καλύπτει την περίοδο 2017 – 2025, συμπεριλαμβάνοντας κυβερνήσεις διαφορετικών πολιτικών αποχρώσεων.
Εν προκειμένω, η έκθεση Consultocracy χρηματοδοτήθηκε εν μέρει από το Ίδρυμα Heinrich Böll, αναγνωρισμένο γερμανικό πολιτικό ίδρυμα με διεθνή παρουσία σε 35 χώρες - και γραφείο στην Ελλάδα εδώ και 14 χρόνια-, που πρόσκειται στο κόμμα των Πρασίνων της Γερμανίας που με τη σειρά τους είναι κομμάτι της ευρωπαϊκής πολιτικής οικογένειας των Πρασίνων και όχι στην «Αριστερά», όπως αναφέρθηκε ανακριβώς. Οι Πράσινοι και η Ευρωπαϊκή Αριστερά αποτελούν εντελώς διαφορετικές πολιτικές οικογένειες.
Η επιλογή του Ιδρύματος Heinrich Böll ως χρηματοδότη της παρούσας έρευνας δεν ήταν τυχαία - αποτέλεσε συνειδητή απόφαση, καθώς κανένα κόμμα της ελληνικής Βουλής δεν ανήκει στην ευρωπαϊκή πολιτική οικογένεια των Πρασίνων / Greens-EFA. Συνεπώς, η εν λόγω υποστήριξη και χρηματοδότηση αποκλείει εξαρχής και διαπαντός οποιαδήποτε αμφισβήτηση της «κομματικής» μας ουδετερότητας στο εσωτερικό πολιτικό πεδίο. Σε κάθε περίπτωση, είναι αυταπόδεικτο ότι μια έρευνα που βασίζεται αποκλειστικά σε επίσημα κρατικά δεδομένα, δεν θα μπορούσε να επηρεαστεί ως προς τα αποτελέσματά της από οποιαδήποτε χρηματοδότηση. Οι σχετικοί αριθμοί και τα αντίστοιχα στατιστικά παραμένουν ίδια («μετρημένα κουκιά») - ανεξαρτήτως της ταυτότητας του υποστηρικτή.
- «Τα ποσά των συμβάσεων είναι ένα κλάσμα αυτών που αναφέρει η έκθεση».
Απάντηση Vouliwatch:
Επαναλαμβάνεται, παρά τα όσα αντίθετα υπονοεί η παραπάνω φράση, ότι η έκθεσή μας δεν επινόησε ποσά. Κατέγραψε απλά και συγκέντρωσε τις συμβάσεις που έχει συνάψει το δημόσιο, ακριβώς όπως αυτές εμφανίζονται στο ΚΗΜΔΗΣ. Εάν η κυβέρνηση διαθέτει διαφορετικά στοιχεία, από τα όσα επίσημα αναρτά στο ΚΗΜΔΗΣ, καλείται να τα δημοσιεύσει ανοιχτά, ώστε να είναι επαληθεύσιμα.
- «Όλες οι αναθέσεις έγιναν νόμιμα και μέσω ευρωπαϊκής τεχνικής βοήθειας [...].»
Απάντηση Vouliwatch:
Η έκθεση Consultocracy δεν αμφισβήτησε ποτέ τη νομιμότητα των συμβάσεων. Αυτό αποτελεί στρεβλή και αβάσιμη ανάγνωση της έρευνάς μας. Το ερώτημα που θέτει η έκθεση είναι διαφορετικό και ουσιωδέστερο: εάν η αύξηση εξωτερικής ανάθεσης κρίσιμων κυβερνητικών λειτουργιών - συμπεριλαμβανομένης ακόμη και της νομοπαρασκευαστικής διαδικασίας - είναι επωφελής για τη δημόσια διοίκηση, τη δημοκρατική λογοδοσία και τον φορολογούμενο πολίτη.
Τα ευρήματα της έρευνας δεν είναι υποκειμενικές εκτιμήσεις. Είναι αριθμοί που προκύπτουν από δημόσια αρχεία: ο αριθμός των συμβουλευτικών συμβάσεων αυξήθηκε από 171 το 2018 σε 613 το 2025. Το 62,4% των αναθέσεων πραγματοποιήθηκε με απευθείας ανάθεση. Αυτά τα νούμερα δεν είναι ερμηνεία. Είναι εγγεγραμμένα δεδομένα από το σύστημα του ίδιου του κράτους. Μια νόμιμη σύμβαση δεν σημαίνει κατ' ανάγκη μια σκόπιμη ή αποδοτική επιλογή πολιτικής.
Συμπέρασμα
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος απάντησε χωρίς να απαντά στο ερώτημα του δημοσιογράφου. Δεν αμφισβήτησε τον αριθμό των απευθείας αναθέσεων. Δεν σχολίασε την εμπλοκή ιδιωτικών εταιρειών στη νομοπαρασκευαστική διαδικασία. Δεν εξήγησε γιατί οι συμβουλευτικές συμβάσεις αυξήθηκαν από 171 σε 613 (258%!) μέσα σε επτά χρόνια. Αντ' αυτού, στράφηκε εναντίον της αξιοπιστίας του οργανισμού που δημοσίευσε τα δεδομένα. Αυτή είναι μια διαχρονική τακτική: όταν τα δεδομένα είναι άβολα, η αμφισβήτηση του αγγελιοφόρου αντικαθιστά την απάντηση στο μήνυμα.
Θα θέλαμε, τέλος, να επισημάνουμε ότι η επιχειρηθείσα πολιτική αμφισβήτηση της αξιοπιστίας ανεξάρτητων οργανισμών έρευνας και λογοδοσίας δεν αποτελεί τοπικό ζήτημα. Αποτελεί συστατικό του φαινομένου 'shrinking civic space’ (συρρίκνωση του χώρου της κοινωνίας των πολιτών) που διεθνείς θεσμοί (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Συμβούλιο της Ευρώπης, OSCE) παρακολουθούν στενά και με ανησυχία. Πρόκειται, δηλαδή, για την επίθεση στο πεδίο δράσης μας, μέσω μηχανισμών, όπως η στοχευμένη αποδυνάμωση της αξιοπιστίας ανεξάρτητων φορέων ελέγχου.
Η Ελλάδα βρίσκεται ήδη υπό ευρωπαϊκή παρακολούθηση για ζητήματα που αφορούν στην ελευθερία του Τύπου και τη θεσμική ανεξαρτησία. Πρακτικές που αποσκοπούν στον στιγματισμό ανεξάρτητων φορέων της κοινωνίας των πολιτών, επιδεινώνουν αυτή την εικόνα.
Η δημόσια λογοδοσία δεν είναι εχθρός της κυβέρνησης. Είναι προϋπόθεση της Δημοκρατίας και του Κράτους Δικαίου.
Ως Vouliwatch, δηλώνουμε πάντα διαθέσιμοι για κάθε ουσιαστικό διάλογο επί των ευρημάτων μας.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ | Αναλυτικά τη μεθοδολογία της έρευνας Consultocracy μπορείτε να βρείτε εδώ και το σύνολο των ευρημάτων στην έκθεση εδώ.
“Consultocracy”:
ένα «παράλληλο» σύστημα λήψης αποφάσεων και οι κίνδυνοι για την
δημοκρατία - Συζήτηση με τον Στ. Λουκόπουλο του Vouliwatch
Μια εκπομπή του Aegean Voice 107.5 με την Ειρήνη Προμπονά
O Στέφανος Λουκόπουλος διευθυντής του Vouliwatch μιλά στον Aegean Voice 107.5, στην εκπομπή «Στο βάθος κήπος» με την Ειρήνη Προμπονά για το «Consultocracy (Συμβουλοκρατία) – Χαρτογράφηση των Συμβουλευτικών Υπηρεσιών στο Ελληνικό Δημόσιο».
Η αυξανόμενη εξάρτηση του ελληνικού κράτους από ιδιωτικές συμβουλευτικές εταιρείες για κρίσιμες λειτουργίες – από τη χάραξη δημόσιας πολιτικής μέχρι τη σύνταξη νομοθεσίας – έχει δημιουργήσει μια μετατόπιση της κρατικής λειτουργίας προς ένα «παράλληλο» σύστημα λήψης αποφάσεων, όπου οι σύμβουλοι συχνά υποκαθιστούν τη δημόσια διοίκηση, η οποία σταδιακά μετατρέπεται σε «κέλυφος».
Η «συμβουλοκρατία» τείνει να γίνει ένας σταθερός μηχανισμός διακυβέρνησης. Η έρευνα του Vouliwatch και του Solomon, με την υποστήριξη του ιδρύματος Heinrich Böll, βασισμένη σε στοιχεία από δημόσιες πηγές όπως το Κεντρικό Ηλεκτρονικό Μητρώο Δημοσίων Συμβάσεων (ΚΗΜΔΗΣ), καταγράφει την εκτόξευση των κρατικών δαπανών για αναθέσεις σε ιδιωτικές συμβουλευτικές εταιρείες την περίοδο 2017–2025. Με ορόσημο την πανδημία, ο ετήσιος αριθμός συμβάσεων εξαπλασιάστηκε, φτάνοντας το 2024 τις 613. Το 62,4% αυτών έγιναν με απευθείας ανάθεση, ενώ από τους 1.266 αναδόχους, δέκα μεγάλες εταιρείες συγκέντρωσαν συμβάσεις ύψους 895 εκατομμυρίων ευρώ – το 57,36% της συνολικής αξίας.
Τα στοιχεία αυτά φωτίζουν ένα κρίσιμο ερώτημα: ποιος σχεδιάζει πραγματικά τις πολιτικές; Όταν η ουσιαστική επεξεργασία μεταφέρεται σε εξωτερικούς συνεργάτες, η ευθύνη θολώνει. Οι υπουργοί διατηρούν την τυπική αρμοδιότητα, αλλά οι αποφάσεις που φτάνουν στη Βουλή έχουν συχνά διαμορφωθεί εκτός του δημόσιου ελέγχου. Οι σύμβουλοι, από την άλλη, δεν υπόκεινται σε δημοκρατική λογοδοσία, ενώ οι διαδικασίες επιλογής και αξιολόγησης παραμένουν συχνά αδιαφανείς.
Το αποτέλεσμα είναι ένα δημοκρατικό κενό: η δημόσια διοίκηση αποδυναμώνεται, οι ιδιωτικοί φορείς αποκτούν υπερμεγέθη ρόλο και οι πολίτες δυσκολεύονται να γνωρίζουν ποιος επηρεάζει τις αποφάσεις που καθορίζουν την καθημερινότητά τους.
Στο ηχητικό που ακολουθεί, ο Στέφανος Λουκόπουλος αναλύει πώς φτάσαμε στη συμβουλοκρατία, ποια είναι τα όριά της και τι σημαίνει για τη δημοκρατία σήμερα.
Τα στοιχεία τη έρευνας ΕΔΩ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου