Το Ε.Μ.Π προσπαθεί να συνδεθεί πάλι με το ΝΑΤΟ… από το παράθυρο - Του Έκτορα-Ξαβιέ Δελαστίκ

Το Ε.Μ.Π προσπαθεί να συνδεθεί πάλι με το ΝΑΤΟ… από το παράθυρο

Του Έκτορα – Ξαβιέ Δελαστίκ

Προ διμήνου είχαμε καλύψει την προσπάθεια την διοίκησης του Ε.Μ.Π. να «σβησει» το φιλειρηνικό, αντιπολεμικό και επί της ουσίας αντιχουντικό παρελθόν του Ιδρύματος. Αναφερόμαστε στην προσπάθεια διαγραφής μέρους του Άρθρου 2 του Οδηγού Χρηματοδότησης και Διαχείρισης του ΕΛΚΕ, το οποίο έχει ως εξής:

«Η ιστορία του Ε.Μ.Π. είναι συνδεδεμένη με αγώνες για την ελευθερία και την ειρήνη. Για τον λόγο αυτό στο Ε.Μ.Π. δεν επιτρέπεται η διεξαγωγή ή συμμετοχή σε έρευνες για πολεμικούς σκοπούς οποιασδήποτε μορφής, με εξαίρεση την έρευνα για τις αμυντικές ανάγκες της χώρας, και δεν αναλαμβάνονται έρευνες με χρηματοδότηση από διεθνείς στρατιωτικούς συνασπισμούς».

Ευτυχώς, η άμεση κατακραυγή εκείνη την περίοδο έκανε τη διοίκηση να αποφύγει να πάρει το βάρος μιας τόσο ευθείας προσβολής προς την ιστορία και την παρακαταθήκη του Ιδρύματος. Υπάρχουν όμως δυο τύποι «αποφυγής». Ο πρώτος είναι η υπαναχώρηση, ώστε να ξεχαστεί το θέμα. Ο Πρύτανης του ΕΜΠ, Ι. Χατζηγεωργίου επέλεξε το δεύτερο, δηλαδή τη μετακύλιση της ευθύνης σε κάποιο ανώτερό του ώστε να μπορεί να ισχυριστεί στο μέλλον «εγώ υπάλληλος είμαι». Ο λόγος για έγγραφο που έστειλε με αριθμό πρωτοκόλλου 19/28-01-2026, «παραγγέλνοντας» μια γνωμοδότηση που να τον καλύπτει.

Γιατί μπλέχτηκε το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους;

Στην προηγούμενη κάλυψή μας αναφερθήκαμε με γενικό τρόπο στο γεγονός ότι η διοίκηση του Ε.Μ.Π. θέλει να βάλει το δάχτυλο στο μέλι των πολεμικών εξοπλισμών αντί να δείξει ένα στοιχειώδες ανάστημα και να απαιτήσει αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης. Επιλέξαμε να μη χαμηλώσουμε το επίπεδο αναφερόμενοι στο ότι αυτή η διαδικασία ξεκίνησε από ένα συγκεκριμένο ερευνητικό πρόγραμμα του ΝΑΤΟ που ήθελε να αναλάβει καθηγητής του Ε.Μ.Π. στη Σχολή Ναυπηγών και προσέκρουσε… στην ιστορία του.

Η απάντηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους προς τον Πρύτανη (419-80/Φ.100931 05-03-2026) δημοσιοποιεί πλήρως το κίνητρο αυτό. Δημοσιοποιεί επίσης το γεγονός ότι λόγω της απαγόρευσης κατά των πολεμικών ερευνών, η πρόταση για τη συνεργασία με το NATO τελικά δεν κατατέθηκε. Δημοσιοποιεί επίσης το σκεπτικό του προγράμματος: αυτόνομα θαλάσσια drones για «προστασία λιμανιών και σημαντικών υποδομών της χώρας».

Ας σκεφτούμε τα Στενά του Ορμούζ αυτές τις ημέρες. Drones σαν αυτά που περιγράφονται ως αντικείμενο του ερευνητικού προγράμματος είναι από τις κατηγορίες που στην καλύτερη περίπτωση θα περιπολούσαν το πέρασμα για να εντοπίζουν πιθανές νάρκες. Στην πιο ρεαλιστική περίπτωση, με μικρές αλλαγές θα χρησιμοποιούνταν ως «έξυπνες βόμβες», κατά τον τρόπο που χρησιμοποιούνται ήδη στην Ουκρανία.

Αν το Ε.Μ.Π. είχε αναλάβει τα προηγούμενα χρόνια τέτοιο ερευνητικό πρόγραμμα και αποτελούσε μέρος της κατασκευαστικής αλυσίδας τέτοιων drones, θα το έκανε αυτό στο πλαίσιο του NATO και με δεδομένη την τωρινή εμπλοκή της Ελλάδας στην επίθεση ΗΠΑ και Ισραήλ εναντίον του Ιράν. Όπως οποιοσδήποτε μπορεί να καταλάβει, η Διοίκηση του Ε.Μ.Π. φλερτάρει με το να μετατρέψει το Ίδρυμα σε δυνητικό νόμιμο στόχο σε περίπτωση πολέμου και το φοιτητικό πληθυσμό του Ιδρύματος σε ανθρώπινη ασπίδα. Μπορεί φυσικά να πρόκειται για ειλικρινά κοντόφθαλμους ανθρώπους που σε προσωπικό επίπεδο σκέφτονται μόνο πως θα εκταμιεύσουν αυτήν την απόφαση με επιπλέον χρηματοδοτήσεις ή/και με πολιτικές θέσεις (όπως ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών, Θεόδωρος Φορτσάκης, ο οποίος ορίστηκε επικεφαλής του ψηφοδελτίου Επικρατείας της ΝΔ). Αυτό δε μεταβάλλει στο ελάχιστο τις συνέπειες των πράξεών τους.

Τί λένε όντως οι γνωμοδοτήσεις;

Έχουμε στα χέρια μας δύο γνωμοδοτήσεις του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, η μία προς το ΕΜΠ, την οποία προαναφέραμε και η δεύτερη προς το Υπουργείο Παιδείας (230-1154 26-02-2026). Μπορούμε να συνοψίσουμε τα βασικά επιχειρήματα που παρουσιάζονται και στις δύο ως εξής:

Πρώτον, το «Ακαδημαϊκό Άσυλο» χρησιμοποιείται με τη μορφή που χρόνια προειδοποιούσαν οι Φοιτητικοί Σύλλογοι των πανεπιστημίων. Τυπικά, παρουσιάζεται στα έγγραφα ως προστασία του δικαιώματος του ακαδημαϊκού προσωπικού να κάνει όποια έρευνα θέλει χωρίς περιορισμούς, αρκεί να είναι νόμιμη. Ουσιαστικά, η έννοια της «ακαδημαϊκής ελευθερίας» που χρησιμοποιείται εδώ είναι με πολύ μεγάλη σαφήνεια «ελευθερία για τα κεφάλαια και φίμωση όσων διαφωνούν με αυτά».

Δεύτερο επιχείρημα είναι η συμμετοχή της Ελλάδας στο NATO. Αμφότερες οι γνωμοδοτήσεις περιέχουν αρκετά αποσπάσματα από τις βασικές αρχές του νόμου επικύρωσης της Συνθήκης του NATO (Α’37 1989/1952). Αυτές δεν έχουν άμεση σχέση με το ζήτημα, πέραν του ότι υπενθυμίζουν τις υποχρεώσεις των μελών για αλληλοϋποστήριξη σε ζητήματα ασφαλείας, οικονομική συνεργασία και ούτω καθ’ εξής. Θα μπορούσε να πει κανείς πως με τη Συνθήκη αυτή αναγνωρίζονται τα νομικά πρόσωπα που δημιουργεί το NATO και το δικαίωμα να συνάπτει κανείς συμβόλαια και συνεργασίες μαζί του.

Τρίτο επιχείρημα (και φαρμακερό) είναι η επίκληση του Άρθρου 28 παρ. 1 του Συντάγματος: «Οι γενικά παραδεγμένοι κανόνες του διεθνούς δικαίου, καθώς και οι διεθνείς συμβάσεις, από την επικύρωσή τους με νόμο και τη θέση τους σε ισχύ σύμφωνα με τους όρους καθεμιάς, αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του εσωτερικού ελληνικού δικαίου και υπερισχύουν από κάθε άλλη αντίθετη διάταξη νόμου. Η εφαρμογή των κανόνων του διεθνούς δικαίου και των διεθνών συμβάσεων στους αλλοδαπούς τελεί πάντοτε υπό τον όρο της αμοιβαιότητας».

Σε αυτό το σημείο έχουμε την πιο εξόφθαλμη λαθροχειρία. Πρόκειται για το άρθρο που επί της ουσίας δίνει τον τρόπο με τον οποίο η χώρα υιοθετεί διεθνείς συνθήκες όπως π.χ. τη Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Ορίζει πολύ συγκεκριμένα πως δε μπορεί η χώρα να δεσμευτεί σε κάποια τέτοια σύμβαση και ταυτόχρονα οι νόμοι της να λένε το αντίθετο. Η λαθροχειρία αφορά το ότι πάνω σε αυτές τις λέξεις, το Ε.Μ.Π. παρήγγειλε μια γνωμοδότηση που λέει ουσιαστικά πως «οι ανάγκες του NATO είναι πάνω και από τους νόμους του ελληνικού κράτους». Εν προκειμένω, πως οι ανάγκες του NATO για έρευνα είναι ισχυρότερες από το ελληνικό Δίκαιο, άρα σίγουρα ισχυρότερες από τον Οδηγό Χρηματοδότησης του ΕΛΚΕ Ε.Μ.Π. Το επιχείρημα αναπτύσσεται με πολύ μεγάλη λεπτομέρεια στο γνωμοδότηση προς το Υπουργείο Παιδείας.

Με λίγα λόγια, με αφορμή μια χρηματοδότηση, η Διοίκηση του Ε.Μ.Π. πασχίζει να δώσει ακαδημαϊκή γη και ύδωρ στο NATO, χρησιμοποιώντας την «ακαδημαϊκή ελευθερία» ως προκάλυμμα. Τέτοια επιθυμία πρυτανικών αρχών για συνεργασία με τους συνταγματάρχες είχαμε αρκετές δεκαετίες να δούμε.

Γιατί τέτοια αγάπη με τους συνταγματάρχες;

Ως κατακλείδα, πρέπει να τεθεί ένα πολύ σημαντικό ερώτημα: γιατί τέτοια επιθυμία να αποκοπεί το Ε.Μ.Π. από την αντιπολεμική του ιστορία; Θα περίμενε κανείς πως ένα Ίδρυμα που θρήνησε νεκρούς από το χουντικό στρατό θα συνειδητοποιούσε το ιστορικό βάρος που φέρει οποιαδήποτε συνεργασία σε εξοπλιστικά προγράμματα. Πολύ περισσότερο που στην πύλη του Πολυτεχνείου πριν μπουν τα τανκς ήταν γραμμένα τα συνθήματα «Έξω αι ΗΠΑ» και «Έξω το NATO». Είναι από αυτά τα ιστορικά γυρίσματα που συγγραφές πολύ δύσκολα θα έγραφε, γιατί θα έκαναν τη διοίκηση να μοιάζει με καρικατούρα «κακών» σε κόμικ.

Από την κυβέρνηση που έδωσε στις μυστικές υπηρεσίες του Ισραήλ πρόσβαση στο μισό Υπουργικό Συμβούλιο μέσω του Predator για να μπορεί το πρωθυπουργικό γραφείο να παρακολουθεί οικονομικούς και πολιτικούς παράγοντες δε θα περιμέναμε κάτι καλύτερο. Η Διοίκηση του Ε.Μ.Π. όμως δε θα έπρεπε να φέρει τέτοια βαρίδια αλληλοεκβιασμών. Θα μπορούσαμε ίσως να μιλήσουμε για βαθιά αδιαφορία μιας παραδόπιστης διοίκησης, καθώς θέλει να προτάξει τις χρηματοδοτήσεις σε βάρος του φοιτητικού και ερευνητικού πληθυσμού του ιδρύματος. Άλλωστε, δε μιλάμε για μια διοίκηση που είναι σε στρατεύσιμη ηλικία, οπότε και δε νιώθει άμεσα απειλούμενη από τις πολεμικές εμπλοκές. Θα μπορούσαμε ίσως να μιλήσουμε για βαθύ ιδεολογικό μίσος προς την ιστορία του Ε.Μ.Π., η οποία δείχνει πώς τυχαίοι άνθρωποι σήκωσαν ανάστημα και έβαλαν το κεφάλι τους στον τορβά, χωρίς κανένα «μαξιλαράκι ασφαλείας», απέναντι στη Χούντα.

Συχνά όμως η απάντηση είναι πιο απλή και συνοψίζεται στο «κι εγώ υπάλληλος είμαι». Απλά εν προκειμένω… υπάλληλος του NATO, ελέω υποχρηματοδότησης της Παιδείας.

ΠΗΓΗ