 |
| ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ/EUROKINISSI |
Κρίση στέγηςΔυσβάστακτο το «κεραμίδι» για τα ελληνικά νοικοκυριά
Με μια καίρια συζήτηση για τη στεγαστική κρίση στα Προσφυγικά της λεωφόρου Αλεξάνδρας ολοκληρώθηκε χθες η συμμετοχή της Αθήνας στην Παγκόσμια Εβδομάδα Στέγασης, στο πλαίσιο της οποίας πραγματοποιούνται μέχρι την Κυριακή πάνω από 150 δράσεις ανά τον κόσμο, με αιχμή φέτος την πολεμική υστερία και τους μαζικούς εκτοπισμούς αμάχων σε Παλαιστίνη, Ιράν και Λίβανο.
Σε ένδειξη αλληλεγγύης στην αυτοοργανωμένη κοινότητα και στο μέλος της κατάληψης Αριστοτέλη Χατζή, που συμπλήρωσε 51 ημέρες απεργίας πείνας, συλλογικότητες συγκεντρώθηκαν πριν από την εκδήλωση απαιτώντας την απόσυρση του σχεδίου της Περιφέρειας Αττικής για αξιοποίηση και εκκένωση του ιστορικού κτιριακού συγκροτήματος με πρόσχημα την «ανάπλαση» σε ένα φιλέτο 14,5 στρεμμάτων, όπου 400 άνθρωποι κάνουν πράξη την κοινωνική, δωρεάν, κατοικία.
Στις διεθνείς κινητοποιήσεις πρωτοστάτησαν πόλεις που έχουν πληγεί περισσότερο από την εκτόξευση των ενοικίων, την αστεγία, την τουριστικοποίηση και τη ρατσιστική καταστολή. Ανάμεσα στα βασικά αιτήματα των Ευρωπαίων, η ενίσχυση της συνεταιριστικής κατοικίας και η διαμόρφωση δίκαιων μισθών, καθώς οι αναπροσαρμογές τους στις περισσότερες χώρες δεν έχουν ακόμη απορροφήσει την πληθωριστική κρίση. Σύμφωνα με νέα έκθεση του Ινστιτούτου Οικονομικών και Κοινωνικών Ερευνών (WSI), οι ελάχιστοι μισθοί στην Ε.Ε. εμφάνισαν από την 1η Ιανουαρίου του 2026 ετήσια αύξηση 2,9% – πρόκειται για επιβράδυνση 1,1% σε σύγκριση με το περσινό 3,8%.
Λόγω της πρωτοφανούς στεγαστικής κρίσης στην Ελλάδα, ακόμα και διαμερίσματα 60 τετραγωνικών ενοικιάζονται όσο ο κατώτατος μισθός. Σχεδόν το μισό ποσό της μικρής αύξησης των 40 ευρώ μεικτά, από τα 880 στα 920 ευρώ, επιστρέφει στο κράτος μέσω φόρων και εισφορών, ενώ η υπόλοιπη απορροφάται από την άνοδο του πληθωρισμού (βλ. «Μια αύξηση που ισοδυναμεί με… ληστεία», «Εφ.Συν.» 26.3.2026).
«Πνίγουν» τα νοικοκυριά
Ηδη η χώρα μας βρίσκεται στην τελευταία θέση της Ε.Ε. σε ό,τι αφορά το ποσοστό των πολιτών, της τάξης του 28,9%, που διαθέτουν το 40% του εισοδήματός τους για να καλύψουν τα έξοδα στέγασης, και στην πρώτη θέση με 43% αναφορικά με όσους αναγκάζονται να καθυστερήσουν την πληρωμή ενοικίων και λογαριασμών. Και στις δύο κατατάξεις απέχουμε δραματικά από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο, 8,2% και 9%, αντίστοιχα.
Τα παραπάνω, τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Eurostat αφορούν το 2024 κατά το οποίο το ποσοστό ενοικίασης διαμορφώθηκε στο 30,3% και της ιδιοκατοίκησης μειώθηκε στο 69,7%, μετά και την εκτόξευση των πλειστηριασμών ακινήτων υπέρ τραπεζών, funds και servicers εδώ και τέσσερα χρόνια, οι οποίοι ενδέχεται να επηρεαστούν στο εξής από την καινούργια δυνατότητα διαταγής πληρωμής οφειλών από δικηγόρους.
«Το 28,9% των πολιτών διαθέτει το 40% του εισοδήματός του για να καλύψει τα έξοδα στέγασης, ενώ το 43% αναγκάζεται να καθυστερήσει την πληρωμή ενοικίων και λογαριασμών»
Οι απίστευτες αυξήσεις των μισθωμάτων με μεγάλο ρυθμό, 7% μέχρι 10% τον χρόνο, την τελευταία δεκαετία σε συνδυασμό με την απουσία στρατηγικής καταπολέμησης του φαινομένου από την κυβέρνηση της Ν.Δ. δεν αποκλείεται, σύμφωνα με φορείς ενοικιαστών, να δημιουργήσει καινούργια γενιά αστέγων.
Οι τιμές ενοικίασης συμπαρασύρονται από τις τιμές οικιστικών ακινήτων, οι οποίες κατά την Τράπεζα της Ελλάδος το 2025 αυξήθηκαν με μέσο ετήσιο ρυθμό 7,8% έναντι αύξησης 9,1% το 2024. Από την ανάλυση κατά γεωγραφική περιοχή προκύπτει ότι η άνοδος των τιμών των διαμερισμάτων το δ΄ τρίμηνο της περασμένης χρονιάς ήταν 5,9% στην Αθήνα, 8% στη Θεσσαλονίκη, 10,5% στις άλλες μεγάλες πόλεις και 8,6% στις λοιπές περιοχές της χώρας.
Η ανεξέλεγκτη κερδοφορία της αγοράς του real estate επί σειρά ετών συνεχίζει, λοιπόν, να μεταφέρει την πίεση στην υπόλοιπη επικράτεια, εξαιτίας του κορεσμού των δύο μεγάλων αστικών κέντρων, και πλέον φαίνεται να επηρεάζει αρνητικά την εγχώρια και διεθνή ζήτηση.
Η τάση κόπωσης στις αγοραπωλησίες αποτυπώθηκε στα έσοδα από τον φόρο μεταβίβασης, που την περσινή χρονιά μειώθηκαν κατά 7,4%, σε 607,9 εκατ. ευρώ (από 656,4 εκατ.), σύμφωνα με την ΑΑΔΕ. Τα στοιχεία της ΤτΕ για τις εισροές ξένων κεφαλαίων στην αγορά ακινήτων καταγράφουν πτώση 24% σε ετήσια βάση, στα 1,46 δισ. ευρώ το εννεάμηνο του 2025, καθώς μέρος επενδυτών του εξωτερικού, που οδηγούν σταθερά την κούρσα, στρέφονται σε άλλα κράτη για μεγάλα περιθώρια υπερκέρδους.
Αντί όμως το οικονομικό επιτελείο να μεριμνήσει για τη συγκρότηση ενός αποτελεσματικού μηχανισμού απέναντι στην ανεξέλεγκτη κερδοφορία της αγοράς ακινήτων, λαμβάνει μέτρα-ασπιρίνες ευνοώντας επιχειρηματίες και εκμισθωτές.
Νέο «όπλο» στη φαρέτρα εκβιασμού των ενοικιαστών, η δημιουργία του πιστοποιητικού φερεγγυότητας ενοικιαστών το επόμενο διάστημα, που θα συνδέεται με το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους και θα εκδίδει βεβαιώσεις με βάση τα χρέη τους σε ΑΑΔΕ, ΕΦΚΑ, τράπεζες, εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων και παρόχους κοινής ωφέλειας, ανεξάρτητα από το εάν αυτά είναι ρυθμισμένα ή όχι.
Μέσα στο 2026 αναμένεται το πρόγραμμα «Κατασκευάζω - Νοικιάζω» («Build to Rent»), που θα προσφέρει περαιτέρω ευκαιρίες για χρυσές δουλειές σε εταιρείες κατασκευής και real estate με αντάλλαγμα φορολογική έκπτωση, ενώ από φέτος ισχύει η τριετής φοροαπαλλαγή για τους ιδιοκτήτες που διοχέτευσαν κλειστά σπίτια ή Airbnb στην αγορά της μακροχρόνιας μίσθωσης.
Από τις αρχές Μαρτίου εφαρμόζεται μόνο στην Α΄ Δημοτική Κοινότητα της Θεσσαλονίκης η απαγόρευση εγγραφής νέων βραχυχρόνιων μισθώσεων, παρότι απέτυχε παταγωδώς η αντίστοιχη παρέμβαση σε τρεις «κόκκινες» περιοχές της Αθήνας που εμφάνισαν τις μεγαλύτερες αυξήσεις στις καταχωρίσεις το 2025, σύμφωνα με την πλατφόρμα ΑirDNA.
Η έκθεσή της για τον Φεβρουάριο καταγράφει υψηλή άνοδο 15% στη μέση ημερήσια τιμή και 10% στα έσοδα ανά διαθέσιμο κατάλυμα, παρά τη διπλή πτώση, κατά 6%, τόσο στις διαθέσιμες καταχωρίσεις όσο και στη ζήτηση.
Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση κυνηγά τα «μαύρα» ενοίκια με δύο κυρίως εργαλεία: την ενεργοποίηση της πλατφόρμας του Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων με στόχο τη διασταύρωση των φαινομενικά άδειων ακινήτων, που κατοικούνται ή ενοικιάζονται, και την υποχρεωτική πληρωμή ενοικίων μέσω τραπεζικού λογαριασμού από την 1η Απριλίου.
Κραυγές ενοικιαστών στην Ε.Ε.
Οι πολύμορφες ημέρες δράσης για το θεμελιώδες δικαίωμα στη στέγη πλαισιώθηκαν από πορείες, εκδηλώσεις, εργαστήρια. Ενδεικτικά, εκατοντάδες ακτιβιστές στη Βαλένθια μετατράπηκαν σε ανθρώπινη αλυσίδα ενάντια στην κατασκευή δεκάδων τουριστικών διαμερισμάτων, ενώ οι Παριζιάνοι διαμαρτύρονται αύριο κατά της λήξης της περιόδου κατά την οποία απαγορεύονται οι εξώσεις.
Σήμερα Δουβλινέζοι καταδικάζουν τις αυξήσεις μισθωμάτων, ειδικά στους πιο ευάλωτους πληθυσμούς, στο κέντρο της πόλης, ενώ σε ένα μικρό χωριό της κομητείας Γουέξφορντ κάτοικοι αντιστέκονται σε δεκάδες εξώσεις. Η Ενωση Ενοικαστών Λονδίνου παλεύει για διάφορα προβλήματα, από την έλλειψη συντήρησης κτιρίων μέχρι το κλείσιμο παιδικών σταθμών, την ώρα που 400 χιλιόμετρα μακριά, στους δρόμους του Μίντλσμπρο, οι σκηνές αστέγων πολλαπλασιάζονται.
Η όξυνση του στεγαστικού βρίσκεται στην ημερήσια διάταξη της Ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τον Απρίλιο μέσω νέας έκθεσης σχετικά με την κατάσταση των θεμελιωδών δικαιωμάτων, στην οποία η έλλειψη στέγης χαρακτηρίζεται ως επείγουσα παραβίαση των ανθρώπινων δικαιωμάτων, με αποτέλεσμα να περιλαμβάνεται έκκληση για λήψη μέτρων.
Ωστόσο, το Ευρωκοινοβούλιο ενέκρινε πρόσφατα συστάσεις, που περιορίστηκαν, μεταξύ άλλων, στην ενίσχυση της βιομηχανικής κυριαρχίας της Ε.Ε. στον κατασκευαστικό τομέα και αυτόν των ανακαινίσεων. Το κατώτερο των περιστάσεων κείμενο καταψηφίστηκε από την Αριστερά, καθώς η Κομισιόν εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τη στέγη ως επενδυτικό προϊόν.
Xρηματιστικοποίηση
O Ευρωπαϊκός Συνασπισμός για το Δικαίωμα στην Κατοικία και την Πόλη έχει εκφράζει την αντίθεσή του στη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τονίζοντας ότι το σχέδιό της ενισχύει τραπεζικά και μη χρηματοπιστωτικά ιδρύματα μέσω της πανευρωπαϊκής Επενδυτικής Πλατφόρμας και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, καθορίζοντας μέτρα και χρηματοδοτικές πηγές για ένα επενδυτικό πλαίσιο προσιτής κατοικίας, που θα διαμορφώνεται από την αγορά, αποσκοπώντας στην περαιτέρω εξυπηρέτηση κερδοσκοπικών δραστηριοτήτων από ένα διευρυμένο φάσμα φορέων.
«Η κρίση στέγασης δεν μπορεί να λυθεί από την αγορά που την προκάλεσε. Οποιαδήποτε σοβαρή απάντηση πρέπει να απομακρύνει ένα σημαντικό μερίδιο του αποθέματος (τουλάχιστον 40%) από την αγορά που λειτουργεί με όρους κέρδους, και να αποκαταστήσει την κοινωνική και χρηστική αξία του, παρέχοντάς το ως δημόσια, κοινωνική και μη εμπορευματοποιημένη κατοικία» αναφέρει ο Συνασπισμός και προσθέτει τα παρακάτω.
«Η Επιτροπή θεωρεί ότι η εξισορρόπηση της προσφοράς και της ζήτησης θα καταστήσει τις κατοικίες πιο προσιτές. Αυτή η ανάγνωση και λύση δεν λαμβάνουν υπόψη το χάσμα μεταξύ του εισοδήματος των πολιτών και του κόστους στέγασης και διαβίωσης. Δεν λαμβάνουν υπόψη ούτε τους μηχανισμούς με τους οποίους η κατοικία και η ενέργεια μετατρέπονται σε περιουσιακό στοιχείο, οδηγώντας σε συνεχή αύξηση των τιμών, ενώ τα κράτη απέχουν από οποιαδήποτε ρύθμιση της αγοράς για να καλύψουν τις στεγαστικές ανάγκες των πολιτών. Μέτρα όπως η απλοποίηση των διοικητικών διαδικασιών για νέες κατασκευές ή η επιτάχυνση της έκδοσης οικοδομικών αδειών δεν εξασφαλίζουν οικονομικά προσιτή κατοικία».
Τι προτείνει ο Ευρωπαϊκός Συνασπισμός για το Δικαίωμα στην Κατοικία και την Πόλη
● Δημιουργία σημαντικού αποθέματος δημόσιας και κοινωνικής κατοικίας για την κάλυψη των αναγκών διαφόρων κοινωνικών και εισοδηματικών ομάδων, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων που βιώνουν την αστεγία, και για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της χρηματιστικοποίησης της στέγασης.
● Απαλλοτρίωση σημαντικού ποσοστού ακινήτων που ανήκουν σε εκμισθωτές και ιδιώτες κατασκευαστές, με σκοπό τη μεταβίβασή τους σε ένα δημοτικό και δημόσιο απόθεμα κατοικιών.
● Οταν τα ακίνητα θεσμικών εκμισθωτών παραμένουν κενά για περισσότερο από δύο χρόνια, να γίνεται χρήση τους ώστε να καλύπτονται οι ανάγκες κοινωνικής στέγασης στις πόλεις.
● Ελεγχος των τιμών των κατοικιών, της γης και της ενέργειας, καθώς και του κόστους των ενοικίων, προκειμένου να διασφαλιστεί η προσιτότητά τους, πάντα σε σχέση με το εισόδημα των πολιτών και να προστατευθούν οι ενοικιαστές από τις εξώσεις.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου