Λίβανος: Πώς η Χεζμπολάχ αναγεννιέται από τις στάχτες
Λίβανος: Πώς η Χεζμπολάχ αναγεννιέται από τις στάχτες
Με αφορμή τη σημερινή τιμωρητική σφαγή αμάχων που διαπράττει το Ισραήλ εναντίον του Λιβάνου, στον απόηχο της εκεχειρίας ΗΠΑ – Ιράν, αναδημοσιεύουμε το άρθρο του Λιβανέζου δημοσιογράφου Paul Khalifeh σχετικά με την ανασυγκρότηση της Χεζμπολάχ που έχει εκπλήξει τον κόσμο, περισσότερο ίσως και από την ανθεκτικότητα του Ιράν. Η Λιβανική Αντίσταση, από εκεί που θεωρούνταν σημαντικά αποδυναμωμένη με αποκεφαλισμένη την ηγεσία της έχει επιδείξει όχι απλά αντοχή αλλά και αξιοσημείωτη μαχητική ικανότητα καθηλώνοντας το Ισραήλ σε μια στενή ζώνη εντός του Λιβάνου, όχι μεγαλύτερη από 3 – 7 χιλιόμετρα, αναγκάζοντάς το να μετρά απώλειες και να αναπροσαρμόσει το φιλόδοξο στόχο για κατοχή μιας ζώνης ασφαλείας στο Νότιο Λίβανο. Αυτή η αναγέννηση της Χεζμπολάχ εξηγεί σε ένα βαθμό και την εκτός κάθε ηθικού φραγμού σφαγή αμάχων με γενικευμένους βομβαρδισμούς κατοικημένων περιοχών της Βηρυτού από το Ισραήλ.
Αδυνατώντας να εξασφαλίσει μια αποφασιστική στρατιωτική ανατροπή εναντίον της Χεζμπολάχ, το Ισραήλ φαίνεται να έχει στραφεί προς το σχέδιο Β: μια στρατηγική εκτεταμένων τιμωρητικών επιθέσεων που στοχεύουν όχι μόνο τις κυρίως σιιτικές γειτονιές στο Λίβανο, αλλά και περιοχές με σημαντικούς σουνιτικούς και χριστιανικούς πληθυσμούς.
Στις 8 Απριλίου, λίγες μόνο ώρες μετά την ανακοίνωση της κατάπαυσης του πυρός μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, ισραηλινά πολεμικά αεροσκάφη ξεκίνησαν μια σειρά επιθέσεων που περιγράφονται ως άνευ προηγουμένου σε κλίμακα, ένταση και γεωγραφική εμβέλεια. Περίπου 100 επιδρομές που πραγματοποιήθηκαν μέσα σε δέκα λεπτά άφησαν «εκατοντάδες νεκρούς και τραυματίες», σύμφωνα με τον Λιβανέζο υπουργό Υγείας Ρακάν Νασρεντίν.
Αρκετές από τις επιθέσεις έπληξαν την ίδια τη Βηρυτό, συμπεριλαμβανομένων μικτών γειτονιών και περιοχών με σουνιτική πλειοψηφία, σηματοδοτώντας μια αξιοσημείωτη εξέλιξη στο πεδίο της εκστρατείας.
Ένα μήνυμα που δημοσιεύτηκε στο X από τον αραβόφωνο εκπρόσωπο του ισραηλινού στρατού, Αβιχάι Αντράι, υποδεικνύει έναν ευρύτερο στόχο πίσω από την κλιμάκωση: τη διεύρυνση των εσωτερικών ρωγμών, δημιουργώντας ρήξη μεταξύ της Χεζμπολάχ και της βάσης υποστήριξής της, και γενικότερα μεταξύ του σιιτικού κινήματος και άλλων λιβανικών κοινοτήτων.
Η ίδια λογική φαίνεται να υποκρύπτει την επίθεση που σκότωσε τον Πιερ Μοαουάντ, υψηλόβαθμο στέλεχος των χριστιανικών Λιβανικών Δυνάμεων, και τη σύζυγό του στην Αΐν Σαάντε, στα βορειοανατολικά προάστια της Βηρυτού, στις 6 Απριλίου.
Το αν αυτή η στρατηγική θα εντείνει τις εσωτερικές διαιρέσεις στο Λίβανο παραμένει ανοιχτό ερώτημα. Αυτό που είναι όμως σαφές είναι η ικανότητα της Χεζμπολάχ να ανασυγκροτηθεί, αφού είχε θεωρηθεί ότι είχε ηττηθεί το 2024.
Η ένοπλη ομάδα εξέπληξε τους παρατηρητές, αναπτύσσοντας σημαντική δύναμη πυρός, εισάγοντας όπλα που δεν είχαν εμφανιστεί προηγουμένως και αντιμετωπίζοντας ισραηλινά στρατεύματα κατά μήκος των συνόρων – όπου θεωρείτο ότι δεν είχε πλέον παρουσία.
Η ανθεκτικότητα του Ιράν απέναντι στη πολεμική μηχανή των ΗΠΑ και του Ισραήλ και η ικανότητά του να αντέξει έναν ασύμμετρο πόλεμο δεν είναι τα μόνα στοιχεία που έχουν αιφνιδιάσει τους αναλυτές στην τρέχουσα κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή. Ένας άλλος εξίσου απροσδόκητος παράγοντας ήταν η απόδοση της Χεζμπολάχ στο πεδίο της μάχης, παρά το γεγονός ότι θεωρείτο ευρέως αποδυναμωμένη τόσο από τους συμμάχους όσο και από τους αντιπάλους της.
Μετά την αποκεφαλισμό της ηγεσίας της κατά τη διάρκεια του τελευταίου πολέμου (8 Οκτωβρίου 2023 – 27 Νοεμβρίου 2024) και αφού υπέστη βαριές απώλειες – σχεδόν 4.000 μαχητές νεκροί και χιλιάδες ακόμη τραυματίες, ιδίως κατά τη διάρκεια των τελευταίων 66 ημερών της σύγκρουσης – η οργάνωση φαινόταν να βρίσκεται σε μια μη αναστρέψιμη πορεία παρακμής.
Η φαινομενική αδράνειά της κατά τη διάρκεια των 15 μηνών που ακολούθησαν την εκεχειρία της 27ης Νοεμβρίου, παρά τις 10.000 τεκμηριωμένες παραβιάσεις από το Ισραήλ σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη – παραβιάσεις που, σύμφωνα με αναφορές, σκότωσαν σχεδόν 400 μέλη της – ενίσχυσε περαιτέρω αυτή την αντίληψη.
Ωστόσο, η απόφαση της Χεζμπολάχ να ανοίξει το λιβανικό μέτωπο στις 2 Μαρτίου, σε συνδυασμό με την κλίμακα της δύναμης πυρός της, την ανθεκτικότητα των χερσαίων μονάδων της σε άμεσες συγκρούσεις με τις ισραηλινές δυνάμεις, την υιοθέτηση νέων τακτικών στο πεδίο της μάχης και την αποτελεσματικότητα των δομών διοίκησης και ελέγχου της, αμφισβήτησε γρήγορα την αφήγηση της παρακμής.
«Είναι σαφές ότι η Χεζμπολάχ έχει ανασυγκροτήσει τις στρατιωτικές της δυνατότητες», δήλωσε ο συνταξιούχος Λιβανέζος στρατηγός Ελιάς Φαρχάτ στο Middle East Eye.
Αυτή η εκτίμηση επιβεβαιώνεται και από ισραηλινές πηγές. Σε ρεπορτάζ που μεταδόθηκε στο Channel 12 στις 4 Απριλίου, ο αρχηγός της Βόρειας Διοίκησης, υποστράτηγος Ράφι Μίλο, δήλωσε σε μια μαγνητοφωνημένη κλειστή συζήτηση με κατοίκους του κιμπούτς Μισγκάβ Αμ ότι ο ισραηλινός στρατός είχε «εκπλαγεί» από τις δυνατότητες αποκατάστασης της Χεζμπολάχ.
Εκπληκτικές δυνατότητες αποκατάστασης
Οι εξελίξεις στο έδαφος φαίνεται να υποστηρίζουν ότι πράγματι, η Χεζμπολάχ αναγεννήθηκε.
Ισραηλινές πηγές αναφέρουν ότι η οργάνωση εκτόξευσε περισσότερους από 5.000 πυραύλους, βλήματα και drones κατά του Ισραήλ μεταξύ 2 και 30 Μαρτίου.
Το Καταριανό τηλεοπτικό κανάλι Al-Araby Al-Jadeed, επικαλούμενο ισραηλινές εκτιμήσεις, αναφέρει ότι η Χεζμπολάχ θα μπορούσε να διατηρήσει ρυθμό 200 εκτοξεύσεων ρουκετών και drones την ημέρα για έως και πέντε μήνες. Ο ρυθμός των επιθέσεων κορυφώθηκε στις 26 Μαρτίου, με περισσότερες από 600 βολές να εκτοξεύονται κατά του Ισραήλ μέσα σε 24 ώρες, σύμφωνα με την εφημερίδα The Jerusalem Post.
Κατά μήκος του νότιου μετώπου του Λιβάνου – που εκτείνεται 120 χλμ. από την ακτή της Μεσογείου έως τους πρόποδες του κατεχόμενου συριακού Γκολάν – οι ισραηλινές απώλειες σε στρατιωτικό προσωπικό και εξοπλισμό έχουν αυξηθεί, έναντι σχετικά περιορισμένων κερδών. Έντεκα Ισραηλινοί στρατιώτες έχουν σκοτωθεί και περισσότεροι από 300 έχουν τραυματιστεί από την έναρξη του πολέμου.
Η Χεζμπολάχ δηλώνει ότι κατέστρεψε 136 άρματα Merkava και 26 επιπλέον στρατιωτικά οχήματα.
Μετά από περισσότερο από ένα μήνα επιθετικών επιχειρήσεων, οι ισραηλινές δυνάμεις συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν σφοδρή αντίσταση. Οι προωθήσεις 3 έως 7 χλμ. σε ορισμένους τομείς δεν έχουν προσφέρει το αποφασιστικό πλεονέκτημα που απαιτείται για την επίτευξη του δηλωμένου στόχου του Ισραήλ, δηλαδή τη δημιουργία μιας ζώνης ασφαλείας που θα εκτείνεται από τα σύνορα έως τον ποταμό Λιτάνι.
Σε αυτό το στάδιο της εισβολής – η οποία διεξάγεται από πέντε μεραρχίες και διάφορα ελίτ συντάγματα – το Ισραήλ ελέγχει μόνο 208,5 τετραγωνικά χιλιόμετρα, περίπου το 2% του λιβανικού εδάφους. Ορισμένες από αυτές τις περιοχές παραμένουν αμφισβητούμενες, με τις ισραηλινές δυνάμεις να αγωνίζονται να επιβάλουν τον πλήρη έλεγχο.
Τώρα αναδύονται φωνές εντός του Ισραήλ που ζητούν περιορισμό των πολεμικών στόχων, υποστηρίζοντας αντ’ αυτού μια στενότερη ζώνη ασφαλείας περίπου 3 χλμ.
Μια τρίτη γενιά διοικητών
Οι στρατιωτικές δυνατότητες που επιδείχθηκαν στον τρέχοντα πόλεμο υποδηλώνουν ότι αμέσως μετά τη σύγκρουση του 2024, η Χεζμπολάχ ξεκίνησε μια μεγάλης κλίμακας προσπάθεια για την ανασυγκρότηση και την αναδιοργάνωση των στρατιωτικών της δομών, αντλώντας διδάγματα από τις αποτυχίες της.
Το πρώτο σημείο ευπάθειας που προσπάθησε να αντιμετωπίσει ήταν η διείσδυση των ισραηλινών μυστικών υπηρεσιών στα ανθρώπινα δίκτυα και τα συστήματα επικοινωνίας της.
Ο στρατιωτικός και ασφαλιστικός μηχανισμός έχει από τότε αναληφθεί από μια τρίτη γενιά διοικητών – ηλικίας μεταξύ 30 και 40 ετών – οι οποίοι έχουν αναδιαρθρώσει πλήρως την οργάνωση.
«Η ομάδα έχει ανασυγκροτήσει την αλυσίδα διοίκησης και ελέγχου της και έχει αντικαταστήσει τους διοικητές που έπεσαν. Η επιχείρηση ήταν επιτυχής», δήλωσε ο Ελιάς Φαρχάτ. «Οι νέοι διοικητές είναι νέοι, υψηλού μορφωτικού επιπέδου και κατέχουν πτυχία σε επιστημονικούς και τεχνικούς τομείς. Οι τρέχουσες εμπλοκές με τον ισραηλινό στρατό δείχνουν ισχυρή επαγγελματική συμπεριφορά και εκτεταμένες στρατιωτικές γνώσεις».
Για να αντιμετωπίσει τη συστηματική διείσδυση στα συστήματα πληροφοριών και επικοινωνιών της – η οποία είχε επιτρέψει στο Ισραήλ να εντοπίσει και να δολοφονήσει πολλούς από τους διοικητές της κατά τη διάρκεια του προηγούμενου πολέμου – η Χεζμπολάχ βασίζεται πλέον σε χειρόγραφες σημειώσεις, ανθρώπινους αγγελιαφόρους και άλλες μεθόδους επικοινωνίας χαμηλού προφίλ. Αυτό μπορεί να εξηγήσει γιατί, παρά τις έντονες αεροπορικές επιδρομές, οι ισραηλινές δυνάμεις δεν έχουν καταφέρει ακόμη να εντοπίσουν και να εξοντώσουν τη νέα ανώτερη ηγεσία.
Η προηγούμενη εδαφική οργάνωση του νότιου μετώπου σε τρεις μονάδες – Badr, Nasr και Azeez – παραμένει σε ισχύ. Ωστόσο, οι δομές διοίκησης έχουν αποκεντρωθεί σημαντικά. Έχουν δημιουργηθεί τέσσερα επίπεδα διοίκησης για την αποφυγή κενών στην ηγεσία σε περίπτωση θανάτου, σύλληψης ή ανικανότητας.
«Η Χεζμπολάχ έχει αναδιοργανώσει τις δυνάμεις της σε μικρές μονάδες και έχει υιοθετήσει μια στρατηγική κινητής άμυνας», πρόσθεσε ο Φαρχάτ.
Επανεξοπλισμός και επανεκπαίδευση
Η Αμάλ Σαάντ, κορυφαία ειδική στη Χεζμπολάχ και συγγραφέας των βιβλίων Hizbu’llah: Politics και Religion, έχει αναλύσει το εξελισσόμενο πολεμικό δόγμα της οργάνωσης. Σε μια ανάρτηση στο X, την περιέγραψε ως «επιστροφή σε υβριδικές μορφές πολέμου που προϋπήρχαν της τρέχουσας σύγκρουσης».
«Αυτό που περιγράφεται σήμερα ως στροφή προς μικρότερες ομάδες, ελαφρύτερες δομές διοίκησης, ευέλικτη μάχη και αιφνιδιαστικές επιθέσεις είναι απλώς μια επιστροφή στο δόγμα του Μουγκνίγιε, το οποίο διαμόρφωσε τον πόλεμο του 2006», έγραψε.
Ο Ιμάντ Μουγκνίγιε, πρώην στρατιωτικός διοικητής της Χεζμπολάχ, δολοφονήθηκε στη Δαμασκό το 2008.
Το «μοντέλο Μουγκνίγιε» βασίζεται σε διάσπαρτες δυνάμεις οργανωμένες σε μικρές μονάδες που συνδυάζουν κινητικότητα τύπου ανταρτοπόλεμου και τακτική αιφνιδιασμού με δυνατότητες που συνήθως συνδέονται με συμβατικούς στρατούς.
Η Σαάντ σημειώνει ότι αυτό το υβριδικό μοντέλο μελετήθηκε σε στρατιωτικά εγχειρίδια των ΗΠΑ επειδή θόλωνε την παραδοσιακή διάκριση μεταξύ τακτικής και μη τακτικής πολεμικής δράσης.
Ο συνεχής ρυθμός εκτόξευσης ρουκετών και πυραύλων προς το βόρειο Ισραήλ υποδηλώνει σημαντική εναπομένουσα δύναμη πυρός. Παρά τις ισραηλινές επιθέσεις και τις κατασχέσεις από τον λιβανικό στρατό, η Χεζμπολάχ φαίνεται να διατηρεί σημαντικά αποθέματα, μεταξύ άλλων και νότια του ποταμού Λιτάνι.
«Με βάση τις ισραηλινές εκτιμήσεις πριν από τον πόλεμο του 2024 για 150.000 βλήματα και τον ισχυρισμό του Ισραήλ ότι κατέστρεψε το 70% αυτού του οπλοστασίου, θα παρέμεναν περίπου 45.000 πύραυλοι – αρκετοί για να διατηρήσουν τις επιχειρήσεις για μήνες», είπε ο Φαρχάτ.
Παρατηρητές έχουν επίσης επισημάνει την ποικιλία των όπλων που χρησιμοποιούνται. Εκτός από διάφορες εκδόσεις του ρωσικού αντιαρματικού πυραύλου Kornet, η Χεζμπολάχ έχει εισαγάγει τα ιρανικά συστήματα Almas 2 και 3.
Αυτοί οι αντιαρματικοί κατευθυνόμενοι πύραυλοι μπορούν να ακολουθήσουν μια ανυψωμένη τροχιά, επιτρέποντας επιθέσεις από ψηλά που μπορούν να παρακάμψουν τα συστήματα ενεργητικής προστασίας Trophy που χρησιμοποιούνται στα ισραηλινά άρματα Merkava.
Εμβέλεια και ανθεκτικότητα
Στις 18 Μαρτίου, η Χεζμπολάχ εκτόξευσε ένα βλήμα προς την Ασκελόν, περίπου 200 χλμ. από τα σύνορα, υποδηλώνοντας ότι διαθέτει πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς και υψηλής ακρίβειας – πιθανώς του τύπου Fattah.
Η οργάνωση έχει επίσης εκτοξεύσει πυραύλους εδάφους-αέρος τουλάχιστον 10 φορές από την έναρξη του πολέμου, συμπεριλαμβανομένης μιας επίθεσης εναντίον ισραηλινών αεροσκαφών πάνω από τα νότια προάστια της Βηρυτού στις 28 Μαρτίου, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι μονάδες αεροπορικής άμυνας της έχουν ανασυγκροτηθεί.
Στις 6 Απριλίου, η Χεζμπολάχ ανακοίνωσε ότι είχε εκτοξεύσει πύραυλο εναντίον ισραηλινού πολεμικού πλοίου ανοικτά των ακτών του Λιβάνου.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου του 2006, η Χεζμπολάχ χτύπησε ισραηλινό πλοίο της κλάσης Sa’ar με κινέζικο πύραυλο C-802, σκοτώνοντας τουλάχιστον τέσσερις ναύτες.
Ανεπιβεβαίωτες αναφορές υποδηλώνουν ότι η οργάνωση ενδέχεται πλέον να διαθέτει ρωσικούς υπερηχητικούς πυραύλους Yakhont κατά πλοίων.
Μια άλλη πρόκληση που η Χεζμπολάχ προσπάθησε να ξεπεράσει ήταν η διακοπή της γραμμής ανεφοδιασμού Ιράν-Λιβάνου μετά την πτώση του καθεστώτος του Μπασάρ αλ-Άσαντ στις 8 Δεκεμβρίου 2024. Έχει μετριάσει εν μέρει αυτό το πρόβλημα βασιζόμενη σε καθιερωμένα δίκτυα λαθρεμπορίου κατά μήκος των συνόρων Ιράκ-Συρίας και Συρίας-Λιβάνου.
Οι αρχές της Δαμασκού ανέφεραν ότι απέτρεψαν πρόσφατα αρκετές απόπειρες λαθρεμπορίου όπλων προς τον Λίβανο.
Η εκτίμηση της μαχητικής δύναμης της Χεζμπολάχ παραμένει δύσκολη. Ο μόνος επίσημος αριθμός που έχει δοθεί ποτέ προήλθε από τον Χασάν Νασράλα, ο οποίος είχε δηλώσει κάποτε ότι η οργάνωση διέθετε 100.000 μαχητές.
Τον περασμένο Οκτώβριο, η Χεζμπολάχ διοργάνωσε αυτό που περιέγραψε ως τη μεγαλύτερη συγκέντρωση προσκόπων στον κόσμο στο στάδιο Sports City της Βηρυτού, με 75.000 συμμετέχοντες ηλικίας 6 έως 17 ετών.
Μια πηγή των λιβανικών υπηρεσιών ασφαλείας δήλωσε στο Middle East Eye ότι η Χεζμπολάχ διαθέτει πιθανώς περίπου 35.000 καλά εκπαιδευμένους ενεργούς μαχητές και μπορεί να κινητοποιήσει έως και 50.000 εφέδρους.
Πηγές κοντά στην οργάνωση ανέφεραν ότι στα τέλη Δεκεμβρίου 2025, στρατιωτικοί διοικητές είχαν ενημερώσει τον Γενικό Γραμματέα Ναΐμ Κασέμ ότι οι προσπάθειες ανασυγκρότησης είχαν ολοκληρωθεί και ότι «η Αντίσταση είναι έτοιμη για μια νέα αντιπαράθεση».
Την εποχή εκείνη, πολλοί αναλυτές απέρριψαν τέτοιες ισχυρισμούς ως προπαγάνδα για την ενίσχυση του ηθικού που απευθυνόταν σε μια κουρασμένη βάση υποστήριξης. Οι εξελίξεις στο πεδίο της μάχης υποδηλώνουν πλέον το αντίθετο.
Πηγή: Middle East Eye
* Ο Paul Khalifeh είναι Λιβανέζος δημοσιογράφος, ανταποκριτής ξένων μέσων ενημέρωσης και καθηγητής στο πανεπιστήμιο της Βηρυτού.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου