 |
| (ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ/EUROKINISSI) |
Ερευνα Σημείου για τη Μελέτη της ΑκροδεξιάςΗ οικογένεια (των άλλων) «φταίει» για τη νεανική βία
Aντιφατικά, με χαραμάδες αισιοδοξίας αλλά και σύννεφα προβληματισμού είναι τα συμπεράσματα που προκύπτουν από τη μεγάλη έρευνα του Σημείου για τη Μελέτη και την Αντιμετώπιση της Ακροδεξιάς σχετικά με την αντίληψη των πολιτών για τον χώρο της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα.
Η μελέτη, η οποία πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με την εταιρεία About People, σε πανελλαδικά σταθμισμένο δείγμα 1.153 ανδρών και γυναικών άνω των 17 ετών με συμπλήρωση ηλεκτρονικού ερωτηματολογίου, καταγράφει δείκτες ακροδεξιάς συγκρότησης μέσω των στάσεων του γενικού πληθυσμού σε μια σειρά ερωτημάτων, όπως η νεανική βία, η σεξουαλική αγωγή αλλά και τα ζητήματα σεξουαλικού προσανατολισμού και ταυτότητας φύλου, η ένταξη παιδιών προσφύγων και μεταναστών, το μάθημα των Θρησκευτικών και η προσευχή, οι μαθητικές παρελάσεις, οι πειθαρχικές ποινές μαθητών, η διδασκαλία της Ιστορίας. Στις απαντήσεις συνυπάρχουν τοποθετήσεις αναγνώρισης δικαιωμάτων και της αναγκαιότητας μιας δημοκρατικής εκπαίδευσης, παράλληλα με την ισχυρή παρουσία του ρόλου της οικογένειας, της θρησκείας και της παράδοσης.
Στο ερώτημα για τις αιτίες της νεανικής βίας, με μεγάλη διαφορά πρώτη αναδεικνύεται η οικογένεια (67%), δεύτερη η ατιμωρησία όποιων κάνουν πράξεις βίας (37,9%), τρίτη η υπερπροβολή της νεανικής βίας (35,3%) και τέταρτη αιτία τα social media (22,7%). Oι ερωτώμενοι δεν θεωρούν καθόλου πως υπάρχει πρόβλημα αστυνόμευσης, ούτε ότι φταίει το σχολικό περιβάλλον και ευτυχώς ούτε οι αλλοδαποί μαθητές για τη νεανική βία. Η καθηγήτρια στο ΕΚΠΑ και εκπαιδευτική ψυχολόγος Αλεξάνδρα Ανδρούσου σχολιάζει στην «Εφ.Συν.» ότι «Ναι μεν ο κόσμος τα ρίχνει στην οικογένεια, ωστόσο το εύρημα είναι πολύ αντιφατικό, διότι όταν πει κάποιος καθηγητής στο σχολείο “Ξέρετε, τα παιδιά σας δεν τα μεγαλώνετε σωστά”, υπάρχει συνήθως μεγάλη αντίδραση από τους γονείς. Νομίζω πως μιλάμε πιο πολύ για την “οικογένεια των άλλων, όχι τη δική μου”. Από την άλλη, χαίρομαι που δεν φορτώνουν στους αλλοδαπούς μαθητές το φταίξιμο για τη βία.
Βία της κοινωνίας
Ομως, σε αυτές τις απαντήσεις απουσιάζει η βία της κοινωνίας, η πιο σοβαρή παράμετρος που εισπράττουν τα παιδιά την ώρα που οι γονείς χάνουν δουλειές, χάνουν επιδόματα, μειώνεται η πρόσβαση στη δημόσια υγεία και ενώ γύρω τους συμβαίνουν διαρκώς πόλεμοι και γενοκτονίες, στην Ουκρανία και στη Γάζα. Αυτή η συμβολική βία είναι αρκετές φορές πολύ πιο ισχυρή από την πραγματική βία. Και στην πραγματικότητα για όλα αυτά δεν υπάρχει ουσιαστικός διάλογος στην κοινωνία και στο σχολείο. Είναι ενδιαφέρον επίσης ότι οι πολίτες δεν βάζουν πολύ ψηλά στις αιτίες το σχολικό περιβάλλον. Κατά τη γνώμη μου, το ίδιο το σχολικό περιβάλλον προκαλεί βία, ειδικά το αυταρχικό σχολικό περιβάλλον και όχι το συνεργατικό και το δημοκρατικό σχολείο».
Ως προς το περιεχόμενο του αναλυτικού προγράμματος, από την έρευνα φαίνεται να γίνεται αποδεκτό ότι η Σεξουαλική Αγωγή έχει πάρει τη θέση της (86,2%) στα αναγκαία προς διδασκαλία μαθήματα, αν και, για όσους αυτοπροσδιορίζονται ως συντηρητικοί, χρειάζεται να δίνει η οικογένεια τη συγκατάθεσή της (70,3%)! Παρ’ όλ’ αυτά, η εκπαίδευση σε ζητήματα ταυτότητας φύλου και σεξουαλικού προσανατολισμού στο σχολείο δεν συγκεντρώνει την ίδια αποδοχή (57,7%), με ακόμα μεγαλύτερη διακύμανση ως προς την πολιτική τοποθέτηση. Οι αυτοπροσδιοριζόμενοι στα αριστερά την υποστηρίζουν πολύ περισσότερο (83,1%, έναντι 27,8% των στα δεξιά). Eνδιαφέρον επίσης παρουσιάζει το γεγονός ότι η πλειονότητα (57%) δεν συμφωνεί με την υποχρεωτικότητα του μαθήματος των Θρησκευτικών.
Σε ό,τι έχει να κάνει με το σχολείο ως κοινωνικό χώρο, φαίνεται να επιβιώνουν απόψεις που συνδέονται με παραδοσιακές και συντηρητικές τοποθετήσεις ως προς την εμφάνιση και τον έλεγχο της συμπεριφοράς των μαθητών και μαθητριών. Η ενιαία αμφίεση, που μπορεί να παραπέμπει σε κάποιο είδος στολής, και όχι η ελεύθερη επιλογή ενδυμασίας, επιλέγεται από περισσότερα από ένα στα τρία άτομα (38,4%), ενώ από αυτά το 72,7% αυτοτοποθετείται στη Δεξιά. Αντίστοιχα, η κατάργηση των παρελάσεων δεν βρίσκει σύμφωνο το 59,5%, με τη συντριπτική τους πλειοψηφία (94,4%) να τοποθετείται στη Δεξιά.
Σημειώνεται ότι με την κατάργηση των μαθητικών παρελάσεων διαφωνεί το 23% όσων δηλώνουν αριστεροί και το 44% όσων αυτοπροσδιορίζονται ως κεντροαριστεροί. Ως προς την επιλογή των σημαιοφόρων, η εθνοτική καταγωγή φαίνεται να μην αποτελεί σημαντικό κριτήριο, με εξαίρεση και πάλι τους αυτοτοποθετούμενους στη Δεξιά. Ενα από τα ανησυχητικά ευρήματα είναι η ενίσχυση πολύ συντηρητικών αντανακλαστικών στο ζήτημα της ποινικοποίησης των σχολικών παραπτωμάτων, αφού το 75,6% υποστηρίζει την αυστηροποίηση των ποινών στο σχολείο, επεκτείνοντας, όπως φαίνεται, και εντός σχολικού περιβάλλοντος το κατασταλτικό και τιμωρητικό μοντέλο που κυριαρχεί και εκτός, με μια κυβέρνηση που επενδύει στον διάχυτο ποινικό λαϊκισμό.
Μόνο οι αυτοπροσδιοριζόμενοι στα αριστερά κινούνται σε σχετικά χαμηλό ποσοστό (36,3%) σε όσους τοποθετούνται θετικά στην αυστηροποίηση των ποινών. Οπως υπογραμμίζει η καθηγήτρια Α. Ανδρούσου, «Ποτέ και πουθενά στον κόσμο οι πιο αυστηρές ποινές δεν έλυσαν τα προβλήματα, όπως αποδεικνύεται από πλήθος ερευνών.
Τα προβλήματα λύνονται με το να σκύψει κανείς πάνω στις αιτίες τους και κυρίως να εγκαθιδρύσει δημοκρατική συμμετοχή μέσα στο σχολείο. Δηλαδή συνελεύσεις των παιδιών μαζί με τους καθηγητές, συζητήσεις για όλα τα κρίσιμα θέματα, να λαμβάνονται από κοινού αποφάσεις. Εάν οι μαθητές μπούνε σε μια τέτοια διαδικασία, θα σέβονται πολύ περισσότερο αυτά τα όρια από τους κανόνες που βάζουμε εμείς από πάνω από το κεφάλι τους».
«Η νεανική βία σχετίζεται με τις ταξικές διαφορές»
Γεωργία Βαλωμένου, Aρχιτέκτων-εκπαιδευτικός ΠΕ81
Η ερώτηση που έχει για μένα το μεγαλύτερο ενδιαφέρον είναι αυτή περί των αιτιών της νεανικής βίας, η οποία πρέπει, μάλλον, να αναγνωσθεί σε συνδυασμό με τη μεγάλη πλειοψηφία του 75,6% που συμφωνεί με την αυστηροποίηση των ποινών στα σχολεία. Είναι φανερό και, σε έναν βαθμό, είναι και δικαιολογημένο ότι ο κόσμος έχει θορυβηθεί με την αύξηση της νεανικής βίας τα τελευταία χρόνια και αναζητά λύσεις και απαντήσεις.
Βρίσκω θετικό ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των ερωτηθέντων θεωρεί υπεύθυνη την οικογένεια, παρά την οργανωμένη προσπάθεια να αποδοθούν ευθύνες στους εκπαιδευτικούς.
Ομως, τι είναι η οικογένεια αν όχι το πυρηνικό σχήμα της κοινωνίας; Η νεανική βία είναι ένα κοινωνικό φαινόμενο που σχετίζεται, κατά τη γνώμη μου, με τη μακροχρόνια κρίση της οικονομίας και την ταυτόχρονη άνθηση της παραοικονομίας, που έχει ως αποτέλεσμα τη μεγέθυνση των ταξικών διαφορών, καθώς κάποιοι κερδοσκοπούν σε βάρος του συνόλου, και τη συνεπακόλουθη έλλειψη δικαιοσύνης (θέμα που αγγίζει μερικά η δεύτερη απάντηση περί ατιμωρησίας).
Ενισχυτικά για την αύξηση της νεανικής βίας λειτουργεί η αίσθηση εγκατάλειψης του δημόσιου σχολείου, που λειτουργεί κάθε χρόνο με ελλείψεις σε προσωπικό και υποδομές, σε ετοιμόρροπα κάποιες φορές κτίρια, με εκπαιδευτικούς που τρέχουν να προλάβουν έναν όγκο καθηκόντων άσχετων με το παιδαγωγικό τους έργο. Η απάντηση σε όλα αυτά δεν είναι βέβαια η αυστηροποίηση των ποινών, είναι μια κοινωνία και ένα κράτος που φροντίζει τους πολίτες του και φροντίζει ακόμα περισσότερο τα παιδιά του.
«Πόσες ώρες μπορούν να ασχολούνται οι εργαζόμενοι γονείς με τα παιδιά;»
Ιωάννα Χαλβατζή, Διευθύντρια 132ου Δημοτικού Σχολείου Αθήνας, υποψήφια δρ ΤΕΑΠΗ-ΕΚΠΑ
Είναι μια έρευνα αισιόδοξη και με αρκετές αντιφάσεις. Ενδιαφέροντα τα ευρήματα για τη νεανική βία, αφού δεν αποζητούνται αυστηρότεροι κανόνες, πειθαρχικά μέτρα και καταστολή, κάτι που πάει κόντρα στις κρατικές πολιτικές και τα μέτρα από πλευράς υπουργείου.
Τη μεγαλύτερη ευθύνη φαίνεται να έχει η οικογένεια και αυτό μας προσκαλεί να σκεφτούμε: υπό ποιες συνθήκες μεγαλώνουν οι σημερινοί γονείς τα παιδιά τους, πόσες ώρες μπορούν να ασχοληθούν μαζί τους, τη στιγμή που έχει νομοθετηθεί το 13ωρο εργασίας και το πρόγραμμα του σχολείου έχει διευρυνθεί από τις 7 π.μ. έως τις 5.30 μ.μ. για να μπορούν οι γονείς να δουλέψουν απρόσκοπτα;
Το πιο ανακουφιστικό εύρημα αφορά την αποδοχή της σεξουαλικής αγωγής και την ανάγκη το σχολείο να ανοίγει ζητήματα φύλου και σεξουαλικού προσανατολισμού.
Αναγνωρίζεται ταυτόχρονα η ευθύνη μας ως εκπαιδευτικών να ενημερωθούμε και να εκπαιδευτούμε σε τέτοια ζητήματα, να τα θεωρήσουμε σημαντικά και να τα εντάξουμε στην εκπαιδευτική καθημερινότητα. Θετική η προτίμηση συνύπαρξης παιδιών μεταναστών και προσφύγων χωρίς απαραίτητα να γνωρίζουν την ελληνική γλώσσα.
Αν το σχολείο και οι εκπαιδευτικοί διαχειριστούμε αυτή την ετερότητα με γνώση και φροντίδα, οι γλώσσες, οι πολιτισμοί και οι κουλτούρες θα γίνουν πλούτος του σχολείου και όχι εμπόδιο.
Ενταξη και συμπερίληψη
Ο ενταξιακός χαρακτήρας του σχολείου για τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες μαθητών δεν γίνεται αποδεκτός οριζόντια, αλλά συντηρεί προκαταλήψεις, κυρίως απέναντι στους Ρομά.
Ετσι, φαίνεται να έχει γίνει αποδεκτή η παρουσία παιδιών προσφύγων στις τάξεις των ελληνικών σχολείων, καθώς και η συνύπαρξή τους με τα υπόλοιπα παιδιά (90,7%). Ωστόσο, δεν φαίνεται να ισχύει το ίδιο και για τα παιδιά Ρομά: εδώ επιβιώνουν προκαταλήψεις που αποδίδουν τις όποιες δυσκολίες ένταξης σε ιδιαίτερα πολιτισμικά χαρακτηριστικά, τα οποία ως τέτοια δεν επιδέχονται παρεμβάσεις και, άρα, οι όποιες πολιτικές επιλογές δεν θεωρείται ότι μπορούν να τα επηρεάσουν.
Τέλος, εντυπωσιακή, αν και πιθανώς παραπλανητική, είναι η τοποθέτηση απέναντι στο μάθημα της Ιστορίας στο σχολείο.
Η συντριπτική πλειοψηφία (94,8%), και με ελάχιστη διακύμανση στο πολιτικό φάσμα, υποστηρίζει ότι στο μάθημα της Ιστορίας θα πρέπει να προωθείται η αλήθεια, ακόμα και όταν αποκαλύπτει αρνητικές σελίδες για την Ελλάδα.
Ωστόσο, όπως αναφέρει το Σημείο, «αν τα ερωτήματα εισέρχονταν σε συγκεκριμένα θέματα, φλέγοντα για τη συγκρότηση της εθνικής μυθολογίας, οι απαντήσεις ενδέχεται να μην ήταν οι ίδιες».
Ερώτηση-παγίδα τη χαρακτηρίζει και η καθηγήτρια Α. Ανδρούσου, υπογραμμίζοντας πως «ο καθένας μπορεί να αντιληφθεί πολύ διαφορετικά την έννοια “αρνητικές σελίδες για την Ελλάδα” αλλά και την αλήθεια.
Δεν ταιριάζει με τίποτα από όσα ζούμε αυτό το εύρημα. Δεν νομίζω πάντως πως το συντριπτικό ποσοστό που απάντησε θετικά θα έχει κατά νου, π.χ., την ιστορία των 200 της Καισαριανής, τι έγινε στην Κατοχή, στον Εμφύλιο και στη χούντα».
Ταυτότητα της έρευνας
■ Εταιρεία: aboutpeople (Α.Μ. ΕΣΡ 58) ■ Ανάθεση: Σημείο για τη Mελέτη & την Aντιμετώπιση της Aκροδεξιάς■ Μέγεθος δείγματος: 1.153 άνδρες και γυναίκες 17 ετών & άνω ■ Χρόνος διεξαγωγής: 23 Δεκεμβρίου 2024 ■ Περιοχή διεξαγωγής: Πανελλαδική κάλυψη
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου