"Ούτε γη, ούτε ύδωρ!": Συγκέντρωση σήμερα Τετάρτη 29/7/2026, ώρα 7μμ στη Βουλή, ενάντια στο κυβερνητικό νομοσχέδιο “Δούρειο Ίππο” για την εμπορευματοποίηση του νερού

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Να αποσυρθεί το νομοσχέδιο “Δούρειος Ίππος” της εμπορευματοποίησης του νερού

 

Συγκέντρωση στη Βουλή 29/7/2026  – 7μμ

 

Απαιτούμε:

• Άμεση απόσυρση του νομοσχεδίου.
• Πραγματική δημόσια διαβούλευση με Δήμους, ΔΕΥΑ, ΚΕΔΕ, ΕΔΕΥΑ, εργαζόμενους, αγρότες, επιστημονικούς φορείς και τοπικές κοινωνίες.
• Μαζική στελέχωση των οργανισμών ύδρευσης, αποχέτευσης και άρδευσης με τακτικό προσωπικό πλήρων δικαιωμάτων.
• Σταθερή δημόσια χρηματοδότηση για αντικατάσταση δικτύων, μείωση διαρροών, προστασία υδροφορέων και ενεργειακή αυτονομία.
• Μειωμένο ενεργειακό κόστος για τις ΔΕΥΑ και τους δημόσιους φορείς νερού.
• Καμία αύξηση τιμολογίων και καμία μετακύλιση του κόστους της λεγόμενης μεταρρύθμισης στους πολίτες.
• Καμία διακοπή νερού σε ευάλωτα νοικοκυριά και θεσμοθέτηση ουσιαστικής κοινωνικής προστασίας στην πρόσβαση στο νερό.

Παρά τις σφοδρές αντιδράσεις σχεδόν του συνόλου των θεσμικών φορέων που εμπλέκονται στη διαχείριση του κύκλου του νερού, των εργαζομένων και των τοπικών κοινωνιών, η κυβέρνηση προχώρησε στην κατάθεση στη Βουλή του νομοσχεδίου για την Επέκταση αρμοδιοτήτων της ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ.

Παρά τη διαχρονικά εκφρασμένη βούληση της κοινωνίας για αποκλειστικά δημόσια διαχείριση του νερού, παρά τη σειρά αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας που υπερασπίζονται τον αποτελεσματικό δημόσιο έλεγχο της ύδρευσης, η κυβέρνηση, αφού οδήγησε τους οργανισμούς ύδρευσης, αποχέτευσης και άρδευσης σε ασφυξία μέσα από υποστελέχωση, υποχρηματοδότηση και εκτίναξη του ενεργειακού κόστους, προχωρά δια της πλαγίας σε έμμεση ιδιωτικοποίηση της διαχείρισης του κύκλου του νερού.

Το νομοσχέδιο δεν απαντά στα πραγματικά προβλήματα: τις διαρροές, τα γερασμένα δίκτυα, την έλλειψη προσωπικού, την ενεργειακή εξάρτηση, την υπεράντληση, την άναρχη κατανάλωση και την απουσία ολοκληρωμένου σχεδίου προστασίας των υδατικών πόρων. Αντί να ενισχύσει τους δημόσιους και δημοτικούς φορείς, μεταφέρει αρμοδιότητες, υποδομές, οικονομικές υποχρεώσεις και κρίσιμες αποφάσεις σε μεγαλύτερα εταιρικά σχήματα και σε ρυθμιστικούς μηχανισμούς απομακρυσμένους από τις τοπικές κοινωνίες.

Οι βασικές επιδιώξεις του νομοσχεδίου είναι:

• τιμολόγια που εγκρίνονται και εποπτεύονται από τη ΡΑΑΕΥ, απομακρύνοντας ακόμη περισσότερο την τιμολογιακή πολιτική από τις τοπικές κοινωνίες και τα αιρετά όργανα·
• συγκέντρωση αρμοδιοτήτων σε μεγάλα εταιρικά και υπερτοπικά σχήματα, με κεντρικούς πυλώνες την ΕΥΔΑΠ, την ΕΥΑΘ και τον ΟΔΥΘ Θεσσαλίας, σε συνέχεια ενός ευρύτερου σχεδιασμού για τη διαχείριση του νερού σε όλη τη χώρα·
• κλειστές fast-track αναθέσεις έργων, με περιορισμένο ανταγωνισμό και ανεπαρκή δημόσια τεκμηρίωση της αναγκαιότητας, του κόστους και των περιβαλλοντικών συνεπειών τους·
• δημιουργία σοβαρής εργασιακής αβεβαιότητας, με μεταφορά προσωπικού σε νέα εταιρικά σχήματα χωρίς πλήρη και μόνιμη κατοχύρωση όλων των μισθολογικών, υπηρεσιακών και εργασιακών δικαιωμάτων·
• μετακύλιση του κόστους των νέων υποδομών, των επενδύσεων, των χρεών και των έργων λειψυδρίας στους καταναλωτές, μέσα από τη λογική της ανάκτησης κόστους.

Η κυβέρνηση, με προσχηματική επίκληση της λειψυδρίας και χωρίς να εφαρμόζει καμία σοβαρή πολιτική ορθολογικής, φιλοπεριβαλλοντικής και οικολογικής διαχείρισης στο σκέλος της ζήτησης του νερού, επιχειρεί να παρουσιάσει ως μονόδρομο αυτό που η κοινωνία έχει απορρίψει εδώ και χρόνια: την επιθετική είσοδο μεγάλων ιδιωτικών συμφερόντων στη διαχείριση του κύκλου του νερού.

Τα προβλήματα που υπάρχουν στον κύκλο του νερού είναι υπαρκτά. Όμως δεν τα δημιούργησε η «πολυδιάσπαση» των ΔΕΥΑ από μόνη της. Τα δημιούργησαν η χρόνια υποχρηματοδότηση, η απουσία δημόσιου σχεδιασμού, η υποστελέχωση, η εργολαβοποίηση κρίσιμων λειτουργιών, η ενεργειακή ακρίβεια και η αντιμετώπιση του νερού ως κόστους που πρέπει να ανακτηθεί από τον πολίτη. Η απάντηση σε αυτά δεν είναι η κατάργηση της τοπικής διαχείρισης, αλλά η ενίσχυσή της με πόρους, προσωπικό, διαφάνεια και δεσμευτικό δημόσιο σχεδιασμό.

Η βούληση της κοινωνίας, τα κινήματα του δημόσιου νερού και οι αποφάσεις του ΣτΕ διέσωσαν μέχρι σήμερα το νερό από το να ακολουθήσει τον δρόμο του ρεύματος: ιδιωτικοποίηση, χρηματιστικοποίηση, ρήτρα κόστους, ακριβοί λογαριασμοί και κοινωνικός αποκλεισμός. Το νερό δεν πρέπει να γίνει το επόμενο πεδίο κερδοφορίας των ίδιων συμφερόντων που κερδοσκόπησαν στην ενέργεια.

Είναι επίσης κρίσιμο ότι η πολιτική απόφαση προηγείται της γνώσης των πραγματικών δεδομένων. Πρώτα επιβάλλεται η μεταφορά και μετά θα ολοκληρωθούν αποτιμήσεις, τεχνικοί έλεγχοι, καταγραφή υποχρεώσεων, επενδυτικά σχέδια και εκτίμηση επιπτώσεων στα τιμολόγια. Αυτή η σειρά δεν συνιστά σοβαρή μεταρρύθμιση. Συνιστά προαποφασισμένη συγκεντροποίηση.

Η δυνατότητα των Δήμων να διατηρήσουν τυπικά την κυριότητα των παγίων δεν αναιρεί το πρόβλημα. Αν η χρήση, η διαχείριση, η εκμετάλλευση, η συντήρηση, τα έργα και η τιμολογιακή πολιτική μεταφέρονται στην ΕΥΔΑΠ ή την ΕΥΑΘ, τότε ο Δήμος μένει ιδιοκτήτης στα χαρτιά αλλά χάνει τον ουσιαστικό έλεγχο. Αυτό δεν είναι προστασία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Είναι αφαίρεση αρμοδιότητας με θεσμικό περιτύλιγμα.

Οι κατεπείγουσες διαδικασίες για τα έργα λειψυδρίας δεν μπορούν να λειτουργήσουν ως λευκή επιταγή για κλειστές αναθέσεις, ανεπαρκή περιβαλλοντικό έλεγχο και επιλογές έργων χωρίς δημόσια τεκμηρίωση. Η λειψυδρία απαιτεί σχέδιο εξοικονόμησης, προστασίας υδροφορέων, μείωσης διαρροών, επαναχρησιμοποίησης νερού, αλλαγής υδροβόρων πρακτικών και δημόσιας λογοδοσίας. Δεν αντιμετωπίζεται με εργολαβικές fast-track λύσεις που θα πληρωθούν από τους λογαριασμούς των πολιτών.

Η απόσυρση του νομοσχεδίου είναι το επόμενο κρίσιμο ορόσημο στον αγώνα για το δημόσιο νερό. Είναι μάχη που αφορά τους καταναλωτές, τους εργαζόμενους, τους αγρότες, τους Δήμους, τις τοπικές κοινωνίες και κάθε πολίτη που δεν θέλει το νερό να μετατραπεί σε ακόμη ένα ακριβοπληρωμένο εμπόρευμα.

Καλούμε τα κόμματα, τους βουλευτές, τις τοπικές κοινωνίες, το συνδικαλιστικό κίνημα στον κύκλο του νερού, τους επιστημονικούς και αυτοδιοικητικούς φορείς να αντιδράσουν δυναμικά και συντονισμένα, ώστε να αποσυρθεί το νομοσχέδιο.

Παρά τη σύμπλευση της κυβέρνησης με τα μεγάλα συμφέροντα και την προσπάθεια να ψηφιστεί το νομοσχέδιο μέσα στον προεκλογικό Αύγουστο μιας κυβέρνησης σε αποδρομή, υπάρχουν οι κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις που μπορούν να το αποτρέψουν για ακόμη μία φορά.

Το κίνημα του δημόσιου νερού έχει δώσει πολλές νικηφόρες μάχες τα τελευταία χρόνια. Και μπορεί να κερδίσει ξανά, αν η αντίδραση γίνει μαζική, τεκμηριωμένη και αποφασιστική.

Τέλος, αντιτασσόμαστε στο σχέδιο «Εύρυτος» και στις σχετικές προβλέψεις του νομοσχεδίου, που επιτρέπουν την υλοποίηση έργων μεταφοράς νερού από την Ευρυτανία προς την Αττική, ύψους άνω των 500 εκατ. ευρώ, με διαδικασίες fast-track, παρεκκλίσεις από την κανονική αδειοδότηση και χωρίς ουσιαστική διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες. Η λειψυδρία δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως μόνιμο καθεστώς “έκτακτης ανάγκης”, που περιορίζει τον δημόσιο και περιβαλλοντικό έλεγχο και διευκολύνει μεγάλες εργολαβικές αναθέσεις. Πριν από οποιαδήποτε νέα εκτροπή απαιτείται ολοκληρωμένο σχέδιο μείωσης των διαρροών, περιορισμού της σπατάλης, προστασίας των υδροφορέων, επαναχρησιμοποίησης του νερού και ελέγχου των υδροβόρων δραστηριοτήτων. Οι υδατικοί πόροι της Ευρυτανίας δεν αποτελούν ανεξάντλητο απόθεμα προς εκμετάλλευση και καμία απόφαση δεν μπορεί να λαμβάνεται ερήμην των κατοίκων και των φορέων της περιοχής.

Το νερό δεν ανήκει στις εταιρείες, στους εργολάβους, στους μετόχους ή στις ρυθμιστικές αρχές. Ανήκει στην κοινωνία. Είναι δημόσιο αγαθό, όρος ζωής και κοινό δικαίωμα.

ΠΗΓΗ: protovoulia-dimosio-nero.gr

- ΣΧΕΤΙΚΗ η ανάρτηση στο μπλογκ μας:

• Πρωτοβουλία για τη Διασφάλιση της Δημόσιας Διαχείρισης του Νερού: Να αποσυρθεί τώρα το κυβερνητικό νομοσχέδιο που γιγαντώνει ΕΥΔΑΠ-ΕΥΑΘ, ενισχύει τη ΡΑΑΕΥ και ανοίγει δρόμο για ακριβότερο νερό

- ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης:  

ΚΕΔΕ: Στήριξη στους δήμους για προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας κατά του νομοσχεδίου για το νερό

Νομοσχέδιο για το νερό: Ομόφωνο «όχι» των δημάρχων στην «υφαρπαγή» των ΔΕΥΑ

• Aποκλεισμός των ενοχλητικών από την ακρόαση για το νομοσχέδιο για την υπαγωγή των ΔΕΥΑ στην ΕΥΑΘ 

Νερό: Ιδιωτικοποίηση από την πίσω πόρτα η «μεταρρύθμιση» του ΥΠΕΝ - Του Γιάννη Μυλόπουλου

Η λειψυδρία αποκαλύπτει την απουσία βιώσιμης πολιτικής για το νερό.

Νερό: ιδιωτικοποίηση από την πίσω πόρτα η «μεταρρύθμιση» του ΥΠΕΝ

Η υποχρεωτική συγχώνευση των ΔΕΥΑ με την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ καταστρατηγεί τις βασικές προϋποθέσεις βιωσιμότητας της διαχείρισης του νερού

Γιάννης Μυλόπουλος

Η «νέα εθνική πολιτική για το νερό» δεν συνιστά ούτε νέα, ούτε βιώσιμη πολιτική για την αντιμετώπιση των προβλημάτων του νερού. Πρώτα και κύρια γιατί η λειψυδρία δεν είναι θεομηνία, για να αντιμετωπίζεται με την ανάθεση μεγάλων έργων με επείγουσες διαδικασίες fast track. Η αναγκαιότητα των οποίων, μάλιστα, δεν προκύπτει από κανένα σχέδιο διαχείρισης υδάτων.

Η λειψυδρία αποκαλύπτει την απουσία βιώσιμης πολιτικής για το νερό.

Η αδυναμία σχεδιασμού μιας ολοκληρωμένης υδατικής πολιτικής στους τομείς της άρδευσης, της ύδρευσης και του τουρισμού, σε συνδυασμό με την αδιέξοδη και περιβαλλοντικά καταστροφική πολιτική της διαχείρισης της προσφοράς, αντί της βιώσιμης πολιτικής της διαχείρισης του ισοζυγίου προσφοράς και ζήτησης του νερού, που έχει ως σκοπό τη δραστική εξοικονόμησή του, είναι οι κύριες αιτίες της λειψυδρίας. Οι οποίες όχι απλώς δεν θεραπεύονται στη νέα «μεταρρύθμιση», αλλά αντίθετα επιδεινώνονται.

Η πολιτική της κατασκευής νέων μεγάλων έργων για την αξιοποίηση διαρκώς νέων υδατικών αποθεμάτων για ένα φυσικό αγαθό που όλοι συμφωνούν ότι βρίσκεται σε ανεπάρκεια, είναι εκτός αρχών βιώσιμης ανάπτυξης.

Η επίκληση της κλιματικής αλλαγής, άλλωστε, γίνεται προσχηματικά. Καθώς από πουθενά δεν προκύπτει ότι αυτή είναι συνυφασμένη με την ξηρασία, αλλά, αντίθετα, με την εναλλαγή ξηρών και υγρών περιόδων.

Δεύτερος λόγος για τον οποίο η νέα «μεταρρύθμιση» δεν συνιστά βιώσιμη πολιτική, είναι ότι, επικαλούμενη την ανάγκη ολιστικής αντιμετώπισης, καταστρατηγεί δύο εκ των πλέον βασικών αρχών της βιώσιμης διαχείρισης του νερού: την αποκέντρωση και τη συμμετοχή.

Η υποχρεωτική συγχώνευση των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης Αποχέτευσης των Νομών Βοιωτίας, Φωκίδας και Ευβοίας με την ΕΥΔΑΠ και της Χαλκιδικής με την ΕΥΑΘ, πέραν των συνταγματικών ζητημάτων που εγείρει και πέραν της άρνησης των ίδιων των δήμων, δεν συνιστά ολοκληρωμένη, αλλά αντίθετα συγκεντρωτική παρέμβαση που καταργεί τη συμμετοχή στη λήψη των αποφάσεων.

Η ένταξη της ύδρευσης στη δικαιοδοσία των δήμων συμβάλλει στην αποκέντρωση των δράσεων, διασφαλίζει την καλή γνώση των τοπικών προβλημάτων και ενισχύει τη συμμετοχή. Η υποχρεωτική συγχώνευση των ΔΕΥΑ με την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ, αντίθετα, καταστρατηγεί τις βασικές προϋποθέσεις βιωσιμότητας της διαχείρισης του νερού.

Αν το πρόβλημα είναι η αδυναμία των πολλών ΔΕΥΑ να ανταποκριθούν στις σύγχρονες ανάγκες της ύδρευσης, υπήρχε και η λύση του εκσυγχρονισμού και της ενίσχυσής τους με προσωπικό και πόρους. Η κατάργηση της αποκεντρωμένης και συμμετοχικής πολιτικής για το νερό δεν είναι νέα πολιτική, καθώς γυρίζει την Ελλάδα πολλές δεκαετίες πίσω.

Τρίτος λόγος για τον οποίο η νέα «μεταρρύθμιση» δεν συνιστά βιώσιμη πολιτική, είναι ότι οι αναγκαστικές συγχωνεύσεις των ΔΕΥΑ με εισηγμένες στο Χρηματιστήριο επιχειρήσεις ιδιωτικοποιούν από την πίσω πόρτα την κοινωνική δραστηριότητα της ύδρευσης.

Η ίδρυση των ΔΕΥΑ, που τώρα καταργούνται, υλοποίησε στην πράξη την καθολική παραδοχή ότι το νερό είναι κοινό αγαθό που ανήκει σε όλους.

Οι συγχωνεύσεις και η παράκαμψη των νόμιμων διαδικασιών ανάθεσης έργων δεν αντιμετωπίζουν τη λειψυδρία, ούτε όμως και υπηρετούν τον χαρακτήρα του νερού ως κοινού αγαθού. Εξυπηρετούν μόνο μεγάλα οικονομικά συμφέροντα που επιβουλεύονται το νερό. Συμβάλλοντας, έτσι, στην ιδιωτικοποίηση ενός δημόσιου αγαθού από την πίσω πόρτα.

Κι ακόμη, η «μεταρρύθμιση» για το νερό συνεχίζει την αδιέξοδη, όσο και περιβαλλοντικά καταστροφική πολιτική της διαχείρισης της προσφοράς του. Η οποία είναι υπεύθυνη για το γεγονός ότι οι ανάγκες σε νερό αυξάνονται τις τελευταίες δεκαετίες τρεις φορές πιο γρήγορα σε σχέση με τον πληθυσμό.

ΠΗΓΗ 

Πρωτοβουλία για τη Διασφάλιση της Δημόσιας Διαχείρισης του Νερού: Να αποσυρθεί τώρα το κυβερνητικό νομοσχέδιο που γιγαντώνει ΕΥΔΑΠ-ΕΥΑΘ, ενισχύει τη ΡΑΑΕΥ και ανοίγει δρόμο για ακριβότερο νερό

 

Νομοσχέδιο που γιγαντώνει ΕΥΔΑΠ-ΕΥΑΘ, ενισχύει τη ΡΑΑΕΥ και ανοίγει δρόμο για ακριβότερο νερό

Παρά τις σφοδρές αντιδράσεις σχεδόν του συνόλου των θεσμικών φορέων που εμπλέκονται στη διαχείριση του κύκλου του νερού, των εργαζομένων και των τοπικών κοινωνιών, η κυβέρνηση προχώρησε στην κατάθεση στη Βουλή του νομοσχεδίου για την Επέκταση αρμοδιοτήτων της ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ.

Παρά τη διαχρονικά εκφρασμένη βούληση της κοινωνίας για αποκλειστικά δημόσια διαχείριση του νερού, παρά τη σειρά αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας που υπερασπίζονται τον αποτελεσματικό δημόσιο έλεγχο της ύδρευσης, η κυβέρνηση, αφού οδήγησε τους οργανισμούς ύδρευσης, αποχέτευσης και άρδευσης σε ασφυξία μέσα από υποστελέχωση, υποχρηματοδότηση και εκτίναξη του ενεργειακού κόστους, προχωρά δια της πλαγίας σε έμμεση ιδιωτικοποίηση της διαχείρισης του κύκλου του νερού.

Το νομοσχέδιο δεν απαντά στα πραγματικά προβλήματα: τις διαρροές, τα γερασμένα δίκτυα, την έλλειψη προσωπικού, την ενεργειακή εξάρτηση, την υπεράντληση, την άναρχη κατανάλωση και την απουσία ολοκληρωμένου σχεδίου προστασίας των υδατικών πόρων. Αντί να ενισχύσει τους δημόσιους και δημοτικούς φορείς, μεταφέρει αρμοδιότητες, υποδομές, οικονομικές υποχρεώσεις και κρίσιμες αποφάσεις σε μεγαλύτερα εταιρικά σχήματα και σε ρυθμιστικούς μηχανισμούς απομακρυσμένους από τις τοπικές κοινωνίες.

Οι βασικές επιδιώξεις του νομοσχεδίου είναι:

• τιμολόγια που εγκρίνονται και εποπτεύονται από τη ΡΑΑΕΥ, απομακρύνοντας ακόμη περισσότερο την τιμολογιακή πολιτική από τις τοπικές κοινωνίες και τα αιρετά όργανα·
• συγκέντρωση αρμοδιοτήτων σε μεγάλα εταιρικά και υπερτοπικά σχήματα, με κεντρικούς πυλώνες την ΕΥΔΑΠ, την ΕΥΑΘ και τον ΟΔΥΘ Θεσσαλίας, σε συνέχεια ενός ευρύτερου σχεδιασμού για τη διαχείριση του νερού σε όλη τη χώρα·
• κλειστές fast-track αναθέσεις έργων, με περιορισμένο ανταγωνισμό και ανεπαρκή δημόσια τεκμηρίωση της αναγκαιότητας, του κόστους και των περιβαλλοντικών συνεπειών τους·
• δημιουργία σοβαρής εργασιακής αβεβαιότητας, με μεταφορά προσωπικού σε νέα εταιρικά σχήματα χωρίς πλήρη και μόνιμη κατοχύρωση όλων των μισθολογικών, υπηρεσιακών και εργασιακών δικαιωμάτων·
• μετακύλιση του κόστους των νέων υποδομών, των επενδύσεων, των χρεών και των έργων λειψυδρίας στους καταναλωτές, μέσα από τη λογική της ανάκτησης κόστους.

Η κυβέρνηση, με προσχηματική επίκληση της λειψυδρίας και χωρίς να εφαρμόζει καμία σοβαρή πολιτική ορθολογικής, φιλοπεριβαλλοντικής και οικολογικής διαχείρισης στο σκέλος της ζήτησης του νερού, επιχειρεί να παρουσιάσει ως μονόδρομο αυτό που η κοινωνία έχει απορρίψει εδώ και χρόνια: την επιθετική είσοδο μεγάλων ιδιωτικών συμφερόντων στη διαχείριση του κύκλου του νερού.

Τα προβλήματα που υπάρχουν στον κύκλο του νερού είναι υπαρκτά. Όμως δεν τα δημιούργησε η «πολυδιάσπαση» των ΔΕΥΑ από μόνη της. Τα δημιούργησαν η χρόνια υποχρηματοδότηση, η απουσία δημόσιου σχεδιασμού, η υποστελέχωση, η εργολαβοποίηση κρίσιμων λειτουργιών, η ενεργειακή ακρίβεια και η αντιμετώπιση του νερού ως κόστους που πρέπει να ανακτηθεί από τον πολίτη. Η απάντηση σε αυτά δεν είναι η κατάργηση της τοπικής διαχείρισης, αλλά η ενίσχυσή της με πόρους, προσωπικό, διαφάνεια και δεσμευτικό δημόσιο σχεδιασμό.

Η βούληση της κοινωνίας, τα κινήματα του δημόσιου νερού και οι αποφάσεις του ΣτΕ διέσωσαν μέχρι σήμερα το νερό από το να ακολουθήσει τον δρόμο του ρεύματος: ιδιωτικοποίηση, χρηματιστικοποίηση, ρήτρα κόστους, ακριβοί λογαριασμοί και κοινωνικός αποκλεισμός. Το νερό δεν πρέπει να γίνει το επόμενο πεδίο κερδοφορίας των ίδιων συμφερόντων που κερδοσκόπησαν στην ενέργεια.

Είναι επίσης κρίσιμο ότι η πολιτική απόφαση προηγείται της γνώσης των πραγματικών δεδομένων. Πρώτα επιβάλλεται η μεταφορά και μετά θα ολοκληρωθούν αποτιμήσεις, τεχνικοί έλεγχοι, καταγραφή υποχρεώσεων, επενδυτικά σχέδια και εκτίμηση επιπτώσεων στα τιμολόγια. Αυτή η σειρά δεν συνιστά σοβαρή μεταρρύθμιση. Συνιστά προαποφασισμένη συγκεντροποίηση.

Η δυνατότητα των Δήμων να διατηρήσουν τυπικά την κυριότητα των παγίων δεν αναιρεί το πρόβλημα. Αν η χρήση, η διαχείριση, η εκμετάλλευση, η συντήρηση, τα έργα και η τιμολογιακή πολιτική μεταφέρονται στην ΕΥΔΑΠ ή την ΕΥΑΘ, τότε ο Δήμος μένει ιδιοκτήτης στα χαρτιά αλλά χάνει τον ουσιαστικό έλεγχο. Αυτό δεν είναι προστασία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Είναι αφαίρεση αρμοδιότητας με θεσμικό περιτύλιγμα.

Οι κατεπείγουσες διαδικασίες για τα έργα λειψυδρίας δεν μπορούν να λειτουργήσουν ως λευκή επιταγή για κλειστές αναθέσεις, ανεπαρκή περιβαλλοντικό έλεγχο και επιλογές έργων χωρίς δημόσια τεκμηρίωση. Η λειψυδρία απαιτεί σχέδιο εξοικονόμησης, προστασίας υδροφορέων, μείωσης διαρροών, επαναχρησιμοποίησης νερού, αλλαγής υδροβόρων πρακτικών και δημόσιας λογοδοσίας. Δεν αντιμετωπίζεται με εργολαβικές fast-track λύσεις που θα πληρωθούν από τους λογαριασμούς των πολιτών.

Η απόσυρση του νομοσχεδίου είναι το επόμενο κρίσιμο ορόσημο στον αγώνα για το δημόσιο νερό. Είναι μάχη που αφορά τους καταναλωτές, τους εργαζόμενους, τους αγρότες, τους Δήμους, τις τοπικές κοινωνίες και κάθε πολίτη που δεν θέλει το νερό να μετατραπεί σε ακόμη ένα ακριβοπληρωμένο εμπόρευμα.

Καλούμε τα κόμματα, τους βουλευτές, τις τοπικές κοινωνίες, το συνδικαλιστικό κίνημα στον κύκλο του νερού, τους επιστημονικούς και αυτοδιοικητικούς φορείς να αντιδράσουν δυναμικά και συντονισμένα, ώστε να αποσυρθεί το νομοσχέδιο.

Παρά τη σύμπλευση της κυβέρνησης με τα μεγάλα συμφέροντα και την προσπάθεια να ψηφιστεί το νομοσχέδιο μέσα στον προεκλογικό Αύγουστο μιας κυβέρνησης σε αποδρομή, υπάρχουν οι κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις που μπορούν να το αποτρέψουν για ακόμη μία φορά.

Το κίνημα του δημόσιου νερού έχει δώσει πολλές νικηφόρες μάχες τα τελευταία χρόνια. Και μπορεί να κερδίσει ξανά, αν η αντίδραση γίνει μαζική, τεκμηριωμένη και αποφασιστική.

Απαιτούμε:

Αχελώος (EUROKINISSI)

«Θύελλα» για το νομοσχέδιο ΥΠΕΝ: Οι fast track εργολαβίες για τη λειψυδρία, η εκτροπή του Αχελώου και το real estate σε 6.500 χωριά

Μαρία Λιλιοπούλου

Συντάκτρια

Τριπλό μέτωπο έχει ανοίξει το νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, του οποίου η δημόσια διαβούλευση ολοκληρώθηκε χθες, καθώς εκτός από τις αντιδράσεις για την υποχρεωτική συγχώνευση ΔΕΥΑ από τους νομούς Φωκίδας, Βοιωτίας και Εύβοιας στην ΕΥΔΑΠ και της Χαλκιδικής στην ΕΥΑΘ, εργολήπτες και μελετητές αντιδρούν στην... ακόμα πιο fast track διαδικασία που θεσπίζεται για τα έργα της λειψυδρίας συμπεριλαμβανομένου του Εύρυτου, της εργολαβίας - μαμούθ των 750 εκατ. ευρώ. Το τρίτο μέτωπο αφορά τους εγκαταλελειμμένους οικισμούς, για τους οποίους το υπουργείο - σύμφωνα με πολεοδόμους και οργανώσεις - δεν οραματίζεται τίποτα περισσότερο από μία ανοικοδόμηση που θα ευνοήσει λίγους.

Οσον αφορά το ζήτημα των έργων για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας, οι αντιδράσεις δεν αφορούν μόνο τις διαδικασίες ανάθεσης των έργων, τις οποίες αναλυτικά είχε παρουσιάσει το «ethnos.gr», αλλά και τον ίδιο τον σχεδιασμό της υδατικής θωράκισης της Αττικής, τον οποίο πολιτικοί, οικονομικοί και κοινωνικοί φορείς της Ευρυτανίας χαρακτηρίζουν ως μια νέα προσπάθεια εκτροπής του Αχελώου από την... πίσω πόρτα.

Οι μικρότερες εργοληπτικές εταιρίες μέσω επιστολής που απέστειλε στον υπουργό Περιβάλλοντος, Σταύρο Παπασταύρου ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος Τεχνικών Εταιρειών (ΣΑΤΕ), αλλά και οι μελετητές έργων μιλούν για ένα νέο καθεστώς εξαιρέσεων ζητώντας την απόσυρση του άρθρου 36, το οποίο ορίζει ότι τα έργα αυτά θα μπορούν να προχωρούν χωρίς ανοιχτούς διαγωνισμούς, αλλά με κλειστή διαδικασία προσκλήσεων σε τρεις εταιρείες, ενώ εξαιρούνται από μια σειρά δικλίδων προστασίας όπως οι εγκρίσεις του Τεχνικού Συμβουλίου, η ανάρτηση των συμβάσεων συμβούλων στο ΕΣΗΔΗΣ, αλλά και οι αδειοδοτήσεις με τη συνήθη διαδικασία.

Ο Σύνδεσμος υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη διάταξη εισάγει μια νέα γενικευμένη εξαίρεση από το σύστημα ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων που έχει θεσπιστεί τόσο από την ευρωπαϊκή όσο και από την ελληνική νομοθεσία: «Τα έργα θα δημοπρατούνται χωρίς απαλλοτριώσεις, χωρίς περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις, χωρίς μελέτες, δηλαδή χωρίς στοιχειώδεις προϋποθέσεις, συνθήκη που δημιουργεί εξαιρετικά μεγάλη ανασφάλεια κατά την υλοποίηση των συμβάσεων τόσο για τον ανάδοχο όσο και για την αναθέτουσα αρχή», αναφέρει ο ΣΑΤΕ, ο οποίος ασκεί σφοδρή κριτική, στον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιείται ο «κίνδυνος λειψυδρίας». Ο ΣΑΤΕ θεωρεί ότι η διατύπωση είναι τόσο γενική ώστε μπορεί να χρησιμοποιηθεί σχεδόν σε κάθε περίπτωση: «Η έννοια "κίνδυνος λειψυδρίας" είναι αόριστη και μπορεί να περιλάβει στον ορισμό της ένα μεγάλο εύρος περιπτώσεων, δημιουργώντας το περιθώριο ένταξης συνηθισμένων έργων στις εξαιρετικές διαδικασίες».

Τονίζει επίσης ότι «ο κίνδυνος λειψυδρίας αφ' εαυτού δεν δικαιολογεί την εφαρμογή της επείγουσας διαδικασίας, αφού δεν πρόκειται για επείγον περιστατικό ανωτέρας βίας, όπως μια θεομηνία. Είναι ένα μακροχρόνιο δεδομένο που πρέπει να αντιμετωπίζεται με σωστό προγραμματισμό και έγκαιρο σχεδιασμό».

Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται και οι παρεμβάσεις του Συλλόγου Μελετητών Δημοσίων Εργων Κεντρικής Μακεδονίας, ο οποίος κάνει ξεκάθαρα λόγο για έργα, τα οποία πιθανότατα θα καταλήξουν σε συγκεκριμένους αναδόχους: «Το άρθρο 36 πρέπει να απαλειφθεί, και να τεθεί διάταξη... εκτός αν στόχος είναι η καθοδήγηση των αναθέσεων των δημοσίων συμβάσεων για κατεπείγοντα έργα λειψυδρίας σε συγκεκριμένους αναδόχους, αφού το άρθρο αυτό προσθέτει επιπλέον διαδικαστικές παρεκκλίσεις και διευκολύνσεις από αυτές των άρθρων 32 και 269 του ν. 4412/2016, και συγκεκριμένα, εκτός από την παράλειψη της δημοσίευσης προκήρυξης», σημειώνεται στο σχόλιο.

Το σχέδιο «Εύρυτος» επαναφέρει την υπόθεση Αχελώου

Οι ενστάσεις για το άρθρο 36 συνδέονται άμεσα και με το αμέσως προηγούμενο, το οποίο ανάβει το πράσινο φως για το σχέδιο «Εύρυτος» που προβλέπει την αξιοποίηση των υδάτων των ποταμών Καρπενησιώτη και Κρικελλοπόταμου για την ενίσχυση της υδροδότησης της Αττικής.

Πρωτοβουλία για τη Διασφάλιση της Δημόσιας Διαχείρισης του Νερού: Παρέμβαση στη Δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση για το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Περιβάλλοντος - Θεσμική ανατροπή χωρίς τεκμηρίωση και κοινωνική νομιμοποίηση

Πρωτοβουλία: Παρέμβαση στη Δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση για το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Περιβάλλοντος

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ στη Δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση για το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας
με τίτλο: «Επέκταση αρμοδιοτήτων της ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ, ενίσχυση της ΡΑΑΕΥ, ρυθμίσεις για τον ΟΔΥΘ και λοιπές διατάξεις»

---

Θεσμική ανατροπή χωρίς τεκμηρίωση και κοινωνική νομιμοποίηση

Το υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου επιχειρεί μία από τις μεγαλύτερες μεταβολές των τελευταίων δεκαετιών στο θεσμικό, διοικητικό και οικονομικό μοντέλο παροχής των υπηρεσιών ύδρευσης, αποχέτευσης και άρδευσης.

Μια τόσο σοβαρή θεσμική ανατροπή προωθείται στην καρδιά του καλοκαιριού, με όρους ουσιαστικού κατεπείγοντος, χωρίς να έχει προηγηθεί οργανωμένος και ουσιαστικός διάλογος με τους Δήμους, τις Περιφέρειες, την ΚΕΔΕ, τις Περιφερειακές Ενώσεις Δήμων, τις ΔΕΥΑ, τους εργαζομένους, τους αγροτικούς φορείς, την επιστημονική κοινότητα και τις τοπικές κοινωνίες.

Η δημόσια διαβούλευση περιορίζεται σε μόλις δέκα ημέρες.

Αυτό δεν είναι ουσιαστική διαβούλευση. Είναι μια διαδικασία που λειτουργεί ως τυπική επικύρωση μιας ήδη ειλημμένης απόφασης.

Η επιλογή του χρόνου και του ασφυκτικού χρονοδιαγράμματος γεννά εύλογες υποψίες. Γιατί ένα νομοσχέδιο τέτοιας κλίμακας κατατίθεται μέσα στο καλοκαίρι, όταν η λειτουργία των συλλογικών οργάνων, των δημοτικών συμβουλίων, των σωματείων και των επιστημονικών φορέων είναι αντικειμενικά δυσχερέστερη; Γιατί δεν προηγήθηκε θεσμικός διάλογος; Γιατί δεν δίνεται επαρκής χρόνος για επιστημονικό, οικονομικό και κοινωνικό έλεγχο;

Η κυβέρνηση δεν εξηγεί ποιος πραγματικός λόγος επιβάλλει αυτή τη βιασύνη για προβλήματα που είναι γνωστά εδώ και χρόνια και για έναν σχεδιασμό που επανέρχεται, με διαφορετικές μορφές, τουλάχιστον από το 2022, χωρίς όμως ποτέ να συνοδευτεί από επιστημονική τεκμηρίωση και επαρκή συζήτηση.

Οι εκπρόσωποι της Αυτοδιοίκησης έχουν ήδη καταγγείλει ότι το σχέδιο ήρθε χωρίς προηγούμενη διαβούλευση με τους Δήμους, χωρίς επαρκή οικονομοτεχνική τεκμηρίωση και με ανεπαρκέστατο δεκαήμερο χρόνο διαβούλευσης. Ακόμη και αυτοδιοικητικοί που δεν απορρίπτουν τη συνεργασία με την ΕΥΔΑΠ ή την ΕΥΑΘ χαρακτηρίζουν τη διαδικασία λανθασμένη, επειδή πραγματοποιήθηκε ερήμην των άμεσα ενδιαφερομένων.

Ζητούμε, επομένως, πριν από την εξέταση των επιμέρους διατάξεων:

1. Την αναστολή της νομοθετικής διαδικασίας μέχρι να πραγματοποιηθεί πραγματικός θεσμικός διάλογος.
2. Τη δημοσιοποίηση όλων των οικονομοτεχνικών, επιχειρησιακών και περιβαλλοντικών μελετών.
3. Την παρουσίαση συγκεκριμένων στοιχείων για το κόστος της μετάβασης, τις πηγές χρηματοδότησης, τη στελέχωση, τις επενδύσεις και τις επιπτώσεις στα τιμολόγια.
4. Τη συγκριτική αξιολόγηση εναλλακτικών μοντέλων πριν από την οριστικοποίηση της υποχρεωτικής μεταφοράς.

Ο αγώνας για το νερό: Aπό την απόπειρα ιδιωτικοποίησης στη νέα φάση εμπορευματοποίησης με νομοσχέδιο που επιχειρεί να κάνει το νερό σαν το ρεύμα ακριβό (ΗΧΗΤΙΚΟ & VIDEO)

“Ο αγώνας για το νερό: από την απόπειρα ιδιωτικοποίησης στη νέα φάση εμπορευματοποίησης” του Πέτρου Μπαστέα

Το κείμενο που ακολουθεί είναι η ομιλία του Πέτρου Μπαστέα, μέλους της Γραμματείας του ΣΕΚΕΣ για Δημόσια ΕΥΔΑΠ, συνταξιούχου, πρώην μέλους Δ.Σ. Συλλόγου Προσωπικού ΕΥΔΑΠ και Δ.Σ. Πολιτιστικού Κέντρου Εργαζομένων ΕΥΔΑΠ, την Παρασκευή 3 Ιουλίου 2026, στη συζήτηση στο Αντιρατσιστικό Φεστιβάλ Αθήνας με θέμα “Ο αγώνας για το νερό: λειψυδρία, αρπαγή, σπατάλη, εμπορευματοποίηση. Το νερό είναι δικαίωμα, όχι εμπόρευμα”

__________________________ 

Ο αγώνας για το νερό: από την απόπειρα ιδιωτικοποίησης στη νέα φάση εμπορευματοποίησης

Φίλες και φίλοι,

Σήμερα συζητάμε για το νερό, τη λειψυδρία, αλλά και την εμπορευματοποίηση του νερού. Δεν συζητάμε απλώς για ένα περιβαλλοντικό ζήτημα. Συζητάμε για ένα βαθιά κοινωνικό και πολιτικό ζήτημα: ποιος αποφασίζει για το νερό, με ποια κριτήρια και προς όφελος ποιου.

Το νερό δεν είναι ένα προϊόν σαν όλα τα άλλα. Δεν είναι εμπόρευμα. Είναι όρος για την ύπαρξη της ζωής. Είναι προϋπόθεση για τη δημόσια υγεία, την αξιοπρεπή διαβίωση, την αγροτική παραγωγή και την περιβαλλοντική ισορροπία.

Ακόμη και το ίδιο το σχέδιο για την Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα, που βρίσκεται μέχρι τις 22/7 σε διαβούλευση, αναγνωρίζει — εμείς λέμε ότι αναγκάστηκε να το κάνει — ότι το νερό είναι «αδιαπραγμάτευτο δημόσιο αγαθό» και «στρατηγικό εθνικό απόθεμα», κρίσιμο για τη δημόσια υγεία, την επισιτιστική ασφάλεια και την περιβαλλοντική ισορροπία.

Ακριβώς επειδή το νερό είναι τόσο σημαντικό, βρίσκεται διαρκώς στο στόχαστρο των κερδοσκοπικών ιδιωτικών συμφερόντων.

Α’ ΦΑΣΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ

Τα τελευταία δεκαπέντε και πλέον χρόνια, κυβερνήσεις, μνημονιακοί μηχανισμοί και ιδιωτικά συμφέροντα προσπάθησαν επανειλημμένα να ανοίξουν τον δρόμο για την ιδιωτικοποίηση και εμπορευματοποίηση της δημόσιας περιουσίας και των δημόσιων επιχειρήσεων.

Το πέτυχαν σε πολλούς τομείς: στην ενέργεια, στις τηλεπικοινωνίες, στους δρόμους, στα λιμάνια, στα αεροδρόμια.

Στο νερό, όμως, δεν το πέτυχαν.

Η ιστορία αυτή έχει συγκεκριμένους σταθμούς. Εν συντομία:

Το 1999-2001 έγινε η πρώτη μεγάλη τομή: ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ μπήκαν στο Χρηματιστήριο. Το Δημόσιο έπαψε να κατέχει το 100% της ιδιοκτησίας και κράτησε την πλειοψηφία. Ήταν η πρώτη μερική ιδιωτικοποίηση.

Μετά, στα χρόνια των μνημονίων, επιχειρήθηκε η πλήρης ιδιωτικοποίηση μέσω ΤΑΙΠΕΔ.

Η απάντηση ήρθε το 2014, όταν η Ολομέλεια του ΣτΕ ακύρωσε τη μεταβίβαση μετοχών της ΕΥΔΑΠ στο ΤΑΙΠΕΔ ως αντισυνταγματική.

Το ΣτΕ αναγνώρισε στην πράξη ότι το νερό, ως απολύτως αναγκαίο αγαθό για την ανθρώπινη ζωή, δεν μπορεί να παραδίδεται στη λογική του ιδιωτικού κέρδους.

Το 2016, στο πλαίσιο του 3ου μνημονίου, ψηφίσθηκε η υπαγωγή των ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ στο Υπερταμείο.

Το 2017 εμφανίστηκε νέα μορφή επίθεσης: όχι απευθείας πώληση, αλλά τιμολόγηση. Η ΚΥΑ για τους κανόνες τιμολόγησης του νερού επικαλέστηκε την ευρωπαϊκή Οδηγία και την «ανάκτηση κόστους». Το ΣτΕ, με την απόφαση 2519/2022, ακύρωσε και αυτή την υπουργική απόφαση.

Το 2021 επιχειρήθηκε η παραχώρηση της διαχείρισης του Εξωτερικού Υδροδοτικού Συστήματος της Αθήνας σε ιδιωτικές εταιρείες. Δηλαδή δεν πουλούσαν ευθέως την ΕΥΔΑΠ, αλλά επιχειρούσαν να αφαιρέσουν από αυτήν τη διαχείριση της καρδιάς του υδροδοτικού συστήματος. Και αυτό ακυρώθηκε με την απόφαση 1886/2022 του ΣτΕ ως παράνομη μορφή έμμεσης ιδιωτικοποίησης.

Την ίδια χρονιά ήρθε και η νέα μεγάλη ανατροπή. Οι αποφάσεις 190 και 191 του 2022 της Ολομέλειας του ΣτΕ έκριναν αντισυνταγματική την ένταξη των δημόσιων επιχειρήσεων ύδρευσης και αποχέτευσης στο Υπερταμείο.

Όμως η κυβέρνηση δεν συμμορφώθηκε. Με τα άρθρα 114 και 115 του ν. 4964/2022 επιχείρησε να κρατήσει τις ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ στο Υπερταμείο, ακυρώνοντας στην πράξη το αποτέλεσμα των αποφάσεων του ανώτατου δικαστηρίου.

Δηλαδή δεν είχαμε απλώς μία εμμονή στην ιδιωτικοποίηση. Είχαμε και απόπειρα παράκαμψης των ίδιων των αποφάσεων του ΣτΕ.

Ακολούθησε προσφυγή στην Επιτροπή Συμμόρφωσης του Συμβουλίου της Επικρατείας. Με τις αποφάσεις 7 και 8 του 2023, η Επιτροπή διαπίστωσε τη μη συμμόρφωση της κυβέρνησης και έδωσε προθεσμία για την επιστροφή των μετοχών της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ από το Υπερταμείο στο Δημόσιο.

Η νίκη του κινήματος για το δημόσιο νερό επιβεβαιώθηκε πανηγυρικά τον Απρίλιο του 2023. Την ώρα που δεκάδες χιλιάδες πολίτες συγκεντρώνονταν στη Θεσσαλονίκη, στη μεγάλη συναυλία «Υπερασπίσου το Νερό», που διοργάνωσε το Σωματείο Εργαζομένων της ΕΥΑΘ στην Πλατεία Αριστοτέλους, το πολιτικό μήνυμα ήταν σαφές: το νερό δεν πωλείται, δεν παραχωρείται, δεν γίνεται εμπόρευμα.

Λίγες ημέρες μετά, κάτω από το βάρος των αποφάσεων του ΣτΕ και της μεγάλης κοινωνικής πίεσης, ο ίδιος ο πρωθυπουργός αναγκάστηκε να δηλώσει ότι το νερό είναι και θα παραμείνει δημόσιο αγαθό και ότι οι ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ θα επιστρέψουν στον έλεγχο του Δημοσίου, φεύγοντας από το Υπερταμείο.

Αυτό δεν ήταν κυβερνητική γενναιοδωρία. Ήταν αποτέλεσμα αγώνα. Ήταν η απόδειξη ότι όταν οι εργαζόμενοι, οι τοπικές κοινωνίες, τα σωματεία, οι κινήσεις πολιτών και οι περιβαλλοντικές οργανώσεις συγκρούονται οργανωμένα και επίμονα, μπορούν να επιβάλουν ρωγμές ακόμη και σε κεντρικές κυβερνητικές επιλογές.

Χωρίς τις κινητοποιήσεις των εργαζομένων, με ιδιαίτερη μνεία στο ΣΕΚΕΣ, στο Σωματείο Εργαζομένων της ΕΥΑΘ και στην Πρωτοβουλία για τη Διασφάλιση της Δημόσιας Διαχείρισης του Νερού, χωρίς τις προσφυγές, χωρίς τις συμμαχίες με την κοινωνία, χωρίς τις κινήσεις πολιτών και τις περιβαλλοντικές οργανώσεις, η κατάσταση σήμερα θα ήταν πολύ διαφορετική.

Άρα το συμπέρασμα είναι καθαρό:

Το νερό μέχρι σήμερα δεν ιδιωτικοποιήθηκε επειδή δεν μπόρεσαν. Όχι επειδή δεν το επιδίωξαν.

Και δεν μπόρεσαν γιατί υπήρξε κίνημα. Υπήρξαν κοινωνικές αντιστάσεις, κινητοποιήσεις, νομικές μάχες, συνδικαλιστικές παρεμβάσεις, κινήσεις πολιτών, περιβαλλοντικές οργανώσεις και αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας που έβαλαν φραγμό.

Αυτό είναι η μεγάλη νίκη του κινήματος για το δημόσιο νερό. Και πρέπει να το λέμε καθαρά.

Β’ ΦΑΣΗ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ

Όμως, ακριβώς επειδή δεν πέρασε η άμεση ιδιωτικοποίηση, τώρα περνάμε σε άλλη φάση.

Η νέα φάση δεν λέει ευθέως «πουλάμε το νερό». Λέει:

Μύθοι και αλήθειες για τη λειψυδρία

Η αντιμετώπιση της λειψυδρίας στη χώρα μας εξακολουθεί να είναι αναποτελεσματική, καθώς στηρίζεται στην επιστημονικά εσφαλμένη παραδοχή ότι πρόκειται για… θεομηνία

 Γιάννης Μυλόπουλος*

Η αντιμετώπιση της λειψυδρίας στη χώρα μας εξακολουθεί να είναι αναποτελεσματική, καθώς στηρίζεται στην επιστημονικά εσφαλμένη παραδοχή ότι πρόκειται για… θεομηνία, αφού το φαινόμενο αποδίδεται σε μειωμένη προσφορά νερού λόγω των καιρικών συνθηκών που οφείλονται στην κλιματική αλλαγή.

Η αλήθεια είναι εντελώς διαφορετική, καθώς η λειψυδρία είναι απολύτως ανθρωπογενής. Οφείλεται στο γεγονός ότι ξοδεύουμε συστηματικά περισσότερο νερό από όσο έχουμε διαθέσιμο. Γι’ αυτό και ο βασικότερος δείκτης λειψυδρίας στις λεκάνες απορροής είναι τα αρνητικά ισοζύγια προσφοράς και ζήτησης νερού.

Μόνο η εφαρμογή μιας βιώσιμης πολιτικής με στόχο τη διευθέτηση αυτών των ισοζυγίων μπορεί να αντιμετωπίσει επιτυχώς το μεγάλο πρόβλημα. Γι’ αυτό και η μονομερής προσπάθεια εκμετάλλευσης συνεχώς νέων υδατικών αποθεμάτων είναι μια σπάταλη και συγχρόνως αδιέξοδη πρακτική. Σε μια χώρα όπου το 85% της ετήσιας κατανάλωσης νερού οφείλεται στην αγροτική ανάπτυξη, τα πεπαλαιωμένα αρδευτικά συστήματα προκαλούν την απώλεια περισσότερου από το 50% του αγροτικού νερού. Οι εισαγόμενες υδροβόρες καλλιέργειες, από την άλλη, συμβάλλουν τα μέγιστα στη διατάραξη των ισοζυγίων στις αγροτικές περιοχές. Αλλά και τα πεπαλαιωμένα αστικά υδραυλικά έργα με μέσες απώλειες 30%-40% για τη χώρα μας, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, συμμετέχουν στην αύξηση της ζήτησης του νερού.

Η μονοκαλλιέργεια του υπερτουρισμού, τέλος, και η αύξηση του πληθυσμού στα νησιά και τις παραλίες επιδεινώνουν σημαντικά το πρόβλημα. Η επίδραση της κλιματικής αλλαγής στη δική μας περιοχή της Μεσογείου, άλλωστε, δεν έχει αποδειχθεί ότι προκαλεί μειωμένες βροχοπτώσεις. Αντίθετα, εμφανίζεται ως συχνή εναλλαγή ακραίων φαινομένων ξηρασίας και πλημμύρας. Που σημαίνει ότι αν ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα και αν σχεδιαστούν τα αντίστοιχα έργα προσαρμογής στα νέα δεδομένα της κλιματικής αλλαγής, θα μειωθεί σημαντικά η συμμετοχή της στο φαινόμενο της λειψυδρίας.

Αλλά και ως προς την προσαρμογή στις συνθήκες της κλιματικής αλλαγής η αντιμετώπιση βρίσκεται και πάλι σε λάθος κατεύθυνση. Η αποδάσωση και η διάβρωση των εδαφών στις περιοχές καμένων δασικών συστημάτων που αποδίδονται σε ιδιώτες προς εκμετάλλευση αντί να αναδασωθούν συμβάλλει σε αδυναμία εμπλουτισμού των υπόγειων υδροφορέων.

Γι’ αυτό και η αναδάσωση σε καμένες περιοχές, όπως και η κατασκευή αναβαθμών και μικρών χωμάτινων φραγμάτων είναι έργα καθοριστικής σημασίας για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας. Πρόκειται για μεθόδους περιβαλλοντικά φιλικές και συγχρόνως οικονομικά εφικτές, που είναι γνωστές ως «Λύσεις που αντιγράφουν τη φύση» (Nature Based Solutions). 

Λειψυδρία: Χωρίς συνεκτικό σχέδιο διαχείρισης υδάτων, όλο και περισσότερα έργα σε ιδιώτες (VIDEO)

3ο ΘΕΜΑ: Λειψυδρία – Χωρίς συνεκτικό σχέδιο διαχείρισης υδάτων, όλο και περισσότερα έργα σε ιδιώτες

Με την Ηλιάνα Ζερβού και τη Νεκταρία Ψαράκη

Ήδη από τα μέσα του χειμώνα περιοχές της χώρας έχουν αρχίσει να κηρύσσονται σε κόκκινο συναγερμό λόγω λειψυδρίας. Στο 3ο ΘΕΜΑ συζητάμε με τον Ομότιμο καθηγητή του τμήματος Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Απόστολο Αλεξόπουλο, ο οποίος εστιάζει στην απουσία συνεκτικού και ορθολογικού σχεδίου διαχείρισης των διαθέσιμων υδάτων. Τονίζει ότι το πρόβλημα δεν υπόκειται στην διάθεση υδάτινων πόρων αλλά στην επιλογή της πολιτικής ηγεσίας να αναθέτει όλο και περισσότερα έργα όπως μονάδες αφαλάτωσης ή βιολογικών καθαρισμών σε εργολάβους, που όμως σε καμία περίπτωση δε λύνουν το πρόβλημα.

Στη συνέχεια, συνδεόμαστε με τον Ηλία Γιαννίρη, πρώην επίκουρο καθηγητή του Πολυτεχνείου Κρήτης και διδάκτωρ πολεοδόμο και χωροτάκτη, ο οποίος επικεντρώνεται στη σημασία μέτρων πρόληψης της ξηρασίας και της κλιματικής κρίσης που θα βοηθούν τον κύκλο του νερού. Όπως σημειώνει, υπάρχουν έργα τα οποία έχουν ήδη γίνει και αντί να αξιοποιούνται, ανακοινώνονται διαρκών νέα χωρίς μια ενιαία λειτουργία. Η όλο και μεγαλύτερη ένταξη εργολαβικών εταιρειών στη διαχείριση των υδάτων οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην αύξηση των τιμών για τα ήδη πιεσμένα νοικοκυριά στο πιο πολύτιμο αγαθό για την επιβίωση τους, το νερό.

ΠΗΓΗ 

Οι Κυκλάδες σε λειψυδρία, της Αντωνίας Πάνου

Αντωνία Πάνου

Το πρόβλημα της λειψυδρίας στις Κυκλάδες έχει εξελιχθεί σε μια μόνιμη δομική κρίση, η οποία δοκιμάζει έντονα τις αντοχές των νησιών, ειδικά κατά την κορύφωση της τουριστικής περιόδου. Η συνδυαστική πίεση της κλιματικής αλλαγής και της ραγδαίας τουριστικής ανάπτυξης έχει αναγκάσει αρκετούς δήμους να κηρύξουν τα νησιά τους σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

Οι κύριες αιτίες του προβλήματος

Κλιματική πίεση: Παρατεταμένη ανομβρία, μειωμένες βροχοπτώσεις και έντονη ξηρασία.

Τουριστική έκρηξη: Ο πληθυσμός και η κατανάλωση πολλαπλασιάζονται το καλοκαίρι.

Υπερκατανάλωση: Παλαιωμένα δίκτυα: Τεράστιες απώλειες πόσιμου νερού λόγω διαρροών (έως και 40%–60%).

Οι οικονομικές επιπτώσεις

Οι τοπικές αρχές έχουν εφαρμόσει κλιμακωτές χρεώσεις ως «κόφτη» στην άσκοπη κατανάλωση, με αποτέλεσμα οι λογαριασμοί να παρουσιάζουν αυξήσεις που αγγίζουν ή ξεπερνούν τα 700 ευρώ.

Προτεινόμενες και Εφαρμοσμένες Λύσεις

Για την αντιμετώπιση της κρίσης, οι ειδικοί και αρμόδιοι φορείς επικεντρώνονται σε συγκεκριμένους άξονες:

Αφαλάτωση: Αποτελεί την άμεση λύση ανάγκης. Συνδέεται πλέον με Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) για να μειωθεί το τεράστιο ενεργειακό της κόστος.

Εκσυγχρονισμός Δικτύων: Προτεραιότητα στην αντικατάσταση των παλιών σωληνώσεων και εγκατάσταση συστημάτων τηλεμετρίας για τον άμεσο εντοπισμό των διαρροών.

Διαχείριση «Γκρίζου Νερού»: Δημιουργία μικρών μονάδων επεξεργασίας για την επαναχρησιμοποίηση των υδάτων σε δευτερεύουσες ανάγκες (π.χ. πότισμα).

Φέρουσα Ικανότητα: Θέσπιση αυστηρότερων κανόνων για τη δόμηση νέων τουριστικών υποδομών με βάση τις αντοχές των τοπικών πόρων.

Οι παράγοντες που συμμετέχουν  στη λειψυδρία σε πολλές περιοχές της χώρας είναι:

«Κρίση Νερού ή Κρίση Διαχείρισης: Η λειψυδρία ως πρόσχημα για την ιδιωτικοποίηση του νερού» - Του Άκη Ζαρκαδούλα (ΕΙΚΟΝΕΣ, ΓΡΑΦΗΜΑΤΑ & ΧΑΡΤΕΣ)

«Κρίση Νερού ή Κρίση Διαχείρισης: Η λειψυδρία ως πρόσχημα για την ιδιωτικοποίηση του νερού», του Άκη Ζαρκαδούλα

Άρθρο του Άκη Ζαρκαδούλα (Υδρολόγος – Πολιτικός Μηχανικός, Μέλος της Πρωτοβουλίας για τη Διασφάλιση της Δημόσιας Διαχείρισης του Νερού), παρουσίαση που έκανε στα πλαίσια της διαδικτυακής εκδήλωσης: «Η Ιδιωτικοποίηση του Νερού: Νομικές, Κοινωνικές και Οικονομικές Επιπτώσεις», που διοργάνωσε του Ινστιτούτο Κοινωνικών Ερευνών – Δημήτρης Μπάτσης στις 24/6/2026

(σ.σ. σχετική η ανάρτηση στο μπλογκ μας: «Η Ιδιωτικοποίηση του Νερού: Νομικές, Κοινωνικές και Οικονομικές Επιπτώσεις»: Διαδικτυακή εκδήλωση για την ιδιωτικοποίηση του νερού, την Τετάρτη 24 Ιουνίου 2026, ώρα 19:00):

 

Λειψυδρία στα νησιά: Θα γυρίσει μπούμερανγκ η ανεξέλεγκτη «ανάπτυξη»

Σοβαρές προειδοποιήσεις για το πρόβλημα της λειψυδρίας ιδιαίτερα στα νησιά εξαιτίας και της άναρχης «ανάπτυξης», διατύπωσαν ο γενικός γραμματέας Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων Πέτρος Βαρελίδης και ο καθηγητής Διαχείρισης Καταστροφών και πρόεδρος του ΟΑΣΠ Ευθύμιος Λέκκας, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για ένα διαχρονικό και δομικό ζήτημα που απαιτεί άμεσες και μόνιμες λύσεις.

«Θα γυρίσει μπούμερανγκ η άναρχη ανάπτυξη»

Ο Π. Βαρελίδης υπογράμμισε, μιλώντας στην ΕΡΤ, ότι η λειψυδρία δεν αποτελεί συγκυριακό φαινόμενο, αλλά μόνιμη πραγματικότητα σε πολλά νησιά, η οποία εντείνεται λόγω κακής διαχείρισης και ανεξέλεγκτης …«ανάπτυξης». Όπως ανέφερε, η δημιουργία νέων τουριστικών υποδομών, όπως ξενοδοχεία και πισίνες, δεν μπορεί να προχωρά χωρίς επαρκείς βασικές υποδομές, όπως δίκτυα ύδρευσης και διαχείριση απορριμμάτων.

Έκανε επίσης αναφορά στην έννοια της «φέρουσας ικανότητας» κάθε περιοχής, δηλαδή τα όρια που μπορεί να αντέξει σε επίπεδο υποδομών και πόρων.

Αφαλάτωση: Λύση ανάγκης, σημαντικό λειτουργικό και περιβαλλοντικό κόστος

Σύμφωνα με τον ίδιο, η αφαλάτωση αποτελεί συχνά τη μοναδική άμεση λύση σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, ιδιαίτερα σε απομονωμένα νησιά. Ωστόσο, πρόκειται για μια ακριβή μέθοδο, με σημαντικό λειτουργικό και περιβαλλοντικό κόστος, ειδικά όταν αφορά θαλασσινό νερό.

Τόνισε, πάντως, ότι πριν την εγκατάσταση νέων μονάδων, προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στον εκσυγχρονισμό των δικτύων ύδρευσης, καθώς σε πολλές περιπτώσεις χάνονται έως και 60% των υδάτων λόγω διαρροών.

Λέκκας: Έμφαση σε δίκτυα, υδροφορείς και ταμιευτήρες

Από την πλευρά του, ο Ευθύμιος Λέκκας συμφώνησε ότι οι μόνιμες λύσεις είναι κρίσιμες, δίνοντας έμφαση σε τρεις βασικούς άξονες:

1. τη μείωση των απωλειών στα δίκτυα,
2. τον εμπλουτισμό των υπόγειων υδροφορέων μέσω επιφανειακών έργων και
3. τη δημιουργία ταμιευτήρων όπου είναι εφικτό.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον κίνδυνο υφαλμύρωσης των υδροφορέων, δηλαδή τη διείσδυση θαλασσινού νερού, που μπορεί να καταστρέψει οριστικά τα αποθέματα γλυκού νερού, φαινόμενο που έχει ήδη καταγραφεί σε πολλές περιοχές.

Ο Π. Βαρελίδης επισήμανε ότι και οι γεωτρήσεις αποτελούν σημαντικό περιβαλλοντικό ζήτημα, καθώς συχνά χρησιμοποιούνται ανεξέλεγκτα, χωρίς να γίνεται αντιληπτή η επιβάρυνση, λόγω του ότι το πρόβλημα αφορά υπόγειους πόρους.

«Δεν μπορούμε να βασιζόμαστε στις καλές χρονιές»

Παράλληλα, τόνισε ότι η αφαλάτωση έχει υψηλό ενεργειακό αποτύπωμα, αν και η σύνδεσή της με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αποτελεί μια θετική προοπτική.

Κλείνοντας, επεσήμανε ότι, παρά το γεγονός πως η φετινή χρονιά ήταν ευνοϊκή από υδρολογικής άποψης, αυτό δεν αρκεί για τον σχεδιασμό πολιτικών. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «οφείλουμε να σχεδιάζουμε για τις κακές χρονιές», προκειμένου να διασφαλιστεί η επάρκεια νερού και να αποφευχθούν μελλοντικές κρίσεις.

ΠΗΓΗ 

Νέα έρευνα για τα Data Centers: Απαιτούν την κατανάλωση τεράστιων ποσοτήτων νερού και ενέργειας, «κλέβοντας» το νερό από 1,3 δισ. ανθρώπους - “Εκτροπή της λογικής στον Θεσσαλικό κάμπο” καταγγέλλει η Πρωτοβουλία για τη Διασφάλιση της Δημόσιας Διαχείρισης του Νερού

Data Centers: «Κλέβουν» το νερό από 1,3 δισ. ανθρώπους

Την ώρα που η κυβέρνηση επιχειρεί να κάνει τη χώρα μεγάλο υποδοχέα data centers με την ΔΕΗ να σχεδιάζει νέα μονάδα στην πρώην λιγνιτική περιοχή της Κοζάνης, το United Nations University Institute for Water, Environment and Health ( UNU-INWEH), δημοσίευσε έρευνα που περιγράφει τις εξαιρετικά ζοφερές και επικίνδυνες επιπτώσεις από την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.

Η έκθεση που παρουσιάστηκε πριν από λίγες ημέρες κρούει τον κώδωνα του κινδύνου καθώς η τρομακτική ανάπτυξη των data centers απαιτεί την κατανάλωση τεράστιων ποσοτήτων νερού και ενέργειας.

Τα τρομακτικά στοιχεία της έρευνας

Οι επιστήμονες του UNU-INWEH προειδοποιούν ότι μέσα σε τέσσερα χρόνια, μέχρι το 2030, η κατανάλωση νερού από τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης θα ισοδυναμεί με τις βασικές ετήσιες ανάγκες 1,3 δισεκατομμυρίων ανθρώπων, ενώ η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας θα ξεπεράσει κατά τρεις φορές την ετήσια χρήση σχεδόν 650 εκατομμυρίων ανθρώπων.

Τα data centers παγκοσμίως προβλέπεται κατά την ίδια περίοδο να καταναλώνουν 945 τεραβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτό είναι σχεδόν τριπλάσιο από τη συνδυασμένη ετήσια κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας του Πακιστάν, του Μπαγκλαντές και της Νιγηρίας, χώρες που φιλοξενούν συνολικά περισσότερους από 650 εκατομμύρια ανθρώπους.

Την ίδια ώρα, το υδατικό αποτύπωμά τους θα ισούται με τις βασικές ετήσιες οικιακές ανάγκες νερού όλων των 1,3 δισεκατομμυρίων ανθρώπων στην υποσαχάρια Αφρική, ενώ το αποτύπωμα χρήσης γης θα ξεπεράσει τα 14.500 τετραγωνικά χιλιόμετρα, περίπου διπλάσιο από τη μητροπολιτική περιοχή της Τζακάρτα, όπου ζουν περισσότεροι από 32 εκατομμύρια άνθρωποι.

Ελλιπής αξιολόγηση των επιπτώσεων

Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι μέχρι σήμερα η περιβαλλοντική επίδραση της Τεχνητής Νοημοσύνης αξιολογείται ελλιπώς, καθώς η προσοχή επικεντρώνεται σχεδόν αποκλειστικά στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, που σχετίζονται με την εκπαίδευση των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων.

Ωστόσο, κάθε κιλοβατώρα ηλεκτρικής ενέργειας που χρησιμοποιείται για την εκπαίδευση ή τη λειτουργία ενός συστήματος Τεχνητής Νοημοσύνης έχει επίσης ένα αποτύπωμα νερού, από την ψύξη και την παραγωγή ενέργειας, και ένα αποτύπωμα γης από τις ενεργειακές υποδομές και τις αλυσίδες εφοδιασμού.

Τα παραπάνω δεν κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Για παράδειγμα, η μετάβαση από τον άνθρακα στη βιοενέργεια μπορεί να μειώσει το αποτύπωμα άνθρακα της ηλεκτρικής ενέργειας κατά 70%, αλλά να αυξήσει το αποτύπωμα νερού της περισσότερο από 30 φορές και το αποτύπωμα γης εκατονταπλάσια.

Οι αριθμοί είναι συγκλονιστικοί. Τα data centers παγκοσμίως κατανάλωσαν περίπου 448 τεραβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας το 2025. Εάν αντιμετωπίζονταν ως έθνος, θα ήταν η εντέκατη μεγαλύτερη χώρα σε κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας στον κόσμο, μετά τη Γαλλία αλλά πάνω από τη Σαουδική Αραβία.

Επίσης, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι μέχρι το 2030 οι υποδομές Τεχνητής Νοημοσύνης θα μπορούσαν να παράγουν έως και 2,5 εκατομμύρια τόνους ηλεκτρονικών αποβλήτων ετησίως.

Η κατανάλωση ενέργειας διαφέρει σημαντικά ανάλογα με το είδος της εργασίας. Μια τυπική συνομιλία απαιτεί περίπου 200 φορές περισσότερη ενέργεια από μια βασική ταξινόμηση κειμένου.

Η δημιουργία μίας εικόνας με Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να καταναλώσει 1.450 φορές περισσότερη ενέργεια, ενώ ένα σύντομο βίντεο που παράγεται από AI μπορεί να απαιτεί ενέργεια ισοδύναμη με εκείνη που χρειάζεται η επεξεργασία 200.000 ανεπιθύμητων μηνυμάτων (spam).

Αφθώδης πυρετός στη Λέσβο: Όταν θάβουν τα πρόβατα σε υπόγεια νερά, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον (ΕΙΚΟΝΕΣ, ΧΑΡΤΕΣ & VIDEO)

Λέσβος, ο παφλασμός των προβάτων: Ταφές μέσα στο υπόγειο νερό

Επί δύο μήνες τα πρόβατα που θανατώνονταν στη Λέσβο για να περιοριστεί η εξάπλωση του αφθώδους πυρετού θάβονταν όπου νά ’ναι, ακόμα και μέσα στα υπόγεια νερά. Οι αρχές το αρνούνται. Ταξιδέψαμε στη Λέσβο και σε συνεργασία με την ηλεκτρονική εφημερίδα StoNisi τεκμηριώνουμε με βίντεο, φωτογραφίες, μαρτυρίες και χάρτες ότι οι αρχές αποκρύπτουν την αλήθεια. Ρεπορτάζ για τις συνέπειες στο περιβάλλον και τη δημόσια υγεία μιας πολιτικής που καταστρώθηκε στο πόδι.

Χρυσούλα Μαρίνου, Παναγιώτης Μπαλάσκας / StoNisi, Ευρυδίκη Μπερσή

Φωτογραφίες και βίντεο: Παναγιώτης Μπαλάσκας / StoNisi

Χάρτες: Δάφνη Καράβολα / Reporters United

Ένας ασπρόμαυρος σκύλος κάθεται σε μια γεμάτη ταΐστρα και μας κοιτά. Ποιος ξέρει πόσον καιρό στέκεται εκεί. Λίγο πιο πέρα κυλάει ένα μικρό ρυάκι. Και κάτω από έναν χωμάτινο όγκο, ακριβώς έξω από το μαντρί τους, βρίσκονται θαμμένα τα πρόβατα που θανατώθηκαν λόγω του αφθώδους πυρετού. 

Ταξιδέψαμε στη Λέσβο και μαζί με την τοπική ηλεκτρονική εφημερίδα StoNisi πήγαμε στα σημεία των ταφών, επικοινωνήσαμε με τις αρχές της Περιφέρειας και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Βορείου Αιγαίου και συνομιλήσαμε με κατοίκους και επιστήμονες ώστε να αξιολογήσουμε τον κίνδυνο για τον υδροφόρο ορίζοντα του νησιού ως αποτέλεσμα των ανεξέλεγκτων ταφών. 

Σήμερα δίνουμε στη δημοσιότητα βίντεο και χάρτες που δείχνουν την εγγύτητα των σημείων ταφής με περιοχές όπου υπάρχει νερό, καθώς και την αμέλεια των αρμόδιων αρχών ως προς την προστασία των υδάτινων αποθεμάτων της Λέσβου, σε μια περίοδο κατά την οποία το νησί απειλείται από λειψυδρία. 

Οι αρχές επέλεξαν τη μαζική θανάτωση κοπαδιών, καθώς ούτε ήθελαν ούτε μπορούσαν να οργανώσουν πρόγραμμα εμβολιασμού που θα περιόριζε την εξάπλωση και θα μείωνε την ανάγκη για θανατώσεις. Τους δύο τελευταίους μήνες στο νησί έχουν θανατωθεί περίπου 40.000 ζωντανά, κυρίως πρόβατα. (Ο αφθώδης πυρετός πλήττει επίσης κατσίκια, βοοειδή, γουρούνια και άγρια ζώα.) Ο ιός δεν μεταδίδεται σε ανθρώπους και τα γαλακτοκομικά είναι απολύτως ασφαλή για τον άνθρωπο, αλλά αποτελεί ιό υψηλής μεταδοτικότητας Κατηγορίας Α, που σημαίνει πως, καθώς δεν ενδημεί την Ευρώπη, απαιτείται άμεση εφαρμογή αυστηρών μέτρων ελέγχου και εκρίζωσης. Το Σχέδιο Έκτακτης Ανάγκης που έχει τεθεί σε εφαρμογή από τις 16 Μαρτίου 2026 αναφέρει πως τα ζώα πρέπει είτε να θάβονται στο σημείο θανάτωσης ή σε προκαθορισμένο χώρο που έχει ορίσει η Αποκεντρωμένη Αυτοδιοίκηση, στον οποίο μεταφέρονται με κλειστά οχήματα. 

Μέχρι τις 18 Μαΐου, όταν χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά ο ΧΥΤΑ (Χώρος Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων) Λέσβου ως χώρος ταφής, τα ζώα θάβονταν στις εκτάσεις των ίδιων των κτηνοτροφικών μονάδων όπου εκτρέφονταν. 

Σύμφωνα με τον οδηγό του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών, καθώς και με Έλληνες ειδικούς, η ταφή ζώων μπορεί να είναι βλαβερή για τα υπόγεια ύδατα. Η αποσύνθεση μπορεί να προκαλέσει μικροβιολογική και χημική ρύπανση αν βρίσκεται κοντά σε νερό και πρέπει να αποφεύγεται. Πριν τις ταφές, ακόμη κι αν γίνονται με κατεπείγοντα χαρακτήρα, η διεθνής πρακτική προβλέπει συγκεκριμένα βήματα προστασίας του υδροφόρου ορίζοντα και εμπλοκή των υπηρεσιών περιβάλλοντος. Το ρεπορτάζ μας αποκαλύπτει ότι στη Λέσβο καμία περιβαλλοντική υπηρεσία, σε τοπικό ή εθνικό επίπεδο, δεν έχει ερωτηθεί για τη χωροθέτηση των ταφών. Το μόνο που υπάρχει είναι τυπικές βεβαιώσεις ότι όλα είναι καλά για τον υδροφόρο ορίζοντα, τις οποίες υπογράφουν τοπικοί κτηνίατροι. 

Πόσο νερό χρειάζεται για να γεμίσει ένας λάκκος;

Στις 15 Μαΐου 2026 φωτογραφία που δημοσιεύτηκε στο τοπικό -συνεταιριστικό μέσο StoNisi δείχνει ταφή στο χωριό Σκαλοχώρι της Δυτικής Λέσβου. Μια μπουλντόζα ρίχνει νεκρά ζώα μέσα σε μια κόκκινη λίμνη. Οχι δεκάδες, ούτε εκατοντάδες. Στο σημείο θάφτηκαν συνολικά περίπου 4.000 ζώα από τρεις εκτροφές της περιοχής, όπως είπαν οι ιδιοκτήτες τους.

Η φωτογραφία προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Δύο μέρες αργότερα η εφημερίδα Τα Νέα δημοσίευσε την απάντηση του Διευθυντή της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου Ευστράτιου Τσομπανέλλη, που υποστήριξε πως το νερό προήλθε από πρόσφατη βροχή. 

Όμως, μια σύντομη αναδρομή στα μετεωρολογικά δεδομένα των ημερών αποδεικνύει πως δεν είχε βρέξει στην περιοχή για τέσσερις συνεχόμενες μέρες.

Το νερό ως δημόσιο περιβαλλοντικό αγαθό - Νομικό πλαίσιο και προστασία - Της Σοφίας Παυλάκη*

Πρωτοβουλία για τη Διασφάλιση της Δημόσιας Διαχείρισης του Νερού

Ευχαριστούμε θερμά την Σοφία Παυλάκη* για την παραχώρηση της εξαιρετικής ομιλίας της στο "Φεστιβάλ για το νερό και τα κοινά αγαθά". Σας καλούμε να διαβάσετε προσεκτικά καθώς πρόκειται για μια ολοκληρωμένη, σαφή και στοχευμένη νομική προσέγγιση του ζητήματος που μας καίει:

Το νερό ως δημόσιο περιβαλλοντικό αγαθό - Νομικό πλαίσιο και προστασία

Η σημερινή εκδήλωση είναι μια γιορτή για το πολυτιμότερο και το πλέον ζωτικό αγαθό που μας δίνει η φύση, το νερό, αλλά και μία αφορμή να αναλογιστούμε πως η ανεπαρκής πρόσβαση σε πόσιμο νερό ποιότητας και η έλλειψη υπηρεσιών καθαριότητας και υγιεινής έχουν ένα ανυπολόγιστο κόστος στην υγεία και στην ασφάλεια ολόκληρων πληθυσμών της γης και στην ίδια την ανθρώπινη ζωή.

Σήμερα, υπολογίζεται ότι περίπου 844 εκατομμύρια άνθρωποι στον πλανήτη δεν έχουν πρόσβαση σε ασφαλείς υπηρεσίες πόσιμου ύδατος και ότι μόνο το 39% του παγκόσμιου πληθυσμού διαθέτει ασφαλείς υπηρεσίες καθαριότητας και υγιεινής. Τουλάχιστον τρεις στους δέκα ανθρώπους παγκοσμίως δεν έχουν πρόσβαση σε ασφαλές και άμεσα διαθέσιμο νερό στο σπίτι, ενώ έξι στους δέκα ανθρώπους δεν διαθέτουν σωστά διαχειριζόμενη αποχέτευση, σύμφωνα με νεότερες εκθέσεις της UNICEF και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Ως αποτέλεσμα, κάθε χρόνο 361 χιλιάδες παιδιά κάτω των 5 ετών πεθαίνουν από διάρροια. Η κακή αποχέτευση και το μολυσμένο νερό συνδέονται επίσης με τη μετάδοση σοβαρών ασθενειών, όπως η χολέρα, η δυσεντερία, η ηπατίτιδα Α και ο τύφος. Η πρόσβαση σε καθαρό και πόσιμο νερό είναι ζωτικό δικαίωμα καθοριστικής σημασίας για την αξιοπρέπεια κάθε ανθρώπου. Παρ’ όλα αυτά δισεκατομμύρια άνθρωποι εξακολουθούν να το στερούνται.

Ο στόχος της παγκόσμιας και δίκαιης πρόσβασης στο πόσιμο νερό έως το 2030, που έχει καθορίσει το Πρόγραμμα του ΟΗΕ για την Ανάπτυξη, δεν έχει έως και σήμερα επιτευχθεί. Αναλυτικά ο Στόχος 6 των Ηνωμένων Εθνών για το νερό επιδιώκει ως το 2030:
- Ισότιμη πρόσβαση σε ασφαλές και προσιτό πόσιμο νερό για όλους.
- Επαρκή και ισότιμη πρόσβαση σε συστήματα υγιεινής για όλους, με έμφαση στις ανάγκες
των γυναικών, των κοριτσιών και εκείνων που βρίσκονται σε ευάλωτες καταστάσεις.
- Βελτίωση της ποιότητας του νερού μέσω της μείωσης της ρύπανσης, της εξάλειψης των απορρίψεων επικίνδυνων χημικών και ανεπεξέργαστων υγρών αποβλήτων στο νερό, της αύξησης της ανακύκλωσης και της ασφαλούς επαναχρησιμοποίησης του νερού σε παγκόσμιο επίπεδο.
- Ουσιαστική αύξηση της αποδοτικότητας της χρήσης ύδατος σε όλους τους τομείς και διασφάλιση της βιώσιμης άντλησης και προμήθειάς του, για να αντιμετωπιστεί η λειψυδρία και να μειωθεί ο αριθμός των ανθρώπων που πλήττονται από έλλειψη νερού.
- Εφαρμογή ολοκληρωμένης διαχείρισης των υδατικών πόρων σε όλα τα επίπεδα.
- Προστασία και αποκατάσταση των υδατικών οικοσυστημάτων, συμπεριλαμβανομένων των βουνών, των δασών, των υδροβιότοπων, των ποταμών, του υδροφόρου ορίζοντα και των
λιμνών.
- Επέκταση της διεθνούς συνεργασίας και υποστήριξη της οικοδόμησης ικανοτήτων των αναπτυσσόμενων χωρών σε δραστηριότητες και προγράμματα που σχετίζονται με το νερό και την υγιεινή, και
- Στήριξη και ενδυνάμωση της συμμετοχής των τοπικών κοινοτήτων στη βελτίωση της διαχείρισης του νερού.

Σημαντικότερες πηγές μόλυνσης του νερού παγκοσμίως θεωρούνται τα περιττώματα ανθρώπων και ζώων, τα ζιζανιοκτόνα και το νιτρικό άλας από τη γεωργία, τα υλικά που έρχονται σε επαφή με το πόσιμο νερό, όπως οι σωλήνες καθώς και τα υπολείμματα φαρμάκων. Η φτώχεια, η ξηρασία, η αποψίλωση των δασών και η απερήμωση αποτελούν καταλυτικούς παράγοντες για την εντεινόμενη συρρίκνωση των πηγών και των αποθεμάτων καθαρού ύδατος σε παγκόσμια κλίμακα.

Όλα δείχνουν πως παρά τη ραγδαία τεχνολογική ανάπτυξη που γνωρίζει η ανθρωπότητα, το πλέον ζωτικό και στοιχειώδες αγαθό στον πλανήτη παραμένει ζητούμενο και διακύβευμα που χρησιμοποιείται ποικιλότροπα για τη δημιουργία κάθε λογής εξαρτήσεων και κοινωνικο-πολιτικών αντιπαραθέσεων καθώς και για την εξυπηρέτηση ποικίλων σκοπιμοτήτων.