Απόστολος Λυκεσάς
 

Με 18 αποκλειστικές φωτογραφίες και ένα σύντομο βίντεο η ερευνητική πλατφόρμα «Detention Landscapes» καταδεικνύει τις μέχρι τώρα ασφυκτικές και απάνθρωπες συνθήκες κράτησης που επικρατούν στη δομή-φυλακή στο Κλειδί Σιντικής του νομού Σερρών, στην οποία κρατούνται 700 και πλέον πρόσφυγες, οι οποίοι λόγω των άθλιων συνθηκών προχωρούν συχνά σε απεργία πείνας και σε εξεγέρσεις που όμως καταστέλλονται από την αστυνομία.

Η ερευνητική πλατφόρμα συνδέεται με το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, ειδικότερα το Border Criminologies, με έδρα το Κέντρο Εγκληματολογίας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, το οποίο είναι διεθνές δίκτυο ερευνητών, επαγγελματιών και όσων έχουν βιώσει την εμπειρία του συνοριακού ελέγχου.

Παράβαση διεθνούς δικαίου

Στη μέση του πουθενά η δομή-φυλακή στο Κλειδί
Στη μέση του πουθενά η δομή-φυλακή στο Κλειδί

Με ανάρτησή της η οργάνωση Mobile Info Team, η οποία συνεργάζεται με την πλατφόρμα, ενημερώνει για τις αποκαλυπτικές φωτογραφίες, δίνοντας πρόσωπο στο στρατόπεδο, που είναι επίσημα γνωστό ως «Ειδική Εγκατάσταση Κράτησης». Το στρατόπεδο ορίστηκε να φιλοξενήσει άτομα που φτάνουν μέσω θαλάσσης στην Κρήτη, ιδίως μετά την αμφιλεγόμενη τρίμηνη αναστολή της κατάθεσης αιτήσεων ασύλου που αποφάσισε η κυβέρνηση τον περασμένο Ιούλιο κατά παράβαση του διεθνούς προσφυγικού δικαίου, όπως την κατήγγειλαν σε αυστηρό ύφος διεθνείς οργανισμοί και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Δύο από τους κρατούμενους, σχεδόν παιδιά, παίζουν με μια μπάλα σε δύο σπιθαμές γης
Δύο από τους κρατούμενους, σχεδόν παιδιά, παίζουν με μια μπάλα σε δύο σπιθαμές γης

Ομως όπως παρατηρεί η «Detention Landscapes», κάνοντας αναφορά σε δημοσιεύματα της «Εφ.Συν.», «οι κρατούμενοι διαμαρτύρονται από τον Αύγουστο του περασμένου έτους για τη μακροχρόνια κράτησή τους και τις εξευτελιστικές συνθήκες διαβίωσης στο στρατόπεδο», ενώ «άτομα που κατηγορούνται για την οργάνωση τέτοιων διαμαρτυριών συλλαμβάνονται τακτικά και καταδικάζονται σε ποινές φυλάκισης έως και 3 ετών».

Στα όσα αποκαλυπτικά έχει δημοσιεύσει η εφημερίδα μας από το 2020, όταν λειτούργησε η δομή, προστίθενται νέες πληροφορίες: «Σύμφωνα με μαρτυρίες, η αστυνομία περιπολεί την εγκατάσταση χρησιμοποιώντας έναν εσωτερικό δρόμο που διατρέχει δύο ψηλούς περιμετρικούς φράχτες από συρματόπλεγμα, στους οποίους είναι τοποθετημένες κάμερες ασφαλείας. Σύμφωνα με το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, στην εγκατάσταση έχουν αποσπαστεί 35 αστυνομικοί και 110 συνοροφύλακες».

Η Ανδριανή Φίλη, συνδιευθύντρια του Border Criminologies και ερευνητική συνεργάτιδα στην «Detention Landscapes», σε δήλωσή της διευκρινίζει ότι «η προσθήκη της “ειδικής εγκατάστασης κράτησης” της Σιντικής στην πλατφόρμα μας μας επιτρέπει να παρακολουθούμε την εξέλιξη του συνεχώς μεταβαλλόμενου τοπίου κράτησης στην Ελλάδα και να προσφέρουμε στους παρατηρητές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων τη δυνατότητα να τεκμηριώνουν περαιτέρω τις παραβιάσεις των δικαιωμάτων των ατόμων που κρατούνται εκεί». Η πλατφόρμα, η οποία ξεκίνησε το 2024 από μια ομάδα ερευνητών του δικτύου Border Criminologies, σε συνεργασία με το Border Violence Monitoring Network (BVMN) και τη Mobile Info Team, έχει διακριθεί για τη συμβολή της στο έργο των διεθνών παρατηρητών ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των τοπικών ομάδων της κοινωνίας των πολιτών.

Κακομεταχείριση

Εξι Αιγύπτιοι κρατούμενοι στη Σιντική δίνουν αναλυτικά τη μαρτυρία τους για όσα πέρασαν όταν έφτασαν στην Κρήτη το περασμένο καλοκαίρι και στη συνέχεια στο Κλειδί Σιντικής, όπου ζουν έγκλειστοι μέχρι σήμερα, χωρίς ούτε καν το δικαίωμα να βγουν.

Μέσα στα κοντέινερ στοιβάζονται μέχρι και 14 άνθρωποι και προαυλίζονται σε ελάχιστα τετραγωνικά μέτρα
Μέσα στα κοντέινερ στοιβάζονται μέχρι και 14 άνθρωποι και προαυλίζονται σε ελάχιστα τετραγωνικά μέτρα

Περιγράφουν ανθυγιεινές συνθήκες κράτησης στην Κρήτη, όπου είχαν κάνει και απεργία πείνας στις υποτυπώδεις δομές και μιλούν «για σωματική και λεκτική κακοποίηση» κατά τη διάρκεια της κράτησής τους εκεί.

Για το Κλειδί Σιντικής γίνονται συνεχείς αναφορές σε κακή ποιότητα φαγητού, ελλιπές προσωπικό και εξοπλισμό καθαριότητας, με αποτέλεσμα να καθαρίζουν οι ίδιοι οι κρατούμενοι, ενώ τους παρέχονται μόνο γάντια και σακούλες απορριμμάτων, αλλά όχι προϊόντα καθαρισμού ή είδη προσωπικής υγιεινής. Εφτασαν μάλιστα στο σημείο «να δίνουμε χρήματα για να μας αγοράζουν είδη υγιεινής από έξω, αλλά τώρα οι Αρχές το απαγορεύουν». Κάνουν λόγο για κακομεταχείριση από τις Αρχές. «Με ντρόπιασαν και με έκαναν να νιώθω ότι είμαι βρόμικος, αηδιαστικός. Φοβούνται να με αγγίξουν. […] Μας προσβάλλουν επίσης λεκτικά, μας λένε “μαλάκα”», λένε. Ο ερωτηθείς -όπως και οι υπόλοιποι- ανέφερε ότι υπέβαλε αίτηση ασύλου που απορρίφθηκε, ότι δεν γνώριζε καν για τη διαδικασία έφεσης, επίσης ότι δεν έλαβε επαρκείς νομικές συμβουλές, καθώς και την απαιτούμενη υπηρεσία διερμηνείας για την αντιμετώπιση νομικών θεμάτων.

Μιλούν για υπερπλήρη κοντέινερ που φιλοξενούν 7-14 άτομα, με ορισμένους να αναγκάζονται να κοιμούνται σε κουβέρτες στο πάτωμα, έλλειψη ζεστού νερού κατά τους χειμερινούς μήνες, με ερωτώμενο να δηλώνει: «Είμαστε σε κατάσταση σοκ από τότε που φτάσαμε εδώ. Νομίζαμε ότι αφήσαμε πίσω μας τις στερήσεις και την αδικία στις χώρες μας και ότι φτάσαμε στις χώρες ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στην Ευρώπη, μέχρι που είδαμε την πραγματικότητα εδώ […]». Αναφέρονται ακόμη και σε περιορισμένη πρόσβαση στις τουαλέτες, ενώ ένας τους χαρακτήρισε την κατάσταση «σφαγείο». Δύσκολη είναι και η δυνατότητα μεταφοράς στο νοσοκομείο αφού κι αν «σε δουν να λιποθυμάς στο πάτωμα, να χάνεις τις αισθήσεις σου ή να είσαι έτοιμος να πεθάνεις, δεν θα σε πάνε στο νοσοκομείο».

Οι κρατούμενοι κάνουν λόγο για επιθετική στάση από το προσωπικό της εγκατάστασης, θεωρούν αναξιόπιστες και ασυνεπείς τις υπηρεσίες διερμηνείας και εστιάζουν στο ζήτημα της καθαριότητας αφού υπάρχουν ανεπαρκείς λειτουργικές τουαλέτες για περίπου 750 άτομα. Υπάρχει μεν ιατρική κλινική, αλλά η πρόσβαση είναι περιορισμένη και πρέπει να εγκριθεί από το προσωπικό της εγκατάστασης. Λόγω των άσχημων συνθηκών, υπάρχουν κυρίως δερματικές ασθένειες, κάτι που οι κρατούμενοι περιγράφουν ως «ψώρα».

ΠΗΓΗ