«Από τον Ψυχρό Πόλεμο μέχρι τον Τραμπ, η λογική παραμένει ίδια»| Του Ηλία Σκυλλάκου (Βίντεο)
Συνέντευξη στην εφημερίδα: Εφημερίδα «Ελευθερία»
Οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζουν τη Λατινική Αμερική ως χώρο στρατηγικού ελέγχου εδώ και σχεδόν δύο αιώνες» τονίζει στην «Ε» ο δημοσιογράφος Ηλίας Σκυλλάκος, με αφορμή την παρουσίαση του νέου του βιβλίου «Η Σκιά του Πενταγώνου στη Λατινική Αμερική – Από τον Ψυχρό Πόλεμο στον Τραμπ», (Εκδόσεις «Τόπος») που πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 13 Μαίου, στις 20:00, στη Λογοτεχνική Γωνία (Γαληνού και Φαρμακίδου).
Στη συνέντευξή του, ο Ηλίας Σκυλλάκος αναλύει τη «συνέχεια» της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής στη Λατινική Αμερική από τον Ψυχρό Πόλεμο έως σήμερα, εξηγώντας πώς διαμορφώθηκε το δόγμα ελέγχου της περιοχής και ποιοι μηχανισμοί -από στρατιωτικές παρεμβάσεις μέχρι οικονομικές πιέσεις- παραμένουν ενεργοί. Παράλληλα, αναφέρεται στις σύγχρονες μορφές παρέμβασης των ΗΠΑ επί προεδρίας Τραμπ, τις οποίες χαρακτηρίζει πιο «ωμές» και απογυμνωμένες από προσχήματα, καθώς και στην κρίση της αμερικανικής ηγεμονίας και την ανάδυση νέων διεθνών συσχετισμών.
Σχολιάζει δε, και τη θέση της Ελλάδας στο διεθνές περιβάλλον, με αφορμή και τη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ (και) στη Λάρισα, επισημαίνοντας τις ευρύτερες πολιτικές και κοινωνικές προεκτάσεις.
Συνέντευξη στον Θανάση Αραμπατζή
*Στο βιβλίο σας περιγράφετε μια «οργανική συνέχεια» της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής στη Λατινική Αμερική. Ποια είναι τα βασικά στοιχεία που παραμένουν αναλλοίωτα από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου μέχρι σήμερα;
-Η βασική συνέχεια βρίσκεται στον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο οι ΗΠΑ αντιλαμβάνονται τη Λατινική Αμερική εδώ και σχεδόν δύο αιώνες. Από το Δόγμα Μονρόε μέχρι τον Ψυχρό Πόλεμο και από εκεί μέχρι σήμερα, η περιοχή αντιμετωπίζεται ως χώρος στρατηγικού ελέγχου. Αυτό είναι το θεμέλιο πάνω στο οποίο οικοδομήθηκαν οι παρεμβάσεις. Κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, η Ουάσινγκτον χρησιμοποίησε ως βασικό ιδεολογικό εργαλείο τον αντικομμουνισμό. Έτσι στήριξε και εγκαθίδρυσε δικτατορίες, εκπαίδευσε στρατιωτικούς μηχανισμούς καταστολής, συμμετείχε σε πραξικοπήματα και ανέπτυξε ένα τεράστιο δίκτυο μυστικών επιχειρήσεων μέσω της CIA. Τα τελευταία χρόνια το λεξιλόγιο έχει αλλάξει, όμως η λογική παραμένει ίδια. Εμφανίστηκαν οι έννοιες της «δημοκρατικής μετάβασης», της «αντιτρομοκρατίας», του «πολέμου κατά των ναρκωτικών» ή της «προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων». Στην πράξη όμως βλέπουμε ξανά πίεση απέναντι σε κυβερνήσεις που επιδιώκουν μεγαλύτερη αυτονομία. Το σταθερό στοιχείο είναι επίσης η στενή συνεργασία των ΗΠΑ με τμήματα των τοπικών οικονομικών και πολιτικών ελίτ. Σε πολλές περιπτώσεις, οι παρεμβάσεις δεν επιβάλλονται μόνο «απ’ έξω», αλλά στηρίζονται και σε εσωτερικούς μηχανισμούς εξάρτησης.
*Υποστηρίζετε ότι επί προεδρίας Τραμπ ο αμερικανικός ιμπεριαλισμός «απογυμνώνεται από τα προσχήματα». Τι διαφοροποιεί, κατά τη γνώμη σας, τη σημερινή περίοδο από προηγούμενες αμερικανικές παρεμβάσεις στην περιοχή;
-Η διαφορά της περιόδου Τραμπ είναι η κυνικότητα και η επιθετικότητά του. Ο Τραμπ εκφράζει μια πιο ωμή εκδοχή της αυτοκρατορικής λογικής των ΗΠΑ. Είναι ο πραγματικός καθρέφτης του αμερικανικού ιμπεριαλισμού, στην πιο κρυστάλλινη μορφή του. Οι απειλές στρατιωτικής δράσης, οι δημόσιες δηλώσεις περί «ανακατάληψης» ή «τιμωρίας» κυβερνήσεων και η ανοιχτή οικονομική ασφυξία δείχνουν ότι οι ΗΠΑ θεωρούν πως μπορούν να επιβάλουν τη βούλησή τους, για να ληστεύουν τους πόρους άλλων χωρών, χωρίς την ανάγκη διεθνούς νομιμοποίησης. Παράλληλα, η σημερινή περίοδος συνδέεται και με μια ευρύτερη κρίση της αμερικανικής κυριαρχίας. Βλέπουμε χώρες του Παγκόσμιου Νότου να επιδιώκουν να ακολουθήσουν μια διαφορετική πορεία και να αναζητούν συμμαχίες με τη Λ.Δ. της Κίνας, τη Ρωσία, αλλά και συνολικά με τους BRICS, ξεπερνώντας την αποικιοκρατική παρέμβαση της Ουάσινγκτον, αλλά και την κυριαρχία του δολαρίου.
*Στο βιβλίο καταγράφετε μυστικές και φανερές επεμβάσεις των ΗΠΑ στη Λατινική Αμερική. Ποιο ιστορικό παράδειγμα θεωρείτε πιο καθοριστικό για να κατανοήσει κανείς τη σημερινή πραγματικότητα της ηπείρου;
-Η Κούβα αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα, γιατί μέσα στην ιστορία της αποτυπώνεται ολόκληρη η λογική της αμερικανικής πολιτικής στη Λατινική Αμερική.
Από την εισβολή στον Κόλπο των Χοίρων μέχρι την «Επιχείρηση Μαγκούστα», τα σχέδια προβοκάτσιας, τις απόπειρες δολοφονίας του Φιντέλ Κάστρο και τον οικονομικό αποκλεισμό που συνεχίζεται μέχρι σήμερα, βλέπουμε μια προσπάθεια ανατροπής ενός σοσιαλιστικού μοντέλου που αμφισβήτησε ανοιχτά τις πολυεθνικές των ΗΠΑ. Η σημασία της Κούβας βρίσκεται στο γεγονός ότι απέδειξε πως μια μικρή χώρα μπορεί να αντισταθεί για δεκαετίες απέναντι σε μια υπερδύναμη. Αυτό ακριβώς είναι που έκανε την Κούβα τόσο επικίνδυνη στα μάτια της Ουάσινγκτον.
*Αναφέρεστε στη στρατιωτική επίθεση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και στην απαγωγή του Νικολάς Μαδούρο τον Ιανουάριο του 2026. Πώς εκτιμάτε αυτό το γεγονός;
-Η στρατιωτική επίθεση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και η απαγωγή του Νικολάς Μαδούρο συνιστούν σοβαρή παραβίαση του διεθνούς δικαίου και της αρχής της εθνικής κυριαρχίας. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα εξαιρετικά επικίνδυνο προηγούμενο. Ταυτόχρονα, η συγκεκριμένη εξέλιξη δεν αφορά μόνο τη Βενεζουέλα ή τη Λατινική Αμερική. Στέλνει μήνυμα προς ολόκληρο τον Παγκόσμιο Νότο ότι οποιαδήποτε προσπάθεια ανεξάρτητης πορείας, ελέγχου των φυσικών πόρων ή ανάπτυξης εναλλακτικών διεθνών συμμαχιών μπορεί να αντιμετωπιστεί ακόμη και με ανοιχτή στρατιωτική δράση.
*Το βιβλίο μιλά για «υβριδικό, οικονομικό και στρατιωτικό πόλεμο». Θεωρείτε ότι οι σύγχρονες μορφές παρέμβασης είναι πιο αποτελεσματικές από τα παραδοσιακά πραξικοπήματα και τις στρατιωτικές εισβολές του παρελθόντος;
-Σήμερα, ένα κράτος μπορεί να αποσταθεροποιηθεί χωρίς να εμφανιστούν τανκς. Οι οικονομικές κυρώσεις, οι κυβερνοεπιχειρήσεις, η χρηματοδότηση αντικυβερνητικών μηχανισμών και η διπλωματική απομόνωση μπορούν να δημιουργήσουν συνθήκες ασφυξίας. Αυτός ο «υβριδικός πόλεμος» επιτρέπει στους ιμπεριαλιστές της Ουάσινγκτον να παρεμβαίνουν πολυδιάστατα. Παράλληλα, δημιουργεί την ψευδαίσθηση στον υπόλοιπο πλανήτη ότι οι εξελίξεις είναι «εσωτερικές», ενώ στην πραγματικότητα αποτελούν μέρος ευρύτερων γεωπολιτικών σχεδιασμών των ΗΠΑ.
*Μέσα από τη μελέτη σας διακρίνεται ένα «παράθυρο ευκαιρίας» για τους λαούς της Λατινικής Αμερικής. Ποιες προϋποθέσεις πιστεύετε ότι απαιτούνται ώστε αυτή η ιστορική δυνατότητα να μετατραπεί σε πραγματική αλλαγή;
Νομίζω πως σήμερα διαμορφώνεται ένα πραγματικό «παράθυρο ευκαιρίας» για τους λαούς της Λατινικής Αμερικής, κυρίως λόγω της κρίσης της αμερικανικής κυριαρχίας. Ωστόσο, οι διεθνείς αλλαγές από μόνες τους δεν αρκούν. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η ύπαρξη ισχυρών λαϊκών κινημάτων, με κοινωνική οργάνωση και πολιτική συνείδηση, ικανών να αντέξουν απέναντι στις πιέσεις και τις προσπάθειες αποσταθεροποίησης.
Καθοριστικό ρόλο παίζει επίσης η οικονομική κυριαρχία και η περιφερειακή συνεργασία, ώστε οι χώρες να μειώσουν την εξάρτησή τους από το δολάριο και τις αμερικανικές αγορές. Το βασικό ζήτημα, τελικά, είναι αν οι λαοί της περιοχής θα μπορέσουν να μετατρέψουν αυτή τη διεθνή συγκυρία σε βαθύτερες και μόνιμες κοινωνικές και πολιτικές αλλαγές για την εθνική και κοινωνική απελευθέρωση.
*Η Λάρισα τα τελευταία χρόνια βρίσκεται συχνά στο επίκεντρο συζητήσεων γύρω από τη στρατιωτική συνεργασία Ελλάδας–ΗΠΑ και τη χρήση στρατιωτικών εγκαταστάσεων στην περιοχή. Πώς βλέπετε τον ρόλο που αποκτούν πόλεις όπως η Λάρισα μέσα στο σύγχρονο γεωπολιτικό περιβάλλον και τι σηματοδοτεί αυτό για την ελληνική κοινωνία και την εξωτερική πολιτική της χώρας;
-Η Λάρισα είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η Ελλάδα βρίσκεται σε καθεστώς βαθιάς στρατιωτικοπολιτικής εξάρτησης από τις ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ και την Ε.Ε., αλλά και του πώς ενσωματώνεται όλο και βαθύτερα στους αμερικανοΝΑΤΟϊκούς σχεδιασμούς. Η χρήση στρατιωτικών εγκαταστάσεων, η παρουσία μη επανδρωμένων αεροσκαφών στην 110 Πτέρυγα Μάχης και η στρατιωτική αναβάθμιση της περιοχής δείχνουν ότι η χώρα μετατρέπεται σε κρίσιμο κόμβο επιχειρήσεων των ΗΠΑ. Αυτό έχει σοβαρές συνέπειες.
Το ζήτημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο στρατιωτικό ή διπλωματικό. Είναι βαθιά πολιτικό και κοινωνικό. Αφορά το αν η χώρα θα συνεχίσει να βρίσκεται δεμένη στο άρμα μιας παρακμάζουσας και πολεμοκάπηλης στρατηγικής, λειτουργώντας ως ορμητήριο επεμβάσεων, ή αν θα επιλέξει μια πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική, βασισμένη στην ειρήνη, την ανεξαρτησία και την αλληλεγγύη μεταξύ των λαών.
Όλες οι τοποθετήσεις κατά την διάρκεια της παρουσίασης του βιβλίου στη Λάρισα
- ΔΕΙΤΕ επίσης:
ΠΗΓΗ: Ηλίας Σκυλλάκος
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου