 |
| AP Photo/Adel Hana, File |
Οι στρατοί καταστρέφουν και το κλίμα
Τάσος Σαραντής
Οταν οι σύνεδροι συγκεντρώθηκαν για την τελευταία Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (COP30) στο Μπελέμ της Βραζιλίας, τον Νοέμβριο του 2025, εξέτασαν διάφορους τομείς της παγκόσμιας οικονομίας για την επίδρασή τους στην αύξηση των αερίων του θερμοκηπίου. Η γεωργία, η αεροπορία, ο χάλυβας, το τσιμέντο - όλα ήταν στο τραπέζι. Ενα θέμα που δεν συζητήθηκε ήταν ο πόλεμος.
Δεν πρόκειται για μικρή παράλειψη. Οι στρατοί συμβάλλουν σημαντικά στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία έχει δημιουργήσει περίπου 311 εκατομμύρια τόνους αυτού που είναι γνωστό ως ισοδύναμο διοξειδίου του άνθρακα, συγκρίσιμο με τις συνδυασμένες ετήσιες εκπομπές του Βελγίου, της Νέας Ζηλανδίας, της Αυστρίας και της Πορτογαλίας. Το ισοδύναμο διοξείδιο του άνθρακα είναι η μέθοδος μέτρησης που χρησιμοποιείται για τη σύγκριση της επίδρασης στη θέρμανση του πλανήτη διάφορων αερίων του θερμοκηπίου με το διοξείδιο του άνθρακα.
Χωρίς καταγραφή
Μια πρόσφατα δημοσιευμένη έρευνα στην επιστημονική επιθεώρηση One Earth υπολόγισε ότι οι πρώτοι 15 μήνες του πολέμου του Ισραήλ στη Γάζα παρήγαγαν περισσότερους από 33 εκατομμύρια τόνους ισοδύναμου διοξειδίου του άνθρακα, συγκρίσιμο με τις συνδυασμένες ετήσιες εκπομπές της Κόστα Ρίκα και της Σλοβενίας για το 2023.
Τον Φεβρουάριο του 2026, το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες ξεκίνησαν πόλεμο εναντίον του Ιράν, που προστίθεται σε μια μακρά λίστα άλλων συγκρούσεων όπου οι εκπομπές δεν καταμετρώνται στα παγκόσμια αποθέματα. Πρόκειται για τεράστιες εκπομπές που παράγονται χωρίς επίσημο μηχανισμό καταγραφής και χωρίς λογοδοσία για το κλιματικό κόστος που επηρεάζει τους ανθρώπους σε ζώνες συγκρούσεων και πολύ πιο πέρα.
Ενα πρόσφατο άρθρο της Νέτα Κρόφορντ, ερευνήτριας στη μελέτη «Το κόστος του πολέμου» στο Πανεπιστήμιο Μπράουν, υπογραμμίζει πώς οι ένοπλες δυνάμεις, η στρατιωτικοποίηση και ο πόλεμος τροφοδοτούν την κλιματική αλλαγή. Υποστηρίζει ότι οι εκπομπές των στρατών και οι εκπομπές που σχετίζονται με τις συγκρούσεις παραμένουν υποτιμημένες, παρ’ όλο που υπονομεύουν τις προσπάθειες για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής.
Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι οι στρατοί και οι αλυσίδες εφοδιασμού τους αντιπροσωπεύουν περίπου το 5,5% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, ποσοστό που αρκεί για να τους καταστήσει τον τέταρτο μεγαλύτερο ρυπαντή στον κόσμο, αν υπολογιστεί ως χώρα. Και αυτό το ποσοστό καλύπτει μόνο την περίοδο ειρήνης.
Αυτό που οι ερευνητές ονομάζουν χάσμα εκπομπών στρατιωτικού χαρακτήρα είναι η διαφορά στις εκπομπές μεταξύ αυτών που αναφέρουν οι κυβερνήσεις και αυτών που πραγματικά εκπέμπουν οι ένοπλες δυνάμεις τους. Το πρόβλημα ξεκινά με τους κανονισμούς.
Σύμφωνα με τη Σύμβαση-Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (UNFCCC), οι χώρες εξαιρούνται από την πλήρη αναφορά των στρατιωτικών εκπομπών, με βάση τις διαπραγματεύσεις του Πρωτοκόλλου του Κιότο τη δεκαετία του 1990. Οι Ηνωμένες Πολιτείες άσκησαν με επιτυχία πιέσεις για την εξαίρεση επικαλούμενες λόγους εθνικής ασφάλειας.
Η Συμφωνία του Παρισιού του 2015 εισήγαγε την εθελοντική αναφορά. Ωστόσο, όπως κατέστη σαφές σε μια ενημέρωση του 2025 από το Παρατηρητήριο Συγκρούσεων και Περιβάλλοντος και το Πανεπιστήμιο Γκρίφιθ, το αποτέλεσμα είναι ένα σύστημα που είναι «ανομοιογενές, ελλιπές ή εντελώς ανύπαρκτο». Οι τρεις κορυφαίοι σε στρατιωτικές δαπάνες -οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ρωσία- είτε δεν υποβάλλουν δεδομένα είτε υποβάλλουν ελλιπή, μη αναλυτικά στοιχεία.
Μια πρόσφατη μελέτη για τη Γάζα διαπίστωσε ότι οι άμεσες εκπομπές από τις πολεμικές επιχειρήσεις (αεροσκάφη, ρουκέτες, πυροβολικό, στρατιωτικά οχήματα) αντιπροσωπεύουν μόλις 1,3 εκατ. από τους 33,2 εκατ. τόνους ισοδύναμου διοξειδίου του άνθρακα.
Η συντριπτική πλειονότητα, περισσότεροι από 31 εκατομμύρια τόνοι, προβλέπεται να προέλθει από την ανακατασκευή κατεστραμμένων υποδομών: σχεδόν 450.000 διαμερίσματα, πάνω από 3.000 χιλιόμετρα δρόμων, σχολεία, νοσοκομεία και συστήματα ύδρευσης. Η ανοικοδόμηση αυτού που καταστρέφει ο πόλεμος είναι, από κλιματική άποψη, η μεγαλύτερη πράξη πολέμου από όλες.
Οι πυρκαγιές
Μια έκθεση σχετικά με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία από την Πρωτοβουλία για την Καταγραφή των Αερίων του Θερμοκηπίου του Πολέμου διαπίστωσε ότι οι άμεσες εκπομπές από τις πολεμικές επιχειρήσεις αποτελούν το 37% των συνολικών εκπομπών μεταξύ Φεβρουαρίου 2022 και 2026. Ο πόλεμος έχει πυροδοτήσει χιλιάδες πυρκαγιές σε δάση και υγροτόπους, αντιπροσωπεύοντας το 23% του συνολικού αποτυπώματος άνθρακα.
Και οι επιθέσεις της Ρωσίας σε ηλεκτρικές υποδομές έχουν απελευθερώσει περαιτέρω εξαφθοριούχο θείο, ένα αέριο του θερμοκηπίου 24.000 φορές πιο ισχυρό από το διοξείδιο του άνθρακα, ενώ στο Ιράν εκτιμάται ότι ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ έχει απελευθερώσει πάνω από 5 εκατομμύρια τόνους ισοδύναμου διοξειδίου του άνθρακα - κυρίως από την καταστροφή υποδομών και τις επιπτώσεις που σχετίζονται με την ενέργεια.
*Με πληροφορίες από τον ιστότοπο Conversation.
- ΣΧΕΤΙΚΗ και η ανάρτηση στο μπλογκ μας:
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου