ΕΣΗΕΑ και ΕΦΕ για τη (μη)κάλυψη της Δίκης των Τεμπών
Μία δίκη κομμένη και ραμμένη στους σκοπούς της συγκάλυψης για το έγκλημα των Τεμπών. Η έναρξη της δίκης σήμερα Πρωταπριλιά στη Λάρισα, δεν είναι ένα αστείο του μήνα. Πρόκειται για ένα μεγαλειώδες φιάσκο που στήθηκε με χειρισμούς της κυβέρνησης και του υπουργείου Δικαιοσύνης. Όπως διαβάζουμε σε πληθώρα ρεπορτάζ δημοσιογράφων από τη Λάρισα, “απαγορεύονται πλήρως φωτογράφιση, βιντεοσκόπηση και ηχητική καταγραφή. Στην κύρια αίθουσα μπήκαν μόλις 21 διαπιστευμένοι συντάκτες”, εκτός αίθουσας έντονη είναι η παρουσία δυνάμεων ΜΑΤ, ΟΠΚΕ. Δημοσιογράφοι και φωτορεπόρτερ έχουν αντιδράσει έντονα.
Παρά τις “βελτιώσεις” της τελευταίας στιγμής, στην αίθουσα μπαίνουν κατά ομάδες οι μάρτυρες, ο χώρος για τους συγγενείς είναι ασφυκτικά γεμάτος. Η επιχείρηση συγκάλυψης και για τη Δίκη των Τεμπών, καταδείχθηκε με το αποκαλυπτικό δημοσίευμα της Εφημερίδας των Συντακτών την περασμένη εβδομάδα στο οποίο καταγράφεται το φιάσκο της αίθουσας, από όπου αναρτούμε το γράφημα.

Την προσπάθεια εξαφάνισης των χώρων που αρχικά υπήρχαν διαθέσιμοι για το κοινό αναδεικνύει η Επιτροπή Διερεύνησης Ανεξάρτητων Πραγματογνωμόνων Οικογενειών (ΕΔΑΠΟ). Ο χώρος μέσα στο κόκκινο παραλληλόγραμμο είναι 735 τετραγωνικά μέτρα, αλλά από αυτά εξαφανίζονται αριστοτεχνικά τα 450 τ.μ. και μένει το λευκό κομμάτι (284 τ.μ.) στο οποίο στριμώχνονται οι παράγοντες της δίκης καθώς αφαιρούνται όλοι οι γύρω κλειστοί χώροι (πράσινο, μπλε, ροζ χρώμα) για χρήση από αστυνομία, δικηγόρους, δικαστές, διασώστες, ενώ ακόμη και οι τεχνικοί βρίσκονται μπροστά από το κοινό που παρακολουθεί, αντίθετα με ό,τι συμβαίνει σε μια αίθουσα θεάτρου(Από ΕφΣυν
Παρακάτω οι ανακοινώσεις από ΕΣΗΕΑ και ΕΦΕ:
Η δημοσίευσις είναι η ψυχή της δημοκρατίας
Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΣΗΕΑ επισημαίνει ότι η παρουσία των δημοσιογράφων στην κύρια αίθουσα των δικαστηρίων αποτελεί εγγύηση για μία δίκαιη δίκη. Η συνταγματικά κατοχυρωμένη αρχή της δημοσιότητας οφείλει να υπηρετηθεί και στη δίκη για το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα των Τεμπών, μια από τις σημαντικότερες των τελευταίων ετών.
Η ΕΣΗΕΑ εκφράζει την ανησυχία της και ζητεί από το Υπουργείο Δικαιοσύνης – μετά και τις τελευταίες διευκρινήσεις- να διασφαλιστεί η παρουσία των δημοσιογράφων ώστε να μπορούν να καλύψουν με πληρότητα τη διαδικασία. Οποιαδήποτε σκέψη για εξοβελισμό των δημοσιογράφων αποτελεί ξεκάθαρη παρεμπόδιση του έργου τους.
Θυμίζουμε πως στη δίκη της 17 Νοέμβρη πριν από 25 χρόνια, είχαν προβλεφθεί θέσεις δημοσιογράφων μέσα στη δικαστική αίθουσα και ένα υπερσύγχρονο κέντρο τύπου, πλήρως εξοπλισμένο, το οποίο καμία σχέση δεν έχει με το κοντέινερ που σε αυτή τη δίκη παρουσιάζεται ως Κέντρο Τύπου με ανεπαρκή εξοπλισμό για το δημοσιογραφικό έργο.
Καλούμε το Υπουργείο Δικαιοσύνης να διευκολύνει τους δημοσιογράφους που θα υποδείξουν τα έντυπα και ηλεκτρονικά Μέσα που επιθυμούν να καλύψουν τη δίκη.

ΕΦΕ: Υπερασπιζόμαστε το δικαίωμα στην ενημέρωση, την ελεύθερη καταγραφή και τη συλλογική μνήμη.
Το διοικητικό συμβούλιο της Ένωσης Φωτορεπόρτερ Ελλάδας (Ε.Φ.Ε.) ενημερώνει τα μέλη της, τις ενώσεις του τύπου, κάθε συνάδελφο/ισσα του κλάδου, καθώς επίσης όλους όσους και όσες παρακολουθούν τις εξελίξεις που σχετίζονται με το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη, για τις ενέργειες, στις οποίες έχουμε προβεί ως Ένωση, προκειμένου να διασφαλιστεί η φωτογραφική κάλυψη της δίκης, που διεξάγεται στην πόλη της Λάρισας.
Από την πρώτη ημέρα έναρξης της δίκης, η Ένωση Φωτορεπόρτερ Ελλάδας κατέθεσε επίσημο αίτημα από κοινού με την Ένωση Ανταποκριτών Ξένου Τύπου προς την έδρα του δικαστηρίου επισημαίνοντας το δημόσιο ενδιαφέρον της δίκης για την ενημέρωση και δημόσια πληροφόρηση, για ένα γεγονός που σημάδεψε την ελληνική κοινωνία και όχι μόνο. Παρόμοιο αίτημα κατατέθηκε και προς τον προϊστάμενο του Εφετείου Λάρισας, προσθέτοντας στα παραπάνω ότι πρέπει να διασφαλιστούν από τις αρμόδιες αρχές τα μέτρα υγιεινής και ασφάλειας για όσους παρευρίσκονται στην δικαστική αίθουσα.
Υπενθυμίζουμε, ότι η Ένωση μας βρέθηκε από την πρώτη στιγμή του δυστυχήματος επί του πεδίου, οι συνάδελφοι κατέγραψαν με τον φακό τους κάθε στιγμιότυπο που ακολούθησε, από τις πρώτες ώρες μετά το τραγικό συμβάν, έως και τις συγκλονιστικές συγκεντρώσεις, που λαμβάνουν χώρα όλα αυτά τα χρόνια. Παράλληλα, σταθήκαμε ως ΕΦΕ από την πρώτη στιγμή δίπλα στους συγγενείς των θυμάτων λαμβάνοντας πρωτοβουλίες με φωτογραφικές εκθέσεις σε πολλές πόλεις της Ελλάδας, ώστε το σιδηροδρομικό δυστύχημα και οι αιτίες που οδήγησαν στην σύγκρουση των δύο τρένων να μην ξεχαστούν και να μην συγκαλύφθουν.
Να τονίσουμε επίσης, ότι ήδη από τον Ιούλιο του 2024 το Δ.Σ. της Ε.Φ.Ε. είχε επισημάνει την αντίθεση του στο νόμο 5119/2024 και συγκεκριμένα την πρόβλεψη του άρθρου 31 σύμφωνα με το οποίο «Απαγορεύεται η ολική ή μερική μετάδοση με οποιονδήποτε τρόπο, ιδίως μέσω της τηλεόρασης, ραδιοφώνου, διαδικτύου και γενικά οποιουδήποτε τεχνολογικού μέσου, καθώς και η κινηματογράφηση, μαγνητοσκόπηση, ηχογράφηση και αποτύπωση της δίκης σε γραπτό κείμενο μέσω ειδικού λογισμικού, που μετατρέπει τον προφορικό λόγο σε γραπτό, ενώπιον ποινικού, αστικού ή διοικητικού δικαστηρίου. Κατ’ εξαίρεση, το δικαστήριο μπορεί να επιτρέψει τις ενέργειες αυτές, εφόσον συναινούν ο εισαγγελέας και οι διάδικοι και συντρέχει ουσιώδες δημόσιο συμφέρον» εκφράζοντας την ανησυχία μας, πως οι διατάξεις που περιγράφονται στο εν λόγω άρθρο, μπορούν εν δυνάμει να χρησιμοποιηθούν και για την δίκη των Τεμπών.
Κλείνοντας, για άλλη μια φορά το διοικητικό συμβούλιο της Ένωσης Φωτορεπόρτερ Ελλάδας ζητά να δοθεί η δυνατότητα λήψης φωτογραφιών κατά τη διάρκεια της δικαστικής διαδικασίας στο σύνολο της, για τους σκοπούς του Τύπου, τηρώντας από την μεριά μας απαρέγκλιτα το ισχύον νομικό πλαίσιο περί προστασίας προσωπικών δεδομένων και τα δεοντολογικά πρότυπα που διέπουν το επάγγελμά μας. Θυμίζουμε πως παρόμοιο επαγγελματισμό τα μέλη της Ένωσης μας έδειξαν και στις πρόσφατες δικαστικές υποθέσεις (πρώτου και δεύτερου βαθμού) της Χρυσής Αυγής, συνεισφέροντας ουσιαστικά στο κομμάτι της ενημέρωσης.
Ως εργαζόμενοι φωτορεπόρτερ υπερασπιζόμαστε το δικαίωμα στην ενημέρωση, την ελεύθερη καταγραφή και τη συλλογική μνήμη.
***

Δίκη Τεμπών: Ερωτήματα για τη διαφάνεια και την πρόσβαση των δημοσιογράφων
Σε μια περίοδο όπου το δημόσιο ενδιαφέρον για τη δικαστική διερεύνηση του εγκλήματος των Τεμπών παραμένει ιδιαίτερα αυξημένο, θεωρούμε αναγκαίο να αναδείξουμε ένα ζήτημα που αφορά άμεσα τον τρόπο με τον οποίο ασκείται το δημοσιογραφικό έργο.
Η οργάνωση και οι όροι διεξαγωγής της δίκης δεν συνδέονται μόνο με τη λειτουργία της Δικαιοσύνης, αλλά και με τη δυνατότητα ουσιαστικής και ισότιμης ενημέρωσης της κοινωνίας. Με την ακόλουθη επιστολή καταγράφουμε προβληματισμούς και θέτουμε συγκεκριμένα ερωτήματα στους αρμόδιους φορείς, σχετικά με το καθεστώς διαπιστεύσεων και την πρόσβαση των δημοσιογράφων στην αίθουσα, με γνώμονα την τήρηση των αρχών της δημοσιότητας, της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης.
Δίκη και πρόσβαση δημοσιογράφων – Ζήτημα ουσιαστικής δημοσιότητας
Αξιότιμοι κύριοι,
Την Κυριακή 29 Μαρτίου κυκλοφόρησε στα Μέσα ενημέρωσης πληροφορία σύμφωνα με την οποία το Υπουργείο Δικαιοσύνης και η ηγεσία της Δικαιοσύνης, προχωρούν σε παρεμβάσεις για τη βελτίωση των συνθηκών διεξαγωγής της δίκης για την υπόθεση των Τεμπών.
Μεταξύ άλλων, αναφέρθηκε η επέκταση της αίθουσας, η αύξηση των καθισμάτων, η προσθήκη μικροφώνων, καθώς και η θέσπιση διαπιστεύσεων για δημοσιογράφους. Το στοιχείο που μας αφορά άμεσα, υπό την ιδιότητά μας ως δημοσιογράφων με αποστολή την παρακολούθηση και καταγραφή της διαδικασίας, είναι η πρόβλεψη περί «διαπιστεύσεων».
Τη Δευτέρα, απευθυνθήκαμε στο αρμόδιο γραφείο Τύπου του Υπουργείου Δικαιοσύνης προκειμένου να λάβουμε σαφείς οδηγίες για τη διαδικασία. Διαπιστώσαμε μετά λύπης μας ότι τα στοιχεία επικοινωνίας δεν ήταν ευχερώς προσβάσιμα, ενώ παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες επικοινωνίας δεν κατέστη δυνατό να λάβουμε εγκαίρως συγκεκριμένες κατευθύνσεις.
Τελικώς, ενημερωθήκαμε ότι είναι δυνατή η υποβολή αιτήματος διαπίστευσης μας ως δικαστικών συντακτών, χωρίς όμως η διαπίστευση αυτή να διασφαλίζει πρόσβαση στην κύρια αίθουσα της δίκης, αλλά κυρίως την ένταξη σε αποδέκτες ενημερωτικού υλικού. Υποβάλαμε σχετικό αίτημα και ζητήσαμε περαιτέρω διευκρινίσεις. Κατά τη συνέχεια της επικοινωνίας μας, ζητήσαμε να αποσαφηνιστεί η διαδικασία επιλογής των δημοσιογράφων που θα παρίστανται με φυσική παρουσία στην αίθουσα, τα κριτήρια που εφαρμόζονται και το αρμόδιο όργανο λήψης της σχετικής απόφασης.
Η απάντηση που λάβαμε περιορίστηκε στη γενική αναφορά ότι περιλαμβάνονται διαπιστευμένοι συντάκτες δικαστικού ρεπορτάζ από μέσα πανελλαδικής εμβέλειας, χωρίς περαιτέρω εξειδίκευση. Με δεδομένα τα ανωτέρω, τίθεται ζήτημα ως προς την τήρηση βασικών αρχών που διέπουν τη δημοσιότητα της δίκης και την ισότιμη πρόσβαση στην ενημέρωση. Η αρχή της δημοσιότητας των δικαστικών συνεδριάσεων, όπως κατοχυρώνεται συνταγματικά, διασφαλίζει την παρουσία του κοινού και τον κοινωνικό έλεγχο της απονομής της δικαιοσύνης. Ωστόσο, όταν η υλική δυνατότητα πρόσβασης (λόγω χωρητικότητας ή οργάνωσης της αίθουσας) είναι περιορισμένη, ανακύπτει ζήτημα ουσιαστικής –και όχι απλώς τυπικής– δημοσιότητας. Στο πλαίσιο αυτό, η τυχόν θέσπιση συστήματος επιλογής δημοσιογράφων οφείλει να διέπεται από σαφή, αντικειμενικά και εκ των προτέρων γνωστά κριτήρια, σύμφωνα με τις αρχές της ισότητας, της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης. Η έλλειψη τέτοιων κριτηρίων ή η αδυναμία πρόσβασης σε αυτά, δημιουργεί εύλογα ερωτήματα ως προς τη διαδικασία. Για τους λόγους αυτούς, ζητάμε:
- Να γνωστοποιηθεί η διαδικασία κατάρτισης του καταλόγου δημοσιογράφων που έχουν πρόσβαση στην κύρια αίθουσα της δίκης.
- Να αποσαφηνιστούν τα αντικειμενικά κριτήρια επιλογής.
- Να διευκρινιστεί το αρμόδιο όργανο που έλαβε τη σχετική απόφαση.
- Να εξεταστεί κάθε πρόσφορο μέτρο που θα διασφαλίζει την ουσιαστική δημοσιότητα της διαδικασίας και τη δυνατότητα ισότιμης δημοσιογραφικής κάλυψης.
Η διασφάλιση συνθηκών διαφάνειας και ισότιμης πρόσβασης δεν αποτελεί μόνο ζήτημα επαγγελματικής λειτουργίας των δημοσιογράφων, αλλά ουσιώδη παράγοντα ενίσχυσης της εμπιστοσύνης στη δικαιοσύνη και στη θεσμική λειτουργία της.
Προς:
Υπουργό Δικαιοσύνης
ΕΣΠΗΤ και Διεθνή Ομοσπονδία Δημοσιογράφων
Σύλλογο συγγενών θυμάτων Τεμπών 2023
Δικηγορικούς Συλλόγους Αθηνών και Θεσσαλονίκης
Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων
Συνηγόρους συγγενών θυμάτων
Φωτογραφία: Μαρία Γαλάτη
***


Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου