Ανάσα για την προστασία των άγριων πτηνών: Απόφαση του ΣτΕ ακυρώνει εν μέρει ΚΥΑ του 2012 και βάζει ένα ισχυρό φρένο στην άναρχη αδειοδότηση αιολικών πάρκων σε περιοχές Natura

Κίνηση για την Προστασία των Νησίδων

 

Ακυρώνεται εν μέρει η ΚΥΑ του 2012 – Ανάσα για την προστασία των άγριων πτηνών

Με την απόφαση 1533/2025 του Συμβουλίου της Επικρατείας ολοκληρώνεται μια μαραθώνια δικαστική υπόθεση, η οποία ξεκίνησε το 2012 και αφορούσε μια Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) που εκδόθηκε τότε και προέβλεπε ότι κατά την εκπόνηση Μελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) και Ειδικών Οικολογικών Αξιολογήσεων (ΕΟΑ) των αιολικών σταθμών απαιτείται μόνο να εξετάζονται οι επιπτώσεις στα λεγόμενα "είδη χαρακτηρισμού", εξαιρώντας αυθαίρετα με αυτόν τον τρόπο μεγάλο αριθμό άλλων ειδών πτηνών στα οποία οι ανεμογεννήτριες έχουν καταστροφικές επιπτώσεις.

Εξαιτίας αυτής της ΚΥΑ στάθηκε δυνατό να κατασκευαστούν αιολικοί σταθμοί ακόμα και σε εμβληματικές περιοχές Natura για την προστασία της άγριας ορνιθοπανίδας, όπως η Μέσα Μάνη, το όρος Όχη της Εύβοιας κ.α. - με τη βούλα ακόμα και του ΣτΕ.

Το περιβαλλοντικό κίνημα τότε είχε δείξει γρήγορα αντανακλαστικά και είχε προσβάλει την ΚΥΑ στο ΣτΕ με δύο προσφυγές, μία της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας και μία του Δικτύου Οικολογικών Οργανώσεων Αιγαίου και άλλων φορέων και πολιτών.

Ωστόσο το ΣτΕ κωλυσιεργούσε για χρόνια να εκδικάσει την υπόθεση με αλλεπάλληλες αναβολές, μέχρι που τελικά την παρέπεμψε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, το οποίο στις 12/9/2024 (μετά από 12 χρόνια) αποδέχτηκε τα περισσότερα επιχειρήματα των προσφευγόντων κατά της ελληνικής διοίκησης και αποφάσισε ότι στην ΚΥΑ του 2012 το ελληνικό κράτος μετέφερε πλημμελώς στο εθνικό δίκαιο την Ευρωπαϊκή Οδηγία 2009/147/ΕΚ για τη διατήρηση των άγριων πτηνών. Παρέπεμψε δε την υπόθεση ξανά στο ΣτΕ, προκειμένου να λάβει τα απαραίτητα νομικά μέτρα.

Το ΣτΕ, που μας έχει συνηθίσει να μην βιάζεται σε τέτοιες υποθέσεις, αποφάσισε εν τέλει μετά από σχεδόν ένα χρόνο ότι ναι μεν θα ακυρώσει την ΚΥΑ του 2012, αλλά μόνο ΕΝ ΜΕΡΕΙ. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη:

Καθώς η η Οδηγία 2009/147/ΕΚ απαιτεί να προστατεύεται το σύνολο της ορνιθοπανίδας κάθε ΖΕΠ (Ζώνη Ειδικής Προστασίας Natura), δηλ. όλα τα προστατευόμενα είδη του Παραρτήματος Ι της Οδηγίας και τα αποδημητικά πουλιά που περνούν τακτικά από την περιοχή, όλες οι ΜΠΕ αιολικών σταθμών που θα εκπονούνται, καθώς και οι ΕΟΑ, θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι δεν προκύπτουν σοβαρές επιπτώσεις σε όλα αυτά τα είδη και όχι μόνο στα λίγα "είδη χαρακτηρισμού".

Όσον αφορά τα υφιστάμενα έργα, θα πρέπει να συμμορφωθούν με το νέο νομικό πλαίσιο, που σημαίνει ότι εάν διαπιστωθεί ότι επηρεάζεται αρνητικά κάποιο είδος προστατευόμενου άγριου πτηνού για το οποίο δεν εξετάστηκαν οι επιπτώσεις κατά την περιβαλλοντική του αδειοδότηση, θα πρέπει να ληφθούν πρόσθετα μέτρα ή ακόμα και να εκπονηθεί νέα ΜΠΕ/ΕΟΑ. Εάν δεν αποδειχθεί ότι τα μέτρα είναι επαρκή, ο αιολικός σταθμός μπορεί να χρειαστεί να αναστείλει τη λειτουργία του, ακόμα και οριστικά.

Δεν φαίνεται να αλλάζει κάτι σε ό,τι αφορά τα συστήματα ηχητικού εκφοβισμού των πουλιών που διαθέτουν οι ανεμογεννήτριες, όπως το DTBird, καθώς η απόφαση του Ευρ. Δικαστηρίου δεν προβλέπει κάτι σχετικό, παρόλο που οι προσφεύγοντες είχαν θίξει και το συγκεκριμένο ζήτημα.

Επαφίεται πλέον στη διοίκηση, δηλ. το ΥΠΕΝ, να προχωρήσει στα απαραίτητα μέτρα για την τροποποίηση της ΚΥΑ του 2012 ώστε να συμμορφώνεται με την απόφαση του ΣτΕ. Τότε θα λάβουν εφαρμογή όλα τα παραπάνω. Φυσικά μέχρι να ανταποκριθεί το ΥΠΕΝ όπως οφείλει, μπορεί να περάσει ακόμα ένα... σεβαστό χρονικό διάστημα.

Η απόφαση αυτή του ΣτΕ είναι ήδη εφαρμοστέα, δηλ. νομικά αξιοποιήσιμη σε όλες τις υποθέσεις που αφορούν περιπτώσεις αιολικών έργων. Οι συνέπειες της απόφασης αυτής έχει σημασία να τονίζονται και στις δημόσιες διαβουλεύσεις για τις ΜΠΕ και τις ΕΟΑ αιολικών σταθμών. Η διοίκηση είναι ήδη υποχρεωμένη να συμμορφώνεται με τα νέα δεδομένα.

Η απόφαση βάζει ένα ισχυρό φρένο στην άναρχη αδειοδότηση αιολικών πάρκων σε περιοχές Natura, ενισχύοντας τα νομικά εργαλεία των τοπικών κοινωνιών και περιβαλλοντικών οργανώσεων που μάχονται για να αποτρέψουν καταστροφικές παρεμβάσεις.

Πηγές:

1. https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text...

2. https://www.lawspot.gr/.../prostasia-agrion-ptinon...

3. https://www.kathimerini.gr/.../to-ste-anevazei-ton-pichy.../

4. https://ornithologiki.gr/.../1877-simantikes-ekselikseis...