Πώς Ευρώπη και Ελλάδα χρηματοδοτούν τη γενοκτονία της Elbit
Ενώ η Γάζα ισοπεδωνόταν και δεκάδες χιλιάδες άμαχοι σκοτώνονταν, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συνεχίζαν (και συνεχίζουν) να υπογράφουν ή να υλοποιούν συμβάσεις με τη μεγαλύτερη πολεμική βιομηχανία του Ισραήλ. Από την Ελλάδα έως τη Ρουμανία και από την Ολλανδία έως την Ισπανία, η περιβόητη Elbit Systems καταγράφει ρεκόρ κερδών, την ώρα που μέχρι και το ΝΑΤΟ φέρεται να παγώνει τη συνεργασία μαζί της λόγω έρευνας για διαφθορά. Το ερώτημα δεν είναι πια ποιος δεν γνώριζε – αλλά ποιος επέλεξε να συνεχίσει. Η Ελλάδα του Κυριάκου Μητσοτάκη ανήκει σε αυτήν την κατηγορία.
Με τη Λωρίδα της Γάζας να παραμένει ένας απέραντος σωρός ερειπίων, με νοσοκομεία, προσφυγικούς καταυλισμούς και βασικές υποδομές κατεστραμμένα και ενώ χιλιάδες ασθενείς περιμένουν τη διακομιδή τους στο εξωτερικό, η ισραηλινή πολεμική βιομηχανία καταγράφει ιστορικά κέρδη. Στην αιχμή αυτής της «πολεμικής ευημερίας» βρίσκεται η Elbit Systems, η μεγαλύτερη «αμυντική» εταιρεία του Ισραήλ και βασικός προμηθευτής του ισραηλινού στρατού. Στις 18 Νοεμβρίου, η Elbit ανακοίνωσε εκρηκτική αύξηση κερδών: 3,35 δολάρια ανά μετοχή (από 2,21 πέρυσι), έσοδα 1,92 δισ. δολάρια σε ένα τρίμηνο και ανεκτέλεστο υπόλοιπο συμβολαίων που αγγίζει τα 25,2 δισ. δολάρια. Το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο: το 69% των συμβολαίων προέρχεται από χώρες εκτός Ισραήλ, με την Ευρώπη να αποτελεί πλέον τον δεύτερο μεγαλύτερο πελάτη της εταιρείας. Οι πωλήσεις της Elbit στην Ευρώπη αυξήθηκαν μέσα σε έναν χρόνο από 430 σε 536 εκατ. δολάρια και αντιστοιχούν πλέον στο 28% των συνολικών της εσόδων.
Τον Δεκέμβριο, δημοσίευμα της ερευνητικής πλατφόρμας Follow the Money –σε κοινή έρευνα μαζί με Le Soir, La Lettre και Knack– αποκάλυψε ότι ο Οργανισμός Υποστήριξης και Προμηθειών του NATO, η NSPA με έδρα το Λουξεμβούργο, έχει αποκλείσει την Elbit από νέους διαγωνισμούς και έχει «παγώσει» σειρά ενεργών συμβολαίων, στο πλαίσιο ευρείας έρευνας για διαφθορά που αφορά την υπηρεσία προμηθειών της Συμμαχίας.
Δωροδοκίες
H Elbit φέρεται να συμμετείχε –με ενδιάμεσους λομπίστες– σε δωροδοκίες υπαλλήλων της ΝΑΤΟϊκής NSPA για προώθηση συμβάσεων και προνομιακή πληροφόρηση, επηρεάζοντας τουλάχιστον 15 προμήθειες του ΝΑΤΟ. Η υπόθεση ερευνάται από εισαγγελικές αρχές σε Βέλγιο και Λουξεμβούργο, ενώ το ΝΑΤΟ επιβεβαιώνει ότι υπάρχει σε εξέλιξη διερεύνηση σοβαρών καταγγελιών. Η Elbit αρνείται τις κατηγορίες. Ωστόσο η εταιρεία κινδυνεύει πλέον με ένταξη στη «μαύρη λίστα» της NSPA. Η αποκάλυψη αυτή καθιστά ακόμη πιο πολιτικά εκρηκτικό το γεγονός ότι, ενώ το ΝΑΤΟ φέρεται να παγώνει τη συνεργασία, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συνεχίζουν να εγκρίνουν συμβάσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ με την Elbit.
36 PULS
Στην Ελλάδα, το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Λίγες μόλις ημέρες μετά τις αποκαλύψεις για το «πάγωμα» της Elbit από την NSPA, η ελληνική Βουλή ενέκρινε την αγορά 36 πυραυλικών συστημάτων PULS της ισραηλινής εταιρείας, συνολικής αξίας που εκτιμάται μεταξύ 650 και 700 εκατ. ευρώ. Η απόφαση ελήφθη σε κλειστή συνεδρίαση, με ελάχιστη δημόσια συζήτηση και με την κυβέρνηση να επικαλείται –για ακόμη μία φορά– την «ενίσχυση της αποτρεπτικής ικανότητας της χώρας». Κυβερνητικές πηγές ισχυρίζονταν ότι «η εκεχειρία στη Γάζα οδήγησε στο άμεσο “ξεπάγωμα ” της προμήθειας των PULS, προγράμματος μεγάλης επιχειρησιακής αξίας για τις ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις και ενός από τα μεγαλύτερα εξοπλιστικά του στρατού ξηράς εδώ και δεκαετίες» («Στη Βουλή οι εκτοξευτές πυραύλων PULS», «Καθημερινή», 3/12/2025). Ομως το πρόγραμμα είχε συμφωνηθεί μήνες πριν και δεν ήταν κρυφό.
Καμία αναφορά, ωστόσο, δεν έγινε στο γεγονός ότι τα συστήματα PULS, όπως και τα drones Hermes 450 και 900 της Elbit, χρησιμοποιούνται εκτεταμένα από τον ισραηλινό στρατό στις επιχειρήσεις στη Γάζα. Ούτε υπήρξε κάποια επίσημη τοποθέτηση για το αν η ελληνική πλευρά γνώριζε τις εξελίξεις στην NSPA ή αν εξέτασε τον κίνδυνο θεσμικής και πολιτικής έκθεσης της χώρας. Εξάλλου όπως αναφέρει το BDS Greece (το κίνημα για Μποϊκοτάζ, Απόσυρση Επενδύσεων, Κυρώσεις στο Ισραήλ), «η Elbit δεν είναι απλώς ένας “προμηθευτής”. Είναι πυλώνας της γενοκτονίας στη Γάζα. Είναι η μεγαλύτερη ιδιωτική πολεμική βιομηχανία του Ισραήλ και βασικός κατασκευαστής: drones Hermes 450/900 που χρησιμοποιούνται στους δολοφονικούς βομβαρδισμούς στη Γάζα, συστημάτων παρακολούθησης, στοχοποίησης και καταστολής καμερών για το τείχος του απαρτχάιντ, πυραυλικού πυροβολικού και οπλικών συστημάτων που έχουν τεκμηριωθεί σε εγκλήματα πολέμου».
Τα παραπάνω τεκμηριώνονται και από πλήθος καταγγελιών και ανακοινώσεων διεθνών οργανώσεων και ΜΜΕ (Διεθνής Αμνηστία, Υπατη Αρμοστεία ΟΗΕ κ.ά.).
Εωλο επιχείρημα
 |
| AP PHOTO |
Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία πως το επιχείρημα περί εκεχειρίας ήταν έωλο. Toν Σεπτέμβριο του 2025 το Reporters United και το ιρλανδικό μέσο The Ditch αποκάλυψαν πως η Αθήνα λειτουργούσε ως κόμβος για τη μεταφορά στρατιωτικού υλικού της Elbit, από την Ελλάδα στο Ισραήλ («Η Ελλάδα του Κυριάκου Μητσοτάκη κόμβος για τη μεταφορά στρατιωτικού υλικού στο Ισραήλ – ακόμα και τώρα!», RU, 26/9/2025). Ακολούθησε κυβερνητική σιωπή.
Λίγους μήνες νωρίτερα, τον Μάιο του 2025 η κυβέρνηση Μητσοτάκη έφτασε στο σημείο να επιτρέψει στην Elbit να διαφημίσει στη διεθνή έκθεση εξοπλιστικών DEFEA, στην Αθήνα, οπλικά συστήματα που έχουν χρησιμοποιηθεί κατά τη διάρκεια πολεμικών επιχειρήσεων στη Γάζα. Στο περιθώριο της DEFEA, ο εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Elbit Ραν Κριλ υπενθύμισε «τη μακρόχρονη εμπειρία» που έχει η εταιρεία «από τη συμμετοχή της στην ελληνική αγορά». Δεν είχε άδικο. Η στενή σχέση της εταιρείας με την κυβέρνηση Μητσοτάκη κρατάει χρόνια. Εξάλλου στην Elbit κατέληξε το 2021 μια από τις πιο δαπανηρές αναθέσεις του υπουργείου Αμυνας, ύψους 1,4 δισ. ευρώ: η λειτουργία του Διεθνούς Κέντρου Εκπαίδευσης στην Καλαμάτα. Η σύμβαση μεταξύ των υπουργείων Αμυνας Ελλάδας και Ισραήλ προβλέπει ότι για τα επόμενα 20 χρόνια η Elbit θα παραδώσει στόλο εκπαιδευτικών αεροσκαφών, προσομοιωτές πτήσης και εκπαιδευτικά βοηθήματα, καθώς και την υλικοτεχνική υποστήριξη καθ’ όλη τη διάρκεια του προγράμματος.
Στις 23 Δεκεμβρίου 2025 και αφού είχε επικυρωθεί η νέα σύμβαση με την Elbit, ο Ελληνας πρωθυπουργός συναντήθηκε με τον διεθνώς καταζητούμενο για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, Ισραηλινό πρωθυπουργό, Μπενιαμίν Νετανιάχου κατά τη 10η Τριμερή Σύνοδο Κορυφής Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ. Στις δηλώσεις δεν υπήρξε καμία αναφορά φυσικά στη γενοκτονία, στα δικαιώματα Παλαιστινίων ή στη λύση των δύο κρατών. Είχε προηγηθεί στις 23 Μαρτίου 2025 στην Ιερουσαλήμ η συνάντηση του Κυρ. Μητσοτάκη με τον πρόεδρο του Ισραήλ, Ιτσχάκ Χέρτζογκ, και τον Νετανιάχου, όπου φωτογραφήθηκαν μαζί με στελέχη ισραηλινών εταιρειών, μεταξύ των οποίων και η Elbit Systems, ύστερα από εκτεταμένες συζητήσεις.
Και ενώ η Ελλάδα δεν διστάζει να αγοράζει συνεχώς από την Elbit, η ίδια η εταιρεία βρίσκεται εδώ και χρόνια στο επίκεντρο διεθνούς αποεπένδυσης σε ορισμένα μέρη του πλανήτη: το νορβηγικό κρατικό fund, ευρωπαϊκά συνταξιοδοτικά ταμεία, πολλές τράπεζες και -σύμφωνα με το BDS- ο ιαπωνικός κολοσσός Itochu έχουν ήδη διακόψει τη συνεργασία τους, λόγω συνενοχής της σε εγκλήματα πολέμου.
Ωστόσο η Ελλάδα δεν αισθάνεται μόνη. Η Ολλανδία υπέγραψε ήδη από το 2023 συμβόλαιο ύψους περίπου 305 εκατ. δολαρίων για την προμήθεια 20 συστημάτων PULS. Και αυτό ενώ ολλανδικά δικαστήρια έχουν μπλοκάρει εξαγωγές εξαρτημάτων F-35 προς το Ισραήλ λόγω κινδύνου παραβίασης του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου. Η Γερμανία, μέσω του προγράμματος EuroPULS, ενέκρινε το 2024-25 τη δική της συμμετοχή, με αρχική σύμβαση περίπου 57 εκατ. ευρώ για τις γερμανικές ένοπλες δυνάμεις (Bundeswehr).
ESG, «πράσινα» ταμεία και όπλα
Η ευρωπαϊκή εμπλοκή δεν περιορίζεται στις κυβερνήσεις. Οπως αποκάλυψε πρόσφατα το Voxeurop, μετοχές της Elbit έχουν ενταχθεί σε επενδυτικά κεφάλαια που φέρουν ετικέτες «ESG» ή «κλιματικής μετάβασης», με Ευρωπαίους μικροεπενδυτές να χρηματοδοτούν –εν αγνοία τους– μια εταιρεία που ο ΟΗΕ συνδέει με εγκλήματα πολέμου. Ετσι, χιλιάδες Ευρωπαίοι μικρο-αποταμιευτές ενδέχεται να έχουν χρηματοδοτήσει εν αγνοία τους τη γενοκτονία.
Το 2025, τουλάχιστον 25 «πράσινα» funds επένδυσαν συνολικά 23 εκατ. ευρώ στην Elbit. Αυτά περιλαμβάνουν ένα ταμείο «ESG Optimized» που προτείνεται από τη VP Bank στο Λιχτενστάιν και τη Γερμανία, και το ταμείο «BGF Climate Transition», το οποίο διατίθεται σε διάφορες χώρες της Ε.Ε. από την BlackRock Investment Management UK. Οπως σημειώνει η νομικός Attiya Waris, «προϊόντα που χρησιμοποιούνται για την καταστροφή ζωής, ιδίως όταν συνδέονται με γενοκτονία, δεν μπορούν να ευθυγραμμιστούν με τις αρχές του ΟΗΕ».
Επιχειρηματικό μοντέλο
Η εικόνα που προκύπτει είναι σαφής: η γενοκτονία στη Γάζα δεν αποτελεί απλώς μια ανθρωπιστική τραγωδία, αλλά και ένα εξαιρετικά κερδοφόρο επιχειρηματικό περιβάλλον για την πολεμική βιομηχανία. Η Elbit δοκιμάζει νέα συστήματα, ενσωματώνει τεχνητή νοημοσύνη και ταυτόχρονα επεκτείνει το ευρωπαϊκό της αποτύπωμα. Και η Ευρώπη; Δηλώνει ανήσυχη, αλλά συνεχίζει να αγοράζει.
ΙΣΠΑΝΙΑ
«Εμπάργκο» μεν, με αστερίσκους δε
Η Ισπανία παρουσιάζεται συχνά ως το «αντίθετο παράδειγμα». Η εκστρατεία «Τέλος στο εμπόριο όπλων με το Ισραήλ», που υποστηρίζεται από περισσότερες από 500 οργανώσεις, έχει ζητήσει την επιβολή πλήρους εμπάργκο όπλων στο Ισραήλ. «Σε απάντηση, η ισπανική κυβέρνηση έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι αυτό το εμπάργκο εφαρμόζεται ήδη στην πράξη, de facto». Η Μαργαρίτα Ρόμπλες, υπουργός Αμυνας, δήλωσε στις 20 Μαΐου 2025: «Από τις 7 Οκτωβρίου 2023 δεν αγοράζουμε όπλα από το Ισραήλ, και αυτό πρέπει να είναι απολύτως σαφές». Αργότερα, στις 23 Σεπτεμβρίου 2025, το υπουργικό συμβούλιο της Ισπανίας ενέκρινε ένα βασιλικό διάταγμα-νόμο με επείγοντα μέτρα κατά της γενοκτονίας στη Γάζα και για τη στήριξη του παλαιστινιακού πληθυσμού. Ενα από τα μέτρα του κειμένου ήταν η εδραίωση ενός πλήρους εμπάργκο όπλων κατά του Ισραήλ. Το Κογκρέσο των Αντιπροσώπων επικύρωσε το διάταγμα.
Ωστόσο, τα στοιχεία του κέντρου Delàs Center for Peace Studies σκιαγραφούν μια διαφορετική εικόνα. Σύμφωνα με τις εκθέσεις Business as Usual και Collateral Benefit, από τον Οκτώβριο του 2023 έως τον Μάρτιο του 2025, η Ισπανία εξήγαγε όπλα και πυρομαχικά προς το Ισραήλ αξίας 5,3 εκατ. ευρώ, ενώ ισραηλινές εταιρείες –κυρίως η Elbit και η Rafael– εξασφάλισαν τουλάχιστον 40 συμβόλαια από ισπανικούς δημόσιους φορείς, συνολικής αξίας 1,041 δισ. ευρώ.
Ρουμανία
Βιομηχανική ενσωμάτωση
Στη Ρουμανία, η σχέση με την Elbit δεν περιορίζεται σε αγορές. Η εταιρεία δραστηριοποιείται στη χώρα εδώ και σχεδόν 30 χρόνια, μέσω θυγατρικών που παράγουν εξαρτήματα για UAV, άρματα μάχης και πυροβόλα. Τα τελευταία χρόνια υπέγραψε συμβάσεις 180 εκατ. ευρώ για μη επανδρωμένα αεροσκάφη UAV Watchkeeper X, 60 εκατ. δολαρίων για τα συστήματα αντιμετώπισης εχθρικών drones Counter-UAS, ενώ αποτελεί βασικό ανάδοχο στον εξοπλισμό των τεθωρακισμένων Piranha 5, πρόγραμμα συνολικού ύψους 1,5 δισ. ευρώ. Παρά την αυξανόμενη κοινωνική κριτική και καμπάνιες όπως το «Elbit Out!», οι ρουμανικές αρχές δεν έχουν ανοίξει καμία συζήτηση για αναστολή ή επανεξέταση των συμβάσεων, ακόμη και μετά τις αποκαλύψεις για την NSPA.
Από την πλευρά της η Τσεχία εξάγει συστηματικά τεράστιες ποσότητες όπλων στο Ισραήλ, κάτι που θεωρείται ότι είναι ένας από τους κύριους λόγους για τους οποίους εξακολουθεί να υποστηρίζει με τόση σταθερότητα την ισραηλινή πολιτική. Το 2023 και το 2024, οι εξαγωγές αυτές διπλασιάστηκαν σε σύγκριση με το 2022! Αυτό επικρίνεται από ΜΚΟ και ορισμένους σχολιαστές στη χώρα, αλλά μοιάζει μάταιο καθώς όλα τα μεγάλα πολιτικά κόμματα υποστηρίζουν τις εξαγωγές όπλων και το Ισραήλ. Εξαιτίας αυτού, υπάρχει ήδη μια σημαντική αίσθηση κόπωσης και ακόμη και παραίτησης μεταξύ των επικριτών.
◼️ Το άρθρο γράφτηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος PULSE, στο οποίο συμμετέχει κατ’ αποκλειστικότητα η «Εφ.Συν.». Συνεργάστηκαν οι Victor Cozmei (Hot News-Ρουμανία), Lola García-Ajofrín (El Confidencial-Ισπανία), Petr Jedlička (Denik Referendum-Τσεχία), VoxEurope
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου