Ο ρόλος του μαστρωπού Έπστιν στις συμφωνίες φυσικού αερίου του Ισραήλ
Το ρόλο του Τζέφρι Έπστιν στο παρασκήνιο της ανάπτυξης του ισραηλινού κοιτάσματος φυσικού αερίου Λεβιάθαν και στις πολιτικές αποφάσεις που συνδέθηκαν με αυτό, φωτίζουν αποκαλύψεις του Drop Site News σε αποχαρακτηρισμένα δικαστικά έγγραφα από την αγωγή των Αμερικανικών Παρθένων Νήσων κατά της JPMorgan και σε ιδιωτική αλληλογραφία που δημοσιοποιήθηκε από το Distributed Denial of Secrets. Το υλικό περιλαμβάνει emails, εσωτερικές τραπεζικές αναφορές και υπομνήματα.
Το κοίτασμα Λεβιάθαν ανακαλύφθηκε το 2010 περίπου 130 χιλιόμετρα δυτικά της Χάιφα και εκτιμάται ότι περιέχει σχεδόν μισό τρισεκατομμύριο κυβικά μέτρα εκμεταλλεύσιμου φυσικού αερίου. Πρόκειται για το μεγαλύτερο ενεργειακό απόθεμα που έχει ανακαλυφθεί ποτέ από το Ισραήλ και για μια από τις σημαντικότερες πηγές υδρογονανθράκων στην Ανατολική Μεσόγειο. Έτσι, η σημασία του ξεπέρασε σύντομα το σενάριο ενεργειακής αυτάρκειας του Ισραήλ.
Το Λεβιάθαν σχεδιάστηκε ως εξαγώγιμο προϊόν, αλλά και στρατηγικό εργαλείο διαπραγμάτευσης του Ισραήλ, ικανό να επηρεάσει τις σχέσεις της χώρας με την Ιορδανία και την Αίγυπτο, να ενταχθεί στους ευρωπαϊκούς σχεδιασμούς διαφοροποίησης από τη ρωσική ενέργεια και να αποτελέσει αντικείμενο ενδιαφέροντος για τη Ρωσία μέσω της Gazprom. Σενάρια αγωγών προς την Τουρκία, υγροποίησης στην Κύπρο και εξαγωγών προς την Ασία συμπλήρωναν το παζλ. Ωστόσο, κάθε μία από αυτές τις επιλογές προϋπέθετε πολιτική και νομική κάλυψη και χρηματοδότηση δισεκατομμυρίων.
Σε αυτό το πλαίσιο εμφανίζεται για ακόμα μια φορά ο Τζέφρι Έπστιν. Παρότι ο ίδιος είχε ήδη καταδικαστεί το 2008 για μαστροπία ανηλίκων, τα έγγραφα δείχνουν ότι διατηρούσε ενεργό ρόλο σε τραπεζικά και πολιτικά δίκτυα. Μετά τη σύλληψή του το καλοκαίρι του 2019, η JPMorgan Chase ξεκίνησε εσωτερική έρευνα με την κωδική ονομασία Project Jeep, η οποία παρήγαγε σύνοψη 22 σελίδων για τις σχέσεις της τράπεζας με τον Έπστιν από το 2008 και μετά. Στα έγγραφα αυτά, οι νομικοί της JPMorgan κατέγραψαν ότι ο Έπστιν «φαινόταν να διατηρεί σχέσεις με ανώτατα επιχειρηματικά στελέχη και ανώτερους κυβερνητικούς αξιωματούχους παγκοσμίως».
Οι «συμπτώσεις»
Η παρουσία του Έπστιν στο ισραηλινό ενεργειακό παρασκήνιο αποτυπώνεται με σαφήνεια σε μια αλληλουχία emails από τον Μάρτιο του 2011. Συγκεκριμένα, στις 23 Μαρτίου, ο επικεφαλής του γραφείου της JPMorgan στο Ισραήλ ενημέρωσε τη διοίκηση της τράπεζας ότι «κόντρα σε όλες τις πιθανότητες, μας παραχωρήθηκε συνάντηση με τον πρωθυπουργό Νετανιάχου». Το μήνυμα προωθήθηκε στον Έπστιν και η απάντησή του ήταν: «έκπληξη, τι έκπληξη!». Την ίδια ακριβώς ημέρα, η Οικονομική Επιτροπή της Κνεσέτ συνεδρίαζε για το νομοσχέδιο Σέσινσκι, το οποίο καθόριζε τη φορολόγηση των υπεράκτιων κοιτασμάτων φυσικού αερίου και επηρέαζε άμεσα την κερδοφορία και την εμπορική βιωσιμότητα του Λεβιάθαν.
Η ιδιωτική αλληλογραφία που δημοσιοποιήθηκε αργότερα δείχνει ότι ο Έπστιν διατηρούσε απευθείας επικοινωνία με τον Εχούντ Μπάρακ, πρώην πρωθυπουργό και αρχηγό του ισραηλινού στρατού. Ο Μπάρακ, μετά την αποχώρησή του από την ενεργό πολιτική, δραστηριοποιούνταν ως σύμβουλος σε ενεργειακά και γεωπολιτικά πρότζεκτ. Την 1η Αυγούστου 2013, ο Έπστιν του έγραψε ότι ο πρόεδρος του Ανώτατου Δικαστηρίου του Ισραήλ «τείνει να εκδώσει προσωρινή διαταγή που θα απαγορεύει τις εξαγωγές φυσικού αερίου μέχρι να αποφανθεί το δικαστήριο» και πρόσθεσε ότι «δεν είμαι σίγουρος ότι μια αμερικανική ενεργειακή εταιρεία θα τα πήγαινε καλά στο Ισραήλ». Ο Μπάρακ απάντησε πως «μάλλον έχεις δίκιο, αλλά θα ήθελα να το ελέγξω με κάποιον τρόπο».
Η σχέση των δυο ανδρών δεν περιοριζόταν σε «εκτιμήσεις». Τον Οκτώβριο του 2014, ο Μπάρακ έστειλε στον Έπστιν τα οικονομικά στοιχεία επενδυτικής πρότασης στον τομέα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η απάντηση του Έπσταϊν ήταν: «Αυτό είναι 100% απόλυτη ανοησία (BULLSHIT). Δεν μπορείς να φαίνεσαι ότι πουλάς σκουπίδια ή απάτες». Αμέσως μετά, ο Μπάρακ επικοινώνησε με επενδυτές στις ΗΠΑ ζητώντας να αγνοήσουν και να διαγράψουν το σχετικό υλικό.
Λίγο νωρίτερα, στις αρχές του 2014, και ενώ η ισραηλινή αντιμονοπωλιακή αρχή ασκούσε έντονες πιέσεις για τη διάσπαση της κοινοπραξίας Delek–Noble, ο ιδιοκτήτης της Delek Group, Γιτζάκ Τσούβα, ζήτησε τη συνδρομή του Εχούντ Μπάρακ προκειμένου να εντοπιστεί ένας «μεγάλος παίκτης» που θα μπορούσε να εισέλθει στην εγχώρια αγορά φυσικού αερίου. Την ίδια ημέρα, ο Μπάρακ έστειλε επείγον ηλεκτρονικό μήνυμα στον Τζέφρι Έπστιν ζητώντας άμεση τηλεφωνική επικοινωνία.
Σε εμπιστευτικό υπόμνημα προς τον όμιλο Renova, τον Ιανουάριο του 2014, ο Μπάρακ έγραφε:
«Το πρόβλημα είναι ότι ο κ. Τσούβα είναι ο βασικός μέτοχος τόσο στο Yam Thetis όσο και στο Tamar (πραγματικά τυχερός άνθρωπος)».
Το Yam Thetis ήταν ένα από τα πρώτα υπεράκτια κοιτάσματα φυσικού αερίου που αναπτύχθηκαν από ισραηλινές εταιρείες στις αρχές της δεκαετίας του 2000, ενώ το Tamar, που ανακαλύφθηκε το 2009, εξελίχθηκε στο κύριο κοίτασμα φυσικού αερίου για την εσωτερική αγορά του Ισραήλ και παρείχε το μεγαλύτερο μέρος της ηλεκτροπαραγωγής της χώρας.
Η αναφορά του Μπάρακ αφορούσε τη συγκέντρωση στα χέρια του ίδιου επιχειρηματικού ομίλου πολλαπλών στρατηγικών κοιτασμάτων, γεγονός που βρισκόταν στον πυρήνα της αντιμονοπωλιακής σύγκρουσης. Το εμπιστευτικό υπόμνημα περιέγραφε επίσης σχέδια για εξαγωγές φυσικού αερίου, αγωγούς προς την Τουρκία και την Ευρώπη, καθώς και τη συμμετοχή ξένων κρατικών εταιρειών στην ανάπτυξη των ισραηλινών κοιτασμάτων.
Σε αυτό το πλαίσιο, το Λεβιάθαν εξελισσόταν σε αντικείμενο κοινωνικής και πολιτικής σύγκρουσης. Στην Ιορδανία, η συμφωνία εισαγωγής ισραηλινού φυσικού αερίου προκάλεσε μαζικές διαδηλώσεις με το σύνθημα «Το αέριο του εχθρού είναι κατοχή». Αλλά και οι συμβάσεις μετξύ των δυο χωρών υπογράφηκαν υπό καθεστώς άκρας μυστικότητας. Στην Παλαιστίνη από την άλλη, το κοίτασμα Gaza Marine παραμένει ανεκμετάλλευτο, καθώς η Γάζα δεν έχει τη δυνατότητα να αναπτύξει θαλάσσια υποδομή χωρίς την ισραηλινή έγκριση. Αλλά και στο εσωτερικό του Ισραήλ, οι επικριτές του Νετανιάχου μίλησαν για «κλοπή» δημόσιου πόρου, καθώς η κυβέρνηση επέλεξε να διατηρήσει τον έλεγχο του φυσικού αερίου σε περιορισμένο αριθμό ιδιωτικών ομίλων.
Η κρίσιμη πολιτική απόφαση ελήφθη τον Δεκέμβριο του 2015, όταν ο Νετανιάχου ενεργοποίησε ειδική διάταξη «εθνικής ασφάλειας» για να παρακάμψει τον αντιμονοπωλιακό νόμο. Ακολούθησαν παραιτήσεις υπουργών και του επικεφαλής της αντιμονοπωλιακής αρχής. Η απόφαση αυτή παρείχε το απαραίτητο σήμα στις διεθνείς τράπεζες – λίγους μήνες αργότερα, η JPMorgan και η HSBC χορήγησαν δάνεια δισεκατομμυρίων για την ανάπτυξη του Λεβιάθαν.
Την ίδια περίοδο στα τέλη του 2015, ο γιος του Νετανιάχου, Γιαΐρ, καταγράφηκε κρυφά σε στριπτιτζάδικο στο Τελ Αβίβ. Στην ηχογράφηση, ο Γιαΐρ μεθυσμένος αναφέρθηκε στη «διεφθαρμένη συμφωνία» και απευθυνόμενος στον γιο μεγιστάνα του φυσικού αερίου, ανέφερε ότι ο πατέρας του «πάλεψε στην Κνεσέτ» για τη συμφωνία του φυσικού αερίου. Στη συνέχεια του ζήτησε χρήματα ως αντάλλαγμα, λέγοντας ότι «μόλις κανόνισε μια δουλειά δισεκατομμυρίων». Το περιστατικό δεν αμφισβητήθηκε ως προς την αυθεντικότητά του και καταγράφηκε ενώ το νέο πλαίσιο για το Λεβιάθαν οριστικοποιούνταν.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου