 |
Το συγκρότημα Βanda Entopica που λογοκρίθηκε από τον... πατριώτη δήμαρχο Φλώρινας επειδή τραγουδούσε στα μακεδονικά |
Μια αποστομωτική υπενθύμιση για τη μακεδονική γλώσσα
Μετά τον ακροδεξιό οίστρο του δημάρχου Φλώρινας, που βάλθηκε να απαγορεύσει στους συμπολίτες του να τραγουδάνε τα εντόπικα, τον αυταρχικό εσμό του υπουργού Θάνου Πλεύρη με αφορμή τη λογοκρισία του συγκροτήματος Βanda Entopica και συνολικά την αναβίωση της εθνικοφροσύνης στην ελληνική Μακεδονία με όχημα την «απαγορευμένη γλώσσα», μια εξαιρετική παρέμβαση έκανε το Κέντρο Μακεδονικής Γλώσσας στην Ελλάδα (ΚΜΓ). Μιλώντας περί μακεδονικής γλώσσας, δημάρχων και άλλων δαιμονίων.
Μας θυμίζουν λοιπόν δυο ιστορίες μέσα από μερικές φράσεις. Η πρώτη, 121 χρόνια πίσω: «Ο Κώτας, ζωηρότατα, ευγλωττότατα και πειστικώτατα ωμίλησε μακεδονικά. [...] Καμία γυναίκα δεν ομιλεί ελληνικά. Ο δάσκαλος έβαλεν τα παιδιά να πουν ένα ελληνικό τραγούδι, αλλά δεν εννοήσαμε αν η γλώσσα ήτον η μακεδονική ή η ελληνική.»[...] «Εμαθα και ολίγας μακεδονικάς λέξεις, που λέγω εις τας γυναίκας και μητέρας προ πάντων». Πρόκειται «για αποσπάσματα από γράμματα του (μυθικού ήρωα) Παύλου Μελά προς τη γυναίκα του Ναταλία, όπως η ίδια τα κατέγραψε στη βιογραφία του που επιμελήθηκε».
Η δεύτερη ιστορία, πιο σύγχρονη. «Οταν εγώ λέω σε έναν μαύρο αδερφό μου “τι γίνεται, νέγρο μου”, είναι φυσιολογικό με βάση τα βιώματα και την καταγωγή μας, έχουμε αυτό το δικαίωμα μεταξύ μας. Οταν όμως το λέει ένας λευκός, όλο αυτό είναι καταχρηστικό και αποκτά ρατσιστική χροιά». Η φράση ανήκει στον Τρέβορ Νόα, Νοτιοαφρικανό συγγραφέα και ηθοποιό.
Συμπεράσματα
Οπως αναφέρει το ΚΜΓ, «συμπέρασμα πρώτο: Η μακεδονική γλώσσα ήταν η βασική γλώσσα των γηγενών πληθυσμών της Μακεδονίας πολύ πριν ένα τμήμα της ενταχθεί στο νεοελληνικό κράτος. Ως εκ τούτου, κάθε περαιτέρω συζήτηση περί ύπαρξής της σταματά εδώ. Συμπέρασμα δεύτερο: οι μακεδονόφωνοι της Ελλάδας, έχοντας υποστεί μια αδυσώπητη κρατική πολιτική γλωσσικής αφομοίωσης που διαρκεί περισσότερο από έναν αιώνα, έχουν το δικαίωμα να αποκαλούν τη μητρική τους μακεδονική γλώσσα “νας ιάζικ” (η γλώσσα μας, ντόπια, εντόπικα). Οταν όμως αυτοί οι όροι χρησιμοποιούνται, καταχρηστικά ή ακόμα και “καλοπροαίρετα”, από άλλους, είναι άκρως προσβλητικοί, ακόμα και ρατσιστικοί. Το Κέντρο Μακεδονικής Γλώσσας στην Ελλάδα, έχοντας πλήρη επίγνωση της αποστολής του, θα συνεχίσει να προωθεί τη διδασκαλία της μακεδονικής γλώσσας με σεβασμό στη μακραίωνη ιστορία της, στις γενιές που έρχονται και στους νόμους της χώρας. Οι εποχές των χωροφυλάκων και του ρετσινόλαδου έχουν τελειώσει οριστικά και αμετάκλητα και δεν θα επιστρέψουν, όσο κι αν το επιθυμούν ορισμένοι».
Υπενθυμίζεται ότι στις 28/7/2022 το ειρηνοδικείο της Φλώρινας αναγνώρισε το παραπάνω σωματείο που είχαν ιδρύσει επτά Ελληνες πολίτες από τους νομούς Φλώρινας, Πέλλας, Ημαθίας και Κοζάνης με καταστατικό σκοπό τη «διατήρηση και καλλιέργεια της Μακεδονικής γλώσσας στην Ελλάδα» και την «υποστήριξη της εισαγωγής της ως προαιρετικού μαθήματος σε δημόσια σχολεία και πανεπιστήμια στην Ελλάδα». Ακολούθησε καταιγισμός από δικαστικές προσφυγές εθνικοφρόνων σωματείων κατά της αναγνώρισης, ανακοπή της Εισαγγελίας Φλώρινας και μια ιστορική από κάθε άποψη δικαστική απόφαση: στις 16 Μαρτίου 2023, το Πρωτοδικείο Φλώρινας έκρινε καθ’ όλα νόμιμη την ίδρυση του Κέντρου, υπενθυμίζοντας πως η συνταγματικά κατοχυρωμένη ελευθερία της έκφρασης και του συνεταιρίζεσθαι προστατεύει και «“μη αρεστές” στην πλειονότητα ιδέες και απόψεις» («Απαγορευμένη ξανά η μακεδονική γλώσσα;» Τάσος Κωστόπουλος, «Εφ.Συν.», 4/9/2024)
Το πόσο σέβεται το επίσημο κράτος (της ακρο-Δεξιάς) τη γλωσσοπολιτισμική ετερότητα φάνηκε λίγο αργότερα και ενώ είχαν προηγηθεί οι βουλευτικές εκλογές. Με την οπισθοδρομική απόφαση 82/2024 το Μονομελές Εφετείο Δυτικής Μακεδονίας ακύρωσε τη δικαστική αναγνώριση του σωματείου, δικαιώνοντας έτσι όσους «μακεδονομάχους» ζητούσαν την απαγόρευσή του. Με σκεπτικό, μάλιστα, αντλημένο από τις θεωρίες ενός ιστορικού στελέχους της εγχώριας Ακροδεξιάς.
***
Το «καθαρό» στα τραγούδια και τις γλώσσες
Πολλά γράφτηκαν για την προσπάθεια παρέμβασης του δημάρχου Φλώρινας στη συναυλία των Banda Entopica. Ας κρατήσουμε την αποκατάσταση της αλήθειας από το ίδιο το συγκρότημα (https://fb.watch/Ehhugh19yz/) και τις κριτικές δημόσιες παρεμβάσεις που ανέδειξαν το αδιέξοδο των πρακτικών που υιοθέτησε ο δήμαρχος. Ας μην αγνοήσουμε και τον Θ. Πλεύρη που επανέφερε τη λογική της παραβίασης στοιχειωδών δημοκρατικών ελευθεριών στο όνομα της «καθαρότητας» του αίματος. Στα μέρη μας, στα βόρεια της χώρας, δεν μας χρειάζεται η «καθαρότητα» του αίματος για να συμμετέχουμε στο ελληνικό κράτος.
Η συντριπτική πλειονότητα όσων ασχολούνται με τα κοινά στη Μακεδονία έχει ξεπεράσει τα αδιέξοδα της ταυτοτικής «καθαρότητας» γιατί έχει βιώσει τις συνέπειές της στο παρελθόν. Είναι πλέον αυτονόητη παραδοχή ότι οι άνθρωποι έχουν πολλαπλά και δυναμικά ταυτοτικά ανήκειν, που δεν χωράνε στα καλούπια της «καθαρότητας». Δεν είσαι Α επειδή μιλάς την Α γλώσσα, είσαι Α αν δηλώνεις Α. Η πλειονότητα των αυτοδιοικητικών συνειδητά σέβεται τις ταυτοτικές εκφάνσεις και πολιτιστικές δράσεις. Πρόσφατα παραδείγματα, η συμμετοχή του δημάρχου Εορδαίας σε πολιτιστικές εκδηλώσεις με κάλαντα που τραγουδήθηκαν στα σλαβομακεδονικά και η συμμετοχή δύο αντιδημάρχων του Δήμου Εδεσσας στη βιβλιοπαρουσίαση του τόμου «Μέγκλεν - Τραγούδια με λόγια από την περιοχή Μογλενών-Καρατζόβας» όπου και παρουσιάστηκαν ζωντανά παραδοσιακά τραγούδια στη σλαβομακεδονική γλώσσα.
Η συμβίωση πληθυσμών με διαφορετικούς τρόπους ζωής και διαφορετικές γλωσσικές καταβολές είναι η ιστορία της Μακεδονίας, της Θράκης, της Ηπείρου. Η συμβίωση αυτή επιβλήθηκε και παλαιότερα παρήγαγε συγκρούσεις, αποκλεισμούς και διώξεις. Εδώ και δεκαετίες τα πράγματα βαίνουν σταδιακά προς το σημαντικά καλύτερο. Υπάρχουν ακόμα σιωπές και αυτο-λογοκρισία, έχουμε δρόμο να κάνουμε.
Για να κατανοήσουμε τις προσπάθειες όσων επιχειρούν να σταματήσουν πανηγύρια στη Βόρεια Ελλάδα δεν χρειάζεται να γνωρίζουμε όλη τη βαλκανική ιστορία. Η πηγή των δεινών δεν βρίσκεται μόνο στο τι έγινε στο παρελθόν ούτε σε υποτιθέμενα παρωχημένες πολιτισμικά τοπικές δομές στο παρόν.
Η πηγή των δεινών βασικά βρίσκεται στο παρόν: στη στροφή της συντηρητικής παράταξης προς μη δημοκρατικές πρακτικές. Υπάρχει μια κεντρική εξουσία που προσπαθεί να υπερβεί τα αδιέξοδά της με αυταρχισμό. Στις πόλεις κυνηγά τους Ρομά και τους πρόσφυγες και κλείνει το μάτι στα προγκρόμ όσων εκφράζουν έμφυλες ετερότητες, στην εθνικό οδό στέλνει τα ΜΑΤ στους αγρότες, στα Πανεπιστήμια διαγράφει τους φοιτητές και τις φοιτήτριες, στα νοσοκομεία και στα σχολεία προωθεί τα πειθαρχικά ως πανάκεια, στα ΜΜΕ προωθεί τον μονόλογο κ.λπ. Κομμάτι αυτής της αυταρχικής στροφής είναι και όσα έγιναν στα πανηγύρια και στις γιορτές στη Φλώρινα.
Εκδοχή αυτής της πηγής των δεινών είναι και η ανικανότητα ορισμένων αυτοδιοικητικών να συμβάλουν σε μια ουσιαστική αναπτυξιακή προοπτική. Εχει καταφέρει η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας να κατασκευαστεί ένας σύγχρονος αυτοκινητόδρομος προς την Εδεσσα, να σταματήσει η επέλαση των πολυεθνικών της ενέργειας που σπέρνουν ανεμογεννήτριες και να περιοριστεί η εγκατάλειψη της γεωργίας και της κτηνοτροφίας; Εχει καταφέρει ο αντιπεριφερειάρχης Φλώρινας να επιταχύνει την έναρξη λειτουργίας του διασυνοριακού περάσματος στις Πρέσπες και να μην προωθηθεί η βίαιη απολιγνιτοποίηση; Εχει κάνει κάτι ουσιαστικό ο δήμαρχος Φλώρινας για να λυθούν τα σοβαρά προβλήματα στις υποδομές της Σχολής Καλών Τεχνών στη Φλώρινα και να βελτιωθεί η σιδηροδρομική σύνδεση της πόλης; Δεδομένης της πολιτικής τους ανικανότητας λόγω της σύμπλευσης με συμφέροντα κυβερνητικών κύκλων, ο εύκολος τρόπος ανάδειξης της δημόσιας παρουσίας τους είναι οι πολιτικές ταυτότητας. Πρόκειται για παλιά συνταγή, ξαναζεσταμένη από τα μετεμφυλιακά χρόνια. Αφορά όμως κάποιους αυτοδιοικητικούς και όχι την πλειονότητα.
Ο πολιτικός αυταρχισμός που απεγνωσμένα χρειάζεται τις πολιτικές ταυτότητας για να επιβιώσει δεν παράγει καμία διέξοδο για τα σοβαρά προβλήματα της κοινωνίας και της οικονομίας μας. Ακόμα χειρότερο, ενδέχεται η λογική της «καθαρότητας» να παράγει νέους αποκλεισμούς και τοπικισμούς. Ο πατριωτισμός κρίνεται από το αν μπορούμε σήμερα να εξασφαλίσουμε ένα καλύτερο μέλλον για τον τόπο με αλληλοσεβασμό για τις διαφορετικές παραδοσιακές μας μαγειρικές συνταγές, τις διαφορετικές γλώσσες στις οποίες τραγουδάμε, τα διαφορετικά μας παραμύθια, τις δημιουργικές σχέσεις με τη βαλκανική μας γειτονιά. Καλή χρονιά, σκρέκνα νόβα γκοτίνα, γκεζουάρ, ανιάδα μπουένα, τρα να ίντι κάμα γκίνι!
*Αναπλ. καθηγητής Φιλοσοφικής του ΑΠΘ
***
 |
| Φλώρινα / © Dreamstime.com |
Ο μειοδότης εθνικισμός
Το επεισόδιο που έγινε στη Φλώρινα, στις 22 του μηνός, με πρωταγωνιστή τον δήμαρχο της πόλης, και η ετοιμότητα υπουργών της κυβέρνησης να τον στηρίξουν, αν μη τι άλλο φανερώνουν πόσο ανεύθυνη είναι η κυβέρνηση στα ζητήματα της εξωτερικής πολιτικής, τα οποία μάλιστα δεν διστάζει να καταστήσει εσωτερικά προς άγραν ψήφων από τον χώρο της Ακροδεξιάς, του εθνικισμού και του σοβινισμού.
Αρέσει δεν αρέσει στον πρωθυπουργό και στο επιτελείο του, η Συμφωνία των Πρεσπών είναι νόμος του κράτους και μέρος του Διεθνούς Δικαίου της περιοχής των Βαλκανίων, δεδομένου ότι φέρει την υπογραφή του ΟΗΕ. Η Βόρεια Μακεδονία είναι αναγνωρισμένη από τη χώρα μας κι έχει δική της γλώσσα αναγνωρισμένη διεθνώς. Γλώσσα. Ούτε γλωσσικό ιδίωμα ούτε διάλεκτο.
Αυτή τη γλώσσα τη μιλάνε και Ελληνες πολίτες, οι οποίοι την έμαθαν από τους παππούδες και τους πατεράδες τους. Ελληνες πολίτες που έχουν τις δικές τους ιδιαίτερες παραδόσεις, όπως όλοι οι Ελληνες στις διάφορες περιοχές της χώρας. Επιπλέον, σε αυτή τη χώρα συναντιούνται πολλοί πολιτισμοί, όπως και στις υπόλοιπες χώρες του κόσμου. Ο ελληνικός πολιτισμός στο διάβα των αιώνων ενσωμάτωσε πλήθος στοιχείων – ορισμένα αυτούσια από άλλους πολιτισμούς της Ανατολής και της Δύσης. Δεν είναι παρθένος ούτε μονοδιάστατος. Στον πολιτισμό δεν υπάρχουν σύνορα.
Κατά συνέπεια συνιστά επικίνδυνη ανοησία να επιχειρείται να γίνει τεράστιο εθνικό θέμα το άκουσμα σλαβομακεδονικών τραγουδιών σε εκδηλώσεις, τη στιγμή, μάλιστα, που δεν ενοχλείται κανείς επειδή ξένα ακούσματα έχουν ενσωματωθεί στην εγχώρια πολιτιστική ζωή. Ποιον κίνδυνο αποτελούν, ειδικά, αυτά τα τραγούδια; Κανέναν.
Οι εθνικόφρονες, όμως, κραυγές εναντίον τους διχάζουν τους Ελληνες πολίτες και δημιουργούν, κυρίως εκτός της χώρας, την εντύπωση ότι οι σλαβόφωνοι Ελληνες συνιστούν κάποιο τεράστιο εσωτερικό ζήτημα, το οποίο φυσικά είναι ανύπαρκτο. Χρειάζεται κάποια άλλη απόδειξη για να κατανοήσουμε ότι η εθνικιστική μισαλλοδοξία και όσοι επενδύουν σε αυτήν είναι ο καλύτερος σύμμαχος αυτών που μας επιβουλεύονται;
ΠΗΓΗ: efsyn.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου