Καταπέλτης το πόρισμα του Συνηγόρου του Πολίτη για το έγκλημα του ναυαγίου στην Πύλο

Πληγή για το κράτος δικαίου το πόρισμα «Συνηγόρου του Πολίτη» για Πύλο

Καταπέλτης είναι το πόρισμα του Συνηγόρου του Πολίτη αναφορικά με την πολύκροτη υπόθεση της Πύλου, στην οποία αποδίδονται ευθύνες τόσο στο Λιμενικό για την παραβίαση του άρθρου 306 του Ποινικού Κώδικα, όσο και στο υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής για την απόπειρα συγκάλυψης του εγκλήματος.

 

Καταπέλτης είναι το πόρισμα του Συνηγόρου του Πολίτη αναφορικά με την πολύκροτη υπόθεση της Πύλου, η οποία οδήγησε σε 82 επιβεβαιωμένους θανάτους και 104 διασωθέντες από τους 750 -κατ' εκτίμηση- μετανάστες που επέβαιναν στο αλιευτικό Adriana. 

 

Στην αναφορά του οργάνου ως «Εθνικός Οργανισμός Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας» στην έκθεση του 2024, ο Συνήγορος του Πολίτη ζήτησε εξηγήσεις από 10 στελέχη του Λιμενικού και της Ακτοφυλακής για τους χειρισμούς τους κατά τη ρυμούλκηση του αλιευτικού και για τις επικοινωνίες από το κέντρο επιχειρήσεων Λιμενικού-Ακτοφυλακής με τον καπετάνιο του αλιευτικού. Από την αυτεπάγγελτη έρευνα στην οποία προχώρησε το όργανο αυτό, διαπιστώθηκαν σαφείς ενδείξεις για 8 ανώτερους αξιωματικούς του Λιμενικού, οι οποίοι σύμφωνα με το πόρισμα, παραβίασαν το άρθρο 306 του Ποινικού Κώδικα καθώς είχαν «γνώση και παράβλεψη του κινδύνου για τη ζωή, την υγεία και τη σωματική ακεραιότητα των επιβαινόντων αλλοδαπών στο αλιευτικό Adriana, οι οποίοι κρίνονται ελεγκτέοι για θανατηφόρα έκθεση, καθώς και για έκθεση σε κίνδυνο της ζωής, υγείας και σωματικής ακεραιότητας των επιβαινόντων στο αλιευτικό Adriana».

 

Παρακάτω, η αναφορά του Συνηγόρου του Πολίτη, αξιολογεί και την επίμαχη ρυμούλκηση του αλιευτικού από το Λιμενικό, η οποία οδήγησε στη πρωτοφανή τραγωδία που εκτυλίχθηκε ανοιχτά της Πύλου. Το Λιμενικό, σύμφωνα με το πόρισμα, δεν απέστειλε στον Συνήγορο κρίσιμα στοιχεία για την θεμελίωση ευθυνών για πρόκληση ναυαγίου, όπως τα δεδομένα από το κινητό του πλοιάρχου του σκάφους του Λιμενικού, διαθέσιμα στο Ναυτοδικείο Πειραιά και οι ομιλίες πλοιάρχου με το κέντρο επιχειρήσεων της Ακτοφυλακής και του Λιμενικού, επειδή δεν καταγράφηκαν ψηφιακά παρά τις αντίθετες διατάξεις. Από την πλευρά του, το Λιμενικό Σώμα εξηγεί ότι υπήρχε βλάβη στις κάμερες του σκάφους του Λιμενικού, για αυτό και η αδυναμία παροχής υλικού μέσω βίντεο. 

 

Το πόρισμα της 3ης Φεβρουαρίου 2025, απεστάλη στον υπουργό Ναυτιλίας και στην Εισαγγελία Πρωτοδικείου Πειραιά, ώστε να προχωρήσουν όλες οι απαιτούμενες ενέργειες, ωστόσο την επομένη το αρμόδιο υπουργείο, εξέδωσε μια παραπλανητική και συκοφαντική ανακοίνωση στην οποία εξέφρασε, σύμφωνα με τον Συνήγορο του Πολίτη, «διατυπώσεις που ουδόλως ανταποκρίνονται στον συνταγματικά κατοχυρωμένο ρόλο της Ανεξάρτητης Αρχής και στο αναβαθμισμένο πλαίσιο λειτουργίας που ο Ν. 4662/2020 προσέδωσε στον Ε.ΜΗ.ΔΙ.ΠΑ.». Η ζωή έμελλε να διαψεύσει τον υπουργό, καθώς τον περασμένο Μάϊο, η αρμόδια εισαγγελική αρχή, άσκησε ποινική δίωξη σε 17 εμπλεκόμενα στελέχη του Λιμενικού. 

 

Ο Συνήγορος του Πολίτη, δε παραλείπει να στρέψει τα πυρά του και στο υπουργείο Ναυτιλίας. Συγκεκριμένα, στις 14 Φεβρουαρίου ο Συνήγορος έστειλε στον υπουργό Ναυτιλίας, επιστολή με την οποία ερωτάται αν έχουν ξεκινήσει οι πειθαρχικές διαδικασίες για τους εμπλεκόμενους. Ωστόσο, στις 19 και 26 Φεβρουαρίου, το υπουργείο απαντάει στον Συνήγορο του Πολίτη με αίτημα για αποστολή όλου του σχετικού αποδεικτικού υλικού, ώστε να προχωρήσουν όλες οι ενέργειες. Ο Συνήγορος του Πολίτη, καλή τη πίστη, απέστειλε το σχετικό υλικό στις 6 Μαρτίου, αν και όπως τονίζει στο πόρισμα, «για την έναρξη πειθαρχικής έρευνας αρκεί, όπως άλλωστε προβλέπει ο νόμος, το πόρισμα 148 σελίδων της ιδίας έρευνας της Ανεξάρτητης Αρχής, το οποίο καταλήγει σε τεκμηριωμένες σαφείς ενδείξεις ευθύνης, στελεχών του Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ., ωστόσο ο Υπουργός Υ.ΝΑ.Ν.Π. ως πειθαρχικός προϊστάμενος έχει έννομο συμφέρον προς πρόσβαση στα στοιχεία της έρευνας». 

 

Κατόπιν αυτών, ο Συνήγορος ζήτησε ξανά την απαιτούμενη από το νόμο ενημέρωση στις 8 Απριλίου, καθώς πέρασαν δύο μήνες από την αποστολή του πορίσματος στον υπουργό Ναυτιλίας, προειδοποιώντας τον ότι οι προαγωγές/αποστρατεύσεις τριών ποινικά διωκόμενων ανώτατων αξιωματικών, «θα μπορούσαν να εκληφθούν ως έμπρακτη απόρριψη του αιτήματος εκκίνησης πειθαρχικής διαδικασίας για πράξεις ή παραλείψεις τους». Όμως, το υπουργείο Ναυτιλίας στις 15 Απριλίου απάντησε θέτοντας... ερώτημα στο Νομικό Συμβούλιο του Κράτους «ως προς την τηρητέα περαιτέρω διαδικασία εν όψει και της ιδιότητας των ελεγκτέων προσώπων». Βέβαια ο Συνήγορος έκανε σαφές ότι η πειθαρχική διαδικασία είναι παράλληλη με αλλά ανεξάρτητη από τη ποινική διαδικασία των αρχών, «με τη δεύτερη να συντελεί στην εμπέδωση της εικόνας νομιμότητας, λογοδοσίας, και εν τέλει αξιοπιστίας του ίδιου του Λιμενικού σώματος», όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο Συνήγορος στην έκθεσή του. 

 

«Για την Ανεξάρτητη Αρχή, η διαφάνεια της διοικητικής δράσης και η απόδοση ευθυνών, όπου υπάρχουν, για το πολύνεκρο ναυάγιο της Πύλου αποτελεί στοιχειώδες δικαιοκρατικό αίτημα, άρρηκτα συνδεδεμένο με το σεβασμό στο κράτος δικαίου.», καταλήγει η Αρχή τονίζοντας ότι υπήρξε ενδιαφέρον για την πορεία των ερευνών τόσο από την FRONTEX όσο και από τον Επίτροπο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης. 

 

(διαβάστε στις σελίδες 97 έως 101 σχετικά με την Πύλο, από το PDF με ολόκληρη την Ετήσια  Έκθεση 2024 του Συνηγόρου του Πολίτη)

ΠΗΓΗ 

- ΠΑΡΑΘΕΤΟΥΜΕ και το σχετικό ενημερωτικό σημείωμα για την Ετήσια Έκθεση 2024 του Συνηγόρου του Πολίτη:

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Εθνικός Μηχανισμός Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας: Ετήσια Έκθεση 2024

Η Ετήσια Έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη για το έτος 2024, στο πλαίσιο της ειδικής αρμοδιότητάς του ως Εθνικού Μηχανισμού Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας (ΕΜΗΔΙΠΑ), εστιάζει σε ομάδες υποθέσεων ή και αυτοτελή περιστατικά που απασχόλησαν τη κοινή γνώμη. Ειδική αναφορά γίνεται σε υποθέσεις προσβολής της ζωής, ιδίως σε καθεστώς προσωρινού ή μη εγκλεισμού ή στέρησης της ελευθερίας, για τις οποίες υπήρξε αξιοσημείωτη αύξηση εντός του 2024.

Συνολικά, ο Συνήγορος του Πολίτη, δέχθηκε κατά τη διάρκεια του 2024 178 υποθέσεις αρμοδιότητας ΕΜΗΔΙΠΑ, αριθμός που παρουσιάζει μείωση κατά 5,3%, σε σύγκριση με το 2023. Λίγο περισσότερες από το 75% του συνόλου, και συγκεκριμένα 133 αναφορές, προωθήθηκαν το περασμένο έτος από την ΕΛ.ΑΣ, η οποία συνεχίζει να διαβιβάζει συστηματικά διοικητικές έρευνες στην Ανεξάρτητη Αρχή. Από την άλλη πλευρά, 5 υποθέσεις, που αντιστοιχούν στο 2,9% του συνόλου των εισερχόμενων αναφορών, διαβιβάσθηκαν στον Εθνικό Μηχανισμό από το Λιμενικό Σώμα, σημειώνοντας μείωση από πέρυσι, όταν και είχαν διαβιβασθεί 9 αναφορές που αντιστοιχούσαν στο 4,8% του συνόλου. Ως προς το ποσοστό αναφορών που υποβάλλονται από τους πολίτες, ο Συνήγορος του Πολίτη αξιολογεί θετικά το γεγονός, ότι αυτό παραμένει σταθερό, και μάλιστα με μικρή αύξηση, καταδεικνύοντας την εμπιστοσύνη των φερόμενων θυμάτων αυθαιρεσίας στην Ανεξάρτητη Αρχή. Συγκεκριμένα, εντός του 2024, το 21% του συνόλου των αναφορών, υποβλήθηκαν από πολίτες.

Σε 7 από τις 10 υποθέσεις που επεξεργάστηκε και αξιολόγησε ο ΕΜΗΔΙΠΑ, διατύπωσε επιφυλάξεις για τη πληρότητα της διενεργηθείσας έρευνας και προέβη σε συγκεκριμένες παρατηρήσεις και συστάσεις, σε 1 στις 10 ανέπεμψε το πόρισμα του εσωτερικού ελέγχου για συμπλήρωση και/ή επαναξιολόγηση αποδεικτικού υλικού, ενώ μόλις σε 1 στις 10 διαπίστωσε πληρότητα στον διενεργηθέντα έλεγχο.

Το σύνολο των υποθέσεων που ο Συνήγορος είχε αναπέμψει κατά νόμο στον αρμόδιο Υπουργό, λόγω απόκλισης του πορίσματος της εσωτερικής διοικητικής έρευνας με τις επισημάνσεις της Αρχής, αρχειοθετήθηκε, γεγονός που προκαλεί εντονότατο προβληματισμό.

Εντός του 2024 ο Συνήγορος του Πολίτη έκρινε επιβεβλημένη την διεξαγωγή μίας ίδιας έρευνας, για περιστατικό θανάτου κρατουμένου αλλοδαπού, την 21.09.2024, σε Α.Τ. της Αθήνας. Η έρευνα βρίσκεται στο στάδιο συλλογής και επεξεργασίας του αποδεικτικού υλικού.

Οι καταγγελίες για επαναπροώθηση αλλοδαπών με εμπλοκή στελεχών των σωμάτων ασφαλείας συνεχίστηκαν και κατά το 2024. Για δεύτερη κατά σειρά χρονιά, οι καταγγελίες για φερόμενες επαναπροωθήσεις στα θαλάσσια σύνορα υπερέβησαν εκείνων στα χερσαία. Το σύνολο των συστημικών προβλημάτων των διοικητικών ερευνών για επαναπροωθήσεις αναδείχθηκαν στην παρέμβαση του Συνηγόρου του Πολίτη ενώπιον του Ε.Δ.Δ.Α., κατόπιν πρόσκλησης του ίδιου του Δικαστηρίου. Η εκδοθείσα καταδικαστική απόφαση A.R.E. κατά Ελλάδας σηματοδοτεί μία νέα σελίδα για την ουσιαστική διερεύνηση των καταγγελιών επαναπροώθησης, καθώς αναγνωρίζει όχι μόνο το συστηματικό χαρακτήρα της πρακτικής επαναπροωθήσεων αλλά και τον καταλυτικό ελεγκτικό ρόλο του Συνηγόρου του Πολίτη στην ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας. 

Η ολοκλήρωση της συλλογής του υλικού και της επιμέλειας της παρούσας έκθεσης συνέπεσε και με την ολοκλήρωση του πορίσματος της αυτεπάγγελτης έρευνας του Μηχανισμού για το τραγικό ναυάγιο της Πύλου. Το πόρισμα της Ανεξάρτητης Αρχής διαβιβάσθηκε την 03/02/2025 στον Υπουργό Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής για την εκ μέρους του άσκηση πειθαρχικής δικαιοδοσίας, και παράλληλα στην αρμόδια Εισαγγελική Αρχή του Ναυτοδικείου Πειραιά, για την αξιολόγηση της αντικειμενικής και υποκειμενικής υπόστασης των σχετικών ποινικών αδικημάτων. Μάλιστα, η ανακοίνωση της ολοκλήρωσης της έρευνας προκάλεσε άμεσα, σχεδόν ακαριαία την αντίδραση του αρμόδιου Υπουργείου και της κυβέρνησης, με δημόσιες δηλώσεις και δελτία Τύπου που επιχειρούσαν να αμφισβητήσουν τη πληρότητα και εγκυρότητα του πορίσματος της Αρχής, την ίδια την αρμοδιότητα του Συνηγόρου αλλά και την νομιμοποίησή του. Και ενώ έκτοτε η ποινική δικαιοσύνη, στο πλαίσιο συμπληρωματικής προκαταρκτικής εξέτασης, διεύρυνε το αρχικό κατηγορητήριο και τον κύκλο των υπόπτων, η πολιτική ηγεσία του αρμόδιου Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής εξακολουθεί να απέχει από την άσκηση των πειθαρχικών της καθηκόντων, ακολουθώντας πρακτικές που εύλογα χαρακτηρίζονται παρελκυστικές.

Ο Συνήγορος του Πολίτη θα εξακολουθεί να υπηρετεί με θεσμική συνέπεια τη συνταγματική του αποστολή.

Πληροφορίες: 2131306600