 |
Στις 30 Οκτωβρίου το βράδυ, στο κάτω Πολυτεχνείο διοργανώθηκε από τους φοιτητικούς συλλόγους μια εκδήλωση με τίτλο «Εδώ δημόσιο και ανοιχτό Πολυτεχνείο, από το Πολυτεχνείο μέχρι τα Τέμπη, οι φωνές μας δεν μπορούν να σωπάσουν!» | ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ/EUROKINISSI |
Επιχείρηση ποινικοποίησης της ιστορικής κληρονομιάς του Πολυτεχνείου
Κώστας Ζαφειρόπουλος
Τον Φλεβάρη του 1973 ο πρύτανης του ΕΜΠ Α. Λοΐζος και η Σύγκλητος του ιδρύματος ομόφωνα παραιτήθηκαν όταν η αστυνομία συνέλαβε και κακοποίησε μπρος στα μάτια τους τους φοιτητές τους, μπροστά στο κτίριο της Συγκλήτου. Τον Νοέμβρη του ’73, ο πρύτανης του ΕΜΠ Κ. Κονοφάγος και η Σύγκλητος απαγόρευσαν ομόφωνα την εισβολή της αστυνομίας για την εκκένωση του χώρου, όπως είχε ζητήσει ο αρχηγός της αστυνομίας από τον πρύτανη.
Τον Νοέμβριο του 2025, 52 χρόνια μετά, ένας άλλος πρύτανης του ΕΜΠ καλεί την αστυνομία να μπει στον ιστορικό χώρο και να καταστείλει μια συμβολική φοιτητική κατάληψη την προηγουμένη πανελλαδικής απεργίας και, κατόπιν, καλεί σε πειθαρχικό με την απειλή ακόμα και της οριστικής διαγραφής 15 φοιτητές και φοιτήτριες που η αστυνομία συνέλαβε εκείνη την ημέρα, ξημερώματα της 15ης Οκτωβρίου, επειδή περιφρουρούσαν την κατάληψη. Πώς αλλάζουν οι καιροί! Ή μήπως όχι;
Την περασμένη Δευτέρα το βράδυ εννιά συλληφθέντες φοιτητές και φοιτήτριες της Αρχιτεκτονικής έλαβαν ένα προσωπικό mail από τον πρύτανη Ι. Χατζηγεωργίου. «Κλήση σε απολογία με βάση τις διατάξεις 199 και 2000 του Ν4957/2022 [..] για την παρεμπόδιση της εύρυθμης λειτουργίας του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, τόσο της εκπαιδευτικής, ερευνητικής και διοικητικής λειτουργίας του όσο και της χρήσης των εγκαταστάσεών του». Ο πρύτανης τους ενημερώνει και για τις πιθανές ποινές τους: αναστολή της φοιτητικής τους ιδιότητας από 1 έως 24 μήνες ή ποινή οριστικής διαγραφής.
Ο Αλέξανδρος Δαφνομήλης, τελειόφοιτος της Σχολής Μηχανολόγων Μηχανικών του ΕΜΠ, μέλος της αριστερής παράταξης «attack στα ΑΕΙ», είναι ένας εκ των συλληφθέντων που έχει κληθεί σε ακρόαση. «Αυτό που συνέβη σε μας συνιστά μια ιστορική τομή. Αμφισβητείται μια απόφαση φοιτητικού συλλόγου που πάρθηκε με δημοκρατικό τρόπο μετά από μαζική γενική συνέλευση. Δυστυχώς όμως δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία. Είναι μια κατάσταση που έχει ξεκινήσει με την κατάργηση του άσυλου από το 2019, μετά με την προσπάθεια εγκατάστασης πανεπιστημιακής αστυνομίας, που αποκρούστηκε δυναμικά από το φοιτητικό κίνημα, με τους τελευταίους νόμους που έχουν θεσμοθετήσει μεταξύ άλλων και τα πειθαρχικά. Πλέον βρισκόμαστε στο σημείο όπου ποινικοποιείται με τους χειρότερους όρους η συνδικαλιστική δράση, ό,τι μορφή και να έχει, ακόμα και η πιο ειρηνική, ενώ παραβιάζονται ακόμα και συνταγματικά δικαιώματα» μας λέει.
Η Στέλλα, τριτοετής φοιτήτρια της Αρχιτεκτονικής Αθήνας, είδε τις δυνάμεις της αστυνομίας να εισβάλλουν βίαια στον χώρο και να τη συλλαμβάνουν. «Η επίθεση που δέχεται η νεολαία και γενικά οι συνδικαλιστικές ελευθερίες αποτυπώνονται και στη δική μας σχολή. Το Κάτω Πολυτεχνείο και η Αρχιτεκτονική έχουν στοχοποιηθεί. Εχει κανονικοποιηθεί πλήρως ότι η σχολή θα είναι κλειστή τα Σαββατοκύριακα και καθημερινά μετά τις 9, έχουν μπει κάμερες που μας παρακολουθούν, υπάρχει συζήτηση για να βάλουν τουρνικέ, γίνεται απίστευτο face control. Αλλες μέρες, ενώ κάνουμε μέσα μαθήματα, ξαφνικά ο πρύτανης αποφασίζει να κλείσει η σχολή επειδή έχει ανακοινωθεί π.χ. μια εκδήλωση μέσα στον χώρο. Το ότι βρισκόμαστε σε αυτόν τον χώρο, όπου δόθηκε μια τόσο μεγάλη μάχη, εδώ όπου οργανώθηκε η εξέγερση, και ενώ δεχόμαστε αυτές τις επιθέσεις, μας θυμίζει την ευθύνη που έχουμε και μας κινητοποιεί για τις μάχες που δίνουμε σήμερα εντός και εκτός πανεπιστημίου, αλλά και για να υπερασπιστούμε ακριβώς τα κεκτημένα του Πολυτεχνείου» σημειώνει.
«Οπως φαίνεται, η επέτειος της εξέγερσης του Πολυτεχνείου πάντα λειτουργεί ως καθρέφτης: ό,τι κέρδισαν οι χιλιάδες των φοιτητών και εργαζομένων το 1973 αντιπαραβάλλεται σε ό,τι χάνεται σήμερα, ό,τι υποχωρεί ή επαναπροσδιορίζεται, αλλά και σε ό,τι στέκεται ως φάρος αντίστασης και ελπίδας»
Η δίκη της Στέλλας, του Αλέξανδρου και των άλλων 13 φοιτητριών και φοιτητών έχει προσδιοριστεί για τις 2 Ιουνίου 2026.
«Εχουμε μια κυβέρνηση που αυτή είναι επικίνδυνη για την κοινωνία: συγκάλυψη στα Tέμπη, σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ, συνεργασία στη γενοκτονία της Παλαιστίνης κ.ά. Αυτή είναι η πραγματική πηγή των προβλημάτων, της “ανομίας” και όχι οι φοιτητικοί σύλλογοι που μπαίνουν ανάχωμα σε όλα αυτά, διεκδικώντας ένα καλύτερο μέλλον. Ειδικά η Νέα Δημοκρατία δεν μπορεί να μιλάει για έγκλημα και ανομία. Εμείς στα πανεπιστήμια τα μεγαλύτερα εγκλήματα τα έχουμε δει να γίνονται από την αστυνομία» σημειώνει ο Αλέξανδρος.
Στο πλευρό τους βρίσκονται όλοι οι καθηγητές τους, νυν και ομότιμοι, φοιτητικοί σύλλογοι από όλη τη χώρα καθώς και δεκάδες αγωνιστές του αντιδικτατορικού κινήματος.
Οπως φαίνεται, η επέτειος της εξέγερσης του Πολυτεχνείου πάντα λειτουργεί ως καθρέφτης: ό,τι κέρδισαν οι χιλιάδες των φοιτητών και εργαζομένων το 1973 αντιπαραβάλλεται σε ό,τι χάνεται σήμερα, ό,τι υποχωρεί ή επαναπροσδιορίζεται, αλλά και σε ό,τι στέκεται ως φάρος αντίστασης και ελπίδας.
«Πώς να αντικρίσω τους φοιτητές στα μάτια χωρίς ντροπή, ειδικά αυτές τις μέρες;»
Συνέντευξη
Λεωνίδας Κουτσουμπός, επίκουρος καθηγητής στην Αρχιτεκτονική Σχολή του ΕΜΠ
● Τα τελευταία δύο χρόνια έχουν καταγραφεί πολλά περιστατικά αστυνομικής καταστολής, περιστολής των συνδικαλιστικών ελευθεριών, απαγορεύσεις πολιτικών, ακόμα και επιστημονικών εκδηλώσεων στο ΕΜΠ. Η πρυτανική αρχή φαίνεται πως έχει επιδοθεί σε μια συστηματική επίθεση στον ανοιχτό και δημόσιο χαρακτήρα του ιστορικού συγκροτήματος του Κάτω Πολυτεχνείου, εκμεταλλευόμενη το νομικό οπλοστάσιο της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Ποια θα μπορούσαν να είναι τα αναχώματα από την πλευρά της ακαδημαϊκής κοινότητας;
Συμφωνώ με τη διαπίστωσή σας ότι τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια σημαντική αλλαγή στη ζωή του Συγκροτήματος της Πατησίων του ΕΜΠ, που έχει δυσκολέψει σημαντικά την καθημερινότητά μας τόσο σε πρακτικό όσο και, κυρίως, σε ψυχολογικό επίπεδο. Κοιτώντας πίσω, μπορεί να διακρίνει κανείς μια σειρά από μικρά, σταδιακά και συστηματικά βήματα που επιχειρούν να ελέγξουν την καθημερινή ζωή με έναν απόλυτο και ολοκληρωτικό τρόπο. Ο έλεγχος αυτός μπορεί να ξεκινά από μια προσπάθεια «νοικοκυρέματος» -και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι υπάρχουν πολλά πράγματα που χρειάζονταν βελτίωση– αλλά, δεν μπορώ παρά να διαπιστώσω ότι έχει εστιάσει σε ζητήματα που αφορούν στην πολιτική σφαίρα με στόχο να «καθαρίσει» κάθε αποκλίνοντα τρόπο σκέψης και δράσης. Επίσης, ο αυταρχικός τρόπος με τον οποίο οι αλλαγές αυτές σχεδιάζονται και εφαρμόζονται, χωρίς διάλογο με τη διοίκηση και την ακαδημαϊκή κοινότητα της σχολής, μας φέρνει συνεχώς προ εκπλήξεων, έχοντας εγκαταστήσει ένα καθεστώς διάχυτης ανασφάλειας ή ακόμα και φόβου, τόσο στους φοιτητές όσο και στους καθηγητές της σχολής.
Οι αλλαγές αυτές, πέρα από τις επιλογές συγκεκριμένων προσώπων, αντανακλούν μια γενικότερη συντηρητικοποίηση της κοινωνίας, που μας φέρνει στο ερώτημά σας: η αίσθησή μου είναι ότι οι παλιοί τρόποι αντίδρασης δεν είναι πια αποδοτικοί. Τα παλιά αναχώματα δεν είναι πια χρήσιμα. Είναι σαν να στήνεσαι στα χαρακώματα την εποχή των τανκς. Οσοι είναι διατεθειμένοι να αντισταθούν, έχουν την ευθύνη και το χρέος να μηχανευτούν νέους τρόπους, με άλλα ποιοτικά χαρακτηριστικά. Δεν ξέρω ποια ακριβώς είναι αυτά, όμως μου φαίνεται ότι η ποιοτική αναβάθμιση των τακτικών αντίστασης προϋποθέτει δημιουργική εγρήγορση και ποιητική έμπνευση απέναντι στις στρατηγικές της εποχής. Παρά τις δύσκολες εποχές, επιλέγω να είμαι αισιόδοξος, καθώς, όπως λένε στο χωριό μου, «η σφίξη βγάζει λάδι».
● Το Πολυτεχνείο του ’73 έδειξε πως η κοινωνική πλειοψηφία μπορεί να νικήσει τη βία των λίγων και των ισχυρών. 52 χρόνια μετά, αισθάνεστε το βάρος και την ευθύνη ενός ιστορικού χρέους να διατηρηθεί το Πολυτεχνείο ως ο συμβολικός και υλικός χώρος που θα στεγάσει τα όνειρα και τις διεκδικήσεις για ένα μέλλον δικαιοσύνης, ειρήνης και αλληλεγγύης;
Είναι πολύ βαριά η κληρονομιά που έχει αφήσει το Πολυτεχνείο του ’73. Δεν μπορείτε να φανταστείτε το συναισθηματικό και ηθικό φορτίο που υποδόρια και άρρητα υφέρπει όταν βρίσκεσαι καθημερινά στον χώρο όπου λίγοι άνθρωποι όρθωσαν το ανάστημά τους σε ένα απολύτως ανελεύθερο καθεστώς. Αν και φαίνεται ελκυστική, μου φαίνεται ότι η αναγωγή της σημερινής κατάστασης με αυτήν της στρατιωτικής δικτατορίας είναι ασύμμετρη. Τα διακυβεύματα μπορεί να εκπορεύονται από έναν κοινό πυρήνα, το πλαίσιο όμως είναι διαφορετικό. Ανοίγοντας τον φακό και βλέποντας το ζήτημα σε μια πλανητική κλίμακα, θα έλεγα ότι αυτή η επίθεση στα πανεπιστήμια είναι συστηματική και οργανωμένη.
Δεν είναι τυχαίο ότι οι κυβερνήσεις δημοκρατικά εκλεγμένων, αλλά, εν τέλει, αυταρχικών καθεστώτων (π.χ. στις ΗΠΑ) επιχειρούν να περιστείλουν τις ακαδημαϊκές ελευθερίες, στοχοποιώντας τα πανεπιστήμια. Αν και αρχικά η δική μας διακυβέρνηση δεν εμφανίζει εξωτερικά αυτά τα χαρακτηριστικά, αισθάνομαι ότι σταδιακά διολισθαίνουμε σε ένα πειθαναγκαστικό και ασφυκτικό πλαίσιο που μας βάζει σε «γύψο». Χαρακτηριστική πτυχή αυτού του πλαισίου είναι η εφαρμογή υπέρμετρης «βίας» από την πλευρά της εξουσίας, που επιχειρεί με συμβολικό τρόπο και πολύ αυστηρές ποινές να «στιγματίσει» κάθε συμπεριφορά που ξεφεύγει από το γράμμα του νόμου, προς παραδειγματισμό.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ποινή 14 μηνών φυλάκισης για την αναγραφή ενός συνθήματος ή της δικαστικής δίωξης των φοιτητών που συνελήφθησαν στην πρόσφατη κατάληψη της Αρχιτεκτονικής Σχολής. Επιτρέψτε μου να πω ότι διαφωνώ εντελώς με την αναγραφή συνθημάτων στους τοίχους και με τις καταλήψεις. Εχω την μακρόχρονη εμπειρία της κατάχρησης και συχνά του ατελέσφορου και αδιεξόδου τέτοιων πρακτικών. Παρ’ όλα αυτά, όμως, έτυχε τα προηγούμενα χρόνια να γνωρίσω προσωπικά κάποιους από τους φοιτητές που συνελήφθησαν, στα εργαστηριακά μαθήματα που διδάσκω. Πρόκειται για εξαιρετικούς φοιτητές, με βαθιά αγάπη για την τέχνη μας, οι οποίοι έχουν γνήσιο και ουσιαστικό ενδιαφέρον για την κοινωνική διάσταση της αρχιτεκτονικής, η οποία είναι αναπόσπαστο στοιχείο της επιστημονικής της συγκρότησης.
Αυτοί οι φοιτητές (οι οποίοι δεν έκαναν καμία φθορά ή καμία επιθετική πράξη προσβολής του χώρου και του θεσμού του πανεπιστημίου), πέρα από τις δικαστικές διώξεις που εκκρεμούν, απειλούνται από το ίδιο το Πολυτεχνείο με πειθαρχικές κυρώσεις που μπορεί να οδηγήσουν έως και στην οριστική διαγραφή τους. Βλέπω στο πρόσωπό τους χαραγμένη τη βουβή αγωνία. Πώς να τους αντικρίσω στα μάτια χωρίς ντροπή, σαν δάσκαλος αυτού του ιδρύματος, ειδικά αυτές τις μέρες;
Ούτε η χούντα δεν διανοήθηκε να διαγράψει από το πανεπιστήμιο φοιτητή
Αντώνης Μαούνης, αρχιτέκτων μηχανικός, μέλος του αντιδικτατορικού αγώνα
Πριν από λίγες μέρες ο αρχιτέκτονας Αντώνης Μαούνης, ενεργό μέλος του αντιδικτατορικού αγώνα, συμμετείχε σε μια μαζική εκδήλωση στο Κάτω Πολυτεχνείο η οποία συγκέντρωσε πάνω από 500 άτομα (κυρίως φοιτητές), ενώ συμμετείχαν και συγγενείς των θυμάτων των Τεμπών. Τίτλος και κεντρικό πρόταγμα της εκδήλωσης «Η φωνή μας δεν θα πάψει να ακούγεται». Η γενιά του είναι θυμωμένη με όσα συμβαίνουν τους τελευταίους μήνες. Και δεν κάθεται στα αυγά της. Συνταξιούχοι οι περισσότεροι, αλλά ενεργοί. Ακόμα και αν επιλέγουν συνήθως να μένουν μακριά από τη δημοσιότητα. Εδώ και δύο χρόνια πολλά άτομα από το Πολυτεχνείο του ’73 συναντιούνται -σχεδόν τελετουργικά- μία φορά την εβδομάδα κοντά στο Πολυτεχνείο, ενώ προβαίνουν σε ψηφίσματα, εκδηλώσεις και ανακοινώσεις κατά του ανέμου ανελευθερίας που πνέει πάνω από το ίδρυμα. Ο Μαούνης θυμάται:
«Πράγματι το 1973 παραιτήθηκε η Σύγκλητος τον Φλεβάρη, όταν μπουκάρανε και μας ξυλοκοπούσαν. Και παρέμεινε παραιτημένη μέχρι τον Νοέμβρη. Ο πρύτανης Κονοφάγος αρνήθηκε να μπουν να εκκενώσουν το Πολυτεχνείο. Για τη στάση τους αυτή οι καθηγητές υπέστησαν συλλήψεις, φυλάκιση και διάφορες άλλες περιπέτειες. Παραδείγματα, ο Νικόλαος Αναστασιάδης (που έκατσε τρεις μήνες φυλακή μετά από δηλώσεις υπεράσπισης των κακοποιημένων φοιτητών τον Φλεβάρη του ’73), ακόμα και ο φιλοχουντικός κοσμήτορας των αρχιτεκτόνων, Δημήτρης Κωνσταντινίδης, που ούρλιαζε προς τους αστυνόμους που κακοποιούσαν μπροστά του φοιτητές εντός του πανεπιστημιακού ασύλου: “Με καταργήσατε!”. Η σύγκριση με τα σημερινά είναι ανατριχιαστική.
Φοιτητές απειλούνται με διαγραφή από το ΕΜΠ γιατί εφάρμοσαν απόφαση Γ.Σ. του συλλόγου τους. Το πλαίσιο του νόμου Κεραμέως για τη λειτουργία των ΑΕΙ που επέβαλε η κυβέρνηση αναγορεύει τις εξουσίες του πρύτανη πάνω από τις αρμοδιότητες της Συγκλήτου, τον κάνει φόβητρο για τους καθηγητές και τις συνελεύσεις τους. Αλλά ο άνθρωπος που παριστάνει σήμερα τον πρύτανη του ΕΜΠ έχει ομολογήσει ότι θεωρεί το Πολυτεχνείο “μαγαζί”! Ο άνθρωπος δεν αισθάνεται καθηγητής, πολύ περισσότερο πρύτανης Πολυτεχνείου, αισθάνεται μαγαζάτορας και πράττει αναλόγως. Αλλά τέτοια μαγαζιά δεν έχουν εκπαιδευτικό προορισμό, ούτε ανάγκη εκπαιδευτικών συγγραμμάτων, αλλά εγχειριδίων υποταγής.
»Αυτά που συμβαίνουν σήμερα δεν έχουν καμία σχέση με αυτά που θα περίμενε κάποιος ιδίως της γενιάς μου. Τα περιστατικά είναι πάρα πολλά. Το καλοκαίρι του 2024, μια Παρασκευή απόγευμα, γινόταν μια επιστημονική συζήτηση εντός του Πολυτεχνείου και εμφανίζονται ξαφνικά τα ΜΑΤ. Τότε ο αρχηγός τους γυρνάει και μου λέει εμένα που είμαι μέλος του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων, “δεν έχετε άδεια, κύριε, να κάνετε αυτή τη συζήτηση”. Δηλαδή ήξερε ο αρχηγός των ΜΑΤ, τον είχε ενημερώσει αυτός ο οποίος παριστάνει τον πρύτανη. Το θέμα της εκδήλωσης αφορούσε τον πολεοδομικό σχεδιασμό στην Αθήνα... Ξέρουν δηλαδή οι διοικητές των ΜΑΤ αν έχουμε άδεια να συζητάμε για τον σχεδιασμό των πόλεων. Εχουμε φτάσει σε αυτό το σημείο!
Οι άνθρωποι το ’73 βάλαν το κεφάλι τους στον ντορβά, όχι μόνο οι φοιτητές και οι καθηγητές αλλά και οι πρυτάνεις, για να φτάσουμε εδώ σήμερα. Η χούντα μπορεί να βασάνισε, μπορεί να σταμάτησε τη διακοπή αναβολής στράτευσης, να τα έκανε όλα αυτά και άλλα, ωστόσο ακόμα και η χούντα δεν διανοήθηκε να διαγράψει από το πανεπιστήμιο φοιτητή, αυτό το οποίο προβλέπεται με τη σημερινή νομοθεσία και από το οποίο απειλούνται οι φοιτητές. Ο στόχος μας είναι ξεκάθαρος: καμία διαγραφή και καμία ποινή στους φοιτητές».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου