ΠΑΡΟΣ: Η ΦΩΤΙΑ, ΤΑ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ ΚΑΙ Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΠΙΕΣΗ ΠΟΥ ΔΕΝ ΣΤΑΜΑΤΑΗ καταστροφική πυρκαγιά της 28ης Ιουλίου έκαψε περίπου 11.000 στρέμματα, σχεδόν το 6% της συνολικής έκτασης της Πάρου. Δεν χάθηκαν μόνο περιουσίες. Κάηκαν οικοσυστήματα, βοσκότοποι, μελίσσια, θυμάρια και σημαντικές εκτάσεις φυσικής βλάστησης. Ιδιαίτερα σοβαρή είναι η απώλεια της φίδας (Juniperus turbinata), ενός είδους που αναγεννάται εξαιρετικά αργά και μπορεί να χρειαστεί δεκαετίες για να επανέλθει.
Η συγκεκριμένη πυρκαγιά ήταν όμως μόνο η κορυφή του παγόβουνου της οικολογικής κρίσης που υπάρχει στο νησί. Στον ΧΥΤΑ η φωτιά εξακολουθεί να υποβόσκει, με μικροαναφλέξεις, ενώ η εναπόθεση ογκωδών και ανακυκλώσιμων αποβλήτων παραμένει επικίνδυνη, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε νέα πυρκαγιά. Ως αποτέλεσμα, το νησί αντιμετωπίζει νέες ανεξέλεγκτες εστίες απορριμμάτων και κινδύνους για τη δημόσια υγεία και τον υδροφόρο ορίζοντα. 25 συλλογικότητες της Πάρου ζητούν οριστική λύση στη διαχείριση των αποβλήτων, επαρκείς υποδομές και ουσιαστική πυροπροστασία.
Την ίδια στιγμή η πίεση για τουριστική ανάπτυξη συνεχίζεται. Το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε πρόσφατα νόμιμο το Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο για την επένδυση της ΕΚΤΕΡ στις Κολυμπήθρες, ανοίγοντας τον δρόμο για την επόμενη φάση αδειοδότησης. Πρόκειται για επένδυση σε έκταση 327,84 στρεμμάτων, με πεντάστερο τουριστικό συγκρότημα 240 κλινών και 7.590 τ.μ. δόμησης.
Και δεν είναι η μόνη περίπτωση. Στο Μαρτσέλο, κοντά στην Παροικιά, αναπτύσσεται νέο πεντάστερο ξενοδοχειακό συγκρότημα σε έκταση περίπου 28.000 τ.μ., με 46 ιδιωτικές πισίνες και δύο κοινόχρηστες. Η επένδυση έχει προκαλέσει αντιδράσεις κατοίκων και φορέων, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η Πάρος και συνολικά οι Κυκλάδες αντιμετωπίζουν έντονη πίεση στους υδάτινους πόρους και στις υποδομές τους.
Παράλληλα, περιβαλλοντικοί φορείς καταγγέλλουν ότι μεγάλες εκτάσεις έχουν χάσει τον δασικό τους χαρακτήρα, ακόμη και σε περιοχές ιδιαίτερης περιβαλλοντικής αξίας. Στη Σάντα Μαρία αναφέρονται τουλάχιστον 500 στρέμματα που αποχαρακτηρίστηκαν τα τελευταία χρόνια, ενώ αντίστοιχες περιπτώσεις αναφέρονται σε Κώστο, Πεταλούδες, Φάραγγα, Τρυπητή και Λολαντώνη. Η οργάνωση «Κεδρυάδες» ζητά αυτοψίες, διαφάνεια και ανεξάρτητη επιστημονική αξιολόγηση των σχετικών αποφάσεων.
Η Πάρος δεν είναι ανεξάντλητη. Η φύση, το νερό, η γη και το τοπίο έχουν όρια. Και αν αυτά τα όρια ξεπεραστούν, δεν θα υπάρχει πλέον το νησί που όλοι θέλουν να επισκεφθούν. Θα έχουν μείνει μόνο το τσιμέντο, τα καμένα, τα σκουπίδια και λίγο, μολυσμένο νερό.
#παρος #κολυμπηθρες #μαρτσελο #υπερτουρισμος
Πηγή: Ναταλί Γλέζου / Εφημερίδα "Η Αυγή" (σ.σ. παραθέτουμε ακολούθως ολόκληρο το ρεπορτάζ):
 |
| Φωτογραφία Παναγιώτης Δημόπουλος |
«Να πάμε πάνω από την περιοχή που υποβόσκει η φωτιά και να τοποθετήσουμε ξανά ογκώδη υλικά; Τυχόν κατολίσθηση θα μπορούσε να δημιουργήσει μια καινούργια φωτιά». Η καταστροφική πυρκαγιά της 28ης Ιουλίου δεν προκάλεσε μόνο μια ανείπωτη καταστροφή που συνιστά ένα «στιγμιότυπο» των πύρινων μετώπων που κατέκαψαν και φέτος τη χώρα μας. Αποτέλεσε την αφορμή για να αναδειχθούν οι συνέπειες των πολιτικών που επιτρέπουν την ανάπτυξη του «μαζικού τουρισμού». Εκρηκτικές διαστάσεις έχει, πλέον, πάρει η διαχείριση των αποβλήτων στην Πάρο. Δύο μήνες μετά την εκδήλωση της πυρκαγιάς, ακόμη δεν έχει βρεθεί λύση στη διαχείριση και στην επεξεργασία των ογκωδών και πράσινων αποβλήτων όπως και των ανακυκλώσιμων, με τον ΧΥΤΑ να εξακολουθεί να παραμένει ερμητικά κλειστός γι’ αυτήν την κατηγορία απορριμμάτων.
Την Τετάρτη πραγματοποιήθηκε συγκέντρωση διαμαρτυρίας 25 συλλογικοτήτων του νησιού μπροστά από το Επαρχείο, ζητώντας να υπάρξει οριστική λύση στη διαχείριση των απορριμμάτων. Στην ανακοίνωσή τους αναφέρουν ότι οι κυβερνήσεις, ο Δήμος και η Περιφέρεια «είναι συμμέτοχοι στην υλοποίηση πολιτικών ενίσχυσης των ιδιωτικών συμφερόντων στη διαχείριση απορριμμάτων, με εργολαβίες και αναθέσεις».
Η συλλογικότητα «Γυναίκες της Πάρου και της Αντιπάρου» αναφέρει χαρακτηριστικά στο δικό της κάλεσμα για τη συγκέντρωση της Τετάρτης:
«Η κατάσταση στο νησί μας έχει φτάσει στο απροχώρητο. Μετά την καταστροφική πυρκαγιά στον ΧΥΤΑ, στην Πάρο εμφανίζονται ανεξέλεγκτα χωματερές, με σοβαρούς κινδύνους για τη δημόσια υγεία. Αυτό που ζούμε δεν είναι μια “άτυχη στιγμή” αλλά το αποτέλεσμα μιας εγκληματικής πολιτικής που βάζει τα κέρδη των εργολάβων πάνω από τις ζωές μας. Οι υγειονομικοί κίνδυνοι είναι πλέον άμεσοι και εφιαλτικοί: εστίες μόλυνσης δίπλα σε σπίτια και σχολεία, εμφάνιση τρωκτικών, κίνδυνος μόλυνσης του υδροφόρου ορίζοντα, απειλώντας το νερό του νησιού μας. Η παράδοση της καθαριότητας και της ανακύκλωσης στα χέρια των ιδιωτών “απέτυχε”. Μόλις το κέρδος τους χάθηκε, η ιδιωτική μονάδα έκλεισε και τα σκουπίδια πνίξανε το νησί. Την ίδια ώρα, Κράτος, Περιφέρεια, Δημοτική Αρχή, εργολάβος, πετούν το μπαλάκι των ευθυνών ο ένας στον άλλο, ενώ προσπαθούν να βγάλουν “λάδι” την πολιτική που τόσο πιστά υπηρετούν. Δεν θα γίνουμε συνένοχοι στο έγκλημα! Δεν θα θυσιάσουμε την υγεία μας και το περιβάλλον του νησιού μας για τα κέρδη των λίγων».
Οι πολίτες ζητούν:
* Οριστική λύση στη διαχείριση των ογκωδών, πράσινων και ανακυκλώσιμων αποβλήτων.
* Επαρκή χρηματοδότηση για τη δημιουργία επιπρόσθετων υποδομών εντός του ΧΥΤΑ, χωρίς περαιτέρω επιβάρυνση για τους Παριανούς και την πλήρη αποκατάσταση της λειτουργίας του.
* Τη λήψη μέτρων πυροπροστασίας και πρόληψης εκδήλωσης νέας φωτιάς.
Όμως, η φωτιά σιγοκαίει ακόμη στα έγκατα της γης, όπως δήλωσε ο Αθ. Κατρής, ο επικεφαλής της εταιρείας WATT A.E. που διαχειρίζεται τον ΧΥΤΑ. Και αυτός ακριβώς είναι ο λόγος που δεν γίνονται δεκτά τα προαναφερθέντα απόβλητα, όπως ανέφερε χαρακτηριστικά σε δήλωσή του που δημοσιεύθηκε στη «Φωνή της Πάρου» στις 13 Σεπτεμβρίου.
Ο κ. Κατρής αποκάλυψε ότι η φωτιά ακόμη δεν έχει σβηστεί. Έθεσε το εξής ερώτημα: «Να πάμε δηλαδή πάνω από την περιοχή που υποβόσκει η φωτιά, που έχουμε καθημερινά μικροαναφλέξεις και να τοποθετήσουμε ξανά ογκώδη υλικά»; Συμπλήρωσε περαιτέρω ότι «τυχόν κατολίσθηση θα μπορούσε να δημιουργήσει μια καινούργια φωτιά, καθώς θα μπει μέσα στο σώμα των καιόμενων υλικών, μάζα οξυγόνου απότομα. Αυτός είναι ένας σημαντικός κίνδυνος και παίρνουμε σοβαρά μέτρα για να τον αποφύγουμε».
Τα απόβλητα στο νησί συνιστούν μια «βραδυφλεγή βόμβα» που ανά πάσα στιγμή δύναται ξανά να εκραγεί. Ήδη η φωτιά προκάλεσε ανείπωτη καταστροφή: οι βουνοκορφές, «μαύρισαν», οικισμοί απειλήθηκαν, η χλωρίδα, η πανίδα και τα μελίσσια του νησιού κάηκαν. Συνολικά 11.000 στρέμματα παρθένας γης, απάτητης από τη βαρβαρότητα της ανθρώπινης εκμετάλλευσης, κάηκαν.
Και όμως, συνεχίζονται οι άδειες έγκρισης ανοικοδόμησης νέων ξενοδοχειακών μονάδων στο νησί. Τέσσερα, συνολικά, ξενοδοχεία θα χτιστούν στην περιοχή «Αγκαιριά». Ταυτόχρονα, προχωρά και ο αποχαρακτηρισμός δασικών εκτάσεων. Η Πολιτεία παραμένει ουδέτερη και αδιάφορη στο έγκλημα που συντελείται.
Στο τέταρτο μέρος του «φακέλου της Πάρου» εστιάζουμε στην περιβαλλοντική διάσταση της πρωτοφανούς καταστροφής που προκάλεσε η πυρκαγιά της 28ης Ιουλίου. Η εφημερίδα δίνει τον λόγο στους φορείς και στους πολίτες του νησιού. Την προσωπική μαρτυρία κατοίκου του οποίου κάηκαν τα μελίσσια του, την παρέμβαση του περιβαλλοντολόγου Θοδωρή Παντελαίου και της Ιωάννας Τσεβά, μέλους του Περιβαλλοντικού Συλλόγου «Κεδρυάδες».
Μελισσοκόμος: Ο παράδεισός μας δεν ήταν πια ο ίδιος
Στις 28 Ιουλίου, γύρω στις 10:30 το πρωί, μάθαμε ότι είχε ξεσπάσει μια φωτιά μικρής έκτασης στον ΧΥΤΑ. Δεν δώσαμε ιδιαίτερη σημασία. Πιστεύαμε, όπως μάλλον όλοι, ότι θα αναχαιτιζόταν γρήγορα. Στις 3:30 το μεσημέρι η εικόνα ήταν πια εντελώς διαφορετική, το πύρινο μέτωπο ήταν πλέον ανέλεγκτο.
Ένα ελικόπτερο προσπαθούσε να περιορίσει τη φωτιά σε ένα σημείο, όμως γύρω υπήρχαν εύφλεκτα υλικά και άγρια βλάστηση, οι δυνατότητες πυρόσβεσης ήταν ελάχιστες. Εκείνο το απόγευμα προσπαθούσαμε να αντιληφθούμε την κατεύθυνση του αέρα, καθώς η φωτιά εξαπλωνόταν με ταχύτητα. Βρισκόμασταν ουσιαστικά στο κέντρο τριών μετώπων και προσπαθούσαμε να καταλάβουμε τι θα ακολουθούσε.
Τη δεύτερη ημέρα πιστέψαμε ότι, τελικά, είχαμε γλιτώσει. Το ίδιο φάνηκε να πιστεύουν και οι Αρχές, καθώς οι επίγειες και εναέριες δυνάμεις άρχισαν να αποχωρούν από το νησί. Για λίγο νιώσαμε ότι ο εφιάλτης τελείωσε. Δεν είχε τελειώσει.
Η τρίτη ημέρα ήταν η φαρμακερή. Ήταν περίπου 1.30 το μεσημέρι όταν υπήρξαν αναζωπυρώσεις σε τρία μέτωπα, τα οποία άρχισαν να ενώνονται. Τρέξαμε στο Μοναστήρι για να βοηθήσουμε να βγουν οι καλόγριες και να μεταφερθούν τα ζώα σε ασφαλές μέρος. Η εικόνα ήταν τρομακτική. Τεράστιες φλόγες, άνεμος ανεξέλεγκτος και άνθρωποι να προσπαθούν να αντιμετωπίσουν τη φωτιά με ό,τι μέσα διέθεταν. Εθελοντές, χωρίς τον απαραίτητο εξοπλισμό, κρατούσαν κλαδιά και φτυάρια και προσπαθούσαν να σώσουν ό,τι μπορούσαν. Και τότε, μέσα σε λίγα λεπτά, η φωτιά εξαπλώθηκε στο απέναντι βουνό. Το πύρινο μέτωπο έγινε ένα.
Το σπίτι μας, η ζωή μας ολόκληρη, βρισκόταν μόλις λίγα μέτρα μακριά από τις φλόγες. Έπρεπε να πάω σπίτι. Να πάρω ένα μικρό σακίδιο με δύο αλλαξιές για εμένα και τον άντρα μου. Δεν υπήρχε χρόνος για περισσότερα. Δεν είχε νόημα να πάρουμε περισσότερα. Έμοιαζε σχεδόν βέβαιο ότι θα τα χάναμε όλα. Φτάνοντας στο σπίτι, έβλεπες παντού μόνο δύο χρώματα: το γκρι της στάχτης και το πορτοκαλί της φωτιάς.
Για λίγα λεπτά πίστεψα ότι δεν θα προλάβω. Πρόλαβα. Εκεί ήταν μόνο μερικοί εθελοντές. Κανένας πυροσβέστης. Καμία οργανωμένη βοήθεια δεν είχαμε. Μόνο άνθρωποι που είχαν μείνει πίσω για να παλέψουν όπως μπορούσαν. Και ο Θεός. Φεύγοντας, ήμουν πεπεισμένη ότι όταν θα επιστρέφαμε δεν θα υπήρχε τίποτα. Το ίδιο βράδυ γυρίσαμε πίσω. Τα σπίτια μας, σαν από άγγιγμα του Θεού, είχαν σωθεί. Τα ζώα είχαν σωθεί. Εμείς είχαμε σωθεί. Ο παράδεισός μας, όμως, δεν ήταν πια ο ίδιος. Είχε γίνει πια ένα απέραντο νεκροταφείο.
Χάθηκαν πολλά από τα μελίσσια μας, ενώ η γη μας, 53 στρέμματα, καταστράφηκε σχεδόν ολοσχερώς.
Τραγικός ο απολογισμός της πυρκαγιάς που ξέσπασε στις 28 Ιουλίου. Δεν καταστράφηκαν μόνο περιουσίες και κόποι χρόνων, χάθηκε ένα ολόκληρο οικοσύστημα. Ένας ζωντανός κόσμος που χρειάστηκε χρόνια για να δημιουργηθεί, καταστράφηκε μέσα σε λίγες ώρες. Και το πιο οδυνηρό είναι πως δεν θα ζήσουμε για να δούμε αυτόν τον τόπο να ξαναγίνεται όπως ήταν πριν από την πυρκαγιά.
Θ. Παντελαίος: Η διπλή κατάρρευση ενός νησιωτικού οικοσυστήματος
Ως περιβαλλοντολόγος με ειδίκευση στην Οικολογία και Διαχείριση Βιοποικιλότητας και με καταγωγή από τον Άγιο Χαράλαμπο, από όπου και ξεκίνησε η πυρκαγιά, παρακολουθούσα στενά τις εξελίξεις από την πρώτη κιόλας στιγμή.
Το μέγεθος των καμένων εκτάσεων σε ένα ευαίσθητο και περιορισμένο νησιωτικό οικοσύστημα αναδεικνύει ότι σε αυτήν την περιοχή έχει γίνει μια βαθιά, δομική και ενδεχομένως μη αναστρέψιμη περιβαλλοντική καταστροφή. Αναλυτικότερα, με τη χρήση σύγχρονων μεθόδων τηλεπισκόπησης GIS προέκυψε ότι πλήγηκε σχεδόν το 6% της συνολικής έκτασης της Πάρου, 11.000 στρέμματα. Όμως, το κρίσιμο σημείο κρύβεται πίσω από το γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος αυτής της καμένης έκτασης αφορά την τυπική βλάστηση του νησιού ή αλλιώς τα δάση μας. Στην Πάρο, συνολικά, η σκληροφυλλική βλάστηση, όπως ονομάζεται, μέχρι και το 2018 κάλυπτε το 32% του εδάφους του νησιού. Από αυτό το ποσοστό κάηκε το 1/7.
Από οικολογικής απόψεως, το μεγαλύτερο πλήγμα αφορά κυρίως τις φίδες, όπως ονομάζονται στην Πάρο, ή αλλιώς Juniperus turbinata. Πρόκειται για έναν αειθαλή, αρωματικό θάμνο ή ένα μικρό δέντρο της οικογένειας των Κυπαρισσοειδών (Cupressaceae). Σύμφωνα με τη Διεθνή Ένωση Προστασίας της Φύσης (IUCN), κατατάσσεται στην κατηγορία κινδύνου NΤ (Σχεδόν Απειλούμενο) και αποτελεί ένα από τα οκτώ είδη του γένους της αρκεύθου που απαντώνται στη χώρα. Η βιολογία του συγκεκριμένου είδους καθιστά την απώλειά του κρίσιμη, καθώς πρόκειται για ένα μη πυρανθεκτικό είδος, το οποίο στερείται μηχανισμών μεταπυρικής αναγέννησης. Σε αντίθεση με άλλα είδη της μεσογειακής μακκίας βλάστησης, η άρκευθος δεν διαθέτει την ικανότητα άμεσης αναβλάστησης από τη βάση του κορμού (πρεμνοβλάστηση).
Παράλληλα, σε σύγκριση με ένα ώριμο πευκοδάσος, το οποίο διαθέτει τράπεζα σπερμάτων που απελευθερώνονται μετά τη φωτιά επιτρέποντας στο δάσος να ανακάμψει, η άρκευθος δεν διαθέτει αντίστοιχο μηχανισμό. Χρειάζονται δεκάδες χρόνια για την ανάπτυξη νέων ατόμων και η αναγέννησή τους βασίζεται αποκλειστικά στην ύπαρξη άκαυτων νησίδων, από τις οποίες τα σπέρματα μεταφέρονται σταδιακά στις καμένες εκτάσεις. Πρόκειται για μια εξαιρετικά βραδεία διαδικασία, η οποία, λόγω των έντονων περιβαλλοντικών πιέσεων που υφίστανται τα οικοσυστήματα, καθίσταται ιδιαίτερα αβέβαιη ως προς την τελική της έκβαση.
Παράλληλα, αξίζει να σημειωθεί πως η άρκευθος, πέραν της οικολογικής της αξίας, αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο του κυκλαδικού τοπίου και της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής, καθώς το ξύλο της χρησιμοποιήθηκε διαχρονικά σε δομικές κατασκευές αλλά και σε αγροτικές εφαρμογές.
Ωστόσο, οι συνέπειες της οικολογικής καταστροφής μεγεθύνονται, αν αναλογιστεί κανείς τον ήδη καψαλισμένο τόπο μας που είναι ασφυκτικά κορεσμένος από τον υπερτουρισμό. Οι άνθρωποι του νησιού βιώνουν την αλλοίωση της ταυτότητάς τους πολύ πριν ανάψει η πρώτη σπίθα. Η Πάρος εξελίσσεται με «φρενήρεις» ρυθμούς σε ένα εποχιακό τουριστικό θέρετρο που καταβροχθίζει τους πόρους του, διώχνοντας βίαια κάθε άλλη δραστηριότητα που ασκείται από τους μόνιμους κατοίκους του.
Αυτή η φωτιά έδωσε απλώς τη χαριστική βολή στους λιγοστούς ρομαντικούς ή απλώς πεισματάρηδες εναπομείναντες κατοίκους που κρατούσαν ζωντανή την πραγματική ψυχή του τόπου, όπου ευδιάκριτο χαρακτηριστικό του ήταν η αυτάρκεια. Τους κτηνοτρόφους που είδαν βοσκότοπους να γίνονται στάχτη, τους μελισσοκόμους που έχασαν τις κυψέλες και τα θυμάρια τους σε ένα βράδυ. Οι παλιές αναβαθμίδες (πεζούλες) και οι ξερολιθιές, η αρχαία σοφία της παριανής υπαίθρου στέκουν πλέον γυμνές.
Αν και η φωτιά αποτέλεσε την πρωταρχική γενεσιουργό δύναμη στην ανάπτυξη του ανθρώπινου πολιτισμού, τώρα, αυτός ο ίδιος ο πολιτισμός έχει φέρει τη φύση σε ένα τέτοιο όριο, όπου όταν η φωτιά καίει κορεσμένο έδαφος, πλέον τον καταστρέφει.
Σε ένα νησί που ξεπούλησε την αυτάρκειά του στον βωμό της γρήγορης τουριστικής μονοκαλλιέργειας, αυτή η οικολογική καταστροφή είναι και βαθιά πολιτισμική.
Ιω. Τσεβά: Ποιος προστατεύει το φυσικό κεφάλαιο της Πάρου;
Η Πάρος αλλάζει. Και το ερώτημα δεν είναι πλέον αν αλλάζει, αλλά πόσο φυσικό περιβάλλον μπορεί να χάσει πριν η «ανάπτυξη» μετατραπεί σε μη αναστρέψιμη καταστροφή. Για δεκαετίες, η τουριστική ανάπτυξη παρουσιάστηκε ως μονόδρομος. Σήμερα όμως βλέπουμε τις συνέπειες ενός «αναπτυξιακού» μοντέλου που πιέζει τις υποδομές και τις θεμελιώδεις υπηρεσίες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αυξάνει τη δόμηση και μετατρέπει ολοένα μεγαλύτερα τμήματα της εδαφικής επικράτειας του νησιού σε δυνητικό πεδίο οικονομικής εκμετάλλευσης.
Βιώνοντας αυτήν την πραγματικότητα, υπάρχει ένα ζήτημα που απαιτεί άμεσο δημόσιο έλεγχο: οι μεταβολές του δασικού χαρακτήρα μεγάλων εκτάσεων στην Πάρο.
Από το 2023 αποχαρακτηρίζονται μαζικά μεγάλες εκτάσεις στο νησί, ιδιαίτερα σε ορεινές, παράκτιες, δασώδεις ή προστατευόμενες περιοχές Natura με αμμοθίνες, κέδρους και φίδες.
Έχουν υποβληθεί αντιρρήσεις κατά των δασικών χαρτών που έχουν αναρτηθεί, οι οποίες εξετάζονται από την τριμελή Επιτροπή Εξέτασης Αντιρρήσεων (ΕΠΕΑ), που έχει ως έδρα της τη Σύρο για τις Κυκλάδες. Ο νόμος προβλέπει συγκεκριμένη σύνθεση και διαδικασία για αυτές τις επιτροπές, οι οποίες είναι θεσμοθετημένα όργανα που υπάγονται στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Πιο συγκεκριμένα, απαρτίζεται από έναν δασολόγο, υπάλληλο του Δημοσίου ή του ευρύτερου δημόσιου τομέα, ως πρόεδρο, έναν τοπογράφο μηχανικό, ο οποίος εξίσου εργάζεται στο Δημόσιο και έναν δικηγόρο, μέλος του Δικηγορικού Συλλόγου της περιοχής. Επισημαίνεται ότι στις συνεδριάσεις των ΕΠΕΑ οι αντιρρήσεις που θα εξεταστούν συνοδεύονται από ένα υπηρεσιακό σημείωμα και όλα τα στοιχεία που υπάρχουν στον συγκεκριμένο φάκελο, που αφορά μια συγκεκριμένη έκταση.
Το Σύνταγμα και η δασική νομοθεσία δεν απαγορεύουν μεταβολές στη μορφή του χαρακτήρα των εκτάσεων (δασικός ή μη)· μπορεί να υπάρξει αναμόρφωση του δασικού χάρτη. Τις υποβάλλουν όμως με συγκεκριμένες προϋποθέσεις και διαδικασίες. Πιο συγκεκριμένα, ο Ν. 998/1979, ο Ν. 3889/2010 και οι μεταγενέστερες ρυθμίσεις του Ν. 4685/2020 καθορίζουν το πλαίσιο σύμφωνα με το οποίο η αναμόρφωση των δασικών χαρτών προϋποθέτει την ενδελεχή εξέταση από τις αρμόδιες επιτροπές των διοικητικών πράξεων και των αντιρρήσεων που έχουν υποβληθεί για κάθε συγκεκριμένη έκταση.
Για την Πάρο, με την απόφαση της ΕΠΕΑ, μεγάλες εκτάσεις απώλεσαν τον χαρακτήρα τους ως δασικές, ειδικότερα παράκτιες ή προστατευόμενες περιοχές.
Ενδεικτικά αναφέρουμε μερικές εκτάσεις που αποχαρακτηρίστηκαν πρόσφατα:
1. Χερσόνησος «Σάντα Μαρία», περιοχή Natura: Η περιοχή φιλοξενεί ένα μοναδικής ομορφιάς και περιβαλλοντικής σημασίας κεδρόδασος, που κατακερματίζεται και καταστρέφεται. Πριν από λίγα χρόνια, το Δασαρχείο και ο Δήμος πραγματοποίησαν παρέμβαση θεραπευτικού χαρακτήρα για την προστασία και τη διάσωση των κέδρων από μια μυκητολογική ασθένεια που τους προκαλεί ξήρανση, ενώ μόλις πρόσφατα έγιναν ενέργειες για την προστασία του υδροβιότοπου της «Σάντα Μαρία».
Σε αυτή λοιπόν την ίδια περιοχή, μία από τις σημαντικότερες προστατευόμενες περιοχές του νησιού, αποχαρακτηρίστηκαν τα τελευταία 3 χρόνια τουλάχιστον 500 στρέμματα, μεταξύ των οποίων η παραλία της «μικρής Σάντα Μαρία» και τμήμα του κάμπινγκ στην παραλία «μεγάλη Σάντα Μαρία», βάσει των αποφάσεων 1703 και 1704 του πρακτικού υπ. αριθμό 67 της ΕΠΕΑ για τον δασικό χάρτη Πάρου.
Πώς είναι δυνατόν να επιχειρούνται τόσες σημαντικές μεταβολές στον δασικό χαρακτήρα μιας περιοχής που αναγνωρίζεται ως περιβαλλοντικά ευαίσθητη με κεδρόδασος, αμμοθίνες και υγροτοπικά οικοσυστήματα;
2. Στη Διαύγεια επίσης αναρτήθηκαν, όσον αφορά τον αποχαρακτηρισμό τους ως δασικές εκτάσεις, 100 στρέμματα στον Κώστο, 180 στις Πεταλούδες, οι οποίες θεωρούνται εν μέρει ότι είναι περιοχή Νatura, 120 στρέμματα στον Φάραγγα και στην Τρυπητή, καθώς και περίπου 50 στρέμματα στην παραλία Λολαντώνη και στην ευρύτερη περιοχή.
Άρα προκύπτει το εξής κρίσιμο ερώτημα:
Με ποια στοιχεία άλλαξε ο δασικός χαρακτήρας των εκτάσεων που αναφέρθηκαν προηγουμένως; Η κοινωνία δεν γνωρίζει τι ακριβώς κρίθηκε. Υπήρξε πλήρης και αξιόπιστη φωτοερμηνεία; Και όταν πρόκειται για περιοχές Natura 2000, πώς συμβιβάζεται η μεταβολή αυτή με το ειδικό καθεστώς προστασίας που προβλέπεται γι’ αυτές τις χερσαίες περιοχές;
Ο αποχαρακτηρισμός δασικών εκτάσεων σηματοδοτεί ότι ανοίγει ο δρόμος για μια διαφορετική οικονομική αξιοποίηση αυτών των περιοχών. Και τότε είναι εύλογο να αναρωτηθεί κανείς, ποιοι τελικά ωφελούνται; Ποια συμφέροντα εξυπηρετούνται;
Η Πάρος δεν χρειάζεται άλλη μία αντιπαράθεση. Χρειάζεται έλεγχο, διαφάνεια και ανεξάρτητη επιστημονική αξιολόγηση των επίμαχων περιπτώσεων.
Τους τελευταίους μήνες οι «Κεδρυάδες», ως Περιβαλλοντικός Σύλλογος Πάρου, έχουμε απευθυνθεί σε όλες τις αρμόδιες Αρχές. Ο Δήμος προωθεί τα αιτήματα μας στην ΕΠΕΑ, στο Δασαρχείο και στο υπουργείο Περιβάλλοντος. Πρόσφατα λάβαμε μια απάντηση από το Δασαρχείο, η οποία ήταν πολύ γενική, δεν απάντησε σε κανένα ερώτημά μας. Κάποιες από τις αποφάσεις αυτές θα πρέπει να επανεξεταστούν.
Αιτούμαστε από το Δασαρχείο και τον Οργανισμό Φυσικού Περιβάλλοντος & Κλιματικής Aλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ) τη διενέργεια αυτοψίας στις περιοχές που έχουν αποχαρακτηριστεί, όπως και στις εκτάσεις για τις οποίες έχει υποβληθεί αντίρρηση λόγω της μη συμπερίληψής τους στον δασικό χάρτη.
Ζητούμε από τον Δήμο Πάρου την ίδρυση ανεξάρτητης επιτροπής, όπου από κοινού με το αρμόδιο τμήμα Περιβάλλοντος της δημοτικής Αρχής θα εξετάσει όλες τις επίμαχες αποφάσεις που αφορούν μεταβολές του δασικού χαρακτήρα εκτάσεων στο νησί και θα εισηγηθεί την ακύρωση ή την αναθεώρηση όσων από τις αποφάσεις κρίνει απαραίτητο.
Να μην αποδεχθούμε αυτή τη λεηλασία ως κανονικότητα. Γιατί όταν χαθεί το φυσικό κεφάλαιο της Πάρου, δεν θα υπάρχει ανάπτυξη. Θα υπάρχει μόνο τσιμέντο.
Η Πάρος δεν είναι ανεξάντλητη και η προστασία της δεν μπορεί να περιμένει. Οφείλουμε να προστατεύσουμε ό,τι απέμεινε από το φυσικό περιβάλλον.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου