Λέσβος, ο παφλασμός των προβάτων: Ταφές μέσα στο υπόγειο νερό
Λέσβος, ο παφλασμός των προβάτων: Ταφές μέσα στο υπόγειο νερό
Επί δύο μήνες τα πρόβατα που θανατώνονταν στη Λέσβο για να περιοριστεί η εξάπλωση του αφθώδους πυρετού θάβονταν όπου νά ’ναι, ακόμα και μέσα στα υπόγεια νερά. Οι αρχές το αρνούνται. Ταξιδέψαμε στη Λέσβο και σε συνεργασία με την ηλεκτρονική εφημερίδα StoNisi τεκμηριώνουμε με βίντεο, φωτογραφίες, μαρτυρίες και χάρτες ότι οι αρχές αποκρύπτουν την αλήθεια. Ρεπορτάζ για τις συνέπειες στο περιβάλλον και τη δημόσια υγεία μιας πολιτικής που καταστρώθηκε στο πόδι.
Φωτογραφίες και βίντεο: Παναγιώτης Μπαλάσκας / StoNisi
Χάρτες: Δάφνη Καράβολα / Reporters United
Ένας ασπρόμαυρος σκύλος κάθεται σε μια γεμάτη ταΐστρα και μας κοιτά. Ποιος ξέρει πόσον καιρό στέκεται εκεί. Λίγο πιο πέρα κυλάει ένα μικρό ρυάκι. Και κάτω από έναν χωμάτινο όγκο, ακριβώς έξω από το μαντρί τους, βρίσκονται θαμμένα τα πρόβατα που θανατώθηκαν λόγω του αφθώδους πυρετού.
Ταξιδέψαμε στη Λέσβο και μαζί με την τοπική ηλεκτρονική εφημερίδα StoNisi πήγαμε στα σημεία των ταφών, επικοινωνήσαμε με τις αρχές της Περιφέρειας και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Βορείου Αιγαίου και συνομιλήσαμε με κατοίκους και επιστήμονες ώστε να αξιολογήσουμε τον κίνδυνο για τον υδροφόρο ορίζοντα του νησιού ως αποτέλεσμα των ανεξέλεγκτων ταφών.
Σήμερα δίνουμε στη δημοσιότητα βίντεο και χάρτες που δείχνουν την εγγύτητα των σημείων ταφής με περιοχές όπου υπάρχει νερό, καθώς και την αμέλεια των αρμόδιων αρχών ως προς την προστασία των υδάτινων αποθεμάτων της Λέσβου, σε μια περίοδο κατά την οποία το νησί απειλείται από λειψυδρία.
Οι αρχές επέλεξαν τη μαζική θανάτωση κοπαδιών, καθώς ούτε ήθελαν ούτε μπορούσαν να οργανώσουν πρόγραμμα εμβολιασμού που θα περιόριζε την εξάπλωση και θα μείωνε την ανάγκη για θανατώσεις. Τους δύο τελευταίους μήνες στο νησί έχουν θανατωθεί περίπου 40.000 ζωντανά, κυρίως πρόβατα. (Ο αφθώδης πυρετός πλήττει επίσης κατσίκια, βοοειδή, γουρούνια και άγρια ζώα.) Ο ιός δεν μεταδίδεται σε ανθρώπους και τα γαλακτοκομικά είναι απολύτως ασφαλή για τον άνθρωπο, αλλά αποτελεί ιό υψηλής μεταδοτικότητας Κατηγορίας Α, που σημαίνει πως, καθώς δεν ενδημεί την Ευρώπη, απαιτείται άμεση εφαρμογή αυστηρών μέτρων ελέγχου και εκρίζωσης. Το Σχέδιο Έκτακτης Ανάγκης που έχει τεθεί σε εφαρμογή από τις 16 Μαρτίου 2026 αναφέρει πως τα ζώα πρέπει είτε να θάβονται στο σημείο θανάτωσης ή σε προκαθορισμένο χώρο που έχει ορίσει η Αποκεντρωμένη Αυτοδιοίκηση, στον οποίο μεταφέρονται με κλειστά οχήματα.
Μέχρι τις 18 Μαΐου, όταν χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά ο ΧΥΤΑ (Χώρος Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων) Λέσβου ως χώρος ταφής, τα ζώα θάβονταν στις εκτάσεις των ίδιων των κτηνοτροφικών μονάδων όπου εκτρέφονταν.
Σύμφωνα με τον οδηγό του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών, καθώς και με Έλληνες ειδικούς, η ταφή ζώων μπορεί να είναι βλαβερή για τα υπόγεια ύδατα. Η αποσύνθεση μπορεί να προκαλέσει μικροβιολογική και χημική ρύπανση αν βρίσκεται κοντά σε νερό και πρέπει να αποφεύγεται. Πριν τις ταφές, ακόμη κι αν γίνονται με κατεπείγοντα χαρακτήρα, η διεθνής πρακτική προβλέπει συγκεκριμένα βήματα προστασίας του υδροφόρου ορίζοντα και εμπλοκή των υπηρεσιών περιβάλλοντος. Το ρεπορτάζ μας αποκαλύπτει ότι στη Λέσβο καμία περιβαλλοντική υπηρεσία, σε τοπικό ή εθνικό επίπεδο, δεν έχει ερωτηθεί για τη χωροθέτηση των ταφών. Το μόνο που υπάρχει είναι τυπικές βεβαιώσεις ότι όλα είναι καλά για τον υδροφόρο ορίζοντα, τις οποίες υπογράφουν τοπικοί κτηνίατροι.
Πόσο νερό χρειάζεται για να γεμίσει ένας λάκκος;
Στις 15 Μαΐου 2026 φωτογραφία που δημοσιεύτηκε στο τοπικό -συνεταιριστικό μέσο StoNisi δείχνει ταφή στο χωριό Σκαλοχώρι της Δυτικής Λέσβου. Μια μπουλντόζα ρίχνει νεκρά ζώα μέσα σε μια κόκκινη λίμνη. Οχι δεκάδες, ούτε εκατοντάδες. Στο σημείο θάφτηκαν συνολικά περίπου 4.000 ζώα από τρεις εκτροφές της περιοχής, όπως είπαν οι ιδιοκτήτες τους.
Η φωτογραφία προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Δύο μέρες αργότερα η εφημερίδα Τα Νέα δημοσίευσε την απάντηση του Διευθυντή της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου Ευστράτιου Τσομπανέλλη, που υποστήριξε πως το νερό προήλθε από πρόσφατη βροχή.
Όμως, μια σύντομη αναδρομή στα μετεωρολογικά δεδομένα των ημερών αποδεικνύει πως δεν είχε βρέξει στην περιοχή για τέσσερις συνεχόμενες μέρες.















