Παρέμβαση WWF μέσω της efsyn για την αλιεία: Πόσο ακόμα θα αντέξουν οι ψαράδες, αλλά και η θάλασσα;

Η πολιτεία πρέπει να ακούσει τους αλιείς και να συνδιαμορφώσει μαζί με όλους τους εμπλεκόμενους, λύσεις που θα επιφέρουν ουσιαστικό αντίκτυπο μακροπρόθεσμα

Μιχάλης Μαργαρίτης*

Αλιεία: Για πόσο ακόμα θα “κάνουν αγάντα” οι αλιείς και η θάλασσα;

Οι κινητοποιήσεις των αλιέων τις τελευταίες ημέρες επαναφέρουν ένα κρίσιμο ερώτημα: Πόσο βιώσιμο είναι σήμερα το επάγγελμα του αλιέα και γενικότερα, η αλιεία; Το αυξημένο κόστος των καυσίμων, η συντήρηση των σκαφών και των αλιευτικών εργαλείων, η μείωση των ιχθυαποθεμάτων και οι δυσκολίες στην αλυσίδα διάθεσης των αλιευμάτων συνθέτουν μια δύσκολη καθημερινότητα, ιδιαίτερα για την παράκτια αλιεία μικρής κλίμακας.

Και όλα αυτά συμβαίνουν σε μια θάλασσα που αλλάζει. Τα θαλάσσια οικοσυστήματα δέχονται ολοένα μεγαλύτερες πιέσεις, ενώ η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τη θερμοκρασία των υδάτων, την κατανομή των ιχθυοπληθυσμών, καθώς και την εξάπλωση των ξενικών ειδών. Με άμεσους αποδέκτες του αλιείς.

Η Ελλάδα, με περίπου 11.000 αλιευτικά σκάφη, είναι η χώρα με τους περισσότερους παράκτιους αλιείς μικρής κλίμακας στην ΕΕ. Αν και η παράκτια αλιεία είναι συνυφασμένη με την ιστορία, τον πολιτισμό και την ευημερία μας, οι ίδιοι οι ψαράδες μας βρίσκονται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι της ιστορίας.

Πάμε όμως, να δούμε ποιες είναι οι τρεις (3) βασικότερες προσκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι αλιείς σήμερα:

1. Μείωση ιχθυαποθεμάτων και υποβάθμιση οικοτόπων:

Σύμφωνα με την έκθεση «The State of Mediterranean and Black Sea Fisheries 2023 (SoMFi 2023)» της Γενικής Επιτροπής Αλιείας για τη Μεσόγειο (GFCM) του FAO, το 58% των αξιολογημένων ιχθυαποθεμάτων στη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα αλιεύονται πάνω από το ανώτερο βιολογικό όριο. Παράλληλα, η παράνομη και ανεπαρκώς ελεγχόμενη αλιεία, συμπεριλαμβανομένης της ερασιτεχνικής, η υποβάθμιση οικοτόπων (π.χ. λιβάδια Ποσειδωνίας), και η ρύπανση επιβαρύνουν περαιτέρω τους αλιευτικούς πόρους.

Επιπλέον, η διαχείριση γίνεται ακόμη πιο σύνθετη στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου συνυπάρχουν χώρες με διαφορετικά θεσμικά πλαίσια και δυνατότητες ελέγχου. Η Ελλάδα και η Κύπρος εφαρμόζουν την Κοινή Αλιευτική Πολιτική της ΕΕ, ενώ στα υπόλοιπα κράτη απαιτείται περιφερειακή συνεργασία μέσω οργανισμών (π.χ.GFCM) για αποτελεσματικότερη διαχείριση των θαλάσσιων πόρων.

2. Αλληλεπίδραση με άλλα θαλάσσια είδη και καταστροφή των αλιευτικών εργαλείων:

Στα παραπάνω προστίθεται η ακούσια αλληλεπίδραση της αλιείας με τη θαλάσσια μεγαπανίδα (π.χ. δελφίνια, θαλάσσιες χελώνες, φώκιες). Οι ζημιές στα δίχτυα και η απώλεια αλιευμάτων επιβαρύνουν οικονομικά τους αλιείς. Ταυτόχρονα, η τυχαία παγίδευση τέτοιων ειδών σε αλιευτικά εργαλεία μπορεί να προκαλέσει τραυματισμούς ή θανάτους, απειλώντας τη βιοποικιλότητα.

Σε αυτό το πεδίο, το WWF Ελλάς συνεργάστηκε με το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και το Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών, συμβάλλοντας στην επιστημονική τεκμηρίωση του προβλήματος και στην ανάπτυξη προτάσεων αντιμετώπισής του. Η δουλειά αυτή συνέβαλε στην προσπάθεια για τη θέσπιση οικονομικής ενίσχυσης των παράκτιων αλιέων, η οποία θεσμοθετήθηκε το 2024, αναδεικνύοντας πως η επιστημονική γνώση μπορεί να οδηγήσει σε πρακτικές λύσεις.

3. Αύξηση στις τιμές των καυσίμων:

Οι γεωπολιτικές εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή, αρχικά η πολεμική σύρραξη στην Ουκρανία και κατόπιν στη Μέση Ανατολή, έχουν δημιουργήσει άλλο ένα πεδίο πρόκλησης για τους αλιείς. Η αύξηση της τιμής του πετρελαίου προσθέτει ένα επιπλέον λειτουργικό έξοδο στους αλιείς,δυσχεραίνοντας ακόμα περισσότερο τη δραστηριότητα τους.

Πώς μπορούν, λοιπόν, να υποστηριχθούν στην πράξη οι αλιείς; Χρειάζεται ένα ολοκληρωμένο εθνικό σχέδιο για την αλιεία, με σαφείς στόχους, παρακολούθηση και δυνατότητα προσαρμογής. Χρειάζονται βιώσιμη διαχείριση των αλιευτικών πόρων, αποτελεσματικοί έλεγχοι σε όλα τα στάδια, από τη θάλασσα μέχρι το πιάτο του καταναλωτή, σαφές και αποτελεσματικό πλαίσιο για την ερασιτεχνική αλιεία, δίκαιη πρόσβαση στην αγορά και συνδιαχείριση. Δηλαδή, ουσιαστική συμμετοχή των αρμόδιων αρχών, των επιστημόνων, των αλιέων και των τοπικών κοινωνιών στη λήψη των αποφάσεων.

Αυτό προϋποθέτει, βέβαια, να προσδιοριστούν με σαφή και διαφανή κριτήρια οι πραγματικά ενεργοί επαγγελματίες αλιείς, ώστε η εμπειρία και η γνώση τους να αξιοποιούνται ουσιαστικά στον σχεδιασμό και την εφαρμογή των μέτρων. Παράλληλα, είναι απαραίτητο η οικονομική στήριξη να κατευθύνεται σε εκείνους που τη χρειάζονται πραγματικά (τους ενεργούς αλιείς), με βάση τεκμηριωμένες ανάγκες και δίκαια κριτήρια.Στην κατεύθυνση αυτή, το WWF Ελλάς υποστηρίζει την οικοσυστημική προσέγγιση και τη συνδιαχείριση των αλιευτικών πόρων, με επιστημονική τεκμηρίωση, επιλεκτικότερα εργαλεία, υπεύθυνες αλιευτικές πρακτικές και αποτελεσματική εφαρμογή της νομοθεσίας.

Το ερώτημα, τελικά, δεν είναι μόνο πόσο μπορούν να αντέξουν οι αλιείς και οι θάλασσές σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον. Είναι αν η Πολιτεία είναι έτοιμη να τους ακούσει και να συνδιαμορφώσει μαζί με όλους τους εμπλεκόμενους, λύσεις που θα επιφέρουν ουσιαστικό αντίκτυπο μακροπρόθεσμα.

*Yπεύθυνος σε θέματα αλιείας, WWF Ελλάς.

ΠΗΓΗ