Εγκαίνια για data center στις εγκαταστάσεις του αμερικανικού Υπουργείου Ενέργειας (DOE) στο Οχάιο, 2026

Οι ΗΠΑ «ψήφισαν» όχι στα data centers. Η Ελλάδα;

Η ψήφος διαμαρτυρίας στις ΗΠΑ, οι κοινωνικές αντιπαραθέσεις στην Ευρώπη και οι αποκαλύψεις για την Ελλάδα αναδεικνύουν ένα κρίσιμο ερώτημα: ποιος πληρώνει τελικά το κόστος της «ψηφιακής επανάστασης»;

Στις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου στις ΗΠΑ, μαζί με τους πολέμους, την οικονομία και τη διαφθορά αναδείχθηκε ακόμα ένα ζήτημα. Τα data centers, οι τεράστιες εγκαταστάσεις που στεγάζουν τους υπολογιστές τεχνητής νοημοσύνης, βρέθηκαν στο επίκεντρο προεκλογικών εκστρατειών και των τοπικών κινητοποιήσεων.

Σύμφωνα με το WIRED, σχεδόν ένας στους τέσσερις ψηφοφόρους στις ΗΠΑ δήλωσε ότι το ζήτημα ήταν καθοριστικό για την ψήφο του. Στο Οχάιο, ο Δημοκρατικός Σέροντ Μπράουν επικράτησε έχοντας στοχοποιήσει τις σχέσεις του αντιπάλου του με τον κλάδο. Στο Τέξας και στη Τζόρτζια, δύο από τους σημαντικότερους προορισμούς τέτοιων επενδύσεων, εξελέγησαν υποψήφιες που είχαν υποστηρίξει ακόμη και την αναστολή κατασκευής νέων εγκαταστάσεων.

Θα προσπαθήσουμε να καταλάβουμε γιατί το πολλά υποσχόμενο αναπτυξιακό σχέδιο, όπως παρουσιάζεται από την κυβέρνηση στην Ελλάδα, προκαλεί στις ΗΠΑ τόσο έντονες αντιδράσεις.

Οι υλικοτεχνικές απαιτήσεις

Πίσω από κάθε ερώτηση που κάνουμε σε ένα chatbot ή στις εικόνες και τα memes που φτιάχνουμε για πλάκα με ένα ΑΙ μοντέλο, βρίσκονται χιλιάδες εξειδικευμένοι επεξεργαστές. Οι εγκαταστάσεις που βρίσκονται χρειάζονται συνεχή ηλεκτροδότηση, συστήματα ψύξης, και άρα σημαντικές ποσότητες νερού, όπως και μεγάλες εκτάσεις γης.

Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), τα data centers κατανάλωσαν περίπου 415 τεραβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας το 2024, ενώ η ζήτησή τους αναμένεται να υπερδιπλασιαστεί έως το 2030. Το πρόβλημα όμως δεν είναι μόνο πόση ενέργεια καταναλώνουν τα data centers παγκοσμίως, αλλά πού συγκεντρώνεται αυτή η κατανάλωση.

Ακαδημαϊκή μελέτη με τίτλο The Cloud Next Door, που παρουσιάστηκε το 2025 εξέτασε τις επιπτώσεις των data centers στις τοπικές κοινωνίες της Βόρειας Βιρτζίνια, όπου συγκεντρώνονται περισσότερα από 450 data centers. Eρευνητές του MIT σε προκαταρκτικές μετρήσεις διαπίστωσαν υψηλότερα επίπεδα θορύβου σε κατοικημένη περιοχή μόλις 60 μέτρα από data center. Παράλληλα, ανέδειξαν διαταραχές στην ποιότητα του ηλεκτρικού ρεύματος κοντά σε μεγάλες εγκαταστάσεις (μηνιαία ολική αρμονική παραμόρφωση THD άνω του 8% – 13%). Η μελέτη παραθέσε επίσης προβλέψεις για αύξηση των μηνιαίων λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας κατά 37 δολάρια έως το 2040, ενώ επισήμανε ότι τα data centers αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 0,5% της τοπικής απασχόλησης.

Στη Φιλανδία θρηνούν τα δάση

Στις περιοχές Μούχος και Καϊάνι της Φιλανδίας αποψιλώθηκαν περίπου 530 εκτάρια για δυο data center της Google. Επιπλκέον, στο Μούχος είχαν ήδη κατασκευαστεί χιλιόμετρα αποστραγγιστικών τάφρων, με τις αρμόδιες αρχές να εντοπίζουν ενδείξεις οξίνισης των νερών και να προειδοποιούν για τον κίνδυνο αύξησης της συγκέντρωσης μετάλλων στα υδάτινα οικοσυστήματα.

Στο Οτανμάκι, 35 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της πόλης Καϊάνι, κάτοικοι περιέγραψαν ένα τοπίο που άλλαξε βίαια: άγρια ζώα που εμφανίστηκαν στο χωριό μετά την αποψίλωση, νερά που έγιναν καφέ και φόβους για τον θόρυβο των μελλοντικών εγκαταστάσεων Όπως αποκάλυψε η φινλανδική δημόσια ραδιοτηλεόραση Yle, οι εργασίες προχώρησαν προτού ολοκληρωθούν οι απαιτούμενες περιβαλλοντικές αξιολογήσεις, παρά τις σχετικές προειδοποιήσεις των αρχών.

Η υπόθεση πήρε διαστάσεις περιβαλλοντικού σκανδάλου, όταν οι αρχές διέταξαν την αναστολή των εργασιών και η αστυνομία ξεκίνησε ποινική έρευνα για ενδεχόμενο περιβαλλοντικό αδίκημα. Σύμφωνα με τη φινλανδική εφημερίδα Helsingin Sanomat, οι αρμόδιες υπηρεσίες είχαν επισημάνει ήδη από τον Μάιο ότι η υλοτομία δεν έπρεπε να προχωρήσει, πριν ολοκληρωθεί η περιβαλλοντική αξιολόγηση. Επιθεωρητής δόμησης κατήγγειλε μάλιστα ότι δέχθηκε πιέσεις από δικηγόρους της Google. Η Google ζήτησε δημόσια συγγνώμη, υποστηρίζοντας ότι θεωρούσε πως ενεργούσε νόμιμα (!).

Ελλάδα: Ας περιμένουν οι μελέτες

Η ελληνική κυβέρνηση φιλοδοξεί να μετατρέψει τη χώρα σε περιφερειακό κόμβο ψηφιακών υποδομών. «Τα δεδομένα είναι ο νέος μεγάλος πλούτος», διακήρυττε ο Κυριάκος Μητσοτάκης τον Νοέμβριο του 2024, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα ότι τα data centers είναι «εξαιρετικά ενεργοβόρα». Ωστόσο, έχει μιλήσει ακόμη και για κατασκευή «giga data centers» στην Ελλάδα.

Μπορούν οι τοπικές κοινωνίες να σηκώσουν το κόστος;

Σε ενδιαφέρει

Ο κατάσκοπος που γύρισε απ’ το ψυγείο

Η φούσκα του ΑΙ έσκασε στην Ασία. Θα έρθει σε ΗΠΑ και Ευρώπη;

Anthropic: Αντί για το τέλος του κόσμου, ήρθαν οι λομπίστες

Τον Σεπτέμβριο, το Solomon, εξετάζοντας εμπιστευτική μελέτη της PwC, αποκάλυψε ότι οκτώ νέα data centers, συνολικής ισχύος 547,5 MW, είχαν ήδη εξασφαλίσει σύνδεση στο ηλεκτρικό δίκτυο, πριν ολοκληρωθούν κρίσιμες μελέτες για την ενεργειακή επάρκεια. Για σύγκριση, τα 21 data centers που λειτουργούσαν ήδη στη χώρα είχαν συνολική εγκατεστημένη ισχύ μόλις 44 MW. Παράλληλα, εκκρεμούσαν περίπου 30 επιπλέον αιτήματα σύνδεσης, συνολικής ισχύος σχεδόν 3 GW.

Την ίδια στιγμή, διασυνοριακή έρευνα του Lighthouse Reports και του Solomon αποκάλυψε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν δημοσιοποιεί αναλυτικά στοιχεία για την κατανάλωση ενέργειας και νερού μεμονωμένων data centers, επικαλούμενη το εμπορικό απόρρητο. Πώς θα εκτιμηθεί λοιπόν το αποτύπωμα της τεχνητής νοημοσύνης;

Ποιος θα είναι ο τυχερός;

Το βασικό ερώτημα για το αν θα οδηγήσει η ανάπτυξη της AI σε καλύτερες υποδομές για όλους ή αν οι τεχνολογικές εταιρείες θα εξασφαλίσουν απλώς προνομιακή πρόσβαση στους περιορισμένους πόρους φαίνεται ρητορικό.

Και αφού οι αντιδράσεις σε ΗΠΑ και ΕΕ αυξάνονται, αναρωτιόμαστε αν τελικά οι τεχνολογικοί κολοσσοί θα στραφούν σε χώρες με λιγότερους περιορισμούς. Άλλωστε προηγούμενο υπάρχει ήδη. Όταν η Σιγκαπούρη επέβαλε προσωρινό μορατόριουμ στην κατασκευή νέων data centers, η γειτονική Μαλαισία πλήρωσε το λογαριασμό, με επιπλέον πιέσεις στα δίκτυα ηλεκτρισμού και ύδρευσης.

Η Αφρική ευτυχώς φαίνεται να την γλυτώνει. Η ήπειρος φιλοξενεί μικρό μέρος της παγκόσμιας δυναμικότητας data centers, κυρίως λόγω των ελλείψεων σε αξιόπιστες ενεργειακές και τηλεπικοινωνιακές υποδομές.

Ίσως γι’ αυτό, καθώς ανακοινώνονταν τα αποτελέσματα των αμερικανικών εκλογών, ο Ίλον Μασκ σχολίασε στο X:

«Τα data centers στο διάστημα αρχίζουν να φαίνονται αρκετά ελκυστικά αυτή τη στιγμή».

ΠΗΓΗ 

 - ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ περισσότερες αναρτήσεις στο μπλογκ μας για τα data centers